Christelijke Kweekschool bij Dokkum

Zaterdag 11 mei 2013 

Ansichtkaart van de Christelijke Kweekschool bij Dokkum

1911 - Eene Christelijke Kweekschool te Dokkum
De eerste vergadering van het 'Comité voor eene Kweekschool te Dokkum' tot oprichting van een Christelijke Kweekschool in Dokkum werd gehouden in 1908. Dat initiatief werd door het bestuur van de toen nog enige Friese Christelijke (Hervormde) Kweekschool in Leeuwarden vanwege concurrentieoverwegingen niet in dank aanvaard.
Toch kreeg Dokkum haar kweekschool. In 1909 werd een bestuur benoemd en werd besloten tot de oprichting van een christelijke kweekschool voor de opleiding van leerkrachten in het lager onderwijs. In 1911 werd de Christelijke Kweekschool te Dokkum geopend.

1922 - Christelijke Kweekschool bij Dokkum
In 1919 zoekt het bestuur van deze kweekschool een bouwterrein voor de bouw van een nieuw schoolgebouw, omdat de huurperiode van de toenmalige school aan de Oostersingel in Dokkum in 1920 zou aflopen. Het schoolbestuur krijgt van de verenigingsleden volmacht om voor 80.000 gulden een nieuw kweekschoolgebouw te bouwen (met een bouwkapitaal van 20.000 gulden en een lening van 60.000 gulden).
In juni 1922 start de bouw en al in december 1922 vindt de opening van de nieuwe kweekschool plaats. De nieuwe Christelijke Kweekschool bij Dokkum is dan voor bijna 40 jaar daarna gevestigd in de Kweekschoolbuurt van Aalzum, aan de noordzijde van Dokkum. Het bouwbudget werd met maar liefst 12.000 gulden overschreden, waardoor de betaling van de salarissen in september 1923 een probleem bleek te zijn.

1958 - CPA Claerkamp te Dokkum
In de vijftiger jaren groeit de kweekschool en wordt gedacht aan uitbreiding van het schoolgebouw. In 1958 wordt een lening gesloten van 1.000.000 gulden, voor de bouw van een nieuw schoolgebouw. Het oude schoolgebouw gaat in de verkoop voor 100.000 gulden, maar wordt uiteindelijk verkocht voor 55.000 gulden.
De nieuwe kweekschool wordt gebouwd aan de Birdaarderstraatweg te Dokkum. In 1962 krijgt die school de naam 'Claerkamp'. De naam kweekschool wordt vervangen door 'Pedagogische Akademie' en in het begin van de tachtiger jaren fuseert Claerkamp met de Christelijke Pedagogische Akademie (CPA) van Leeuwarden, die deel uit gaat maken van de Christelijke Hogeschool Noord-Nederland (CHN), tegenwoordig Stenden Hogeschool.

2008 - Einde van school, schoolgebouw en schoolnaam
Claerkamp en ook de christelijke Pedagogische Academies van Drachten en van Sneek worden opgeheven en gaan op in de CHN, en dan resteert de naam 'Klaarkamp' alleen nog in de naam van een vergaderzaal van het CHN-Hotel Wyswert.
Het schoolgebouw van Claerkamp aan de Birdaarderstraatweg is enige jaren geleden afgebroken en heeft plaatsgemaakt voor een appartementencomplex.
In het tegenwoordige Stenden University Hotel is de zaalnaam 'Klaarkamp' al enige jaren niet meer in gebruik.
Bijna 100 jaar na oprichting van de Christelijke Kweekschool van Dokkum zijn de kweekschool en het meest recente schoolgebouw en de schoolnaam verdwenen. Einde van bijna een eeuw christelijk opleidingsonderwijs voor het christelijk lager basisonderwijs in Noordoost-Fryslân.

Stiens heeft het Keurmerk Veilig Ondernemen

Vrijdag 5 oktober 2012

De 1e Ster van het Keurmerk Veilig Ondernemen

Samen het keurmerk verdienen
Om overlast en criminaliteit in een winkelgebied effectief aan te pakken, is een goede samenwerking van winkeliers met politie en gemeente van essentieel belang. Voor het opzetten van een structurele samenwerking in dezen is een speciale methode ontwikkeld, het zogenoemde ‘Keurmerk Veilig Ondernemen’ (KVO).
Om voor dit keurmerk in aanmerking te komen werken ondernemers, gemeente, politie en brandweer structureel samen aan een schoon, heel en veilig winkelgebied. Hiervoor maken ze samen afspraken over de te nemen maatregelen. Een team van adviseurs van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel (HBD) biedt ondersteuning bij het behalen van het Keurmerk Veilig Ondernemen.

Basis Samenwerken
Het KVO is een continu proces, dat start met het vormgeven van structurele samenwerking tussen ondernemers, gemeente, politie en brandweer. De bestaande situatie van bijvoorbeeld een winkelcentrum wordt vastgesteld en het plan van aanpak wordt gedefinieerd. Als deze stappen zijn afgerond, wordt het certificaat ‘Basis Samenwerken’ aangevraagd en ontvangt het winkelgebied van het HBD de eerste ster. Elke twee jaar vindt een evaluatie en hercertificering plaats en kan de volgende ster worden behaald, met een maximum van vijf sterren.

De 1^e KVO-ster voor Stiens
Sinds 2010 is de Ondernemersvereniging van Stiens ook deelnemer in dit veiligheidsprogramma. Het betreft hier een samenwerkingsverband van 43 winkels, waarvan een deel wordt aangevuld met detailhandelsbedrijven op het Stienser bedrijventerrein Middelsee. In Stiens vond de uitreiking van de 1e KVO-ster plaats op 8 oktober 2011. In het wegdek van het gemeentehuisplein,  aan de Langebuorren, is een tegel ingelegd met daarop het ‘Keurmerk Veilig Ondernemen’.

Voorwaarden voor deelnemende ondernemers
Elke HBD-adviseur voert ten behoeve van de certificering een analyse uit, die bestaat uit een schouw (observatie) en een ondernemersenquête. Na twee jaar voert de HBD-adviseur nog een evaluatie uit, en eenmaal per jaar woont hij of zij de plaatselijke werkgroepvergadering bij om de voortgang te monitoren.
Voorwaarden om met zo’n KVO-project te starten zijn:

• een actieve ondernemersvereniging;
• een duidelijk afgebakend winkelgebied;
• het commitment van alle betrokken partijen (ondernemers, gemeente, politie en brandweer);
• een gedreven voorzitter (bij voorkeur een ondernemer) voor de werkgroep. 

1 in Stiens, 8 in Fryslân, 400 in Nederland
Het HBD begeleidt op dit moment ruim 400 projecten ‘Keurmerk Veilig Ondernemen’. Daarvan zijn acht projecten actief in Fryslân, namelijk in: Bolsward, Drachten, Leeuwarden (op 2 locaties), Oosterwolde, Sneek, Wommels, en dus ook in Stiens. 

Friesland voor lanterfanters - deel 3

Cover van de wandelgids

Maandag 10 september 2012

Wandelen in Fryslân is populair
‘Slow Tourism’ wint aan belangstelling, ook in Nederland. Langeafstandswandelen – bijvoorbeeld - is momenteel in. Wandeltochten in het hele land, en zeker ook in Fryslân, trekken grote aantallen wandelaars; denk maar aan de succesvolle vierjaarlijkse Slachtemarathon. Ook de wandelroute van het Fries-Overijsselse Jabikspaad geniet een groeiende naamsbekendheid. Dit jaar verscheen al weer de zesde druk van de populaire wandelgids van dit Friese pelgrimspad. Fryslân biedt steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in grote en kleine groepen, in tweetallen en individueel wint nog steeds aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf bewoog natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in het jaar 2010.

De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

• Deel 2 met tien wandelingen over totaal 267 kilometer door Oost-Fryslân beschreef ik in mijn weblogbericht van 1 november 2011.

Deel 3
Inmiddels – na gisteren - hebben Durkje en ik ook alle tien wandelingen van het derde deel van deze wandelserie gelopen. Het derde deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de ‘Fryske Greidhoek’ en in zuidwest-Fryslân. Je dwaalt over groene ‘greiden’ (grasland) en langs de Friese meren en over de IJsselmeerdijk. Je gaat over wandelpaden door het laagveenmoeras van De Deelen en krijgt volop gelegenheid om wandelend kennis te maken met het bosrijke Gaasterland en met de Pingjumer Gouden Halsband, te midden van de Friese vette kleigronden.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens de beschrijving en de kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

West-Friesland
Deel drie laat je een grillige lus door Fryslân lopen: vanuit Heerenveen, via Sloten, Stavoren, Koudum, Hindeloopen, Workum, Makkum, Sneek, Bolsward, Leeuwarden, Akkrum, en weer terug naar Heerenveen. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 27,1 kilometer, variërend van 22 tot 34 kilometer per dag, in totaal dus 271 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 14 november 2008 van Heerenveen naar Sloten, 27 kilometer;
2. Op 3 april 2009 van Sloten naar Bakhuizen, 27 kilometer;
3. Op 10 april 2009 van Bakhuizen naar Hindeloopen, 26 kilometer;
4. Op 19 april 2009 van Hindeloopen naar Makkum, 23 kilometer;
5. Op 29 mei 2009 van Makkum naar Allingawier, 31 kilometer;
6. Op 21 oktober 2009 van Allingawier naar Sneek, 26 kilometer;
7. Op 27 mei 2012 van Sneek naar Easterlittens, 28 kilometer;
8. Op 7 juni 2009 van Easterlittens naar Wergea, 22 kilometer;
9. Op 9 september 2012 van Wergea naar Terherne, 27 kilometer;
10. Op 25 september 2011 van Terherne naar Heerenveen, 34 kilometer.

Lanterfanten over Route 3.7 van Sneek naar Easterlittens

Zondag 27 mei 2012 - Eerste Pinksterdag

De Friese Greidhoek is in mei schilderachtig mooi

Duitse detailhandelaren in het oude Fryslân
"Hannekemaaiers trekken diepe sporen in de Friese Greiden'. Dat is de titel die wandelgidsauteur Fokko Bosker als titel gaf aan de zevende wandeling in het derde deel van zijn vierdelige wandelgidsenserie 'Friesland voor Lanterfanters".
De titel van dit wandeltraject verwijst enerzijds naar de Hannekemaaiers en de Kiepkerels, die al vanaf de 18e eeuw jaarlijks vanuit het Duitse grensgebied en vanuit het Duitse Westfalen het Friese platteland 'overstroomden', op zoek naar werk bij de boeren en op zoek naar klanten voor hun handel. In plaatsen zoals Bolsward en Sneek vestigden zich indertijd de inmiddels bekend geworden detailhandelsfamilies Voss, Lampe, C&A Brenninkmeijer, Peek en Cloppenburg en Vroom & Dreesmann.

De Fryske Greidhoeke
Anderzijds verwijst de titel van dit wandeltraject naar de Friese Greidhoek, het schitterende weidegebied in onze provincie Fryslân. Durkje en ik lopen vandaag vanuit Sneek, via Bolsward naar Easterlittens, over een afstand van 28 kilometer. Kilometer na kilometer in de Fryske Greidhoeke is genieten van elke stap. Bijzondere paden en wegen door bontgekleurde velden en altijd en overal de Friese weidevogels nadrukkelijk in vogelvlucht en in vogelgeluiden om je heen. In de maand mei is de Greidhoek één van de parels van Fryslân.

Van Sneek, via Ysbrechtum naar Tirns
Onderweg naar Sneek laten we een auto achter in Easterlittens. In Sneek parkeren we bij het treinstation nabij het stadscentrum. We wandelen even vóór 8.00 uur langs de stadsgrachten eerst naar de Sneker Waterpoort en daarna weer terug om ten noordoosten van het station het spoor over te steken in noordwestelijke richting. In Ysbrechtum passeren we 17e eeuwse Epema State met haar voorliggende poortgebouw. Over de Thabortille en langs de locatie van de vroegere Thaborklooster gaan we naar Tirns.

Ter Bede en over de Slachte
Vanuit Tirns nemen we een doodlopende landbouwweg het veld in, richting Annebuorren, een buurtschap met in de velden verspreid liggende huizen en boerderijen. Voorbij Annebuorren gaan we dan over één van de oudste paden van Fryslân. Dit smalle kerkenpad 'Ter Bede' is tegenwoordig een bijna niet meer te zien graspaadje door het veld. Over grotere afstand kun je aan de kleurverschillen in het grasland nog zien waar dit oude graspad richting Reahûs loopt. Dit veldpad brengt ons naar de middeleeuwse zeedijk, de 'Slachte'. Met Reahûs achter ons lopen we over de Slachtedyk langs Hidaardersyl naar Hartwerd. Voorbij Hartwerd gaan we over een smal geasfalteerd pad tussen de weilanden door naar Bolsward. Bij een nieuwe boerderij staat een houten hokje met geopende deur. In dat hokje is een keukentje getimmerd, met daarin allerlei benodigdheden om bijvoorbeeld zelf koffie te zetten. Zonnepanelen op het dak zorgen voor elektriciteit. Het is een kwestie van zelfbediening en men vertrouwt op eerlijke betaling in het geldkistje. Enkele weken geleden las ik over dit initiatief van deze boer, die dit liet ontwikkelen en maken als praktijkopdracht voor vier scholieren. Een prima initatief!

Boalsert
In Bolsward lopen we naar het stadscentrum. Hier kun je zien dat men zich voorbereidt op de finish vandaag van de Elfstedentocht op de step, en op de Elfstedentocht op de fiets, die morgenochtend van start gaat. Veel winkels gaan open en de horeca is nagenoeg klaar voor de duizenden mensen die vandaag en morgen Bolsward bezoeken. Het bedienend personeel van Grand-Café het Praethuys is nog niet aanwezig, maar de eigenaar biedt ons alvast een kopje koffie aan. Op het terras ontmoeten we twee Zeeuwse fietsers die in 2007 met drie anderen naar Santiago de Compostela zijn gefietst. Vandaag gaan ze even op de fiets naar Sneek en morgen zullen ze voor de vijfde maal de Elfstedenfietstocht rijden.

Klederdracht bij de watermolen
Over het geasfalteerde wandel-/fietspad gaan we langs de Bolswardertrekvaart naar Burgwerd. Voorbij Burgwerd gaat het pad over in een onverhard voetpad langs de oever van de Boalserter Feart. Vlak vóór Krommesyl passeren we de oorspronkelijk 17e eeuwse watermolen. Daar ontmoeten we twee jongedames en een jongeman. Eén van de dames draagt kitscherige klederdracht. Ze is van buitenlandse afkomst, maar kan ons desgevraagd in goed verstaanbaar Nederlands duidelijk maken dat ze bezig zijn om een fotosessie te maken met haar 'Nederlandse klederdracht' vóór deze prachtige watermolen. Ze hebben samen veel plezier tijdens het fotograferen van alle poses.

Krommesyl en Wommels
Bij Krommesyl passeren we de 'Nije Kromme', de metalen boogbrug over de N359, die hier zorg draagt voor een veilige oversteek voor het verkeer op de Slachtedyk. In het zuiveldorp Wommels passeren we eerst het museum 'De striid tsjin het wetter' in het voormalige kaaspakhuis en dan vinden we een mooi plekje in de schaduw op een bankje bij het kaatsveld in het dorpscentrum. Het is een warme dag, dus we drinken veel onderweg en genieten van deze schaduwrijke en koele pauzeplek.

Pinksterfeest 2012 in Skrok
Voorbij Wommels volgt een waarlijk schitterend weidegebied in het natuurreservaat Skrok. We lopen over het Swynzerpaad  langs de vogelkijkhut 'Spiker' en komen dan ter hoogte van de boerderij Sate Britsaerd over een smal paadje door dit natuurreservaat. Geuren en kleuren, een schilderachtig bont palet van één groot, uitgestrekt veldboeket. Een blauwe lucht en zonovergoten, het zijn de succesfactoren van het sprookjesachtige weidegebied in de Friese Greidhoek. Als je ter gelegenheid van het Pinksterfeest in een feestelijke stemming wilt komen, moet je vooral hier in het veld gaan zitten. Dan word je vanzelf vrolijk.
Vlak vóór het buurtschap Skrok steken we de Sebearefeart over in de Stittenserhem polder. We lopen door het meest noordelijke puntje van de bebouwde kom van Easterein.

Itens, Hinnaard en Spyktille
Langs de doorgaande weg gaan we richting Itens. Vlak vóór het kaatsveld van Itens gaan we linksaf richting Britswerd, maar als vrij spoedig verlaten we deze weg om in noordelijke richting naar het dorpje Hinnaard te lopen. We nemen een korte fruitpauze bij het Klokhuis van Hinnaard. En dan lopen we naar Spyktille, waar we de doorgaande weg richting Spannum verlaten, om dan over het geasfalteerde fiets-/wandelpad langs de Boalserterfeart naar Easterlittens te lopen. In Easterlittens is het op de camping en bij de hoge voetgangersbrug over de Frentsjerter Feart gezellig druk.

Ook niet als ie ijskoud is
Het is 15.45 uur. Het terras aan de Frentsjerter Feart zit nagenoeg vol en bij de hoge voetgangsbrug ligt een geheel blauw geschilderd kruisertje. Ruim tien jongens en meisjes zitten en liggen op deze feestboot. Fryslân kent veel zuipketen en oude (sta)caravans waar de jongeren in vriendengroepen hun vrije tijd samen doorbrengen. Deze groep Friese jongelui heeft geen zuipkeet of -caravan, maar gaat varen in hun felblauwe zuipschuit. We blijven even bij ze staan voor een praatje. Ze vragen of we trainen voor de Slachtemarathon en bieden ons een blikje bier aan. Als we bedanken voor hun vriendelijke aanbod - omdat we beiden nog moeten autorijden - moeten we vooral even voelen hoe ijskoud hun pilsjes in de boot zijn, want dan weten we in elk geval welk geweldig koele aanbod we afslaan.

Acht uren onderweg; elke minuut Pinksterfeest
Aan de overzijde van de Frentsjerterfeart gaan we naar de auto die we hier vanmorgen vroeg bij het Wapen van Friesland in het dorpscentrum parkeerden. Dan rijden we naar Sneek om daar de andere auto te halen. Vanuit Sneek rijden we dan weer terug naar huis. Op de autoradio horen we dat de steppers van de Elfstedentocht inmiddels zijn gefinisht in Bolsward en dat het al behoorlijk druk wordt in Bolsward en omgeving vanwege alle fietsers die hier in deze buurt een slaapplaats hebben gevonden om morgenochtend vroeg langs de elf Friese steden te gaan fietsen.
Wij hebben de 28 kilometer vandaag afgelegd in acht schitterende uren. We hebben het qua lopen en pauzeren rustig aan gedaan vanwege de warmte (in Easterlittens is het bij aankomst 28 graden Celsius) en we hebben meer dan gemiddeld lang - al dan niet fotograferend - stilgestaan op al die schitterende plaatsen in de Fryske Greidhoeke. 

Poiesz Supermarkten in Stiens

Donderdag 8 december 2011

Poiesz
Poiesz Supermarkten B.V. is nog het enige zelfstandige regionale grootwinkelbedrijf in Noord-Nederland. Poiesz is een familiebedrijf; opgericht in 1923, toen de heer L. Poiesz in de Friese Elfstedenstad Sneek een groentewinkeltje opende. De achternaam ‘Poiesz’ is afkomstig uit Duitsland. Bijna 200 jaar geleden zijn de voorouders van de huidige Poiesz-familie als zogenoemde 'Lapkepoepen' vanuit het Duitse Ibbenbüren naar Nederland gekomen. Snekers spreken in hun stadsfries de naam Poiesz uit als ‘puis’, maar in de rest van Nederland wordt de naam uitgesproken als ‘pois'.

Familiebedrijf
In 1962 werd in Sneek de eerste ‘Poiesz Supermarkt’ geopend. Daarna volgden filialen in Franeker, Bolsward en Workum. Inmiddels telt het winkelbedrijf 62 supermarkten en 59 slijterijen, verspreid over Fryslân, Groningen, Drenthe en Flevoland. Alle winkels worden gerund in eigen beheer. Het hoofdkantoor en het distributiecentrum staan in Sneek, waar het bedrijf begon. Bij dit familiebedrijf werken op dit moment zo’n 4.600 medewerkers.

Filiaal in Stiens
Ook in Stiens is al jarenlang een filiaal van Poeisz. Voorheen was de supermarkt met slijterij gevestigd in de Langebuorren, het winkelcentrum waar het kernwinkelapparaat van Stiens is gevestigd. Toen de woninginrichter Snijder het winkelpand aan de Uniawei verliet, waar vroeger het Stienser zwembad in was gevestigd, zijn alle opstallen gesloopt en zijn op dat bouwterrein aan de Uniawei twee nieuwe supermarkten – een Lidl en een Poiesz – gebouwd, met ruime parkeergelegenheid rondom de beide winkelpanden. Aan de Uniazijde - vlakbij Molen De Hoop - wordt de Poiesz op dit moment bevoorraad.

Roetfilters
Alle vrachtwagens van Poiesz Supermarkten zijn inmiddels uitgerust met een roetfilter. Roetfilters zorgen voor een forse (50-90%) reductie van de uitstoot van schadelijke stoffen. Poiesz heeft gekozen voor de 90%-roetfilter, waarmee 90% van de uitstoot van schadelijke deeltjes wordt opgevangen in de filters.

Friese Hofjes

Zaterdag 12 juni 2010

Verspreid door de hele provincie Fryslân staan huizen, die gebouwd zijn uit liefdadigheid. Vanaf de late Middeleeuwen tot in de 20e eeuw bouwden bijvoorbeeld rijke Friezen en kerkbesturen als “goed werk van barmhartigheid” woningen voor armlastige ouden van dagen en voor zogenaamde proveniers. Proveniers zijn ouderen, die - als een soort van oudedagsverzekering - een verzorgd leven voor zichzelf “kochten” door voortijds een bedrag te schenken of te legateren. Ze woonden in onder andere gasthuizen, hofjes, diaconiehuizen en armenhuizen. Vaak waren deze gasthuizen gebouwd rond een tuin, ook wel “bleek” genoemd. Armen woonden daarin – zoals dat destijds werd genoemd – “om Godswil”, ofwel: gratis. De veelal strenge regels van arbeid, bezinning, kerkgang, gebed en andere huisregels namen de gasthuisbewoners doorgaans volgzaam en voor lief op de kost toe.

In 2007 publiceerde de Friese Pers Boekerij het boek “Friese Hofjes” met als ondertitel “Gasthuizen, Diaconiehuizen en Armenhuizen”. De twee architectuurkenners Peter Karstkarel en Leo van der Laan bespreken in dit boek zo’n 50 – doorgaans nog steeds bestaande - liefdadigheidswoningen en -wooncomplexen in Fryslân. Speciale aandacht schenkt het boek ook aan de her en der nog terug te vinden resten van andere, inmiddels verdwenen hofjes. De vele illustraties en de grote aandacht voor de ontstaansgeschiedenis èn het architectonische belang van deze Friese wooncomplexen maken van dit boek een uniek standaardwerk over de gasthuizen in Fryslân. Het boek laat de lezer veel zien en lezen over de geschiedenis van de woonzorg voor de medemens, zoals weduwen & weduwnaars, minderbedeelden & welgestelden en alleenstaanden & oudere echtparen en voor “oververmoeide vrouwen”.

Karstkarel en Van der Laan beschrijven in dit boek met als architectuurhistorisch perspectief onder andere:
- Gasthuizen van particuliere stichtingen;
- Jonge gasthuizen;
- Diaconale stichtingen en stichtingen van vergelijkbare organisaties;
- Armenhuizen, gesticht door de plaatselijke overheid.

Na een inleidend hoofdstuk nemen de auteurs de lezer mee door de provincie naar de volgende hofjes, gasthuizen, diaconiehuizen en armenhuizen in:
- Akkrum: Coopersburg en Welgelegen;
- Arum: Diaconiehuizen;
- Beetsterzwaag: Diaconie Armenhuis en Van Teylens Fundatie;
- Bolsward: Hendrik Nanneshof, Huize Martinus en Sint-Anthonygasthuis;
- Damwoude: Talmahoeve;
- Dokkum: Laurentiusgasthuis;
- Dronrijp: Armenhuizen en Gasthuis Vredenhof;
- Franeker: Stadsarmhuis en Armenhuisjes van de diaconie, Westergasthuis, Gast- en Weeshuis Godsacker;
- Hallum: Diaconiewoningen;
- Harlingen: Hervormd Rusthuis en Sint-Annahof;
- Kollum: Bethesda en Oostenburg;
- Leeuwarden: Bollemanskamers, Boshuisengasthuis, Fundatie Fribourg, Gabbemagasthuis, Gosen hofje, Hillemakamers, Hofwijck, Liefdes- of Sint-Frederikusgesticht, Luilekkerland, Marcelis Govertsgasthuis, Nieuw Sint-Anthonygasthuis, Oude Sint-Anthonygasthuis, Poptakamers, Ritske Boelemagasthuis en Stadsarmhuis;
- Marssum: Poptagasthuis;
- Menaldum: Armhuis;
- Noardburgum: Armhuis;
- Oudeschoot: Julia Jan Woutersstichting;
- Pingjum: Diaconiegebouw en –huisjes;
- Sint-Annaparochie: De Vlaswiek;
- Sint Nicolaasga: Wilhelminaoord;
- Sloten: Van der Wal’s Rusthuis;
- Sneek: Armhuis, Cruysebroederhof en Nieuw Frittemahof;
- Swichum: Aytta Godshuis;
- Tytsjerk: Stichting op Toutenburg;
- Veenwouden: Talmahuis;
- Vlieland: Armhuis of Diaconiehuis;
- Vrouwenparochie: Armhuis;
- Warten: Armhuis;
- Wergea: Popmagasthuis;
- Workum: Huisjes aan het Skil.

Rinne oer it wetter - Fryske Tsjerkedei Snits

Zondag 8 juni 2008

Na Leeuwarden (2000) en Bolsward (2004) wordt de Friese Kerkendag deze zondag gehouden in Sneek. Een groot aantal activiteiten op veel locaties in de Sneker binnenstad en een Slotviering aan het einde van de middag.

Durkje en ik beginnen in de Doopsgezinde Kerk met de workshop “Vrede Nu” van Jan Pronk, voorzitter van het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV). Pronk wijst ons erop dat wij onze eigen “comfortactiviteiten” helaas intact houden, terwijl wij zien dat anderen elders in de wereld in armoede, oorlog, geweld en hongersnood daarvan de wrange vruchten plukken. Een andere houding van ons is mogelijk: niet voorbijrijden, maar uitstappen en er tussen gaan staan om de handen uit de mouwen te steken. Pronk: je moet je stem verheffen, want alle kleine activiteiten bij elkaar betekenen druk en dat heeft effect op allerlei terreinen; óók op politici, want die letten goed op de stem van de burger. Het gaat niet om geld, maar om een andere verdeling van je tijd en aandacht. Hij roept studenten op om vooral door te studeren en daarbij altijd door te vragen hoe het echt zit in de wereld, zodat ze later anderen kunnen overtuigen als zij hun stem verheffen. Zorg er dan voor dat je je eigen opinieleider wordt in je eigen werksfeer. Pronk: we moeten naar een ander waardensysteem, naar inclusief denken waar niemand wordt uitgesloten. Niet wij kiezen onze naaste, maar onze naaste kiest mij, doet een beroep op mij om hem/haar te helpen. En Jan Pronk wijst op onze Bijbelse opdracht om ook goede rentmeesters te zijn ten behoeve van “onze naaste later”.

De volgende workshop die we bijwonen is van acteur Henk van Ulsen. In zijn mini-voorstelling “Lopen op geloven aan de hand van Job, Prediker en Psalmen” passeren teksten uit deze Bijbelboeken. Prediker: geschreven als vorming voor jonge mensen, studenten. Van Ulsen sluit uitdrukkelijk aan bij de workshop van Pronk als Van Ulsen poneert dat taal een machtig wapen is. De teksten van Job gaan over Levenskunst: waar komt die vandaan, waar liggen de velden van inzicht? Respect hebben voor je Schepper is levenswijsheid. Ook bij zijn Psalm-23-lezingen (De Heer is mijn Herder), verwijst Van Ulsen weer naar de boodschap van Pronk. Van Ulsen leest Psalmen in de drie zo verschillende vertalingen van Ida Gerhardt, Huub Oosterhuis en Leo Herbergs. Pronk sluit af met de humor van Herbergs: “De heren zijn onze herders, waar zouden we zijn als die herders zelf zouden gaan dwalen? ….. en ze wonen in Den Haag!”

Om 17.00 ûre geane Durkje en ik nei in drokbesochte Slotfiering yn ‘e Snitser Martinitsjerke. Foargongers binne dûmny Hinne Wagenaar en pastoor Leo van Ulden. Yn syn meditaasje nei oanlieding fan it Tsjerkedeitema “Rinne oer it wetter” èn fan Mattheüs 14 wiist Wagenaar ús der op dat Jezus ús allegearre ta help komt, rinnende oer de sé: de swiere krêften om ús hinne: ûnrjocht, geweld en oarloch. Hinne Wagenaar (ek bestjoerslid fan it KFS) fertelt ek dat it hjoed op ‘e dei 100 jier ferline is dat it Kristlik Frysk Selskip oprjochte is. Wagenaar: wy moatte yn dizze tiid fan Friezen en net-Friezen, fan flechtlingen en oare lânferhúzers ûnderweis nei in meartalige tsjerke en wy moatte dan mei allerhande talen yn tsjerke linich omgean: fleurig en kleurig. En Wagenaar slút of mei in herterop: “Rinne oer it wetter nei Jezus as reisgenoat is fantastysk!”