Routebeheerders en Stempelhouders van het Jabikspaad

Vrijdag 18 januari 2013 

Jelle Terluin vertelt over de stempels van het Jabikspaad

Jaarlijkse informatieavond
De Stichting Jabikspaad Fryslân wordt in haar werk ondersteund door een groot aantal vrijwilligers. Twee groepen vrijwilligers zijn door het stichtingsbestuur uitgenodigd om vanavond de jaarlijkse informatieavond bij te wonen in ons Pelgrimsinformatiecentrum in De Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie. We hebben voor vanavond de Routebeheerders en de Stempelposthouders uitgenodigd voor een wederzijdse informatie-uitwisseling en om elkaar informeel te ontmoeten.

Routebeheerders en stempelposthouders
De Routebeheerders dragen zorg voor een kwalitatief goede bewegwijzering. Zij houden toezicht op de route van ons pelgrimspad voor fietsers en voor wandelaars. Zij zorgen bijvoorbeeld voor duidelijk zichtbare wegwijzers en houden in de gaten of de route niet tijdelijk of permanent wordt onderbroken. Zo nodig stellen ze omleidingen voor, die op de website van de Stichting Jabikspaad Fryslân worden vermeld, voor zolang dat nodig of wenselijk is.
Stempelposthouders beheren een pelgrimsstempel van het Jabikspaad, om zo'n stempel op verzoek van passerende fietsers of wandelaars in het pelgrimspaspoort van die voorbijtrekkende fietser of wandelaar te zetten.

Route en stempels van het Jabikspaad
Bestuurslid Peet Luehof heet alle routebeheerders en stempelposthouders welkom en presenteert een aantal actuele ontwikkelingen rondom het Jabikspaad. Hij vertelt bijvoorbeeld over de dit jaar gepubliceerde nieuwe uitgave van onze wandelgids van het Jabikspaad, waarin ook een aantal routewijzigingen zijn opgenomen. Ook de nieuwe bewegwijzering met routepaaltjes langs het Jabikspaad in de provincie Overijssel en de fietsknooppunten langs het Jabikspaad komen aan de orde.
Bestuurslid Elly Koopman vertelt het een en ander over de pelgrimsstempels van het Jabikspaad. Langs dit Fries-Overijsselse pelgrimspad hebben we momenteel 74 stempelposten. Ze vertelt ook over de nieuwe stempelposten langs de route, waarvan een aantal nieuwe stempelposthouders vanavond aanwezig zijn.

Friese heraldiek voor pelgrims
Daarna volgt een Powerpoint-presentatie van Jelle Terluin over alle verschillende stempels die hij in de afgelopen jaren voor het Jabikspaad heeft ontworpen. Jelle Terluin is lid van de 'Fryske Rie foar Heraldyk' en heeft in de afgelopen jaren een groot aantal unieke pelgrimsstempels ontworpen. Deze stempels zijn door  hem in zwart-wit getekend ten behoeve van de stempels, en in kleur uitgewerkt ten behoeve van bijvoorbeeld stickers, die als souvernir kunnen worden verkocht.

Voorstellingen, plaatsen en symbolen
Aan de hand van zijn stempels volgen we de oostroute en de westroute van het Jabikspaad, van Sint-Jacobiparochie via Jirnsum tot Hasselt. De stempels worden in beide uitvoering op het scherm geprojecteerd en heraldicus Terluin vertelt daarbij wat de symbolen, vormen en kleuren van deze pelgrimsstempels betekenen.
Zo passeren bijvoorbeeld de Slikwerker van Zwarte Haan, het Klooster Mariëngaarde van Hallum, Dekemastate van Jelsum en de Jirnsumer Moeting van Jirnsum. Ook de Overijsselse pelgrimsplaatsen van het Jabikspaad zoals Oldemarkt, Kalenberg en Blokzijl passeren de revue. Jelle Terluin vertelt ons over de symbolen van ons pelgrimspad, over bijvoorbeeld de Jacobsschelp, de wulk, de kloosters, kruisen en sterren.

Beeldverslag van een pelgrimage
Het wordt een uitermate boeiende avond, waarin prachtige stempels worden getoond, met daarbij een duidelijke uitleg van de maker van al deze door fietsers en wandelaars zo gewaardeerde doorgangsbewijzen, die in je pelgrimspaspoort zo'n mooi beeldverslag geven van de pelgrimsroute van onze Fries-Overijselse aanlooproute naar Santiago de Compostela.

Sint-Jacobsappelbomen langs het Jabikspaad

Woensdag 26 september 2012 

Eén van de Sint-Jacobsappelbomen bij Friens

Eten, drinken en slapen
Op initiatief van de Stichting Jabikspaad Fryslân zijn in de afgelopen jaren op meerdere plaatsen kleine groepjes Sint-Jacobsappelbomen geplant. 
Het Jabikspaad is het Fries-Overijsselse pelgrimspad, dat de Nederlandse aanlooproute is voor wie fietsend of wandelend wil pelgrimeren naar het Spaanse Santiago de Compostela.
Al sinds de Middeleeuwen - en ook tegenwoordig nog - wandelen jaarlijks pelgrims vanuit Fryslân naar Spanje, vanuit Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela, van zee (Waddenzee) naar zee (Atlantische Oceaan).
Voor een pelgrim is het elke dag weer de vraag waar hij/zij vandaag kan eten, drinken en slapen. De pelgrim leeft ook van wat hij/zij onderweg krijgt en vindt.

Sint-Jacobsappels eten op het Jabikspaad
Het is Anno 2012 nog steeds mogelijk om als pelgrim te eten en te drinken van wat je langs het pelgrimspad vindt. Zo kun je bijvoorbeeld met een beetje geluk in de nazomer en in de herfst genieten van bijvoorbeeld diverse soorten noten, zoals beukenootjes, hazelnoten en walnoten, en van diverse soorten vruchten, zoals bramen en appels. 
Om het de pelgrim wat gemakkelijker te maken, zijn er op initiatief van de Stichting Jabikspaad Fryslân op diverse plaatsen langs het Jabikspaad groepjes Sint-Jacobsappelbomen geplant. Op den duur zullen passerende fietsers, wandelaars, pelgrims kunnen genieten van de rijpe appels aan deze bomen. Twee van die Sint-Jacobsappelbomen staan bijvoorbeeld langs het Jabikspaad tussen Friens en Jirnsum.

Appelonderzoeker Knoop
Johann Hermann Knoop was rond het jaar 1750 de eerste expert die systematisch onderzoek verrichtte naar de appelrassen-rijkdom, en die zijn bevindingen op wetenschappelijke wijze publiceerde. De door Knoop met handgekleurde illustraties voorziene beschrijvingen zijn voor wetenschappelijk onderzoek nog steeds van groot belang, omdat de eigenschappen van honderden jaren oude appelrassen een belangrijke rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van nieuwe appelrassen.

Witte Kruid-appel
Johan Hermann Knoop heeft meer dan 250 jaar geleden ook de Sint-Jacobsappel beschreven. 
Deze appel wordt ook wel de 'Witte Kruid-appel'  genoemd.
Knoop schrijft over de Sint-Jacobsappel het volgende:

"Witte Kruid-appel is een tamelyk grote, gladde, langwerpige, iets kantige Appel; 

zyn Koleur is wit, en aan de eene-zyde zomtydts een weinig rood-bloesend; 

zyn Vleesch is zagt, vol-sappig, en van een aangename rynsagtige, egter niet zeer verhevene smaak,

weshalven dezelve onder de Middel-zoorten plaatze. 

Het is ook een zeer goede Pot-Appel: 

En vermits de Boom zeer sterk draagt en de Vrugten vroeg aankomen, 

zo is hy waardig om geplant te worden."

Lanterfanten over Route 3.9 van Wergea naar Terherne

Zondag 9 september 2012 

Bij de Jirnsumer Moeting van het Jabikspaad

Zonnige zondag
Het belooft een mooie zondag te worden. Een zonnige zondag met een temperatuur die oploopt tot 28 graden Celsius, en bovendien is het vandaag onze trouwdag: de 29e. Een dag bij uitstek om er een prachtige wandeldag van te maken. Zo gezegd, zo gedaan. Om 6.15 uur gaat de wekker en rond 7.30 uur verlaten we Stiens met beide auto's. De ene auto rijden we naar Terherne. Met de andere auto rijden we dan naar Wergea, waar onze wandeling van vandaag aanvangt. We volgen vandaag route 3.9 van de wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters'. Deze negende route uit het derde deel beschrijft de route van Wergea naar Terherne, over een afstand van 27 kilometer.

Land van weiden en water
Het thema dat auteur Fokko Bosker aan deze dagroute gaf, is 'Op zoek naar nieuwe bouwstenen voor dorpsleven'. In de wandelgids beschrijft Fokko de wijze waarop inwoners van Friese dorpen in de stille weidehoek (de Greiden) van Fryslân zich met elkaar inspannen om de leefbaarheid van de kleine dorpen in dit groene landschap in stand te houden en te verbeteren. Het ene dorp leent zich daar wat beter voor dan het andere dorp, maar grote en kundige inzet van de inwoners van zo'n dorp, in samenwerking met bijvoorbeeld woningbouwcorporaties en gemeenten, zijn enkele van de succesbepalende factoren, die ertoe bijdragen dat een dorp nog vele jaren aantrekkelijk blijft voor bewoners, en voor bijvoorbeeld toeristen, die rust en ruimte van  weiden en water zoeken.

Wergea en Wurdum
Om 8.30 uur beginnen Durkje en ik bij de dorpsbrug van Wergea over het Aegumerdiep. Langs het water lopen we door de nieuwbouwwijk in westelijke richting. We volgen het Hekkemiedepaad, ondanks het feit dat verkeersborden melden dat de verderop gelegen brug over de Nieuwe Vaart is gestremd. Van een passant horen we dat wandelaars - zij het met een hoge opstap - wel via deze brug de vaart over kunnen steken, hetgeen inderdaad mogelijk blijkt te zijn. Via de Griene Dyk komen we dan in Wurdum, waar we via een smal schelpenpad aan de zuidwestzijde om heen lopen, om verderop de N32/A32 over te steken.

Wijtgaard en de Zwette
Via een heel smal boerenpad door enkele weilanden gaan we richting Wijtgaard. Het natte, hoge gras groeit aan weerszijden over dit veldpad heen, maar het is nog wel te traceren waar het paadje door het weiland loopt. We lopen even later door Wijtgaard, om aan de westkant van het dorp via een doodlopende weg en over een pad langs twee maïsakkers bij het Zwettepad te komen, het fietspad langs de Zwette. Om op het Zwettepad te komen, moeten we over een smalle plank, die hier over een brede sloot ligt. Daarna lopen we langs de Zwette (de Sneekertrekvaart) in zuidelijke richting tot het einde van dit fietspad.

Reduzum en Friens
Bij het gemaal gaan we linksaf, richting Reduzum. We lopen eerst om Reduzum heen, om vervolgens door het dorpscentrum naar de Overijsselsestraatweg te gaan. Die volgen we in de richting van Jirnsum. Ter hoogte van de dorpswindmolen hebben we onze eerste rustpauze, waar een fietsers- en voetgangstunnel onder de N354 door gaat. Verderop gaan we via de Beslumerdyk naar het dorpje Friens. We lopen vóór, door en voorbij Friens over een deel van het Jabikspaad, het Friese pelgrimspad richting Santiago de Compostela. Langs dit schelpenpad staan enkele Sint-Jacobsappelbomen.

Kloostermoppen-monument de Jirnsumer Moeting
Daarna komen we in Jirnsum, waar we op het terras van het dorpscafé genieten van koffie met gebak, mede ter ere van onze trouwdag. De route gaat door het dorpscentrum van Jirnsum; nog steeds over het Jabikspaad. We passeren dan ter hoogte van de dorpskerk ook het kloostermoppen-monument van het Jabikspaad, de zogenoemde 'Jirnsumer Moeting'. De gaffelvorm van dit nieuwe monument dat is gemetseld van her en der verzamelde 'alde Friezen' symboliseert dat hier in Jirnsum de oostelijke en de westelijke routevariant van het pelgrimspad (Jabikspaad) bij elkaar komen en van hieruit als één pad verder gaat in de richting van het Overijsselse Hasselt. Op 5 juni 2010 hebben we als bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân (waarvan ik voorzitter ben) dit bijzondere monument laten onthullen door de Friese gedeputeerde Hans Konst.

Abbenwier en Sneekermeer
Als we nu vanuit Jirnsum rechtdoor lopen naar Aldskou, zouden we over enkele kilometers al kunnen arriveren in Terherne. Maar dat doen we niet. De route gaat vanuit Jirnsum langs de Autodrop-fabriek via het buurtschap Abbenwier onder de Kruisbrekken door naar de gerestaureerde sluiskolk van Tersoalstersyl. Verderop lopen we achtereenvolgens langs het Sneekermeer, langs jachthaven Sneekerhof aan het Terhornstermeer en langs de Nieuwe Wetering naar de hoge brug van Aldskou.
 
Aldskou en Terherne
Bij Aldskou steken we de Nieuwe Wetering over in de richting van Akkrum. Maar nog voordat we Akkrum naderen, gaan we rechtsaf over het fietspad richting Terherne. We weten dat langs dit fietspad de zuivelboerderij is van de familie Veldstra. Daar gaan we naar binnen om een heerlijke portie boerenijs te bestellen, die we op het terras van deze melkveehouderij nuttigen. Gedurende de hele ochtend bleef de zon nog achter de wolken, maar nadat de wolken verdwenen, heeft de felle zon de temperatuur doen stijgen tot 28 graden Celsius. De verkoelende werking van dit overheerlijke ambachtelijke boerenijs maakt de laatste kilometers naar Terherne lichter. Om 15.30 uur wandelen we na een prachtige tocht van zeven uren en 27 kilometer het Kameleondorp Terherne binnen. Ook in dit watersportdorp is het een drukte van belang. Velen genieten vandaag van deze mooie zomerse zondag in de Friese graslanden en op de Friese wateren.

Het Jabikspaad

Cover van de wandelgids van het Jabikspaad

Zaterdag 10 december 2011

Wandelen en/of fietsen
Het Jabikspaad is zowel een wandelroute als een fietsroute; vanuit het Friese Sint-Jacobiparochie naar Hasselt, in de kop van Overijssel. Het traject voert je eerst over de vette klei op Het Bildt, dan door de wijde verten van de Fryske Greidhoek in Mid-Fryslân, door de romantische bossen bij Oranjewoud en dan tenslotte door de waterrijke wereld van Noordwest-Overijssel. Het landschap kent hier veel gezichten en op dit 150 kilometer lange traject hoor je zelfs vier verschillende talen.

Van St. Jacob naar St. Jacob
Het Jabikspaad is de Friese aanlooproute voor – als je dat ook wilt – je indrukwekkende pelgrimstocht naar het Spaanse Santiago de Compostela!

• Je loopt dan vanuit Nederland van Sint Jacob (St.-Jacobiparochie) naar Sint Jacob (Santiago (de Compostela)) in Spanje.
• Je loopt dan van (Wadden)zee naar zee (Atlantische Oceaan).
• Je neemt een Friese wulk mee uit de Waddenzee en je haalt een Atlantische Jacobsschelp uit de Atlantische Oceaan.
• Je loopt dan van het begin van de wereld (Zwarte Haan in Fryslân) naar het einde van de wereld (Cap Finisterre in Galicië).
• Je begint als wandelaar in het noorden van Europa en door de verandering die je onderweg gegarandeerd doormaakt, arriveer je als pelgrim in het zuiden van Europa.
• Je kunt er elke dag mee beginnen, vandaag nog? ….. of morgen? ….. of …..?

Start in Sint-Jacobiparochie
Je pelgrimstocht begint dus in het Friese Sint-Jacobiparochie. Daar hebben het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en de Stichting Jabikspaad Fryslân (waarvan ik bestuursvoorzitter ben) een prachtig Pelgrimsinformatiecentrum in De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie. Zo’n honderd meter vanaf dit startpunt vind je ook de Jacobshoeve, de pelgrimsherberg van Douwe & Klaske Wijbenga, waar je de Wandel- en Fietsgids van het Jabikspaad kunt kopen, maar bijvoorbeeld ook Jacobsschelpen, textielemblemen en stempelkaarten voor onderweg. De routegids van het Jabikspaad bevat veel informatie over het Jabikspaad: over de geschiedenis, over de route, met tips voor onderweg, informatie over Sint Jacob, over Friese elementen zoals de landschappen, de talen, over symboliek, de cultuur en de natuur.

De route
De routegids biedt kaartmateriaal en de routebeschrijving naast elkaar in een smalle ringband. Het routeboekje biedt ook keus. Je kunt de route bewandelen of fietsen. Beide routes kennen een oostelijke variant (van Sint-Jacobiparochie via Zwarte Haan en Leeuwarden naar Jirnsum) en een westelijke variant (van Sint-Jacobiparochie via Franeker naar Jirnsum), maar in Jirnsum komen de routes bij het pelgrimsmonument de ‘Jirnsumer Moeting’ bij elkaar en dan gaat het als één pelgrimspad op naar Hasselt, in Overijssel. De wandel- en fietsroute gaan soms uit elkaar, maar verderop gaan ze dan weer over hetzelfde pad verder. De route is dubbel beschreven: van het noorden naar het zuiden, maar ook van het zuiden naar het noorden. De route is onderweg goed bewegwijzerd met als symbool de gele wulk (Friese schelp) op een donkerblauwe ondergrond.

Wandeldagen
In het jaar 2005 hebben Durkje en ik het Jabikspaad van noord naar zuid bewandeld via de oostelijke route. Hieronder staat op welke dagen we welk traject liepen, over het daarbij aangegeven aantal kilometers:

• op 16 mei 2005 van Sint-Jacobiparochie via Zwarte Haan naar Oude Bildtzijl (17 km);
• op 22 mei 2005 van Oude Bildtzijl via Stiens en Leeuwarden naar Goutum (20 km);
• op 19 juni 2005 van Goutum via Jirnsum naar Aldeboarn (25 km);
• op 10 juli 2005 van Aldeboarn via Heerenveen naar Oranjewoud (20 km);
• op 24 augustus 2005 van Oranjewoud via Wolvega naar Oldemarkt (21 km);
• op 31 augustus 2005 van Oldemarkt via Blokzijl naar Genemuiden (31 km);
• op 9 oktober 2005 van Genemuiden naar het eindpunt Hasselt (en toen nog even door naar Berkum bij Zwolle(21,5 km).

Routevarianten
In het jaar 2006 hebben we nog de westelijke variant van het Jabikspaad in het noorden van Fryslân gelopen, en wel als volgt:

• op 5 juni 2006 van Sint-Jacobiparochie via Franeker naar Tzum (22 km);
• op 27 augustus 2006 van Tzum naar Jorwert (14 km);
• op 10 september 2006 van Jorwert naar Jirnsum (13 km).

Op 10 juni 2007 hebben we van de 15e etappe vanaf de rivier de Linde bij de Sasweg/Gapenburg nog even de oostelijke variant via Oldemarkt naar de Paasloër Allee bewandeld en toen via de westelijke route direct weer terug door Oldemarkt naar onze startplek aan de Linde, totaal zo’n 13 kilometer.

De routegids
Wegens het grote succes van het Fries-Overijsselse Jabikspaad is inmiddels ook de 5e druk van de routegids al bijna uitverkocht, dus er wordt momenteel druk gewerkt om in 2012 een 6e druk uit te geven. Daarin zijn dan weer alle routewijzigingen verwerkt.
Wie nog gebruik wil maken van de 1e tot en met de 5e druk van de routegids, kan op de website van het Jabikspaad de beschrijvingen van de diverse routewijzigingen vinden.
Wandelen is helemaal in. Het wordt van Fryslân tot aan het Spaanse Santiago de Compostela steeds drukker op de schitterende Europese pelgrimspaden.

Nijkleaster

Zaterdag 9 juli 2011

In april van dit jaar kreeg ik van dominee Hinne Wagenaar de brochure 'Nijkleaster'. Wagenaar en zijn echtgenote Sietske Visser zijn de initiatiefnemers van het project Nijkleaster, dat beoogt een kerkelijk centrum gestalte te geven in de Friese burgerlijke gemeente Littenseradiel, in de kerkelijke gemeente Westerwert, in de omgeving van de dorpen Bears, Jellum, Jorwerd en Weidum. Na hun studie in de Verenigde Staten, hun activiteiten in de geloofsgemeenschap van Holden Village, hun eerst werkervaring in Arnhem, hun uitzending naar de Presbyteriaanse Kerk in Kameroen en hun kennismaking met de gemeenschap van Iona, onstond het plan om in Fryslân een bijzonder kerkelijk centrum te realiseren. Daartoe werd de 'Stifting Nijkleaster' opgericht in het jaar 2009.

Deze brochure biedt teksten en beelden, die proberen te verbeelden waar het deze stichting om gaat bij de planvorming omtrent dit nieuwe, eigentijdse, in oprichting zijnde klooster. De brochure bevat impressies, bezinningsteksten, achtergronden en praktische informatie om als een soort collage en tweetalig - in het Fries en in het Nederlands - duidelijk te maken wat die droom van het Nijkleaster inhoudt.

Doel van dit Nijkleaster is dat mensen zich hier kunnen terugtrekken om te bezinnen en om weer op adem te komen. Het wordt een plaats waar bezoekers elkaar kunnen ontmoeten in liturgie, in gesprek, in studie en werk, in plezier en recreatie. Het wordt een klooster in nieuwe stijl, wel gebonden aan de plaatselijke kerkelijke gemeente, maar open voor iedereen en het kent geen vaste bewoners. Het moet als het ware een dijk vormen tegen het lawaai en de drukte van vandaag de dag. Hier gaat het om onthaasting en mindfullness, om aandacht voor God, voor mens en natuur en om tijd voor jezelf.

In Nijkleaster wil men bewust omgaan met de Friese taal, cultuur en geschiedenis, met kerkelijk en anderszins spiritueel aandacht voor liturgie, taal, cultuur, geschiedenis, muziek, poëzie en politieke strijd.

Westerwert is de naam van een middeleeuws vrouwenklooster dat in de periode tussen 1326-1505 in dit gebied bestond. Nijkleaster zal ook de plaats worden om het kloosterleven te ervaren. Hier kun je stilte zoeken, bezinnen, leren en studeren en meedoen aan de gang door de dag en de week, in maaltijden, gebeden, werk en studie, in inhoudelijke programma's en in ontspanning.

De dagelijkse wandeling maakt deel uit van het dagprogramma. Nijkleaster komt te liggen aan het Jabikspaad, het Fries-Overijsselse pelgrimspad van Sint-Jacobiparochie naar Hasselt. Nijkleaster wordt een pleisterplaats voor pelgrims die over het Jabikspaad dit nieuwe klooster passeren.

Van een deel van de verzameling kloostermoppen van wijlen Loadewyk Damsma wil men hier ook een monument maken, dat de naam "Alde Friezen" krijgt, genoemd naar de Friese naam voor 'kloostermoppen', de stenen waarvan in onze regio in de Middeleeuwen kerken en kloosters werden gebouwd. Dit kloostermoppenmonument gaat de verbinding verbeelden met de kerken en kloosters van onze Friese voorouders en met de Friezen die ons zijn voorgegaan door de eeuwen heen. Het zal dan het tweede kloostermoppenmonument van de stenencollectie van Damsma worden, in navolging van de 'Jinsumer Moeting', het pelgrimsmonument in het Friese Jirnsum, langs de route van het Jabikspaad.

Textiel-embleem van het Friese Jabikspaad

Zaterdag 11 juni 2011
Vandaag ontving ik het nieuwe textiel-embleem van het Fries-Overijsselse Jabikspaad. Dit embleem is uitgereikt aan alle deelnemers die in de afgelopen vijf maanden het Jabikspaad hebben gelopen in het kader van de lezerswandelingen van het Nederlands Dagblad.

Deze tiendaagse lezerswandelingen over het Jabikspaad zijn georganiseerd door Teus van Harten, die als medewerker van het Nederlands Dagblad periodiek lezerswandelingen voor haar lezers en voor overige belangstellende wandelaars organiseert. Van Harten liet de eerste etappe van deze wandelserie beginnen in Jirnsum, op de plaats waar de oostroute en de westroute van het Jabikspaad bijelkaar komen. Jirnsum is ook de plaats waar het pelgrimsmonument 'Jirnsumer Moeting' van de Stichting Jabikspaad Fryslân vorig jaar is onthuld.

Vanuit Jirnsum wandelde men via Franeker naar Sint-Jacobiparochie. Hier is het startpunt van het Friese Jabikspaad, en daarmee ook het startpunt voor wandelaars, fietsers en pelgrims die naar Santiago de Compostela pelgrimeren. Van de derde tot en met de negende etappe wandelde men van Sint-Jacobiparochie via Zwarte Haan, Leeuwarden, Jirnsum, Heerenveen, Wolvega, Oldemarkt, Blokzijl, Genemuiden naar Hasselt, het eindpunt van het Fries-Overijsselse Jabikspaad.

De tiende etappe was van Hasselt naar 's-Heerenbroek. Zo wandelde men elke laatste vrijdag en zaterdag van de eerste vijf maanden van dit kalenderjaar een totale afstand van 221 kilometer. De deelnemers die gedurende deze tiendaagse het hele Jabikspaad bewandelden, verdienden daarmee het textiel-embleem, dan men kan naaien op bijvoorbeeld wandelkleding of op de wandelrugzak. Het grootste deel van de 134 deelnemers heeft deze collectors item verdiend en ontvangen, zo meldde Teus van Harten me.

Het textiel-embleem toont het logo van het Jabikspaad. Links staat de gestileerde Sint-Jacobsschelp, het teken dat pelgrims op weg naar Santiago de Compostela veel onder ogen krijgen in Frankrijk en Spanje. In het midden staat de wulk, de schelp die je kunt vinden langs de Waddenzeekust, ook ter hoogte van Zwarte Haan, waarvandaan de pelgrimstocht van Friese zee tot Spaanse zee start. De wulk is het symbool van het Jabikspaad, waarmee wandelaars, fietsers en pelgrims van Sint-Jacobiparochie tot aan Hasselt over het Jabikspaad worden geloodst. Rechts in het logo op het embleem staat de sterrencirkel, het symbool van de Europese Unie. Deze drie symbolen in het logo van het Jabikspaad tonen samen de verbinding van het Friese Sint-Jacobiparochie en het Spaanse Santiago de Compostela en wijzen op het pelgrimspad dat deze twee markante Europese plaatsen met elkaar verbindt.

Wie als pelgrim onderweg is (geweest) van Sint-Jacobiparochie (St. Jacob) naar Santiago de Compostela (St. Jacob) weet dat pelgrims zich tijdens de vele ontmoetingen aan elkaar verbinden en zich ook verbinden aan en met de Europeanen die in Nederland, België, Frankrijk en Spanje langs dit bijzondere pelgrimspad wonen. Deze banden, die Europeanen smeden op en langs dit prachtige pelgrimspad, worden door de sterrencirkel gesymboliseerd en zijn een voorbeeld uit de praktijk van alledag dat enkele van de doelen van de Europese Unie worden bereikt op het gebied van bijvoorbeeld: vrede, welzijn, vrijheid, veiligheid, cultureel erfgoed en solidariteit.

Voor al die mooie doelen hoef je als wandelaar niet beslist naar het buitenland. Zelf heb ik deze lezerswandelgroep tijdens hun vierde etappe begeleid door mijn woonplaats Stiens. De wandelgroep bestond uit deelnemers uit het hele land en ik hoorde van enkele wandelaars dat zij ook uitmate te spreken waren over de gastvrijheid van de Friezen langs het Jabikspaad. Het is een vergelijkbare gastvrijheid die pelgrims ook ervaren in het laatste traject door Spanje, dus ook hier zie je dat Friezen en Spanjaarden beiden iets laten zien van hun zorg voor de passerende medemens en dat zij daarmee gezamenlijk een eigen pelgrimsunie vormen in Europees verband.
Onze eigen pelgrimservaring laat zien dat niet alleen in Nederland en Spanje, maar ook in België en Frankrijk mensen langs dit Europese pelgrimspad wonen, die oog hebben voor wat pelgrims onderweg nodig hebben en waarderen.

Bestuursvergadering Stichting Jabikspaad Fryslân in Sint Jabik

Dinsdag 30 november 2010

De laatste bestuursvergadering van dit kalenderjaar van de Stichting Jabikspaad Fryslân vindt vanavond plaats in de Jacobshoeve te Sint-Jacobiparochie. We blikken terug op de afhandeling van de gemaakte werkafspraken en maken nieuwe plannen en afspraken voor de komende weken. Zo evalueren we bijvoorbeeld onze inbreng bij de jubileumbijeenkomst van het Vlaams Genootschap van Sint Jacob in het Belgische Mechelen en kijken we vooruit naar onze deelname aan bijvoorbeeld de Fiets- en Wandelbeurs 2011, die in februari 2011 zal worden gehouden in te RAI te Amsterdam.

Een groot aantal routezaken omtrent het Jabikspaad passeert de revue, zoals veranderingen op Zwarte Haan, de Camino der Lage Landen, een nieuw pelgrimsstempel voor Jirnsum, onze vermelding op de website van Wandelsport Friesland, de plannen voor een Nijkleaster in Jorwert en de wandeladvertentie betreffende tien wandelingen op het Jabikspaad, die aanstaande donderdag in het Nederlands Dagblad zal verschijnen.

Een aanmerkelijk deel van deze vergadering wordt besteed aan het majeure project in de gemeente Het Bildt, waar ook door onze stichting veel activiteiten worden uitgevoerd in het kader van de restauratie van de Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie, de bouw en inrichting van het Pelgrimscentrum Sint Jacob in het voorportaal van deze kerk en de driedaagse feestelijkheden, die zullen worden georganiseerd rondom de opening van de gerestaureerde Groate Kerk en het zich daarin dan bevindende Pelgrimscentrum Sint Jacob, waarin het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en de Stichting Jabikspaad Fryslân een informatiecentrum zullen openen en in standhouden voor wandelaars en fietsers, die op of rond het Jabikspaad op pad gaan.

It nije Jabikspaad-stimpel fan de Jirnsumer Moeting

Sneon 27 novimber 2010

De tekener fan de Fryske Rie foar Heraldyk - de hear Jelle Terluin - hat op oanfraach fan ús âld bestjoerder Jan Aanstoot in moaie tekening makke foar it nije stimpel fan ús Stichting Jabikspaad Fryslân. Wy binne der tige wiis mei dat wy nochris wer in stimpel krigen hawwe by ús al grutte samling fan stimpels foar it Jabikspaad. Pylgers en oare rinners en fytsers dy't oer it Jabikspaad súdop geane binne der gâns wiis mei dat hja op ferskate plakken by it Jabikspaad efkes oanstekke kinne om in moai stimpel te setten op harren stimpelkaart fan it Jabikspaad. Us stimpels binne foar in grut tal minsken al saneamde "collectors items" wurden.

By it nijste stimpel fan de Jirnsumer Moeting skriuwt Jelle Terluin de útlis fan syn heraldyske tekening:

"By Jirnsum komme it eastlike en westlike part fan it Jabikspaad byinoar en gean dan as ien paad fierder nei it súden.

Sneon 5 juny 2010 is dêr in lyts monumint offisjeel ûntbleate, makke fan 500 kleastermoppen (âlde friezen), dy't sammele wiene troch de hear Loadewyk Damsma (1921-2010). Dit binne stiennen fan âlde Fryske kleasters en tsjerken út de midsieuwen (1200-1500).

It monumintsje is te fergelykjen mei in fûnemint fan in hûs of tsjerke yn 'e foarm fan in gaffel. Krekt als de twa paden dy't by inoar komme, slute dizze twa muorredielen ek op inoar oan.

Yn dit nije stimpel fan Jirnsum stiet dit mitsele muorke sintraal, wylst it Mauritiuskrúske út it wapen fan Jirnsum dêr boppe ôfbylde stiet. Tusken de beide muorredielen en dêrûnder de Sint Jabiksskulp en de wulk fan it Jabikspaad, as symboalen fan de pylgers of rinners.

Yn it râneskrift stiet: Jirnsumer Moeting. De fuotstappen yn 'e râne wolle oanjaan dat it in kuierpaad is, hoewolt ek op de fyts dit paad te gean is".

As bestjoer binne wy tige wiis mei dit moaie stimpel, dêr't ek in grut tal pylgers, rinners en fytsers yn Jirnsum ynkoarten graach in stimpel set hawwe wolle op harren stimpelkaart. Wy sille ynkoarten ris sjen dat wy yn Jirnsum in goed plak fyne wêr't foarbygongers it stimpel dan helje kinne.

Afscheidsdiner voor Jabikspaad-bestuurders in Jorwert

Woensdag 5 oktober 2010

Ruim tien jaar geleden is het Jabikspaad geopend: het pelgrimspad voor wandelaars en fietsers, dat vanaf Sint-Jacobiparochie - via Jorwert - tot aan Hasselt het aanvangstraject is voor de meer dan 3.000 kilometer lange pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. Reeds enkele jaren voordat dit pad werd geopend, waren een aantal Friezen druk in de weer om alle voorbereidingen te treffen voor dit Noord-Nederlandse pelgrimspad en om mede daartoe ook een bestuur te installeren van de toen nog op te richten Stichting Jabikspaad Fryslân.

Afgelopen voorjaar, voordat het tienjarig bestaan van het Jabikspaad zou worden gevierd, gaven drie van deze stichtingsbestuurders te kennen dat zij het bestuurdersestafettestokje graag zouden willen doorgeven aan nieuw aan te trekken bestuurders. Dat waren de volgende bestuurders van "het eerste uur": Piet van Noort, Dick Wesselius en de vlak daarna in juni 2010 helaas overleden Syb Zeinstra. We zijn dankbaar dat we op 5 juni 2010 samen met deze drie bestuurders nog op feestelijke wijze de onthulling van het pelgrimsmonument de "Jirnsumer Moeting" in Jirnsum hebben mogen beleven, mede ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het inmiddel bekende en populaire Jabikspaad.

Om ook in onze bestuurderskring samen nadrukkelijk stil te staan bij het tienjarig bestaan van het Jabikspaad en om op gepaste wijze afscheid te nemen van deze drie stichtingsbestuurders, was besloten om deze bijzondere gebeurtenissen te bezegelen met een "pylgermiel" in de bovenzaal van Kafee-Herberg "Het Wapen van Baarderadeel" tegenover de Sint-Radboudkerk van Jorwert, gelegen aan ons aller Jabikspaad. Vanavond is het dan zover dat we als bestuurders met onze partners tijdens deze pelgrimsmaaltijd terugblikken op het vele en het goede dat velen voor het Jabikspaad hebben gedaan.

Na een aperitief aan de stamtafel van dit markante dorpscafé van Jorwert, genieten we van een heerlijk diner in de bovenzaal van de dorpsherberg van Jorwert. De historische tafelrede wordt na de tweede dinergang uitgesproken door pastoor Jan Romkes van der Wal, ook vanaf het begin van het Jabikspaad één van de deskundige en betrokken stichtingsbestuurders. Van der Wal memoreert veel namen van de pioniers en van de betrokken organisaties van het eerste uur. In de beeldende woorden van Jan Romkes van der Wal trekt de geschiedenis van het Jabikspaad in geuren en kleuren aan ons voorbij. Een feest van herkenning voor met name de pioniers van het eerste uur.

Na het diner gaan we weer naar beneden om nog een kop koffie te drinken in het dorpscafé. Laat in de avond verlaten we de Jorwerter herberg en dan staan we midden in het dorp al weer op de doorgaande route van het Jabikspaad. In de stilte van de avond hier op het Friese platteland verdwijnen onze auto's langzamerhand weer uit de dorpskern en wordt het weer stil in Jorwert. We hopen dat nog heel veel pelgrims zullen genieten van het prachtige Jabikspaad, dat wij mogen beschouwen als het resultaat van noest vrijwilligerswerk van de kleine groep pelgrims die ervan overtuigd waren dat Fryslân in het algemeen en Sint-Jacobiparochie in het bijzonder toch zeker het startpunt zou moeten zijn van de Nederlandse pelgrimsweg naar het Spaanse Santiago de Compostela. Die missie is geslaagd.

Friese gedeputeerde Hans Konst onthult de Jirnsumer Moeting

Wiep Koehoorn, Hans Konst en Jan Romkes van der Wal

Zaterdag 5 juni 2010

In veel opzichten is het vandaag voor de Stichting Jabikspaad Fryslân een zonnige dag. Niet alleen vanwege het schitterende zomerse weer, maar ook omdat we vandaag stilstaan bij het feit dat het vorige maand tien jaar geleden was dat op 12 mei 2000 het Jabikspaad officieel werd geopend. Mede ter gelegenheid van dat tweede lustrum vieren we vanmiddag in het Friese Jirnsum (Irnsum) de onthulling van ons unieke pelgrimsmonument, de "Jirnsumer Moeting". Ruim 55 genodigden hebben gehoor gegeven aan de uitnodiging van ons bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân om deze feestelijke middag bij te wonen. Om 14.00 uur mag ik als bestuursvoorzitter onze gasten welkom heten in de vergaderzaal van de Rooms Katholieke kerk van Sint Marcus te Jirnsum.

Het middagprogramma vangt aan met een lezing van professor dr. Hans Mol, werkzaam bij de Fryske Akademy als vakgroepshoofd (middeleeuwse) Geschiedenis, Letterkunde en Naamkunde. Hans Mol is tevens bijzonder hoogleraar "Geschiedenis van Friesland in de Middeleeuwen" aan de Universiteit Leiden. In zijn interessante lezing met als titel "Fryslân en de Ridders van de Duitse Orde" schetst hij de rijke middeleeuwse streekhistorie van Nes en Jirnsum in het stroomgebied aan de rivieren de Boorn en de Tjonger en gaat nader in op de kloosters langs de toegangswegen van dit gebied, specifiek met de focus op de lokale kloosters van de Ridders van de Duitse Orde. Het Jabikspaad loopt door dit gebied van waaruit duizenden Friezen in de Middeleeuwen onder begeleiding van de Ridders van de Duitse Orde voor kruistochten en pelgrimages vertrokken naar Jeruzalem en naar Santiago de Compostela.

Voorafgaand aan de pauze presenteert directeur Gerhard Bakker van de Stichting Alde Fryske Tsjerken onze gemeenschappelijke plannen van de Stichting Jabikspaad Fryslân om in samenwerking met diverse andere partijen in de gemeente Het Bildt en met het Nederlands Genootschap van Sint Jacob het "Pelgrimscentrum Sint Jacob" op te richten en te vestigen in het nog te verbouwen toegangsportaal van de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie, waarmee ook wordt benadrukt dat dit het noordnederlandse startpunt wordt voor alle pelgrims die hun pelgrimstocht naar Santiago de Compostela aanvangen, zodat zij pelgrimeren van het Nederlandse "Sint Jacob" naar het Spaanse "Sint Jacob". Gerhard Bakker memoreert dat bijna alle gelden binnen zijn om onze plannen en de restauratie van de Groate Kerk doorgang te laten vinden. Als over enkele weken ook de provincie Fryslân de aangevraagde financiële bijdrage toekent, kunnen alle plannen nog dit kalenderjaar worden gerealiseerd.

In de pauze rijden we met enkele bestuurders snel even naar het pelgrimsmonument de "Jirnsumer Moeting", dat we straks officieel zullen laten onthullen. Daar staat een filmploeg van Omrop Fryslân Televyzje klaar om een korte nieuwsreportage op te nemen voor "Koart Nijs" dat vanavond vanaf 18.00 uur elk uur in de nieuwsuitzending "Hjoed" zal worden vertoond.

Daarna wordt het programma in de zaal vervolgd met een boeiende lezing over de geschiedenis van het pelgrimeren vanuit Fryslân naar Santiago de Compostela en over de oorsprong, het ontwerp en de symboliek van het pelgrimsmonument de Jirnsumer Moeting, waarvoor we hier vanmiddag bijeen zijn. Dit pelgrimsmonument is gemetseld van middeleeuwse kloostermoppen, die gedurende vele jaren zijn verzameld door de in Jirnsum geboren Loadewyk Damsma (1921-2010). Deze zogenoemde "Alde Friezen" zijn voornamelijk afkomstig van zo'n 350 Friese kloosters en kerken die tussen 1200 en 1500 in deze regio zijn gebouwd.

De Jirnsumer Moeting symboliseert verschillende ontmoetingen (Fries: moetings) in Jirnsum, namelijk:

- de ontmoeting van de oostroute en de westroute van het Jabikspaad, die vanuit Jirnsum gezamenlijk hun weg vervolgen in zuidelijke richting naar Hasselt;

- de ontmoeting van de pelgrims en de andere wandelaars/fietsers die hier vanuit het Friese Oostergo en Westergo bijelkaar komen om samen verder naar Overijssel te wandelen of te fietsen;

- de ontmoeting van de meer dan 500 kloostermoppen, die hier in één monument zijn verenigd.

Dan is het zover om tot de onthullingsceremonie over te gaan. Eerst krijgt de Friese gedeputeerde Hans Konst het woord alvorens hij als Gebiedsgedeputeerde van Plattelânsprojecten Mid-Fryslân straks buiten de onthullingshandeling zal verrichten. Gedeputeerde Konst roemt het doorzettingsvermogen van de bestuurders en de vrijwilligers van de Stichting Jabikspaad Fryslân in hun al meer dan tien jaar pogen en slagen om het Jabikspaad op diverse manier van onderop een toonaangevende positie te laten verwerven in het Friese landschap en in de Friese samenleving. "Oanhâlde as storein", zo typeert de heer Konst het succes van de afgelopen tien jaar van de Stichting Jabikspaad Fryslân.

Na zijn toespraak gaan we met de Friese gedeputeerde Hans Konst en met stichtingsbestuurder-pelgrim Jan Romkes van der Wal voorop in een korte pelgrimage van de roomskatholieke kerk door de hoofdstraat naar het monument aan de andere (zuid)zijde van het dorp Jirnsum. De meeste genodigden zijn op grond van het kledingadvies als wandelaar of in vol ornaat als pelgrim in pelgrimstenue gekleed, dus onze pelgrimstocht door het dorp trekt veel bekijks. Over het monument ligt een groot wit kleed met het opvallend blauwe kruis van Jirnsum. Samen met een aantal opvallend geklede pelgrims verwijdert gedeputeerde Konst dan de kleden van het pelgrimsmonument en van het informatiepaneel dat naast de Jirnsumer Moeting staat. Direct na de onthulling volgt een korte toespraak en felicitatie van de Friese gedeputeerde.

Daarna klimt pelgrim Jan Romkes van der Wal op het nieuwe Friese monument om boven op de Jirnsumer Moeting staand aan de genodigden een mythisch pelgrimsverhaal te vertellen. Het is een bijzonder moment van deze ceremonie. Tenslotte worden de aanwezigen bedankt voor hun komst en voor hun inhoudelijke bijdrage en dan worden in het bijzonder ook de drie metselaars letterlijk en figuurlijk in het zonnetje gezet. Het zijn deze bouwers, die door gebruik te maken van een traditioneel-historisch metselprocedé ervoor hebben gezorgd dat dit kloostermoppenmonument hier in Jirnsum verrees. Na het uitspreken van de pelgrimswens "Ultreia" gaan we allen naar "It Kattehûs" tegenover het pelgrimsmonument om elkaar daar onder het genot van een hapje en een drankje op informele wijze nog te ontmoeten.

Voor de meeste pelgrims zijn ontmoetingen verrassend, onverwacht, inspirerend, stimulerend en nog zoveel meer. De Jirnsumer Moeting is nu de gemarkeerde plaats waar de twee wandel- en fietspaden van het Jabikspaad bijelkaar komen; in steen, in tijd en in ruimte de belofte van al die ontmoetingen die de pelgrimerende wandelaars en fietser op de hierna nog zo'n 3.000 kilometer te volgen wegen en paden zullen beleven. Vanaf hier volgen zeker nog veel vóór je liggende ontmoetingen (Fries: moetings) van wegen en paden, van wandelaars/fietsers en pelgrims, van gelukszoekers en padvinders en van mensen die òf de eindbestemming òf de weg ernaar toe als hun persoonlijk doel zien. Voor al die mensen is het Fries-Overijsselse Jabikspaad bedoeld. Voor veel van die mensen is het Jabikspaad al de springplank geworden voor hun lange, maar bovenal inspirerende pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. Na vandaag zullen nog velen letterlijk en figuurlijk in die internationale voetsporen treden.

Jûn yn Jirnsum

Tongersdei 20 maaie 2010

Jûn haw ik in gearkomste mei twa bestjoerders Klaas Koops en Geert Metselaar fan 'e Stichting Rusland Kinderhulp yn Stienwyk. Wy prate oer ús plannen om takom jier lânlik en yn 'e regio's te betinken dat it yn 2011 fiifentweintich jier ferlyn is dat de kearnreaktor fan Tsjernobyl foar in grutte ramp soarge.

Op 'e weromreis nei hûs gean ik noch efkes troch Jirnsum om dêr te besjen hoefier alle tariedings binne foar de presintaasje fan 'e Jirnsumer Moeting ankom moanne juny. Wol, it monumint is klear en it ynformaasjeboerd ek. As de gemeente no ek noch efkes it grien rûnom behoffenet, is it pylgermonumint fan ús Stichting Jabikspaad Fryslân klear foar de takomst.

Op 'e oare side fan 'e Rykswei stiet de âlde doarpstsjerke fan Jirnsum yn it folle keunstljocht. Op 'e eftergrun, stiet heech yn 'e loft de moanne, foar in part yn't skynsel fan 'e ûnsichtb're sinne.

Bestuursvergadering Stichting Jabikspaad Fryslân

Dinsdag 18 mei 2010

Op 12 mei 2010 was het tien jaar geleden dat het Jabikspaad officieel werd geopend door toenmalig staatssecretaris Geke Faber, samen met burgemeester Klaas Dankert van gemeente Het Bildt en met mevrouw Riet Vosjan, namens de toenmalige gemeente IJsselham. In die tien jaar is het Jabikspaad een bekende lange afstandswandel- en fietsroute geworden. Het wordt steeds drukker op het Jabikspaad.

Dit succes is voor een belangrijk deel het resultaat van een groot aantal betrokken bestuurders van de Stichting Jabikspaad Fryslân. Vanavond vergadert het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân in de Jacobshoeve van medebestuurslid Klaske Wijbenga te Sint-Jacobiparochie.

In deze overgang van het tiende naar het elfde bestaansjaar van het Jabikspaad hebben drie bestuurders te kennen gegeven het nu een passend moment te vinden om ons stichtingsbestuur te verlaten. Daarentegen benoemen we vanavond onze nieuw bestuurslid Hans de Jong, zojuist weer teruggekomen van een enkele weken durende pelgrimage door Frankrijk. De drie bestuurders die ons bestuur binnenkort zullen verlaten, zullen hopelijk op afzienbare termijn worden vervangen door een aantal kundige nieuwe bestuurders, waarvan vanavond hun namen de revue passeren.

Een tweede topic van onze vergadering van deze avond is de komende onthulling van de Jirnsumer Moeting, het pelgrimsmonument dat is gebouwd van kloostermoppen in het centrum van Jirnsum op de plaats waar de west- en oostroute van het Jabikspaad bijelkaar komen, om van hieruit het pelgrimspad in zuidelijke richting te vervolgen naar het Overijsselse Hasselt.

Op 5 juni 2010 zal de gedeputeerde Hans Konst van de provincie Fryslân dit bijzondere pelgrimsmonument onthullen, in samenwerking met een aantal pelgrims in pelgrimskledij. Het zal een van de hoogtepunten zijn van het tienjarig bestaan van het Jabikspaad. De genodigden krijgen ter voorbereiding op de onthulling een lezing aangeboden van dr. Hans Mol van de Fryske Akademy, die in zijn voordracht in zal gaan op de relatie die de Ridders van de Duitse Orde vroeger hadden en nu nog steeds hebben met de provincie Fryslân. Daarna zal ons bestuurslid pastoor Jan Romkes van der Wal de onthulling inleiden met eerst een pelgrimsverhaal, waarna hij zal stilstaan bij het tienjarig bestaan van het Jabikspaad, om tenslotte uitleg te geven over de oorsprong en de symboliek van de gemetselde kloostermoppen waaruit dit bijzonder pelgrimsmonument de "Jirnsumer Moeting" is gebouwd.

Aan het eind van deze avondvergadering zijn een aantal zaken omtrent deze feestelijke juni-bijeenkomst vastgesteld, zoals de uitnodiging, het persbericht, het middagprogramma en het complete ceremonieel rondom deze gedenkwaardige jubileumdag met onthulling.

Hans Mol over Kloosters in het gebied van de Boarn

Dinsdag 9 maart 2010

In de Openbare Bibliotheek van Grou woon ik vanavond de Friestalige lezing van Professor dr. Hans Mol bij. De lezing wordt georganiseerd door de Fryske Akademy in samenwerking met Bibliotheekservice Fryslân en dit is de derde in een serie van vier Historische lezingen, die in dit eerste kwartaal van 2010 worden gehouden in vier verschillende Friese bibliotheken.

Mol is specialist op het gebied van de rol van kerken en machthebbers in het Middeleeuwse Fryslân. Hij is sinds 1986 verbonden aan de Fryske Akademy te Leeuwarden, studeerde geschiedenis aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, promoveerde in 1991 aan de VU en verzorgt sinds 2003 ook colleges Middeleeuwse Friese Geschiedenis aan de Leidse Universiteit. Hans Mol promoveerde op zijn proefschrift: "De Friese Huizen van de Duitse Orde". Mol staat bekend om zijn publicaties over de geschiedenis van Middeleeuws Fryslân en over het kloosterwezen en de geestelijke ridderorden in Nederland. Het thema van zijn lezing van vanavond is: "Kleasters yn it Boarn-gebiet", over de kloosters in de regio Aldeboarn, Akkrum, Grou en Jirnsum.

Mol laat aan de hand van onder andere Hisgis-kaartmateriaal zien dat de rivier de Boarn met aan weerszijden vruchtbare gronden een centrale rol speelde in (pre)historische tijden. Aan weerszijden van deze rivier kwamen kerken, kloosters en adelijke machtsposities tot stand. Zo ontstonden hier bijvoorbeeld de kloosters van Nes, het klooster Steenkamp en het Hasker Convent, alle drie kloosters die ressorteerden onder de Duitse Orde, een geestelijke ridderorde, bekend om haar zwarte kruis. De missie van de Duitse Ridders was drieledig, te weten: vechten (ridders), bidden (priesters) en verplegen. Deze Duitse Orde is bekend om haar rol in de Kruistochten en is qua grootte de derde, ná de Tempeliers en de Johannieters.

Het klooster van Nes - een priesterconvent - lag op een belangrijke plaats, namelijk langs de (Romeinse) heir(leger)weg van Steenwijk naar Franeker, en lag op de plaats waar je de rivier de Boarn over kon steken, op de plaats van het huidige kerkhof van Nes, tussen Akkrum en Aldeboarn. Fryslân had indertijd veel kloosters. Kloosters werden beschouwd als een soort verzekeringsinstituut om in het hiernamaals een plaatsje in de Hemel te verdienen. Om voor deze heerlijkheid in aanmerking te komen kon je bijvoorbeeld kiezen tot de kloosterorde toe te treden of door een hoge waarde aan geld of (on)roerende goederen bij leven en/of sterven aan een klooster te schenken.

Het Nesser klooster kende zo zijn ups en downs. Het kende ook een dramatische periode van geestelijk verval, chaos, armoede en wantoestanden zoals zakelijk wangedrag. De aansluiting bij toonaangevende kloosters - zoals het Haskerconvent, dat zich aansloot bij het klooster Windesheim nabij Zwolle - resulteerde weer in geestelijke vernieuwing. Het klooster Thabor bij Sneek speelde daarin bijvoorbeeld tevens een positieve, opbouwende rol. Ook de centrale leiding van de Duitse Orde te Utrecht trok het gezag in onze provincie (ook in Nes) weer aan.

Dat kon allemaal niet verhinderen dat het voor de kloosters vanaf de 16e eeuw ook in Fryslân een aflopende zaak werd, een kwestie van dalend nut. Je kunt dat bijvoorbeeld zien aan de totaalbedragen aan legaten aan kloosters. De bestemming van legaten schoof langzamerhand van de kloosters naar andere vormen van liefdadigheid, zoals bijvoorbeeld voor de bouw van gasthuizen voor minder bedeelden, waaraan Fryslân ook ruim bedeeld is. Kloosters kwamen steeds meer los van hun omgeving te staan, verloren hun draagvlak en werden bevolkt door een steeds hoger percentage niet-Friezen. Het begin van het eind.

Hans Mol komt aan het eind van de avond met nog wel een aardige uitsmijter, te weten: "De universiteit van Franeker is gefinancierd door de kloosters, dus zo zie je maar weer: "Zonder kloosters geen universiteit"."

"De tiid hâld gjin skoft", dus deze interessante avond vliegt voorbij. Hans Mol had vlak voor de pauze nog een procuratiehouder van het Haskerconvent Anno 1506 geciteerd, die schreef: "Aan het slot oogst men slechts ondank". Welnu, dat geldt beslist niet deze lezing van Hans Mol, want hij oogst aan het eind van de avond grote dank en waarderende woorden.

Bestuursvergadering Stichting Jabikspaad Fryslân

Donderdag 14 mei 2009

Het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân vergadert vanavond in Bolsward. Nadat de relevante ingekomen stukken zijn besproken, blikken we terug op de afgewikkelde werkafspraken. Daarna bespreken we de wijzen waarop de Stichting Jabikspaad Fryslân zich de komende maanden zal presenteren (bv. flyers, zomertentoonstelling in de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie van 3 juli tot 12 september 2009, jubileumproject van de Gemeente Het Bildt, stempelposten, persberichten en website).

We zijn weer een stap dichter bij de realisatie van ons pelgrimsmonument in (J)Irnsum gekomen: de Provincie Fryslân heeft ons in april 2009 de subsidie verleend, die het mogelijk gaat maken dat de zogenoemde "Jirnsumer Moeting" gebouwd zal worden. Het monument - gemaakt van kloostermoppen - zal op het snijpunt van de routevarianten van het Jabikspaad worden gebouwd in de maanden september/oktober 2009. We bespreken globaal de plannen omtrent de onthulling van dit monument, die in het komende najaar zal plaatsvinden.

Bestuur Stichting Jabikspaad Fryslân bijeen in Bolsward

Donderdag 12 maart 2009

Het is de derde bestuursvergadering van de Stichting Jabikspaad Fryslân die ik bijwoon; vanavond is het de eerste maal dat ik als nieuwe voorzitter deze bijeenkomst leid. We komen bijeen ten huize van ons mede-bestuurslid pastoor Jan Romkes van der Wal, in het parochiehuis te Bolsward. We starten met een behoorlijk gevulde agenda. Er gebeurt veel in deze kring; we hebben veel ambities.

Enkele bestuursleden rapporteren over hun ervaringen van twee weken geleden in de beursstand van het Jabikspaad in het Pelgrimspaviljoen van de Fiets- en Wandelbeurs in de RAI te Amsterdam. Het was een prima beurs, met veel belangstelling voor ons Fries-Overijsselse Jabikspaad.

Dan volgt de bespreking van drie nieuwe initiatieven:

- de samenwerking die we inmiddels zijn gestart met de gemeente Het Bildt en met de opleiding Vrijetijdsmanagement van Stenden hogeschool te Leeuwarden; een mooi studentenproject in het kader van het jubileumjaar 2010, waarin het Jabikspaad tien jaar bestaat;

- de publicatie van onze primeur: de allereerste "Nieuwsbrief Jabikspaad Fryslân", die wij na vanavond gaan verspreiden onder alle mensen en organisaties die het Jabikspaad een warm hart toedragen;

- de twee Kloostermoppenprojecten, waarvan de eerste - "De Jinsumer Moeting" - inmiddels een bouwvergunning heeft en die na de toekenning van de reeds aangevraagde subsidie van de Provincie Fryslân zal leiden tot een markant pelgrimsmonument op de plaats waar de oostvariant en de westvariant van het Jabikspaad in het Friese Jirnsum elkaar ontmoeten.

Bestuursvergadering Stichting Jabikspaad Fryslân

Donderdag 15 januari 2009
De eerste bestuursvergadering in dit nieuwe kalenderjaar van de Stichting Jabikspaad Fryslân hebben we vanavond in Bolsward. We blikken tevreden terug op een geslaagde bijeenkomst met onze Routebeheerders van afgelopen zaterdag (zie mijn weblogbericht van 10 januari 2009). Het was goed om als bestuur en route-ambassadeurs een aantal routegerelateerde aspecten van het Jabikspaad gezamenlijk door te nemen.

Vorige keer spraken we in de bestuursvergadering over de statuten van de stichting. In het verlengde daarvan evalueren we vanavond de registratie van alle stichtingbestuursleden bij de Kamer van Koophandel. Alle wijzigingen worden (na) vanavond schriftelijk vastgelegd, waarbij we bij de taakverdeling van de bestuursleden er uiteindelijk op uit komen dat ik voor de komende periode tot voorzitter wordt benoemd van het stichtingsbestuur. Alzo gaan alle mutaties nu naar de Kamer van Koophandel om daar ingeschreven te worden in het Stichtingenregister.

We zijn bijzonder ingenomen met het feit dat de gemeente Het Bildt - mede in het kader van het tienjarig bestaan van het Jabikspaad in 2010 - het Jabikspaad structureel wil gaan inzetten als één van de toeristische speerpunten van Het Bildt. Wij werken daar uiteraard van harte aan mee. Het Jabikspaad is ook bij uitstek geschikt voor Het Bildt-promotie, immers, het Jabikspaad begint in deze gemeente in Sint Jabik (Jacobiparochie).

Voorts spreken we ondermeer over de uitgave van onze eerste Nieuwsbrief, over het pelgrimsmonument dat we in Jirnsum gaan bouwen, over de kascommissie 2008 en de jaarbegroting van 2009, over de beursstandbezetting van de Fiets- en Wandelbeurs 2009 in de RAI op 28 februari en 1 maart 2009 en we bewonderen de originelen van de heraldische schilderingen van de wapens van de dorpen die je passeert als je het Jabikspaad bewandelt.

Het is mooi om te zien hoe het Jabikspaad steeds intensiever gaat leven in Friesland bij de Friezen en bij haar buiten de provincie wonende bewandelaars. Steeds meer organisaties organiseren een activiteit langs en over een deel van de route van het Jabikspaad. Kortom, het gaat goed met het Jabikspaad.

Routebeheerders Jabikspaad Fryslân in Jirnsum

Zaterdag 10 januari 2009

Als bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân hebben we vanmorgen alle Routebeheerders van het Jabikspaad uitgenodigd voor een werkoverleg in de parochiezaal te Jirnsum. Elk deel van het Jabikspaad van het Friese Sint Jacobiparochie tot het Overijsselse Hasselt heeft een Routebeheerder. Het Jabikspaad heeft een wandelroute en een fietsroute en kent vanaf Sint Jacobiparochie tot aan Jirnsum een oostelijke en een westelijke routevariant. Routebeheerders houden in hun rayon in de gaten of er wijzigingen in de route moeten/kunnen worden aangebracht en zorgen voor een adequate bewegwijzering met richtingwijzers, borden en stickers, teneinde wandelaars en fietsers ongestoord te kunnen laten genieten van het hele traject.

Als bestuur zijn we blij dat deze betrokken vrijwilligers zich zo verantwoordelijk voelen voor de kwaliteit van de trajecten(beschrijvingen). Ze zijn de ogen en oren voor het bestuur en behartigen in hun rayon in overleg met het bestuur ook de belangen van een optimale doorgang door hun rayon. Aan de orde komen vanmorgen onder andere: mogelijke routevarianten, nieuwe bewegwijzering, de onlangs gepubliceerde 5e uitgave van de wandelgids Jabikspaad, het 10-jarig bestaan van het Jabikspaad, de Sint Jacobsappelbomen die langs de route staan, financiering van nieuwe initiatieven, routebeoordelingscriteria, een nieuw te bouwen pelgrimsmonument en - hoe kan het anders - diverse wandel- en fietservaringen worden ook gedeeld.

Onze bestuursnestor Syb Zeinstra draagt vandaag zijn coördinatie van het rayonbeheer over aan ons medebestuurslid Peet Luehof. Bestuurslid Janneke Schievink komt met een primeur: de eerste exemplaren van de eerste "Nieuwsbrief Jabikspaad Fryslân", die op korte termijn wordt gepubliceerd. Na de broodmaaltijd gaan alle Routebeheerders weer met aanvullend bewegwijzeringsmateriaal naar huis. De bijeenkomst is een prima gelegenheid om zo aan het begin van een nieuw wandelseizoen alle ins en outs van de routering af te stemmen.

Bestuuur Stichting Jabikspaad vergadert in Bolward

Donderdag 6 november 2008

Het is de tweede keer dat ik ter kennismaking en oriëntatie de vergadering van het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân bijwoon. Vanavond treed ik toe tot het stichtingsbestuur. De bijeenkomst is ten huize van medebestuurslid pastoor Jan Romkes van der Wal te Bolsward.

We spreken over het tienjarig bestaan van de/het (Stichting) Jabikspaad (Fryslân), over de eerste uitgave van een Nieuwsbrief, over de Stichtingsstatuten en over de eerstvolgende bijeenkomst voor en met onze rayoninspecteurs.

Verschillende items aangaande het Jabikspaad komen aan de orde, zoals een door ons in Jirnsum gepland Jabikspaad-monument op de plaats waar de oostelijke en de westelijke variant bijelkaar komen, over een nieuw-beoogd project bij Stenden hogeschool Leeuwarden, over een routewijziging die we moeten invoeren als de nieuwe Franeker rondweg wordt gerealiseerd, over het tweejaarlijks groot onderhoud van onze route-bebakening en over de wijze van financiële dekking van de voor 2009 begrote kosten en uitgaven, teneinde alle gewenste activiteiten ook mogelijk te maken.