Friesland voor lanterfanters - deel 4

Dinsdag 4 juni 2013 

Cover van deel 4 van de wandelgids

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten zoals de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars.
De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen.
Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. Dit vierde deel kreeg ik van Sinterklaas op de Pakjesavond van 5 december 2010. De eerste drie deeltjes kwamen al eerder - namelijk in het jaar 2007 - uit.

Deel 4
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het vierde deel van deze wandelserie ook gelopen. Het vierde deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in voornamelijk het noorden van Fryslân. Je wandelt in het gebied rond Leeuwarden, onder andere in het voormalige Westergo, in het voormalige Oostergo en in het gebied van de voormalige Middelzee, dat vroeger tussen Oostergo en Westergo lag, en daar uiteraard nu nog ligt. Ook enkele dorpen ten zuiden van Leeuwarden worden tijdens deze wandelingen van deel 4 bezocht.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het af en toe niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen.
Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel vier laat je als het ware in uitwaaierende lussen rondom de provinciehoofdstad Leeuwarden heen en terug lopen. Vanuit Leeuwarden kom je dan in plaatsen zoals: Stiens, Veenwouden, Burgum, Grou, Mantgum en Dronrijp. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 17,8 kilometer, variërend van 13 tot 27 kilometer per dag, in totaal dus 178 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 april 2013 van Leeuwarden via Wyns naar Stiens en via Koarnjum weer terug naar Leeuwarden, 22 kilometer;
2. Op 28 mei 2012 van Leeuwarden via Wyns naar Oentsjerk en via Miedum weer terug naar Leeuwarden, 18 kilometer;
3. Op 5 juni 2011 van Leeuwarden naar Veenwouden, 17 kilometer;
4. Op 4 juni 2011 van Veenwouden naar Earnewâld, 19 kilometer;
5. Op 2 juni 2011 van Earnewâld naar Grou, 17 kilometer;
6. Op 9 mei 2013 van Leeuwarden via Beetgum naar Dronrijp en via Deinum weer terug naar Leeuwarden, 27 kilometer;
7. Op 12 mei 2013 van Mantgum naar Deinum, 13 kilometer;
8. Op 22 april 2012 van Deinum naar Leeuwarden, 14 kilometer;
9. Op 13 januari 2013 van Leeuwarden door de Louwsmarpolder naar Lytse Geast en via Nieuwe Wielen weer terug naar Leeuwarden, 17 kilometer;
10. Op 21 april 2012 een stadswandeling door Leeuwarden, 14 kilometer.

Friesland voor lanterfanters - Deel 1

Woensdag 22 mei 2013 

Cover van Friesland voor lanterfanters deel 1

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten als de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars. De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

Deel 1
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het eerste deel van deze wandelserie gelopen. Het eerste deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de Friese Waddenregio van noord-Fryslân. Je dwaalt over de Friese Klei en over alle vier Friese Waddeneilanden. Je gaat over wandelpaden door het voormalige Westergo, door de voormalige Middelzee, door het voormalige Oostergo en door de duinen en over het strand van de Waddeneilanden; en krijgt zo de gelegenheid om wandelend kennis te maken met de noordkant van de provincie Fryslân, waaronder ook een deel van de noordoostelijke Friese Wouden.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel één laat je een slingerend kustpad en een grillige lus door noord-Fryslân lopen, tussen Buitenpost, Kollum, Anjum, Holwerd, Hallum, Sint-Jacobiparochie, Franeker en Harlingen en tussen Buitenpost, Dokkum en Holwerd. En als kroon op die route wandel je ook nog over Schiermonnikoog, Ameland, Terschelling en Vlieland. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 24,4 kilometer, variërend van 21 tot 28 kilometer per dag, in totaal dus 244 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 juni 2009 van Buitenpost naar Anjum, 28 kilometer;
2. Op 2 april 2011 op Schiermonnikoog, 24 kilometer;
3. Op 5 mei 2013 van Anjum naar Holwerd, 27 kilometer;
4. Op 21 mei 2009 op Ameland, 21 kilometer;
5. Op 5 april 2010 op Terschelling, 22 kilometer;
6. Op 26 juni 2009 op Vlieland, 21 kilometer;
7. Op 30 september 2012 van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie, 27 kilometer;
8. Op 14 april 2013 van Sint-Jacobiparochie naar Hallum, 26 kilometer;
9. Op 12 juni 2011 van Hallum naar Dokkum, 27 kilometer;
10. Op 12 oktober 2008 van Dokkum naar Buitenpost, 21 kilometer.

Lanterfanten over Route 1.8 van Sint-Jacobiparochie naar Hallum

Zondag 14 april 2013

Op de Oude Bildtdijk passeren we café De Oasthoek

Regen of geen regen
Als we ons vanmorgen om 8.00 uur gereed maken voor een wandeldag, regent het buiten. Maar dat zal ons er niet van weerhouden om vandaag op stap te gaan. Al dagen noemen weermannen en weervrouwen een temperatuurstijging tot 20 graden Celsius en over regen heb ik ze niet horen spreken. De Buienradar laat zien dat er vroeg in de ochtend inderdaad enkele kleine buien over het noorden van Fryslân trekken, maar dat zal ons niet binnen houden.
Durkje en ik gaan vandaag de wandelroute 1.8 lopen uit de wandelgids 'Friesland voor lanterfanters' van Fokko Bosker. Dit is een 26 kilometer lange wandeling van Sint-Jacobiparochie naar Hallum.
Het thema van deze wandeling is: 'Op schildersezels of Een kwestie van licht', met daarin een verwijzing naar Rembrandt van Rijn, die hier in zijn jonge jaren enige tijd heeft doorgebracht, verliefd op en verloofd (1633) met de toen in Sint-Annaparochie wonende Saskia van Uylenburgh, met wie hij in 1634 trouwde.

Sint Jabik & Westhoek & Ouwedyk & Swarte Haan
Om 9.30 uur vertrekken we bij het Kultureel Sintrum De Groate Kerk (1844) van Sint-Jacobiparochie; het startpunt van het Fries-Overijsselse Jabikspaad. We lopen over het Westeinde langs de Jacobshoeve, om vlak buiten het dorp in noordelijke richting over het schelpenpad naar de Oude Bildtdijk te lopen.
De 14 kilometer lange Oude Bildtdijk (1505) is de langste woonstraat van Nederland, die bovenop de eeuwenoude zeedijk ligt.Vanaf de Westhoek lopen we over de Oude Bildtdijk in oostelijke richting, in de richting van Nij Altoena. Vlak voorbij café De Oasthoek (1889) volgen we het pad langs de naar het noorden lopende Kouwe Faart naar Zwarte Haan, gelegen aan de voet van Waddenzeedijk.

Swarte Haan & Noorderleech & Nijesyl 
Bij het dijkmonument van de Slikwerker gaan we over de Waddenzeedijk, om over het talud halverwege de zeedijk buitendijks in oostelijke richting naar het Noorderleeg te lopen. De zon laat zich niet zien en het waait nog behoorlijk, maar gelukkig hebben we de straffe wind rechtsachter ons, en veel last hebben we er ook niet van hier achter de zeedijk. Duizenden vogels verblijven hier op de kwelders, waaronder honderden ganzen.
Over het Bútendyks Weggy lopen we van het Noorderleeg naar Nieuwe Bildtzijl, waar we een etenspauze houden, zittend op een oude kerkbank, op de plaats waar vroeger de oude sluis in de Nieuwe Bildtdijk zorgde voor de afwatering van de Bildtse polder op de Waddenzee.

Ouwesyl & Alde Leije
Dan gaat het voort naar Oude Bildtzijl, waar we een kop koffie drinken in De Aerden Plaats, waar ook de tenstoonstelling nog is te bezichtigen van de schilderijen van Sytse Keizer.
Vanuit Oude Bildtzijl gaan we langs de Zuidhoekstervaart richting Oude Leije. Bij de nieuwe sluis van Oude Leije ontmoeten we de Stienser Sikke Roosma, die vandaag het traject tussen Sint-Jacobiparochie, Zwarte Haan en Stiens fietst. Dat is het eerste traject van het Jabikspaad naar het Spaanse Santiago de Compostela. Sikke vertelt ons dat hij over twee weken vanuit Stiens op de fiets vertrekt voor een fietspelgrimage van enkele weken naar Santiago de Compostela. We wensen hem een goede pelgrimage en een behouden thuiskomst na afloop.

Froubuurt & Feinsum & Hijum
Van Oude Leije gaan we verder via Vrouwbuurstermolen en over de Slachtedijk en de onverharde Witte Weg in de richting van Stiens. Vlak naast ons slaan vanuit een slootswal twee prachtige reeën voor ons op de vlucht, rennend over de pas ingezaaide akkers. Tussen hen en ons zit een zwanenpaar, ons goed in de gaten houdend.
We lopen niet door naar Stiens, maar buigen af naar het noorden, naar Finkum. In Finkum gaan we verder in noordelijke richting, over het Spoordok, het fietspad over de oude spoorlijn van Stiens naar Hallum. Iets buiten Finkum steken we via de oude spoorbrug de Feinsumer Feart over. Deze vaart is recent verbreed en uitgediept in het kader van de Elfstedenvaarroute.
Over de voormalige spoorbaan van het Dockumer Lokaeltsje arriveren we in Hijum. Daar lopen we langs het voormalige treinstation in westelijke richting naar de Hege Hearewei.

Hallumerhoek & Hallum
De Hege Hearewei gaat over in de Mariëngaarderweg, genoemd naar het voormalige Friese klooster Mariëngaard, dat hier vroeger in deze buurt heeft gestaan.
Vanuit de Hallumerhoek gaat het verder naar Hallum. Ondertussen heeft Pieter ge-sms-t hoe laat wij hem verwachten in Hallum. Over een half uur ontmoeten we elkaar daar op ons eindpunt van vandaag.
Ongeveer een half uur later arriveren we in Hallum op de kruising met de N357. Enkele minuten later arriveert Pieter hier ook vanuit Stiens, en dan brengt hij ons met de auto weer terug naar Sint-Jacobiparochie, waar we vanmorgen startten.
De 26 kilometer hebben we in 6 uren afgelegd, een mooie tijd. De zon heeft vandaag enkele malen haar best gedaan om door de wolken heen te breken, maar dat is niet gelukt. De wind heeft vandaag onophoudelijk stevig gewaaid, maar de temperatuur is inderdaad wel opgelopen naar de beloofde 20 graden Celsius. Slechts een enkel regendruppeltje hier en daar kon de pret niet drukken, dus al met al hebben we een prima wandeldag gehad.

Friesland voor lanterfanters - deel 3

Cover van de wandelgids

Maandag 10 september 2012

Wandelen in Fryslân is populair
‘Slow Tourism’ wint aan belangstelling, ook in Nederland. Langeafstandswandelen – bijvoorbeeld - is momenteel in. Wandeltochten in het hele land, en zeker ook in Fryslân, trekken grote aantallen wandelaars; denk maar aan de succesvolle vierjaarlijkse Slachtemarathon. Ook de wandelroute van het Fries-Overijsselse Jabikspaad geniet een groeiende naamsbekendheid. Dit jaar verscheen al weer de zesde druk van de populaire wandelgids van dit Friese pelgrimspad. Fryslân biedt steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in grote en kleine groepen, in tweetallen en individueel wint nog steeds aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf bewoog natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in het jaar 2010.

De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

• Deel 2 met tien wandelingen over totaal 267 kilometer door Oost-Fryslân beschreef ik in mijn weblogbericht van 1 november 2011.

Deel 3
Inmiddels – na gisteren - hebben Durkje en ik ook alle tien wandelingen van het derde deel van deze wandelserie gelopen. Het derde deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de ‘Fryske Greidhoek’ en in zuidwest-Fryslân. Je dwaalt over groene ‘greiden’ (grasland) en langs de Friese meren en over de IJsselmeerdijk. Je gaat over wandelpaden door het laagveenmoeras van De Deelen en krijgt volop gelegenheid om wandelend kennis te maken met het bosrijke Gaasterland en met de Pingjumer Gouden Halsband, te midden van de Friese vette kleigronden.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens de beschrijving en de kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

West-Friesland
Deel drie laat je een grillige lus door Fryslân lopen: vanuit Heerenveen, via Sloten, Stavoren, Koudum, Hindeloopen, Workum, Makkum, Sneek, Bolsward, Leeuwarden, Akkrum, en weer terug naar Heerenveen. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 27,1 kilometer, variërend van 22 tot 34 kilometer per dag, in totaal dus 271 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 14 november 2008 van Heerenveen naar Sloten, 27 kilometer;
2. Op 3 april 2009 van Sloten naar Bakhuizen, 27 kilometer;
3. Op 10 april 2009 van Bakhuizen naar Hindeloopen, 26 kilometer;
4. Op 19 april 2009 van Hindeloopen naar Makkum, 23 kilometer;
5. Op 29 mei 2009 van Makkum naar Allingawier, 31 kilometer;
6. Op 21 oktober 2009 van Allingawier naar Sneek, 26 kilometer;
7. Op 27 mei 2012 van Sneek naar Easterlittens, 28 kilometer;
8. Op 7 juni 2009 van Easterlittens naar Wergea, 22 kilometer;
9. Op 9 september 2012 van Wergea naar Terherne, 27 kilometer;
10. Op 25 september 2011 van Terherne naar Heerenveen, 34 kilometer.

Lanterfanten over Route 3.9 van Wergea naar Terherne

Zondag 9 september 2012 

Bij de Jirnsumer Moeting van het Jabikspaad

Zonnige zondag
Het belooft een mooie zondag te worden. Een zonnige zondag met een temperatuur die oploopt tot 28 graden Celsius, en bovendien is het vandaag onze trouwdag: de 29e. Een dag bij uitstek om er een prachtige wandeldag van te maken. Zo gezegd, zo gedaan. Om 6.15 uur gaat de wekker en rond 7.30 uur verlaten we Stiens met beide auto's. De ene auto rijden we naar Terherne. Met de andere auto rijden we dan naar Wergea, waar onze wandeling van vandaag aanvangt. We volgen vandaag route 3.9 van de wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters'. Deze negende route uit het derde deel beschrijft de route van Wergea naar Terherne, over een afstand van 27 kilometer.

Land van weiden en water
Het thema dat auteur Fokko Bosker aan deze dagroute gaf, is 'Op zoek naar nieuwe bouwstenen voor dorpsleven'. In de wandelgids beschrijft Fokko de wijze waarop inwoners van Friese dorpen in de stille weidehoek (de Greiden) van Fryslân zich met elkaar inspannen om de leefbaarheid van de kleine dorpen in dit groene landschap in stand te houden en te verbeteren. Het ene dorp leent zich daar wat beter voor dan het andere dorp, maar grote en kundige inzet van de inwoners van zo'n dorp, in samenwerking met bijvoorbeeld woningbouwcorporaties en gemeenten, zijn enkele van de succesbepalende factoren, die ertoe bijdragen dat een dorp nog vele jaren aantrekkelijk blijft voor bewoners, en voor bijvoorbeeld toeristen, die rust en ruimte van  weiden en water zoeken.

Wergea en Wurdum
Om 8.30 uur beginnen Durkje en ik bij de dorpsbrug van Wergea over het Aegumerdiep. Langs het water lopen we door de nieuwbouwwijk in westelijke richting. We volgen het Hekkemiedepaad, ondanks het feit dat verkeersborden melden dat de verderop gelegen brug over de Nieuwe Vaart is gestremd. Van een passant horen we dat wandelaars - zij het met een hoge opstap - wel via deze brug de vaart over kunnen steken, hetgeen inderdaad mogelijk blijkt te zijn. Via de Griene Dyk komen we dan in Wurdum, waar we via een smal schelpenpad aan de zuidwestzijde om heen lopen, om verderop de N32/A32 over te steken.

Wijtgaard en de Zwette
Via een heel smal boerenpad door enkele weilanden gaan we richting Wijtgaard. Het natte, hoge gras groeit aan weerszijden over dit veldpad heen, maar het is nog wel te traceren waar het paadje door het weiland loopt. We lopen even later door Wijtgaard, om aan de westkant van het dorp via een doodlopende weg en over een pad langs twee maïsakkers bij het Zwettepad te komen, het fietspad langs de Zwette. Om op het Zwettepad te komen, moeten we over een smalle plank, die hier over een brede sloot ligt. Daarna lopen we langs de Zwette (de Sneekertrekvaart) in zuidelijke richting tot het einde van dit fietspad.

Reduzum en Friens
Bij het gemaal gaan we linksaf, richting Reduzum. We lopen eerst om Reduzum heen, om vervolgens door het dorpscentrum naar de Overijsselsestraatweg te gaan. Die volgen we in de richting van Jirnsum. Ter hoogte van de dorpswindmolen hebben we onze eerste rustpauze, waar een fietsers- en voetgangstunnel onder de N354 door gaat. Verderop gaan we via de Beslumerdyk naar het dorpje Friens. We lopen vóór, door en voorbij Friens over een deel van het Jabikspaad, het Friese pelgrimspad richting Santiago de Compostela. Langs dit schelpenpad staan enkele Sint-Jacobsappelbomen.

Kloostermoppen-monument de Jirnsumer Moeting
Daarna komen we in Jirnsum, waar we op het terras van het dorpscafé genieten van koffie met gebak, mede ter ere van onze trouwdag. De route gaat door het dorpscentrum van Jirnsum; nog steeds over het Jabikspaad. We passeren dan ter hoogte van de dorpskerk ook het kloostermoppen-monument van het Jabikspaad, de zogenoemde 'Jirnsumer Moeting'. De gaffelvorm van dit nieuwe monument dat is gemetseld van her en der verzamelde 'alde Friezen' symboliseert dat hier in Jirnsum de oostelijke en de westelijke routevariant van het pelgrimspad (Jabikspaad) bij elkaar komen en van hieruit als één pad verder gaat in de richting van het Overijsselse Hasselt. Op 5 juni 2010 hebben we als bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân (waarvan ik voorzitter ben) dit bijzondere monument laten onthullen door de Friese gedeputeerde Hans Konst.

Abbenwier en Sneekermeer
Als we nu vanuit Jirnsum rechtdoor lopen naar Aldskou, zouden we over enkele kilometers al kunnen arriveren in Terherne. Maar dat doen we niet. De route gaat vanuit Jirnsum langs de Autodrop-fabriek via het buurtschap Abbenwier onder de Kruisbrekken door naar de gerestaureerde sluiskolk van Tersoalstersyl. Verderop lopen we achtereenvolgens langs het Sneekermeer, langs jachthaven Sneekerhof aan het Terhornstermeer en langs de Nieuwe Wetering naar de hoge brug van Aldskou.
 
Aldskou en Terherne
Bij Aldskou steken we de Nieuwe Wetering over in de richting van Akkrum. Maar nog voordat we Akkrum naderen, gaan we rechtsaf over het fietspad richting Terherne. We weten dat langs dit fietspad de zuivelboerderij is van de familie Veldstra. Daar gaan we naar binnen om een heerlijke portie boerenijs te bestellen, die we op het terras van deze melkveehouderij nuttigen. Gedurende de hele ochtend bleef de zon nog achter de wolken, maar nadat de wolken verdwenen, heeft de felle zon de temperatuur doen stijgen tot 28 graden Celsius. De verkoelende werking van dit overheerlijke ambachtelijke boerenijs maakt de laatste kilometers naar Terherne lichter. Om 15.30 uur wandelen we na een prachtige tocht van zeven uren en 27 kilometer het Kameleondorp Terherne binnen. Ook in dit watersportdorp is het een drukte van belang. Velen genieten vandaag van deze mooie zomerse zondag in de Friese graslanden en op de Friese wateren.

Lanterfanten over Route 4.2 Leeuwarden-Oentsjerk v.v.

Maandag 28 mei 2012 - Tweede Pinksterdag

Easy Tweede Pinksterdag
Ook voor vandaag wordt prachtig weer voorspeld. Durkje en ik kiezen ervoor om evenals gisteren ook vandaag te gaan wandelen. Niet zo ver en niet zo lang als gisteren, maar tien kilometer korter. Vandaag zullen we het tweede wandeltraject van het vierde deel van de wandelserie 'Friesland voor Lanterfanters' lopen. Dat is de route vanuit Leeuwarden naar Oentsjerk en dan via een iets zuidelijker traject weer terug naar Leeuwarden. Een wandeltraject van 18 kilometer, niet zo lang, dus we kunnen het vandaag rustig aan doen. Lekker 'easy' op deze mooie, warme Tweede Pinksterdag.

Stadshof van Eden
Om 9.30 uur parkeren we onze auto bij het Haak-gebouw van Stenden Hogeschool op het parkeerterrein van de Kenniscampus Leeuwarden aan de Rengerslaan. Hier begint Route 4.2. Wandelgidsauteur Fokko Bosker gaf deze route de titel: 'Dwalen door de stadshof van Eden'. We lopen langs de Dokkumer Ee en steken bij de Dammelaan de Dokkumer Ee over, om vervolgens aan de oostoever door de Leeuwarder Vrijheidswijk in noordelijke richting te lopen. Via het 'heechhout' steken we de Bonkevaart over en dan komen we in en door Snakkerburen.

Eerste Efstedenfietsers passeren Lekkum
Het volgende dorp waar we door wandelen, is Lekkum. Aan de noordoostzijde van Lekkum zien we de voorhoede van de fietsers die vandaag meedoen aan de jaarlijkse Elfstedenfietstocht. Het zijn op dit moment van de dag nog voornamelijk racefietsers, die de vaart er aardig in hebben. Zij zijn vanmorgen vroeg in Bolsward gestart en zijn nu al weer op weg vanaf Dokkum richting Leeuwarden, om daarna de Friese Zuidwesthoek in te gaan. In de ruime bocht voorbij Lekkum gaan wij verder over het Wynser Binnenpaad, een prachtig fiets- en wandelpad dat door de weilanden in noordelijke richting loopt, parallel aan de Dokkumer Ee.

Wandelaars ontmoeten fietsers
Aan het eind van het Wynser Binnenpaad komen aan in Wyns.We pauzeren bij Eetcafé De Winze, op het terras aan de Dokkumer Ee. Het pontje van de Wynser Oerset vaart af en toe heen en weer om fietsers en wandelaar hier over de Dokkumer Ee te zetten. Na deze koffiepauze verlaten we Wyns. In de bocht van Wyns nemen we rustig de tijd om een lange sliert voorbijfietsende Elfstedentochtdeelnemers te bekijken. Ze hebben de wind in de rug en de vaart zit er ook hier in de bocht behoorlijk in. Een bonte stoet fietsers trekt aan ons voorbij, aangemoedigd door de hier en daar staande groepjes toeschouwers. Racefietsen, toerfietsen, kinderfietsen, ligfietsen, handfietsen en tandems, ze zoeven allemaal snel voorbij. De fietsers genieten zichtbaar van alle aandacht en aanmoedigingen. Vlak buiten Wyns staan onze dorpsgenoten, de Stiensers Ale & Jannie aan de kant van de weg. Voorbijkomende familieleden krijgen hier drinken aangeboden door hen. Wij zien hier ook zwager Theo uit Dokkum en neef Lieuwe uit Heerenveen voorbijfietsen.We roepen hen toe, maar door de drukte en de snelheid horen en zien ze ons niet.

Naar Stania State
Door de berm lopen we Wyns uit, terwijl ondertussen een groot aantal fietsers - soms met zijn vieren of vijven naast elkaar - ons snel voorbij fietst. Verderop gaan de fietsers rechtsaf richting Lekkum. Daar gaan wij rechtdoor richting Oenkerk. Als we langs het riviertje de Murk lopen, halen Ale & Jannie ons in op de fiets. We lopen een eindje met zijn vieren verder tot we bij hun auto arriveren. Wij gaan een eindje verder, om in oostelijke richting over het zand- en ruiterpad naar de N361 te lopen, om daar over te steken naar het park van Staniastate in Oenkerk. In het park nemen we een etenspauze op een bankje bij de vijver, onder een immense rode beuk in dit voorname, statige park; onmiskenbaar het ontwerp van de beroemde 19e eeuwse landschapsarchitect Lucas Roodbaard.

Liever zand dan beton
De wandelgids geeft aan dat we tegenover de Proefboerderij van PTC+ over een betonpad tussen de weilanden door moeten, richting Gytsjerk. De toegang tot dit betonpad is volgens een verbodsbord echter verboden. Vanaf het erf van de proefboerderij roept een man dat we eerst nog over de weg door moeten lopen naar een menpad, dat ongeveer een kilometer verderop ligt. Dat is een prima advies, want dat brede zand-/ruiterpad is veel mooier dan het aangegeven betonpad en bovendien loopt dit menpad door een schilderachtige weidegebied. Dit menpad voert ons naar de Canterlandseweg ten westen van Gytsjerk.

Tegeltjesbrug Elfstedenschaatser
Verderop gaan we over de blauwe tegeljesbrug, die is 'bekleed' met de vele geglazuurde aardewerktegels met daarop evenzovele Elfstedenschaatser afgebeeld. Ook vandaag trekt deze unieke tegeltjesbrug veel bekijks. Op de volgende splitsing komen we langs een EHBO-post van de Elfstedenfietstocht. De EHBO-ers vertellen ons dat ze nog een kwartiertje zullen wachten alvorens ze alles opruimen, want de laatste fietsers zijn zo langzamerhand wel voorbij deze plek. Bij Miedum komen we langs het opmerkelijke kerktorentje zonder kerk, verscholen in de omliggende bomen.

Langzaamaansociaalactief
Nog voordat we in Lekkum arriveren, nemen we het fietspad linksaf naar de Bullepolder, waar de Leeuwarder nieuwbouwwijk Blitsaard wordt gebouwd. Een groot aantal kavels ligt hier nog braak, gereed om te verkocht en bebouwd te worden. Gezien de huidige recessie zal dat hoogstwaarschijnlijk nog wel enkele jaren duren. Over de oude Miedwei gaan we naar Snakkerburen en daarna lopen we door de Leeuwarder Vrijheidswijk weer terug naar onze auto op het parkeerterrein van Stenden Hogeschool. We arriveren daar zes uren nadat we we hier vanmorgen van start zijn gegaan. We zijn in elk geval in onze opzet geslaagd om de 18 kilometer in een rustig tempo af te leggen. Bovendien hebben we onderweg veel meer dan gemiddeld de tijd genomen om hier en daar eens even een praatje te maken met deze en gene die we onderweg ontmoeten. Niet alleen in sociaal opzicht is dit dus een heel geslaagde dag, maar ook qua beweging en aanschouwde schoonheid van natuur en landschap heeft deze dag ruimschoots aan alle verwachtingen voldaan. Een hele mooie Tweede Pinksterdag dus.

Lanterfanten over Route 3.7 van Sneek naar Easterlittens

Zondag 27 mei 2012 - Eerste Pinksterdag

De Friese Greidhoek is in mei schilderachtig mooi

Duitse detailhandelaren in het oude Fryslân
"Hannekemaaiers trekken diepe sporen in de Friese Greiden'. Dat is de titel die wandelgidsauteur Fokko Bosker als titel gaf aan de zevende wandeling in het derde deel van zijn vierdelige wandelgidsenserie 'Friesland voor Lanterfanters".
De titel van dit wandeltraject verwijst enerzijds naar de Hannekemaaiers en de Kiepkerels, die al vanaf de 18e eeuw jaarlijks vanuit het Duitse grensgebied en vanuit het Duitse Westfalen het Friese platteland 'overstroomden', op zoek naar werk bij de boeren en op zoek naar klanten voor hun handel. In plaatsen zoals Bolsward en Sneek vestigden zich indertijd de inmiddels bekend geworden detailhandelsfamilies Voss, Lampe, C&A Brenninkmeijer, Peek en Cloppenburg en Vroom & Dreesmann.

De Fryske Greidhoeke
Anderzijds verwijst de titel van dit wandeltraject naar de Friese Greidhoek, het schitterende weidegebied in onze provincie Fryslân. Durkje en ik lopen vandaag vanuit Sneek, via Bolsward naar Easterlittens, over een afstand van 28 kilometer. Kilometer na kilometer in de Fryske Greidhoeke is genieten van elke stap. Bijzondere paden en wegen door bontgekleurde velden en altijd en overal de Friese weidevogels nadrukkelijk in vogelvlucht en in vogelgeluiden om je heen. In de maand mei is de Greidhoek één van de parels van Fryslân.

Van Sneek, via Ysbrechtum naar Tirns
Onderweg naar Sneek laten we een auto achter in Easterlittens. In Sneek parkeren we bij het treinstation nabij het stadscentrum. We wandelen even vóór 8.00 uur langs de stadsgrachten eerst naar de Sneker Waterpoort en daarna weer terug om ten noordoosten van het station het spoor over te steken in noordwestelijke richting. In Ysbrechtum passeren we 17e eeuwse Epema State met haar voorliggende poortgebouw. Over de Thabortille en langs de locatie van de vroegere Thaborklooster gaan we naar Tirns.

Ter Bede en over de Slachte
Vanuit Tirns nemen we een doodlopende landbouwweg het veld in, richting Annebuorren, een buurtschap met in de velden verspreid liggende huizen en boerderijen. Voorbij Annebuorren gaan we dan over één van de oudste paden van Fryslân. Dit smalle kerkenpad 'Ter Bede' is tegenwoordig een bijna niet meer te zien graspaadje door het veld. Over grotere afstand kun je aan de kleurverschillen in het grasland nog zien waar dit oude graspad richting Reahûs loopt. Dit veldpad brengt ons naar de middeleeuwse zeedijk, de 'Slachte'. Met Reahûs achter ons lopen we over de Slachtedyk langs Hidaardersyl naar Hartwerd. Voorbij Hartwerd gaan we over een smal geasfalteerd pad tussen de weilanden door naar Bolsward. Bij een nieuwe boerderij staat een houten hokje met geopende deur. In dat hokje is een keukentje getimmerd, met daarin allerlei benodigdheden om bijvoorbeeld zelf koffie te zetten. Zonnepanelen op het dak zorgen voor elektriciteit. Het is een kwestie van zelfbediening en men vertrouwt op eerlijke betaling in het geldkistje. Enkele weken geleden las ik over dit initiatief van deze boer, die dit liet ontwikkelen en maken als praktijkopdracht voor vier scholieren. Een prima initatief!

Boalsert
In Bolsward lopen we naar het stadscentrum. Hier kun je zien dat men zich voorbereidt op de finish vandaag van de Elfstedentocht op de step, en op de Elfstedentocht op de fiets, die morgenochtend van start gaat. Veel winkels gaan open en de horeca is nagenoeg klaar voor de duizenden mensen die vandaag en morgen Bolsward bezoeken. Het bedienend personeel van Grand-Café het Praethuys is nog niet aanwezig, maar de eigenaar biedt ons alvast een kopje koffie aan. Op het terras ontmoeten we twee Zeeuwse fietsers die in 2007 met drie anderen naar Santiago de Compostela zijn gefietst. Vandaag gaan ze even op de fiets naar Sneek en morgen zullen ze voor de vijfde maal de Elfstedenfietstocht rijden.

Klederdracht bij de watermolen
Over het geasfalteerde wandel-/fietspad gaan we langs de Bolswardertrekvaart naar Burgwerd. Voorbij Burgwerd gaat het pad over in een onverhard voetpad langs de oever van de Boalserter Feart. Vlak vóór Krommesyl passeren we de oorspronkelijk 17e eeuwse watermolen. Daar ontmoeten we twee jongedames en een jongeman. Eén van de dames draagt kitscherige klederdracht. Ze is van buitenlandse afkomst, maar kan ons desgevraagd in goed verstaanbaar Nederlands duidelijk maken dat ze bezig zijn om een fotosessie te maken met haar 'Nederlandse klederdracht' vóór deze prachtige watermolen. Ze hebben samen veel plezier tijdens het fotograferen van alle poses.

Krommesyl en Wommels
Bij Krommesyl passeren we de 'Nije Kromme', de metalen boogbrug over de N359, die hier zorg draagt voor een veilige oversteek voor het verkeer op de Slachtedyk. In het zuiveldorp Wommels passeren we eerst het museum 'De striid tsjin het wetter' in het voormalige kaaspakhuis en dan vinden we een mooi plekje in de schaduw op een bankje bij het kaatsveld in het dorpscentrum. Het is een warme dag, dus we drinken veel onderweg en genieten van deze schaduwrijke en koele pauzeplek.

Pinksterfeest 2012 in Skrok
Voorbij Wommels volgt een waarlijk schitterend weidegebied in het natuurreservaat Skrok. We lopen over het Swynzerpaad  langs de vogelkijkhut 'Spiker' en komen dan ter hoogte van de boerderij Sate Britsaerd over een smal paadje door dit natuurreservaat. Geuren en kleuren, een schilderachtig bont palet van één groot, uitgestrekt veldboeket. Een blauwe lucht en zonovergoten, het zijn de succesfactoren van het sprookjesachtige weidegebied in de Friese Greidhoek. Als je ter gelegenheid van het Pinksterfeest in een feestelijke stemming wilt komen, moet je vooral hier in het veld gaan zitten. Dan word je vanzelf vrolijk.
Vlak vóór het buurtschap Skrok steken we de Sebearefeart over in de Stittenserhem polder. We lopen door het meest noordelijke puntje van de bebouwde kom van Easterein.

Itens, Hinnaard en Spyktille
Langs de doorgaande weg gaan we richting Itens. Vlak vóór het kaatsveld van Itens gaan we linksaf richting Britswerd, maar als vrij spoedig verlaten we deze weg om in noordelijke richting naar het dorpje Hinnaard te lopen. We nemen een korte fruitpauze bij het Klokhuis van Hinnaard. En dan lopen we naar Spyktille, waar we de doorgaande weg richting Spannum verlaten, om dan over het geasfalteerde fiets-/wandelpad langs de Boalserterfeart naar Easterlittens te lopen. In Easterlittens is het op de camping en bij de hoge voetgangersbrug over de Frentsjerter Feart gezellig druk.

Ook niet als ie ijskoud is
Het is 15.45 uur. Het terras aan de Frentsjerter Feart zit nagenoeg vol en bij de hoge voetgangsbrug ligt een geheel blauw geschilderd kruisertje. Ruim tien jongens en meisjes zitten en liggen op deze feestboot. Fryslân kent veel zuipketen en oude (sta)caravans waar de jongeren in vriendengroepen hun vrije tijd samen doorbrengen. Deze groep Friese jongelui heeft geen zuipkeet of -caravan, maar gaat varen in hun felblauwe zuipschuit. We blijven even bij ze staan voor een praatje. Ze vragen of we trainen voor de Slachtemarathon en bieden ons een blikje bier aan. Als we bedanken voor hun vriendelijke aanbod - omdat we beiden nog moeten autorijden - moeten we vooral even voelen hoe ijskoud hun pilsjes in de boot zijn, want dan weten we in elk geval welk geweldig koele aanbod we afslaan.

Acht uren onderweg; elke minuut Pinksterfeest
Aan de overzijde van de Frentsjerterfeart gaan we naar de auto die we hier vanmorgen vroeg bij het Wapen van Friesland in het dorpscentrum parkeerden. Dan rijden we naar Sneek om daar de andere auto te halen. Vanuit Sneek rijden we dan weer terug naar huis. Op de autoradio horen we dat de steppers van de Elfstedentocht inmiddels zijn gefinisht in Bolsward en dat het al behoorlijk druk wordt in Bolsward en omgeving vanwege alle fietsers die hier in deze buurt een slaapplaats hebben gevonden om morgenochtend vroeg langs de elf Friese steden te gaan fietsen.
Wij hebben de 28 kilometer vandaag afgelegd in acht schitterende uren. We hebben het qua lopen en pauzeren rustig aan gedaan vanwege de warmte (in Easterlittens is het bij aankomst 28 graden Celsius) en we hebben meer dan gemiddeld lang - al dan niet fotograferend - stilgestaan op al die schitterende plaatsen in de Fryske Greidhoeke. 

Lanterfanten over Route 4.10 als stadswandeling door Leeuwarden

Zaterdag 21 april 2012

Ambtenaar in de oude bibliotheek van het Friese provinciehuis

Rondje Leeuwarden
Alhoewel er voor vandaag regelmatig regen wordt voorspeld, maken Durkje en ik toch een wandeldag van deze dag. We kiezen een route van 14 kilometer door Leeuwarden. Het is de tiende - en daarmee de laatste - route van de vierdelige wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters', met als ondertitel 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen', geschreven door Fokko Bosker. De wandelgids noemt als begin- en eindpunt van deze route het centraal treinstation van Leeuwarden, maar omdat het een rondgang is door onze Friese hoofdstad, maakt het eigenlijk niet uit waar je de route begin.

Regen
Als we van Stiens naar Leeuwarden rijden, regent het en we besluiten te starten op de Kenniscampus Leeuwarden, op het parkeerterrein naast Stenden Hogeschool. Omdat het nieuwe Friese provinciehuis vandaag haar open huis organiseert en omdat deze wandelroute langs het provinciehuis gaat, hadden we al besloten de bezichtiging van het nieuwe Friese provinciehuis in onze stadswandeling op te nemen. Vanwege de regen starten we derhalve dichtbij het provinciehuis, zodat we het provinciehuis kunnen bezichtigen op het moment dat het buiten nogal regenachtig is.

Oude stadscentrum
Vanaf het parkeerterrein naast Stenden Hogeschool vertrekken we tegen 10.00 uur. Als we langs de Dokkumer Ee lopen, horen we in de verte de klokken van de Leeuwarder Bonifatiuskerk de tijd van de dag luiden. Aan de overzijde van de Noorderbrug lopen we om de Garnizoens Infirmerie heen, om verderop de Grote of Jacobijnerkerk te passeren. Door enkele oude straten van Leeuwarden - zoals de Wijde Gaststeeg en de beide Kerkstraten - lopen we naar de stille kant van de Nieuwstad. Langs de Leeuwarder Waag, door de Peperstraat, voorbij de Weaze en door de Uniabuurt arriveren we bij de Blokhuispoort, de voormalige Leeuwarder gevangenis.

Wolkom
Dan komen we op de Tweebaksmarkt bij het gerenoveerde, verbouwde en grotendeels nieuwgebouwde Friese provinciehuis. Door een haag van gastvrouwen en gastheren worden we hartelijk welkom geheten. Tientallen andere gasten beginnen hun rondleiding door het provinciehuis ook met de aangeboden koffie met cake. Tegelijk met ons komt ook de Commissaris van de Koningin in Fryslân - John Jorritsma - het provinciehuis binnen. Het valt me op dat hij in zijn vrijetijdskleding niet zo representatief gekleed gaat als het overige provinciale personeel, dat qua uiterlijke presentatie en gastvrijheid hun beste beentje voorzet. Ook enkele van onze dorpsbewoners die werkzaam zijn bij de provincie zijn aanwezig om hun gasten aangenaam te laten verpozen in dit prachtige vernieuwde en nieuwe provinciehuis.

Entertainment
Verschillende acteurs staan en zitten op prominente plaatsen om de bezoekers van het provinciehuis te entertainen. Een vervaarlijk uitziende vrouw met een zwaard laat Durkje en mij gelukkig ongedeerd passeren als ik in een eerste opwelling op dreigend verzoek het goede wachtwoord roep, te weten: "Bûter, brea en griene tsiis". We komen in de oude bibliotheek van het honderden jaren oude provinciehuis. Ineens zijn we ver terug in de tijd. De schrijvende ambtenaar doopt zijn pen in de inktpot en schrijft in opperste concentratie weer een naam in het grote boek dat voor hem op het bureau open ligt. De ambtenaar kijkt nog even op en vraagt ons bij binnenkomst de regels van de bibliotheek te respecteren. Als een vrouw na ons binnenkomt en hem vraag wat die regel is, krijgt ze met een kwade blik van de ambtenaar verwijtend te horen dat ze zich stil moet houden in de bibliotheek. En als ze iets over de bibliotheek wil weten, moet ze dat maar lezen in het rondleidingsboekje dat ze bij binnenkomst in het provinciehuis kreeg, want: 'daar staat alles wel in wat ze moet weten'.

Leeuwarderadeel
Na dit verrassende bezoek aan het provinciehuis gaan we verder met onze stadswandeling. Het regent niet meer. Bij de Emmakade steken we de stadsgracht over en bij Achter de Hoven kruisen we de spoorlijn, om vervolgens naar het treinstation van Leeuwarden te lopen. We doorkruisen het stationsgebouw en gaan door de spoortunnel naar en door de Hollanderwijk, gekenmerkt door de woningbouw van architect Willem Cornelis de Groot. Dit stadsgedeelte dateert van de tijd dat het dorp Huizum nog de hoofdplaats was van onze gemeente Leeuwarderadeel. Ons gemeentehuis stond hier vroeger ook, tot aan de gemeentelijke herindeling van 1944 in de Tweede Wereldoorlog.

Weer protest
We gaan door het Julianapark, steken de Julianalaan over en wandelen naar het Van Harinxmakanaal, waar we over het parallelle voetpad langs lopen tot aan de spoorlijn Heerenveen-Leeuwarden. Door het stadspark en het sportpark van de wijk Aldlân gaan we naar de Stephensonviaduct, waar we de spoorlijn over steken, om verderop voorbij de Hermesbrug langs de Harlingertrekweg richting stadscentrum te lopen. Bij de Verlaatsbrug zien we aan de overkant van de Harlingervaart het kampement van Occupy Leeuwarden liggen. Inmiddels regent het weer. Geen van de leden van de Occupy-protestbeweging is buiten tussen de tenten te zien. Voorbij het Westerpark pauzeren we op een bankje aan de Westersingel, met uitzicht op de Vrouwenpoortsbrug en de Oldehove. Tijdens het eten van een broodje zitten we dicht naast elkaar onder beider paraplu's om zo goed mogelijk te schuilen voor de steeds heviger wordende regen. We krijgen zelfs een enkele minuten durende hagelbui op onze paraplu's.

Stadsparken
Dan is het weer droog en breekt de zon even door. Ten noordoosten van de Vrouwenpoortsbrug wandelen we vlakbij de Pier Pander-tempel het stadspark van de Noorderplantage in. Bij de Oldehove verderop zien we dat op het plein van het Oldehoofsterkerkhof wordt gesport, in het kader van de startactiviteiten van de Nationale Sportweek. Langs de Noorderstadsgracht lopen we door de Prinsentuin langs de Koperen Tuin, om verderop langs de Wissedwinger en de Infirmerie weer bij de Noorderbrug te komen. Over de Spanjaardslaan gaan we naar het Rengerspark. Door het Rengerspark wandelen we langs het standbeeld van 'Us hûnen' (met de Friese hondenrassen Stabij en Wetterhûn) en het Indië-monument weer terug naar onze auto op het parkeerterrein bij het Haak-gebouw van Stenden Hogeschool aan de Rengerslaan.

Verleden en heden
Tussen 9.45 uur en 13.45 uur hebben we vandaag een aantrekkelijke stadswandeling van 14 kilometer gelopen met veel afwisseling en een 'bjusterbaarlike rûnlieding troch it Provinsjehûs fan de provinsje Fryslân'. Fokko Bosker gaf deze stadswandeling als thema: 'De geschiedenis van Leeuwarden in één omloop'. Het lijkt inderdaad een tijdreis in notendop; in vier uren wandelen door ruim duizend jaar stadsgeschiedenis. Een ware kennismaking met de monumentale historie van de Friese hoofdstad; over de oude terpen die vroeger bescherming boden tegen de landinwaarts komende Middelsé, door de lusthof van de Friese stadhouder Willem Frederik van Nassau, langs het standbeeld van de Leeuwarder schrijver Francois Haverschmidt (Piet Paaltjens) en ongeveer een uur vertoevend in het nog niet eens officieel geopende nieuwe provinciehuis van Fryslân.

Friesland voor lanterfanters - deel 2

Dinsdag 1 november 2011

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten als de Slachtemarathon, de Kennedymars en de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven trekken grote aantallen wandelaars. De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurljk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen vorig jaar. De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

Deel 2
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het tweede deel van deze wandelserie gelopen. Het tweede deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de Friese Wouden en in zuidoost-Fryslân. Je dwaalt over ruige heide- en zandgronden langs de Fries-Drentse provinciegrens. Je gaat over wandelpaden door de natte moerassen van de Rottige Meente en krijgt volop gelegenheid om wandelend kennis te maken met de Lindevallei en de Tjongervallei.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Oost-Friesland
Deel twee laat je een grillige lus door Fryslân lopen, van Buitenpost, via Appelscha, Ossenzijl, Heerenveen, Jubbega, Oudega, Burgum en Veenwouden weer terug naar Buitenpost. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 26,7 kilometer, variërend van 24 tot 30 kilometer per dag, in totaal dus 267 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 17 oktober 2010 van Buitenpost naar Drachtstercompagnie, 26 kilometer;
2. Op 26 juni 2011 van Drachtstercompagnie naar Haulerwijk, 28 kilometer;
3. Op 18 april 2010 van Haulerwijk naar Appelscha, 25 kilometer;
4. Op 5 augustus 2009 van Appelscha naar Noordwolde, 26 kilometer;
5. Op 6 augustus 2009 van Noordwolde naar Ossenzijl, 28 kilometer;
6. Op 7 augustus 2009 van Ossenzijl naar Mildam, 28 kilometer;
7. Op 25 april 2010 van Mildam naar Jubbega, 26 kilometer;
8. Op 14 mei 2010 van Jubbega naar Oudega, 26 kilometer;
9. Op 23 mei 2010 van Oudega naar Veenwouden, 24 kilometer;
10. Op 26 september 2010 van Veenwouden naar Buitenpost, 30 kilometer.

Lanterfanten over Route 4.5 van Earnewâld naar Grou

Donderdag 2 juni 2011 - Hemelvaartsdag

Na de eerste drie delen in de afgelopen jaren, heeft Fokko Bosker vorig jaar ook het vierde deel van zijn serie wandelgidsen 'Friesland voor lanterfanters' uitgegeven. Nog meer keus dus om een mooie wandeldag in Fryslân te beleven. Op deze mooie zonnige Hemelvaartsdag kiezen Durkje en ik ervoor om vandaag route vijf van dit vierde deel te wandelen, van Earnewâld naar Grou, over een afstand van 17 kilometer. We brengen de ene auto eerst naar Grou en rijden dan samen naar Earnewâld, waar we tegen 10.30 uur starten met onze wandeling. Deze wandeling heeft als thema gekregen: 'Door het koninkrijk van de moerasmuis'.

Vanuit het dorpscentrum van Earnewâld vetrekken we met de pont vanaf het havenhoofd naar de overzijde, naar het bezoekerscentrum van It Fryske Gea en het Landbouwmuseum bij bungalowpark It Wiid. Als we It Wiid verlaten, wandelen we door een klaphek het mooie natuurgebied van Nationaal Park De Alde Feanen in. Dit is het gebied waar de zeldzame Noordse woelmuis nog leeft. We passeren de vogelkijkhut en zien de bosjes verdronken, dode bomen in het water staan; hier in dit veengebied, dat door de gecreëerde stijging van het grondwaterpeil weer is veranderd in een moerasgebied, zoals dat hier oorspronkelijk het geval was.

Verderop passeren we de vogelkijkhut van de Jan Durkspolder. We gaan over een drassig graspad door de Jan Durkspolder. Waar dit laarzenpad in de lager gelegen delen door moerasbos gaat, is de grasvegetatie nagenoeg afwezig en loop je over de bruingekleurde kale veengrond. Dit Nationaal Park is één van mooiste natuurgebieden van Fryslân; mooi dat je daar als wandelaar doorheen mag lopen, want flora en fauna verrassen je hier zowaar elke meter opnieuw.

Via de Hooidambrug steken we de Hooidamsloot over, waarna we bij hotel-restaurant Ie-sicht even pauzeren om een kop koffie te drinken op het terras aan het water. Het is vandaag druk op het water; met veel pleziervaart in zeilboten, kruisers, kano's en sloepen. Na deze koffiepauze wandelen we over de Hege Warren door polder De Hooge Warren naar het buurtschap Sitebuorren. Onderweg ontmoeten we de Stienser familie Van Lingen op de fiets. Deze polder is geheel omgeven door water, dus als we vanaf de oostzijde enkele kilometers verderop zijn aangekomen aan de westzijde, moeten we voorbij de jachthaven van Sitebuorren de Graft oversteken met de pont, genaamd 'Snoeckbears'. Hier varen zoveel bootjes, dat het voor de veerbaas voortdurend goed opletten betekent om veilig de Graft over te steken. Heel veel fietsers maken van deze veerboot gebruik; wij zijn de enige wandelaars.

Aan de overzijde van de Graft wandelen we door polder De Burd in de richting van Yn'e Lijte bij watersportdorp Grou. Bij Yn'e Lijte moeten we met de pont 'De Burd' het Prinses Margrietkanaal oversteken, om aan de overzijde in Grou te arriveren. We wandelen door recreatiepark Yn'e Lijte, steken de Rjochte Grou over en gaan dan via de hoofdstraat van Grou in de richting van het NS-station van Grou, waar we onze auto vanmorgen hebben geparkeerd. Tenslotte halen we de andere auto weer uit Earnewâld, om vervolgens weer naar huis te rijden, nagenietend van deze prachtige wandeling door een schitterend laaggelegen en waterrijk deel van 'ús moaie provinsje Fryslân'.

Lanterfanten over Route 2.8 van Jubbega naar Oudega

Vrijdag 14 mei 2010

Deze vrijdag na Hemelvaartsdag is een koele dag, overwegend bewolkt en af en toe breekt de zon even aangenaam door de wolken. Omdat het de hele dag niet regent, is het wel mooi fris wandelweer. Durkje en ik bewandelen vandaag routenummer 2.8 van "Friesland voor lanterfanters". De route klinkt als een "Man bijt hond"-route, want we wandelen vandaag "van Jubbega naar Oudega", over een afstand van ruim 26 kilometer.

Even na 9.00 uur parkeren we de auto in Jubbega, waar een groot aantal doorgaande wegen en woonstraten zijn afgezet vanwege de op dit moment in opbouw zijnde waren- en rommelmarkt. Als snel laten we de Schoterlandse Compagnonsvaart en Jubbega achter ons, om via Welgelegen naar de Opsterlandse Compagnonsvaart te wandelen, die we bij Hemrikerverlaat oversteken. Dan gaan we een eindje over het ons al bekend zijnde traject van het Zevenwoudenpad door een bosperceel.

Via een lang en recht zandpad komen we bij een bruggetje over het Koningsdiep, ook wel Boorne en Alddjip genoemd. Onderweg zagen we een dode boom met daarop een dikke zwam en in de boom de door een specht recent uitgeholde nestholen. Voorbij de wandel-/fietsbrug over het Koningsdiep volgt een buitengewoon mooie route langs de noordoever van het Koningsdiep. Het vrij hooggelegen bospad loopt dicht langs deze meanderende rivieroever. De compositie van het bos, de smalle open ruimtes op de oever, het slingerende riviertje en de aan de overzijde liggende graslanden met veel veldkruiden en grazende koeien en de roep van een koekoek in de verte zorgen voor een bijkans paradijselijke sfeer en zowaar schilderachtige taferelen.

Ten zuidwesten van Beetsterzwaag lopen we eerst langs de langgerekte velden van de golfbaan van Lauswolt en daarna door het Wallebos naar de hoofdstraat van Beetsterzwaag. Hier ontmoeten we mijn Stenden-collega Jaap Slager met zijn echtgenote en drinken we in de plaatselijke Restaurette onze eerste kop koffie.

Op het moment dat we bij bungalowwijk Helomapark Beetsterzwaag verlaten, belt Omrop Fryslân Radio. Toen we eerder vanmorgen nog bij Hemrikerverlaat waren, belde Jacob Stelwagen van Omrop Fryslân me met de vraag of ik tussen 12.00 uur en 13.00 uur beschikbaar zou kunnen zijn voor een radio-interview over onze plannen om een pelgrimscentrum in De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie te realiseren.

Tegen half één heb ik hier en nu in het bos van Beetsterzwaag via de telefoon enige minuten het radio-interview met Hans Koster van Omrop Fryslân Radio. Daarna wandelen we weer verder in de richting van de A7. Voorbij de voetgangerstunnel onder de A7 gaan we aan de noordzijde van de A7 naar Boornbergum. Over het zandpad van het Bosklânspaed gaan we naar De Wilgen en over de Mûntseleane (Monnikenlaan) lopen we recht op de Kleasterkampen af (een hoge bult in het landschap), waarop vanaf de 12e eeuw zo'n 400 jaar lang het klooster "Smelne" heeft gestaan nabij de rivier de Ee.

Voorbij de jachthaven van Smalle Ee wandelen we eerst over de verharde weg - langs de Boornbergumer Petten en langs de majestueuze Amerikaanse windmolen Herkules - en later over het schelpenpad naar het pontje van De Veenhoop. Voor ons is deze pont - De Grietman - een bijzondere pont, want zo'n 27 jaar geleden hebben we tijdens een vaartocht over de Kromme Ee met deze toen nog nieuwe pont een groot deel van onze trouwfotoreportage laten maken door een bevriende Zwitserse vakfotograaf. Nu, 27 jaar later, zet de veerbaas ons nogmaals op de foto op deze pont, die hier nog steeds in de vaart is. Daarna zet hij ons over de Kromme Ee van De Veenhoop naar de Hooidammen, waar we bij Iesicht tussen de televisieopname-voorbereidingen van Omrop Fryslân door op het terras arriveren om daar een kop koffie te drinken, met het wijdse uitzicht over de Wijde Ee. Dan bellen we Pieter met de mededeling dat we over ongeveer een uur in Oudega zullen arriveren.

Na deze pauze wandelen we over het schelpenpad langs de Hooidamsloot in de richting van Eernewoude. Halverwege gaan we in oostelijke richting verder om door de onder water gezette Jan Durks Polder - als onderdeel van Nationaal Park De Alde Feanen - naar Oudega (gemeente Smallingerland) te lopen. In Oudega lopen we naar de jachthaven en als we daar enige minuten hebben gewacht, arriveert Pieter met de auto om ons vervolgens naar onze auto in Jubbega terug te rijden.

Het thema dat routegids-auteur Fokko Bosker voor dit wandeltraject koos, is "Water is levensader van de Friese Wouden". Een alleszins passende titel, vanwege alle waterlopen en petgaten die we vandaag passeren. Mooi is het ook vandaag te constateren dat we op verschillende plaatsen op dit dagtraject solitaire èn ook enkele groepjes ooievaars hebben gezien. We zien terug op een hele mooie wandelroute; absoluut een aanrader voor wie wil en kan genieten van de prachtige variëteit van Friese landschappen, flora en fauna.

Lanterfanten over Route 2.7 van Mildam naar Jubbega

Zondag 25 april 2010

"Een lustoord in de rauwe werkelijkheid" is de titel die auteur Fokko Bosker gaf aan de zevende wandelroute van deel twee van de wandelgidsenserie "Friesland voor lanterfanters". De titel verwijst naar de rijke adel die vroeger vooral 's zomers verbleef in het Friese lustoord Oranjewoud, letterlijk op loopafstand van de arme paupers die als goedkope dagloners nabij Jubbega in turf en veen hun brood verdienden. Beide plaatsen passeren Durkje en ik vandaag op onze 26 kilometer lange wandeling van Mildam - via Oranjewoud - naar Jubbega.

Eerst brengen we de auto naar Jubbega om vervolgens op de fiets van Jubbega naar Mildam te rijden. Vanuit Mildam gaan we in westelijke richting door het bosgebied dat ligt tussen Mildam, Heerenveen en Oranjewoud. In dat Reigerbos passeren we de Prinssenwijk, de Woutersberg, de grafkelder van Van Bienema, Hotel Tjaarda en de Oranjerie. In Oranjewoud drinken we koffie op het buitenterras van Museum Belvédère.

Na deze rustpauze wandelen we in oostelijke richting onder De Knipe door en passeren de dorpen Katlijk en Bontebok. Bij Bontebok staat tegenover de aanlooproute naar Hoog Elten een huisje dat karakteristiek is voor deze streek. In de Friese wouden staan veel oude, kleine boerderijen met een klein voorhuis, een kleine schuur en vaak een kleine aanbouw, in de Friese taal ook wel aangeduid als: "lyts, mar smûk". Veel van die Friese woudhuisjes (in het Fries "wâldhûske" genoemd) zijn meerdere malen uitgebreid, vertimmerd, gerestaureerd en soms ook van allerlei streekvreemde kleuren voorzien. Deze fancy gevelkleuren zorgen in het voorjaar met alle voorjaarsbloemen en bloesem in de bomen voor sprookjesachtige taferelen.

Bij Hoog Elten steken we de Schoterlandseweg over, om vervolgens over de lange Buitenweg onder Nieuwehorne en Oudehorne door te lopen naar het natuurterrein Kiekenberg, dat we doorkruisen. Daarna volgen we eerst het fietspad en later het in het verlengde daarvan liggende voetpad langs de rivier de Tjonger, ook wel Kuinder genoemd. De wandelgids wil ons dan door het natuurreservaat ten noorden van de Tjonger laten lopen, maar het doorkruisen van een niet opengesteld natuurreservaat midden in het broedseizoen lijkt ons geen goed idee, temeer daar de borden de toegang ook onmiskenbaar verbieden. Dat betekent echter wel dat we toch zeker zo'n drie kilometer moeten omlopen om uiteindelijk ten noorden van dit natuurreservaat ons pad te vervolgen naar het kerkje van Schurega.

Weer aan de noordzijde van de Schoterlandseweg gekomen, wandelen we het laatste traject via de Jubbegaastercompagnie naar Jubbega. Het is vandaag een warme dag, maar in Jubbega aangekomen, krijgen we toch op de valreep nog een licht voorjaarsbuitje over ons heen. Al snel schijnt de zon weer en als we even later met de auto bij onze fietsen weer in Mildam arriveren, is het daar tegen zes uur nog steeds zonnig en 21 graden Celcius. Vanwege de autorit, de fietstocht en de lange wandeling was het een dagvullend programma. Qua wandelpaden en natuurschoon is dit een prachtige route, die ons doet beseffen dat dit gebied tussen Heerenveen en Donkerbroek aan weerszijden van de Schoterlandseweg (N380) toch óók een schitterend deel van onze provincie Fryslân is.

Lanterfanten over Route 1.5 van West-Terschelling naar Oosterend

Paasmaandag 5 april 2010

Om half negen checken we vanmorgen in voor de Tiger, de snelle boot die ons straks als sneldienst in drie kwartier van Harlingen naar het Friese eiland Terschelling zal varen. We geven daarmee gehoor aan "Dagje HE-LE-MAAL Pasen!", het Paas-dagarrangement naar Terschelling, van Rederij Doeksen. Durkje en ik zijn van plan vandaag een langeafstandswandeling te lopen over Terschelling. Maar deze keer eens niet met zijn tweeën, want het leuke is dat ook Jan Wijbe & Gaby aangaven dat ze vandaag de hele dag met ons mee wandelen. We hebben dus een mooie dag - letterlijk en figuurlijk - vóór de boeg en het weer werkt ook helemaal mee.

Op het wandelprogramma voor vandaag staat uit de wandelgids van mijn voormalige CHN-collega Fokko Bosker de route 1.5, die van de aanlegsteiger van de haven van West-Terschelling over de noordzijde van het eiland loopt naar Oosterend. Het is een route van 22 kilometer van de meest westelijk naar het meest oostelijk gelegen Terschellinger dorp. Een gevarieerde route door twee dorpen, door bos, over de heide, door de duinen, door valleien en over het strand. Het thema van deze wandeling is: "Op juttersvoeten".

Het is een route die van de wandelaar wel enige creativiteit en flexibiliteit vergt, want de door Fokko Bosker beschreven route is (evenals doorgaans ook zijn andere 29 wandelroutes) te summier beschreven, aangezien de bijgeleverde wandelroute op de kaart te globaal is en de door Fokko beschreven wandelroutes niet bewegwijzerd zijn. Omdat we dat uit eigen ervaring weten, nemen we bij de Lanterfanten-routes altijd een goed gedetailleerde stafkaart van de omgeving mee, zodat we vaak toch uiteindelijk de bedoelde route wel lopen en anders altijd een passend alternatief vinden.

Voorbij de Brandaris (momenteel rondom geheel in de steigers) van West-Terschelling beklimmen we het Seinpaalduin, vanwaar we een panoramisch uitzicht verkrijgen over het achter ons liggende dorp en het voor ons liggende strand. Met een ruime bocht gaan we westelijk en noordelijk om het flinke bosperceel heen dat ten noorden van West-Terschelling ligt. Daarbij passeren we het duinmeertje Griltjeplak. Over het brede schelpenpad Longway gaan we naar Studentenplak, waar we bij de Bessenschuur op een bankje heerlijk in de zon van onze eerste rust- en etenspauze genieten.

Als we voorbij het bos over een duin klimmen, zien we vóór ons Midsland liggen. We gaan verder naar de Kooibosjes en een eind verderop gaan we achter het Korea Bos langs. Als we Waterplak gepasseerd zijn, gaan we bij Midsland Noord achter het bungalowpark Noordkaap door naar de Landerumerheide, die langzaam maar zeker na deze lange winter weer enige voorjaarskleuren verkrijgt. Dan volgt het Formerumerbos. Bij het natuurgebied Koegelwieck zien we dat de ondergrond daar voor een wandeling nog te drassig is, dus we trekken met een ruime bocht aan de noordzijde om Koegelwieck heen, daarbij ook een stukje over het strand wandelend. Bij het Strandpaviljoen Kaap Hoorn verlaten we het strand om bij dit paviljoen onze tweede pauze te houden.

Daarna gaan we over het fietspad van de Boschplaat in oostelijke richting verder, om dan bij paal 16 door de duinen weer naar het strand te gaan. Via paal 17 lopen we dan over het strand tot aan het strandpaviljoen Hartbreak Hotel, waar we de strandopgang weer landinwaarts nemen. Langs de Oosterender Badweg wandelen we dan naar Oosterend, vanwaar we de bus terug nemen naar West-Terschelling. De bus zit nu vol, want zo aan het eind van de middag verlaten veel Pasen-badgasten het eiland weer.

Omdat de snelvaardienst van 16.30 uur al vol zit, wachten we nog een half uur in de veerbootterminal om dan om vijf uur vanaf Terschelling te vertrekken met de andere snelle boot, de Koegelwieck. De hele dag was het prachtig voorjaarsweer met af en toe een beetje zon en doorgaans wel een straffe frisse wind, maar als je met de wind in de rug loopt - zoals vandaag - is dat geen probleem. Toen we Oosterend binnenwandelden rond 15.30 uur begon het een beetje te motregenen en tijdens de bootreis verhevigt dat nog enigszins. Maar als we in Harlingen Haven van de veerbootterminal weer naar de auto lopen, is het al weer nagenoeg droog. Al met al dus prima wandelweer en een mooie eilandroute met volop variatie qua landschap, ondergrond en uitzicht.

Lanterfanten over Route 2.4 van Appelscha naar Noordwolde

Woensdag 5 augustus 2009

Van de driedelige wandelgidsserie "Friesland voor lanterfanters" van Fokko Bosker hebben Durkje en ik inmiddels een aantal routes gelopen, die in de delen 1 en 3 zijn beschreven. Deel 2 staat al geruime tijd ongebruikt in de kast. Daarin komt deze week verandering, want we starten vandaag een driedaagse wandeltocht van Appelscha via Noordwolde en Ossenzijl naar Mildam, beschreven als route 4, 5 en 6 van deel 2 van deze driedelige serie. Vandaag staat étappe 4 van Appelscha naar Noordwolde op het programma, over een afstand van 26 kilometer.

Na een kop koffie in het Bezoekerscentrum "Drents-Friese Wold" van Staatsbosbeheer - nabij Appelscha - starten we onze dagmars om 11.30 uur. Voorbij de paardenweide volgen we het zogenoemde Paddenpad langs een bosmeertje door de bossen van Appelscha. Een schilderachtige route volgt door bos, heidevelden en Kale Duinen, langs de heideschapen die onder verspreid staande bomengroepen de aangename schaduw hebben gevonden. Een door weer en wind mooi gevormde Lijsterbes tekent zich kleurrijk af tegen de Kale Duinen en de blauwe lucht. Rondom de Grenspoel vinden we de in Nederland zeldzame Kleine Zonnedauw in verrassend grote aantallen. Over de Fries-Drentse provinciegrens gaan we in de richting van Zorgvlied.

Het thema van deze wandeling is "Een toren van Babel, ontwoekerd aan de natuur". Een passend thema bij het Doldersummer (heide)Veld dat we daarna doorkruisen. Dit is de plaats waar in de 19e eeuw het te ambitieuze sociale experiment van de Maatschappij van Weldadigheid van generaal-majoor Johannes van den Bosch strandde. In het bos passeren we het behandelcentrum Hoeve Boschoord.

In het Vledderveld tussen Vledderveen en Vledder pauzeren we in de stilte, op de oever van een heideven. Voorbij Vledder gaan we in de richting van het Sterrenbos. Als we het bos uit komen, gaan we over de onverharde Hooiweg naar museum De Koloniehof in Frederiksoord. Daar arriveren we tegen 17.00 uur. Van Frederiksoord lopen we wederom over de ruim 3 kilometer lange Hooiweg, langs Wilhelminaoord, naar Noordwolde.

Tegen 18.30 uur arriveren we in Oosterstreek/Noordwolde(-Zuid) op camping Rotandorp, waar we ons tentje opzetten, eten en de nacht doorbrengen. We blikken terug op een warme zomerdag en een wandelroute, die nagenoeg geheel door natuurgebieden loopt. In dat opzicht een hele mooi wandelroute.

Lanterfanten over Route 1.4 van Nes naar Hollum

Donderdag 21 mei 2009

"Wandelend eiland Ameland", noemt auteur Fokko Bosker de vierde wandelroute van zijn eerste wandelgids "Friesland voor Lanterfanters". Vandaag - op Hemelvaartsdag - bewandelen we deze 21 kilometer lange route in een andere dan de beschreven volgorde. De standaardroute op Ameland is van Nes naar Hollum.

Durkje en ik beginnen echter iets ten noorden van het bungalowpark Roosduinen bij Ballum, waar we momenteel verblijven tijdens dit Hemelvaartsweekend. We starten bij het bungalowparkje Velduilhoek. Eerst lopen we langs de noordzijde van camping Roosdúnen in westelijke richting en vervolgens over een fietspad parallel aan de Ballumer strandweg. Door de Lange Duinen gaan we verder in westelijke richting, om een eind verder via het Finnegat pad over een houten vlonder door de rietvelden naar het Ballumerstrand te gaan.

Vanaf strandpaal 4.200 gaan we over het Herderpad langs monument Royal Welch Fusillers, over de Jan Roepeheide en langs camping Boomhiemke, de golfbaan en D'Amelander Kaap naar Hollum. In het centrum van Hollum drinken we - wachtend op de bus - op het terras van het Koffiehuis een kop koffie.

Met de bus arriveren we ongeveer een uur later op de Amelander Veerdam ten zuiden van Nes. Vanaf hier vervolgen we het wandelpad richting Nes. We lopen onder Nes door de Polder Nes en komen dan tussen Nes en Buren langs het oude kerkhof van Nes (met oorlogsgraven van de Gemenebest) in het natuurgebied van De Vleijen. Door het Nesserbos komen we uiteindelijk uit bij de duinopgang van het Kaapse Duinpad. Vandaar lopen we over langs de vloedlijn naar Strand Nes. Inmiddels schijnt de zon. Een mooie gelegenheid om hier even op het strand te blijven zitten en liggen.

Daarna gaat het verder langs camping Duinoord, door de Briksduinen en daarna door het Hagedoornveld. Van de Môchdijk komen we dan op de Ballumer Stuifdijk. Door de Ballumerduinen en het heide- en vennengebied van Roosduinen komen we tenslotte weer uit bij het bungalowparkje Velduilhoek, waar we vanochtend startten. Hier eindigt onze dagtocht, die ons een rijke variatie van allerhande Amelander landschapsschoon bood.

Lanterfanten over Route 3.1 van Heerenveen naar Sloten

Vrijdag 14 november 2008

Uit het derde deel van de wandelgids "Friesland voor lanterfanters" (Fokko Bosker, 2007) kiezen Durkje en ik vandaag de 27 kilometer lange voetreis van Heerenveen naar Sloten; route nummer één.

Van het trein-/busstation van Sportstad Heerenveen gaan we eerst naar Nijehaske. Langs het Heerenveense kanaal lopen we naar het oude sluiswachtershuisje bij de voormalige sluis van It Ketting. Dan over de Veenscheiding naar het Nannewijd. Met een grote bocht lopen we eerst door Oudehaske en dan over het Peter Tazelaarpad door de polder aan de noordzijde om deze grote, ondiepe veenafgraving heen naar de Haulsterbossen. In dit bosperceel passeren we het Droppingsveld 1944/1945 waar de Geallieerden in de Tweede Wereldoorlog regelmatig containers met wapens en noodrantsoenen dropten ten behoeve van het Friese verzet tegen de Duitsers.

Tussen de A50 (Joure > Lemmer) en de voormalige vuilstort bij Ouwsterhaule door en daarna onder de snelweg door komen we langs een kanaal wandelend bij Zuivelfabriek Vreugdenhil in Scharsterbrug. En daarna over de voormalige trambaan (van Joure naar Lemmer) in de richting van Sint Nicolaasga. Vóór Sint Nicolaasga nodigt de herfstig gekleurde oprijlaan van hotel-restaurant De Oorsprong ons voor een grote mok "sûkelarjemolke mei slachrjemme". Een echte aanrader als je - zoals wij vandaag - bijkans de hele dag in een miezerige motregen loopt.

Zelfs over de rabatten van de Vegelinbossen kunnen we nauwelijks de voeten in de wandelschoenen droog houden. Langs Idskenhuizen en door Sint Nicolaasga en Finkeburen komen we bij Spannenburg bij de grote, hoge brug over het Prinses Margrietkanaal en aan de overzijde langs de 140 meter hoge zendmast, waarvan ongeveer de bovenste helft aan het zicht is onttrokken door de laaghangende bewolking.

Van Spannenburg wandelen we dan over het fietspad via Tjerkgaast naar Sloten. In Frieslands kleinste stad kopen we bij het postagentschap een strippenkaart, waarna we met de bus van Sloten weer terug naar Heerenveen rijden, waar we vanmorgen onze auto hebben geparkeerd.

Lanterfanten over Route 1.10 van Dokkum naar Buitenpost

Zondag 12 oktober 2008

Twee weken geleden (zie mijn weblogbericht van 28 september 2008) wandelden Durkje en ik van Holwerd naar Dokkum. De route die we vandaag wandelen, ligt in het verlengde daarvan, nl. van Dokkum naar Buitenpost, over een afstand van 21 kilometer.

Voor het eerst bewandelen we een route uit de wandelgids "Friesland voor lanterfanters, deel 1", geschreven door mijn ex-freelance-CHN-collega Fokko Bosker. We kiezen uit deel 1 route nummer 10, die begint waar we twee weken geleden eindigden: Dokkum.

In een lichte mist rijden we vanmorgen met de auto eerst naar het NS-station van Buitenpost. Daarvandaan fietsen we door de optrekkende mist over de Dokkumer Trekweg langs de Stroobosser Trekvaart naar het busstation van Dokkum.

We verlaten Dokkum via het Dokkumer Grootdiep, dat ter hoogte van de voormalige steenfabriek al behoorlijk begint te meanderen. We nemen een veldweg langs een woning waar de bewoners aan het palingroken (ielrikjen op z'n Fries) zijn en komen zo aan in Ee.

Ten zuiden van Ee steken we het Dokkumer Grootdiep over, waarna we over de Wâlddyk - een oude zeedijk - en langs het Mâllegraafsgat richting Oudwoude lopen. Het Mâllegraafsgat is een wiel, een 9-12 meter met water volgelopen diep gat, dat is ontstaan bij de dijkdoorbraak van de Sint Pietersvloed in 1651. Op de Wâlddyk loop je over de scheiding van kleigrond aan de noordzijde en zandgrond aan de zuidzijde. Zodra je iets zuidelijker de Nieuwe Zwemmer bent overgestoken, begint onmiskenbaar ineens het Friese Woudenlandschap.

Bij de Hervormde Kerk van Oudwoude passeren we de Van Heemstraschool, naar verluid de oudste basisschool van Friesland. Ons neefje Bram en nichtje Anouk zijn twee leerlingen van deze historisch bijzondere school. Op 12 juli 1775 hebben twee kleinkinderen van Jonkheer Willem Hendrik van Hiemstra de eerste steen gelegd. Van Hiemstra was toen Grietman van o.a. Kollumerland. Het schoolgebouw heeft drie gevelstenen, die beknopt de bouwgeschiedenis van deze school vermelden: de eerste bouw in 1775, de nieuwbouw in 1898 en tweemaal een verbouwing: in 1953 en in 1986.

Ten zuiden van Oudwoude steken we de Stroobosser Trekvaart over, waarna we nabij Triemen via een zandpad naar Veenklooster lopen. Daar maken we een ommetje door het mooie parkbos van het statige Fogelsanghstate. Het is aangenaam licht zonnig weer; het park in herfsttooi wordt druk bezocht door zondagmiddagwandelaars.

Via de onverharde Fogelsanghloane wandelen we naar het treinstation van Buitenpost, waarna we met onze daar geparkeerde auto de fietsen weer in Dokkum afhalen en vervolgens huiswaarts keren.