dinsdag 18 december 2018

Leeuwarden heet nieuwe Nederlanders welkom

Maandag 17 december 2018 
Groepsfoto met burgemeester Ferd Crone na de naturalisatie-ceremonie



















Naturalisatiedag

Eergisteren (elk jaar op 15 december) was het de Nationale Naturalisatiedag. Omdat die dit jaar op een zaterdag viel, wordt deze feestelijke dag volgens de Nederlandse wet op de daarop volgende werkdag - op maandag - gevierd.
Elke maand organiseert onze burgerlijke gemeente Leeuwarden een naturalisatiedag, voor alle ingeburgerde buitenlanders, die door naturalisatie graag Nederlander willen worden.
Omdat in deze maand december de Nationale Naturalisatiedag valt, organiseert de gemeente op deze eerstvolgende werkdag vandaag de naturalisatie van de nieuw ingekomenen.

Oude en nieuwe nationaliteit
Wij zijn uitgenodigd door het bevriende Pakistaanse gezin van Nasir & Shabana om vanmorgen samen met hen en met een groep vrienden uit Pakistan en Fryslân dit feest van de naturalisatie bij te wonen. We worden daartoe om 10.00 uur ontvangen in de schilderachtig mooie oude raadszaal van het stadhuis van Leeuwarden.
Omdat de burgemeester verlaat is, wordt door een drietal gastdames van de gemeente een korte introductie verzorgd, waarin wordt gecheckt of alle nieuwe Nederlanders aanwezig zijn, en waarbij een en ander wordt verteld over relevante regelgeving inzake de oorspronkelijke en de nieuwe nationaliteit, bijvoorbeeld met betrekking tot het al op korte termijn reizen vanuit Nederland naar het buitenland. Omdat er vandaag nieuwe Nederlands zijn vanuit een groot aantal landen, is het interessant om te horen waarmee je bij al die oorspronkelijke nationaliteiten rekening moet houden bij behoud of afstand doen van je oorspronkelijke nationaliteit, ook in relatie tot buitenlandreizen.

Nederlands koningshuis van Friese oorsprong
Als burgemeester Ferd Crone arriveert, vertelt hij dat hij vanmorgen de ambtsketen draagt van de voormalige gemeente Leeuwarderadeel, die vanaf 1 januari 2018 door gemeentelijke herindeling deel is gaan uitmaken van de huidige gemeente Leeuwarden. Verder vertelt Crone aan de hand van de wandschilderingen nog het een en ander over de geschiedenis van het Nederlandse koningshuis, dat wij hebben bij de gratie van de Friese familietak.

Naturalisatie-ceremonie
En dan wordt overgegaan tot de naturalisatie-ceremonie. Alle nieuwe Nederlanders - volwassenen en ook kinderen - worden naar voren geroepen, om in deze zaal ten overstaan van alle overige gasten hun belofte/eed luidop lezend ten gehore te brengen.
Daarna worden de individuen, stellen en gezinnen afzonderlijk naar voren genodigd om de ceremonie af te sluiten met handtekeningen, met een welkomskado van de gemeente, en met het overhandigen van de Nederlandse vlag. Direct daarop wordt dan een foto gemaakt met daarop ook burgemeester Ferd Crone.

Oranje Boven in de Oranjezaal van het Leeuwarder stadhuis
Vrijheid en vrede een groot goed
Als de ceremonie geheel is afgewikkeld, staat er achter in de zaal voor iedereen koffie/thee/vruchtensap met gebak klaar, en wordt iedereen in de gelegenheid gesteld om nog even (op z'n Nederlands) gezellig met elkaar na te praten. Burgemeester Crone blijft nog als gastheer, en laat zich dan ook graag voor de groepsportretten fotograferen met de nieuwe Nederlanders, samen met hun naaste familie en vrienden. Ook wij gaan samen met het gezin van Nasir & Shabana op de groepsfoto, om hiermee een goede herinnering te kunnen bewaren aan deze zo belangrijke dag voor Nasir, Shabana, en hun drie kinderen. We zijn dankbaar dat we samen met onze geliefde vrienden dit gedenkwaardige feest in vrijheid mogen vieren. Op zo'n dag als deze besef je weer eens terdege hoe belangrijk zaken als vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting zijn. Het is een groot goed van en in Nederland dat we hier in vrijheid & vrede kunnen (samen)leven en (samen)werken. Laten we dat koesteren en er zorg voor dragen.

Kerst Tour 2018 van Roon Staal in Eext

Zondag 16 december 2018 
Kerstconcert 2018 van Roon Staal in de Hervormde Kerk van Eext



















Kerst in Eext

Vandaag reizen Durkje en ik af naar het Hervormde kerkje van Eext, waar we samen met onze vrienden Jacob & Nely het concert van de Kerst Tour 2018 van Roon Staal bijwonen. Nely is onlangs zestig jaar geworden, dus dit Kerstconcert is voor ons een mooie aanleiding om haar verjaardag op deze sfeervolle wijze met zijn vieren te vieren.
De Nederlandse zanger-pianist Roon Staal heeft zijn Kerst Tour 2018 geprogrammeerd in de periode van 8 tot en met 23 december 2018, in negen plaatsen, verspreid over het noorden van Nederland.
We komen vanmiddag aan in een bomvolle kerkzaal, en horen bij de verwelkoming van de zijde van de organisatoren dat dit concert van vanmiddag nog een vervolg zal krijgen in een tweede concert, dat vanavond ook hier in deze dorpskerk van Eext zal gaan plaatsvinden.

Roon Staal
Kerstmuziek
Roon Staal heeft ook voor vandaag weer een mooi programma samengesteld, waarin uiteraard veel kerstliederen aan bod komen, met daar tussendoor enkele andere songs.
Begonnen wordt met het lied 'Mary's Boychild'. Daarna volgt een serie van drie songs: 'Stay with me till the morning' (bekend van Vicky Brown), 'Away in a manger' (deels a capella gezongen), en 'Midden in de Winternacht'.
Tussen de liedjes door vertelt Roon een en ander over zijn belevenissen, gerelateerd aan de muziek die hij ten gehore brengt.
De tweede serie begint met 'Across the rivers' (van John Lennon), gevolgd door 'Once in Royal Davids City' (ook deels a capella gezongen) en dan komt geheel onverwacht het zo geliefde 'Help me through the night' (van origine van zijn oom Ede Staal). Dit zo gevoelige lied, zo intens gespeeld en gezongen, maakt dat de concertgangers ademloos zitten te luisteren naar deze emo-song.

Merry Christmas!
Op het intro na de pauze volgt filmmuziek van de film 'The Snowman': 'Walking in The Air'. Pianoklanken met de hoge stem van Roon Staal galmen onder het tongewelf van de kerk van voren naar achteren.
Dan volgt de meezinger 'Glora in Excelsis Deo', door de gasten eerst voorzichtig, en later uitbundiger meegezongen.
Het is wederom heel stil als het publiek met aandacht luistert naar zijn met fragiel-hoge stem gezongen 'Pie Jesu'. Daarop volgt onmiddellijk het kerstlied 'Silent Night/Stille Nacht', waarbij de mensen om ons heen heel zachtjes, sfeervol mee-neuriën.
Dan is het concert helaas al weer bijna afgelopen, maar we krijgen toch nog één song te horen, uit de alom bekende kerstfilm 'Home Alone', het lied dat het koor daarin zingt: 'O Holy Night'.
Met een schallende kerstwens 'Merry Christmas!' neemt Roon Staal afscheid van zijn gasten van vanmiddag. Einde van een sfeervol kerstconcert.

Kerstboom van NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden

Zaterdag 15 december 2018 
Rendier bij de kerstboom van NHL Stenden Leeuwarden

Dag Sinterklaas

Als Sinterklaas nog maar net het land heeft verlaten richting Spanje, wordt het interieur van NHL Stenden Hogeschool al weer omgezet naar de volgende feesten van kerst en jaarwisseling.
In de centrale ruimtes verrijzen hoog opgaande versierde kerstbomen, stijlvol versierd met ballen, lichtjes en andere ornamenten.

Welkom rendier
Dit jaar zijn de decorateurs nog een stapje verder gegaan, en hebben ze bij de kerstbomen in de centrale ontvangsthal van het Leeuwarder hogeschoolgebouw ook houten modellen van rendieren geplaatst, ook versierd overigens met ballen en lichtjes.

maandag 17 december 2018

Masters Graduation Ceremony 2018 @ NHL Stenden University of Professional Education

Vrijdag 14 december 2018 
Feestelijk fotograferen van 56 nieuwe Masters van NHL Stenden



















Diploma-uitreiking

Eenmaal per jaar - medio december - vindt binnen NHL Stenden Hogeschool de diploma-uitreiking plaats van de twee verwante HBO-Master-opleidingen 'International Leisure, Tourism and Events Management' en 'International Hospitality and Service Management'.
Vandaag is het weer zover, en zullen maar liefst 56 afgestudeerden van deze twee opleidingen hun getuigschrift in ontvangst mogen nemen. Dat vindt vanmiddag plaats in het Auditorium van ons hogeschoolgebouw te Leeuwarden, in het bijzijn van een grote groep naaste familie en goede vrienden.

Graduation Day
De afgestudeerden van deze twee opleidingen zijn afkomstig uit een groot aantal landen, wereldwijd, zoals bijvoorbeeld: Vietnam, Nederland, China, Duitsland, Zuid-Afrika, Griekenland, etc. Eén van de afgestudeerden is de voormalige management-assistent Irene Louw, die ons binnen het bestuursstafteam voor Quality Assurance van voorheen Stenden Hogeschool een jaar lang heeft ondersteund in onze werkzaamheden op het gebied van interne en externe kwaliteitszorg. Ik woon deze 'Graduation Day' dan ook graag bij, om samen met Irene en haar familie, en met al die andere afgestudeerden - waaronder ook enkele (andere) hogeschool-collega's - en hun geliefden deze heuglijke gebeurtenis mee te vieren.
Voordat de diploma-uitreiking aanvangt, komen alle afgestudeerden samen met hun docenten bijeen in de grote ontvangsthal van de hogeschool, voor het jaarlijkse groepsportret. Zo wordt elk jaar weer een mooie foto toegevoegd aan de portretten-galerij van de voorgaande jaren.

Speeches
Presentator van de 'Graduation' in het Auditorium is onze hogeschool-collega Ran Zhang. Na zijn hartelijke verwelkoming nodigt hij de beide programma managers (Tjeerd Zandberg en Hanny Kadijk) van de beide Master-opleidingen uit voor een openingsspeech. Tjeerd Zandberg: "This is de start of the rest of your life" & "This is the day preparing you for de world". De afgestudeerden op de voorste banken wordt gevraagd te gaan staan, zich om te keren naar al die mensen in de zaal, om vervolgens hartelijk te applaudiseren voor alle genodigden, want dit zijn hun geliefde familie en naaste vrienden die in veel gevallen de nodige en gewenst en gewaardeerde support hebben gegeven tijdens hun studie.
Daarna wordt voormalig Academy Director Craig Thompson naar voren gevraagd, om hem te bedanken voor zijn inzet ten behoeve van de verdere uitbouw van deze kwalitatief hoogstaande Master degree. Craig geeft aan trots te zijn op het feit dat de aanwezige afgestudeerden afkomstig zijn uit zoveel verschillende landen. Hij prijst hen voor het feit dat ze het als student binnen onze opleidingen zo goed hebben gedaan. Craig: "This qualification prepares you for a wonderfull future. You can make the difference every day. Make sure that your decisions will be positive".

Awards
Daarna komt Sarah Rawlinson op het podium. Ze is Head of Centre of Contemporary Hospitality and Tourism van The University of Derby. Zij mag één van de afgestudeerden - Laura Velten - wegens haar verdienstelijk studeren een Award van de universiteit uitreiken.
Volgende spreker is Marco ten Hoor, de nieuwe Academie Directeur van de Leeuwarder hotelschool-opleidingen. Hij meldt dat een andere student - Hester Visser - met haar afstudeerscriptie inmiddels is onderscheiden met de Van Welderen Rengers prijs.
En dan is het tijd voor de feestelijke uitreiking van alle diploma's. De afstudeerbegeleiders van beide opleidingen komen één voor één naar voren - samen met hun afgestudeerden - om aan die 'new graduates' met korte maar persoonlijke bewoordingen de diploma-uitreiking feestelijk te laten plaatsvinden. Begeleiders die er vandaag helaas niet bij kunnen zijn, spreken hun afgestudeerden - onder andere vanuit Zuid-Afrika - met korte filmbeelden vanaf het projectiescherm toe.
Indrukwekkend is het moment waarop één van de begeleiders memoreert dan één van de aanwezige Chinese studentes te kennen heeft gegeven dat ze als dank voor het feit dat haar ouders en grootouders haar studie hier in Nederland mogelijk hebben gemaakt, zij nu terug zal gaan naar China om daar nu in de komende jaren voor haar grootouders en ouders te kunnen gaan zorgen.

Complimenten
Dat presentator Ran Zhang even daarna als pianist vanaf het podium op de piano een kort muzikaal intermezzo ten gehore geeft - een 'sentimental' - past hier heel goed bij.
Na deze gevoelige noot gaat de 'Graduation' verder met de volgende afgestudeerden. Iedere afstudeerbegeleider doet dat kort, maar wel op geheel eigen wijze, zoals Ran, die dat voor enkele afgestudeerden in humoristisch en raak-typerende dichtvorm doet.
Mooi is om vanmiddag te horen dat ook docenten in de afgelopen jaren veel van deze afgestudeerden hebben geleerd, in de tijd die zij samen als docent en student met elkaar optrokken. Onderwijzen en leren doe je dus samen, en beiden. Iets dat mij bijzonder aanspreekt.
Irene Louw, MILTEM
Dan is ook het moment aangebroken dat onze collega Irene Louw wordt toegesproken door haar afstudeerbegeleider Sarike van Slooten, en dat ook zij haar felbegeerde en welverdiende Master degree in ontvangst mag nemen.
Aan het eind van het middagprogramma worden nog enkele studenten terug gevraagd op het podium, om hen te onderscheiden met een bijzondere vermelding wegens uitmuntend (af)studeren.
En dan zijn het twee afgestudeerden - één van beide opleidingen - die met een duo-speech samen deze feestelijke bijeenkomst afsluiten, alvorens presentator Ran Zhang met woorden van dank en waardering voor alle medewerkers van deze middag deze diploma-uitreiking afsluit.
En daarna is er volop gelegenheid om elkaar onder het genot van een hapje en een drankje uitgebreid te feliciteren, te bedanken en te complimenteren, om tegen het avonduur afscheid van elkaar te nemen.

Laatste radio-interview op Radio Middelsee over Nijkleaster

Donderdag 13 december 2018 
In de studio van Radio Middelsee in Stiens



















Radio Middelsee

In de afgelopen jaren ben ik af en toe te gast geweest bij Radio Middelsee in Stiens, die haar programma's als regionale radio-omroep live uitzendt in noordwest-Fryslân.
Regelmatig werd ik uitgenodigd om live in de studio iets te vertellen in het radio-programma 'Tsjerke yn Beweging', dat op de zondagochtend daarna wordt herhaald door Radio Middelsee.
Door de gemeentelijke herindeling van 1 januari 2018 komt over ruim twee weken een eind aan Radio Middelsee, omdat die vanwege geldende regelgeving als gevolg van de gemeentelijke herindeling dient te fuseren met de Leeuwarder omroep Leo.
Tot aan het eind van dit kalenderjaar mag Radio Middelsee nog zelfstandig uitzenden, en daarna is het afgelopen, dan lopen alle activiteiten via Leo.

Tsjerke yn Beweging
In de afgelopen jaren ben ik regelmatig geïnterviewd over mijn betrokkenheid bij bijvoorbeeld mijn bestuurswerk voor het Nederlands Bijbelgenootschap, over de activiteiten van de Stichting Rusland Kinderhulp, over mijn bestuurslidmaatschap van de Stifting Nijkleaster, en Durkje en ik zijn ook wel in de studio geweest om samen te vertellen over het kerkelijk jeugdwerk in Stiens, en natuurlijk ook over onze pelgrimages richting Santiago de Compostela. Er was altijd wel iets te vertellen, want kerken en vooral de mensen binnen die kerken zijn altijd in beweging, en waar beweging is, valt ook iets nieuws en iets moois te vertellen.
Radio-reporter Joukje Deelstra nodigde me enige tijd geleden uit om tenminste nog eenmaal langs te komen - in de maand december - om nog eens iets te vertellen over het werk van de Stifting Nijkleaster te Jorwert.

Radio-uitzending over Nijkleaster
Daar maak ik graag gebruik van, dus vanavond zit ik om 18.30 uur in de radiostudio voor een 20 minuten durend radio-interview over allerlei zaken waarmee het in oprichting zijnde nieuwe Friese klooster Nijkleaster in en nabij Jorwert momenteel actief is. Zo spreken we onder andere over het feit dat het Friese pelgrimspad het Jabikspaad ook Nijkleaster passeert, en vertel ik over onze plannen om een nieuw klooster te stichten in de eeuwenoude kloosterboerderij It Westerhûs, midden in de weilanden tussen Jorwert (Fûns) en Hilaard. Daarvoor is nog anderhalf miljoen euro nodig, dat we in de komende twee à drie maanden nog binnen moeten zien te halen bij bijvoorbeeld kerkelijke gemeenten, bij fondsen en bij vermogende particulieren die Nijkleaster een warm hart toedragen. Verder spreken we over de beoogde bewoners die als zogenoemde 'Kleasterlingen' van plan zijn om in te treden in Nijkleaster, en die zich in deze periode al serieus met elkaar voorbereiden op hun toetreding.
En verder spraken we over de activiteitenprogramma's die we binnen Nijkleaster aanbieden voor onze Nijkleaster-gasten. Programma's op het gebied van stilte, bezinning en verbinding, over bijvoorbeeld kunst, mediteren en muziek.

zondag 16 december 2018

Bestuursvergadering Nijkleaster in Jorwert tijdens Advent 2018

Woensdag 12 december 2018 
Advent bij Nijkleaster in de Sint-Radboudkerk van Jorwert



















Over de helft

Het is winters koud als we vanavond als bestuurders van Stifting Nijkleaster de kerkzaal binnen gaan van de Sint-Radboudkerk van Nijkleaster in het Friese Jorwert.
We komen hier in het koor van onze kloosterkerk voorafgaand aan onze bestuursvergadering van vanavond bijeen, om in de kring eerst stil te worden tijdens de korte avondviering.
De liturgische schikking laat op het paarse vloerkleed nu al de roze kleuren zien. Dit is alvast het teken dat we morgen over de helft van de weken van Advent gaan. Nog even, dan gaan we het Kerstfeest vieren.
Maar eerst worden we stil, de kaarsen worden aangestoken. Tijdens deze viering lezen we uit de Bijbel, we overdenken wat we gehoord hebben, bidden en danken zingend, en gaan met de zegen tenslotte in stilte van hier, naar de vergaderkamer in de Voorkerk onder de Ferdjipping.

Zakelijk deel van de bestuursvergadering
Daarna volgt de bestuursvergadering, met een meer zakelijke inhoud. We spreken over de voortgang op allerlei zaken die te maken hebben met de zo gewenste bouw van een nieuw klooster op de locatie van It Westerhûs, gelegen ten noordoosten van Jorwert; over bijvoorbeeld bouwen, financieren en bewonen. We realiseren ons terdege dat we in de komende weken in de volgende drie maanden de garanties moeten krijgen dat voldoende financiële middelen aan Nijkleaster beschikbaar worden gesteld om onze kloosterstichtingsplannen om te zetten in een kloostergebouw. De komende weken zijn daarin cruciaal, omdat nog wel een derde deel van de benodigde financiën door bijvoorbeeld vermogende fondsen, particulieren, kerkelijke gemeenten, en andere organisaties beschikbaar moet worden gesteld, om onze kloosterplannen te realiseren.

Financiële bijdrage en participatie hard nodig
Gelukkig heeft de Classis Fryslân van de Protestantse Kerk de kerkelijke gemeenten in Fryslân opgeroepen om nu met zijn allen financieel daadkrachtig bij te dragen om Nijkleaster in It Westerhûs komend jaar mogelijk te maken. Of deze actie - en daarbij ook alle andere fondsenwervingsacties - tot een voldoende resultaat gaan leiden, zal over ruim drie maanden bekend moeten zijn.

Refugio Ultreia Feinsum op KRO-NCRV-televisie

Dinsdag 11 december 2018 
Annemiek Schrijver interviewt Durkje & Wiep in Refugio Ultreia Feinsum
















Annemiek Schrijver op Mijn Pelgrimspad
Op 29 augustus 2018 hadden Durkje en ik bezoek van een filmploeg van KRO-NCRV voor het televisieprogramma 'Mijn Pelgrimspad' van Annemiek Schrijver.
Voor dit tv-programma is Annemiek op stap op het Jabikspaad. In Sint-Jacobiparochie is ze begonnen, om en dan via de westelijke route van het Jabikspaad naar Jirnsum te wandelen. In deze televisieserie was Annemiek in de afgelopen maanden al op bezoek in: Ried, Boer, Franeker, Tzum, Easterlittens, Leons, Jorwert, Mantgum, Easterwierrum en Raerd.
Vanuit Jirnsum nam Annemiek de oostelijke route van het Jabikspaad, om langs onze Refugio Ultreia Feinsum weer in noordelijke richting terug te lopen, naar Zwarte Haan, aan de Friese Waddenzeekust. Op haar terugweg in noordelijke richting naar 'Santiago aan het Wad' passeerde Annemiek in de afgelopen televisieweken de plaatsen: Friens, Reduzum, Goutum, Huizum, Leeuwarden, Jelsum en Britsum.

Van Feinsum via klooster Mariëngaarde naar Hallum
En in de uitzending vanmiddag om 17.20 uur op NPO2-tv bezoekt Annemiek Schrijver ons overnachtingsadres voor pelgrims, Refugio Ultreia Feinsum genaamd. Daarna bezoekt ze de Sint-Vituskerk in ons dorp Feinsum, om tenslotte door te wandelen naar Hallum, om onderweg ook het kloostermonument op het voormalige kloosterterrein van het norbertijner klooster Mariëngaarde te bezoeken.
De laatste vier minuten van deze uitzending gaan over de kerk, over abt Frederik van Hallum, en over klooster Mariëngaarde. In de eerste vier minuten is Annemiek bij ons op bezoek in onze refugio.

Durkje      -      Annemiek Schrijver      -      Wiep
Annemiek Schrijver op bezoek in Refugio Ultreia Feinsum
Annemiek Schrijver wandelt volgens de noordwaartse route van het Jabikspaad over de Hege Hearewei richting Feinsum. Nadat ze via de Hyltsjebrêge It Kanaal is overgestoken, wandelt ze naar onze refugio, waar we haar verwelkomen.
Zoals dat te doen gebruikelijk is, gaan de wandelschoenen uit bij de entree, en wordt haar het slaapvertrek voor de hier overnachtende pelgrims gewezen.
Gezeten in de refugio gaat Annemiek met Durkje en mij in gesprek over wat ons zo trekt in het pelgrimeren, en over wat kenmerken zijn van de pelgrims die je onderweg ontmoet. Ze laat ons vertellen over wat we hebben ervaren toen we eerst in Santiago de Compostela en verderop in Cap Finisterre aankwamen, aan het eind van die meer dan drieduizend kilometer lange pelgrimstocht.
Verder geven we antwoord op de vragen van Annemiek Schrijver over waar het in het leven eigenlijk echt om draait, en of we ons als pelgrims onderweg ook gedragen voelen.

Pelgrims vertellen over hun bijzondere ervaringen onderweg
Er is in augustus 2018 bij ons thuis veel meer beeldmateriaal opgenomen, maar deze vier minuten - waarin overigens op mooie wijze ook een aantal foto's van onze pelgrimstochten zijn verwerkt - geeft de KRO-NCRV heel goed weer waarover de pelgrim vooral veel kan vertellen tijdens de gezellige avonden in refugio's; waar pelgrims andere pelgrims ontmoeten, om uren lang te genieten van elkaars boeiende verhalen.

Deze tv-uitzending van Mijn Pelgrimspad is HIER nog te bekijken.

zaterdag 15 december 2018

Een nieuwe Friese Bijbelvertaling - In nije Fryske Bibeloersetting

Maandag 10 december 2018 
Cover van de Nederlandstalige editie, en fan de Fryske ferzje




















Skiednis fan de Fryske Bibel
In mijn serie boekbesprekingen over het ontstaan van de Friese Bijbel ga ik nu in op de Nederlandstalige (tevens Friestalige) publicatie ‘Een nieuwe Friese Bijbelvertaling’ ('In nije Fryske Bibeloersetting'), die is uitgegeven door de Friese Pers Boekerij bv. ter gelegenheid van het in 1978 gereedkomen van de nieuwe Friese bijbelvertaling. 
Dit boek werd geschreven door M.J. de Haan, met medewerking van ds. B. Smilde.

Searje fan boekbesprekken oer de Fryske Bibel
Mijn voorgaande boekbesprekingen over het ontstaan van de Friese Bijbel gingen nader in op de publicaties:
  1. De Friesche Bijbel - W. Hielkema - 6 juni 2016;
  2. Bijbelfriesch – Dr. G.A. Wumkes - 16 juni 2016.
  3. By de Fryske Bibel - E.B. Folkertsma & S.E. Wendelaar Bonga - 22 augustus 2016
Toelichting op bijbelvertaling
In het jaar 1978 publiceerde de Fryske Akademy haar cahier-nummer 535 met als titel 'In nije Fryske Bibeloersetting', als een uitgave van bv Friese Pers.
Drie jaar later - in 1981 - publiceerde de Fryske Akademy de Nederlandstalige versie van dit cahier met nummer 535N, met als titel 'Een nieuwe Friese Bijbelvertaling', als een uitgave van de Friese Pers Boekerij bv.
Deze publicatie bevat een beknopte geschiedenis van 'De Nije Fryske Bibeloersetting' (1978), en van voorgaande vertalingen, met daarbij ook beschrijvingen van enkele problemen die zich bij het bijbel vertalen voordoen.
Deze 'Toelichting' werd in opdracht van de 'Interkerkelijke Kommissie voor de Nieuwe Friese Bijbelvertaling' geschreven door Marten Jan de Haan, met medewerking van dominee Bernard Smilde. Het boek bevat een slotwoord van dominee Ype Schaaf.

Toelichtingen van 1943 en 1978
Toen het 'Kristlik Frysk Selskip' in het jaar 1943 de eerste volledige Friese bijbelvertaling uitgaf, verscheen daarbij ook een boekje met als titel 'By de Fryske Bibel', waarin S.E. Wendelaar Bonga een overzicht gaf van hetgeen er in de loop van de tijden toen al aan Bijbelvertaling was gedaan. Als je die Toelichting van 1943 als basisdocument beschouwt, zou je deze daarop volgende publicatie van 1978 kunnen beschouwen als een aanhangsel daarvan, die met name bedoeld was om het nieuwe van de eerste interkerkelijke bijbelvertaling van 1978 te benadrukken.

Een stukje voorgeschiedenis
Friezen zijn vanuit Engeland tot het christendom bekeerd.
Het enige tastbare bewijs dat we uit de Middeleeuwen hebben van het Fries als kerktaal, is een manuscript uit het jaar 1445.
Over het Fries als taal voor kerkelijk en godsdienstig leven in de eeuwen vóór de Reformatie valt niet veel met zekerheid te zeggen. In de Friese taal is er bijna niets terecht gekomen van een rijke geestelijke literatuur rondom de kerk.
Tijdens en vlak na de Reformatie - als de nationale talen een belangrijke plaats krijgen als kerktaal - komt het Fries als kerktaal er niet meer (of nog niet) aan te pas. Het Fries verdween ook hoe langer hoe meer uit het openbare leven. In die tijd is het Fries een zaak van de particuliere sector.
In de 17e eeuw kreeg de Friese taal onder invloed van het werk van dichter Gysbert Japiks meer glans dan ooit tevoren.
In de 19e eeuw komt het Friestalige volk met zijn taal weer naar voren, als taalbeweging, en ook in het godsdienstig leven, om vanuit een evangelische behoefte de Friestalige mens beter te benaderen.
Het hielp ook niet dat Fryslân nooit een politieke eenheid heeft gevormd, en ook op geestelijk terrein heeft het individualisme en de scherpe grenzen in dorpen en steden de boventoon gevoerd.
Toch duurde het lang voordat de kerk oog kreeg voor het Fries als kerktaal. De 'Nije Fryske Bibeloersetting' is een eerste gezamenlijk bijbelvertaal-initiatief van de Friese kerken.

Hoe hearre wy har yn ús eigen tael Gods greate wurken forkundigjen
Uit de 19e eeuwse vertalingen wordt duidelijk dat men de Friese taal ging zien als middel om het evangelie dichter bij de Friese mensen te brengen, in bijvoorbeeld kerkdiensten en in het godsdienstonderwijs.
In 1915 (6 jaar na de start van het bijbelvertaalwerk) stelde het Kristlik Frysk Selskip zichzelf verantwoordelijk voor de eerste volledige Friese bijbelvertaling, en twee jaar later kwam na een toespraak van dr. G.A. Wumkes ook het Nederlands Bijbelgenootschap met medewerking over de brug.
Het eerste Friestalige Nieuwe Testament verscheen in 1933, en tien jaar later was ook het Friestalige Oude Testament klaar, dus in 1943 verscheen de eerste volledige Friese bijbelvertaling.
In het begin van de zestiger jaren was de Friese Bijbel bijna uitverkocht, en in 1966 werd dan ook besloten om aan te sturen op een nieuwe Friestalige interkerkelijke bijbelvertaling. De voorbereidingscommissie werd geïnstalleerd met als naam 'Kommisje foar de Nije Fryske Bibeloersetting'. Toen ook het provinciaal bestuur van Fryslân een forse subsidie verleende, werd het bijbelvertaalwerk een oecumenische (= uniek) zaak van de 'Kerk in Friesland", waaraan ook de Friese overheid (met haar ongeveer 14%) een essentiële (= bijzonder) bijdrage leverde. [Ter vergelijking: Friese kerken 71%, Nederlands Bijbelgenootschap 12%, Katholieke Bijbelstichting 3%].

Waarom een nieuwe vertaling?
Op de eerste vertaling van het Nieuwe Testament (1933) kwam als grootste bezwaar van criticasters dat het veel te veel een 'woord-voor-woord'-vertaling was geworden. De vertaling zou te letterlijk en te slaafs zijn, en daardoor de eigenlijke gedachte - waar het toch feitelijk om begonnen is - mist.
De toegenomen kennis van het Nieuwe Testament moest - vonden die critici - worden verwerkt in een alternatieve Friese vertaling, om de gereviseerde bijbeltekst in overeenstemming te brengen met moderne inzichten. De concordantie moest nader worden bestudeerd, en de vertaling moest worden gecontroleerd op ouderwets en foutief taalgebruik. Die revisie werd aldus gepositioneerd als het stellen van een geloofsdaad in Fryslân.
Deze kritieken golden niet alleen het Friese bijbelvertaalwerk, want wereldwijd voelde men de behoefte om nieuwe bijbelvertalingen in wetenschappelijk opzicht 'up to date' te laten zijn, in een taal en stijl die mensen van vandaag zou aanspreken.

Inzet en opzet
Toen in 1967 werd begonnen met 'De Nije Fryske Bibeloersetting' werd al vanaf de installatie van de vertaalcommissie gesproken over de beste wijze van vertalen. Voor de vertalers moesten de uitkomsten van de bijbelwetenschap zwaarder wegen dan de traditie. De Bijbel moest in gangbaar Fries worden vertaald (hedendaags taaleigen), maar/en zo dicht mogelijk bij de grondtekst blijven. Vanaf het begin was duidelijk dat men de nieuwe vertaling ook moest toetsen op literaire kwaliteiten en dat ook over eventuele taalkundige bezwaren zou moeten worden gesproken.
De gebezigde taal zou enerzijds niet-kerkelijken moeten aanspreken, en ook geschikt moeten zijn voor liturgisch gebruik.

Aan de slag
Omdat werd voorzien dat zich tijdens het vertaalwerk heel wat theologische en taalkundige problemen zouden voordoen, werden theologische conferenties georganiseerd. De eerste theologenconferentie van de vertalers vond plaats in het jaar 1968.
De eis van gangbare taal zou op de bijbellezers moeten over komen als vertrouwd en eigen, maar daarnaast moest ook de literaire traditie zich doen gelden, en moest er aandacht zijn voor de gevoelswaarde van woordgebruik.
Er kwam ook een advies- en leescommissie van gewone gemeenteleden en randkerkelijken, want - zo werd gesteld - de vertaling zou ook missionair moeten zijn.

Publicaties en contacten
Gedurende het vertaalproces is er veel werk van gemaakt om het publiek goed op de hoogte te stellen van het het vertaalwerk.
Naast de Kristlik Fryske Folksbibleteek (KFFB) hebben ook de Friese kranten veel aandacht besteed aan het vertaalwerk. In de Friese Kerkbode werd de eerste Lucas-vertaling 'een veelbelovend begin' genoemd.

De laatste hand
Aanvankelijk was het de bedoeling om het vertaalwerk in vijf jaar klaar te laten zijn, maar die deadline werd niet gehaald. Het vertaalteam liep vertraging op door allerlei stagnaties, zoals ziekte, overlijden, en de definitieve afwerking van de tekst bleek meer tijd te kosten dan waar op was gerekend.
Toen de Provinciale Staten van Fryslân in 1976 besloot tot een beperkte spellingwijziging, moest de geheel vertaalde Bijbeltekst daarop nog eens weer helemaal worden gecheckt en daarop aangepast.
Automatisering kun je als een zegen beschouwen, maar het riep hier een nieuw probleem op, namelijk die van het gek afbreken van tekstregels over de twee kolommen per bladzijde.
Maar na ruim tien jaar hard werken, kon in 1978 de oogst worden binnengehaald, en mocht met recht worden gesteld dat het in een periode van zo'n tien jaar vertalen van een volledige Bijbel - met het daarbij ook leveren van inleidingen en voetnoten - een knappe prestatie was.

Het boek dat open moet blijven
Als bijbelvertaler neem je eerst de grondtekst zo goed mogelijk in je op. Je leest dan wat er staat. Door studie en samenwerking kunnen de vertalers duidelijker dan voorheen het verband en de betekenis van de bijbelwoorden ontdekken.
De vertaler heeft de opdracht om wat hij/zij in de grondtekst leest, zo duidelijk mogelijk weer te geven voor de bijbellezer die geen Hebreeuws of Grieks kent.
Woorden en uitdrukkingen in de vertaalde tekst moeten overkomen als natuurlijk.
De Bijbel is een oosters boek. De vertaler dient er voor zorg te dragen dat niets van de bijbelse tekst-inhouden verloren raakt, en dat de moderne bijbellezer in zijn eigen(tijdse) taal kan voelen wat de oorspronkelijke bijbeltekst hem of haar te zeggen heeft.

It boek fan Heit yn de taal fan mem
De Nije Fryske Bibeloersetting is niet een letterlijke vertaling geworden, maar hield bij publicatie meer het midden aan tussen liturgische taal en eigentijds toegankelijke taal.
Het bijbelvertaalteam heeft geprobeerde om de Bijbel van 1978 zo dicht mogelijk bij de moderne Friese lezer te brengen, met de bedoeling die lezer zo dicht mogelijk bij de Bijbel te brengen.
Het bijbelvertaalteam sprak in 1978 de wens uit dat dat bij een volgende nieuwe vertaling weer zou worden gedaan.
In zijn nawoord vraagt Ype Schaaf zich in 1978 af wat de kerken (christenen) met deze Nije Fryske Bibeloersetting zullen doen; met dit boek van de Vader in de moedertaal. Nu - veertig jaar na dato - kun je daar wel iets zinnigs over zeggen.

zondag 9 december 2018

Festival of Lessons & Carols in Stiens

Zondag 9 december 2018 
Festival of Lessons & Carols in de Sint-Vituskerk

Traditioneel van Advent naar Kerst

'Festivals of Lessons & Carols' zijn ontstaan aan het eind van de 19e eeuw in Groot-Brittannië. Beroemd zijn de jaarlijkse uitvoeringen op kerstavond van het Kings’ College Choir uit Cambridge.
Ook de 'Sweelinck Cantorij Stiens' kent zo'n Adventstraditie, want al een aantal jaren heeft de Stienser Sweelinck Cantorij een Festival of Lessons & Carols uitgevoerd.
Vanavond vindt zo'n uitvoering plaats in een bijna volle Sint-Vituskerk van Stiens.

In de Sint-Vituskerk van Stiens
Het festival is opgebouwd uit verschillende onderdelen, zoals kerstliederen (de Carols), Bijbellezingen (de Lessons) en gebeden. De cantorij neemt in deze avondviering de liturgie voor haar rekening, en tussendoor is er ook ruimte voor samenzang. De Sweelinck Cantorij is vanavond voor deze gelegenheid aangevuld met enkele gastzangers. Het geheel staat onder leiding van dirigent Anne E. de Bruijn en het orgel (en de piano) wordt bespeeld door Auke de Boer

Intocht met impact
De cantorij begint met hartverwarmende klanken achter in de kerkzaal met het zingen van 'Bless the Lord, my soul', Dan komt dirigent De Bruin naar voren om alle gasten welkom te heten, en om een korte toelichting te geven op het programma van vanavond. Daarop volgt de processie, waarbij de cantorijleden tussen de kerkbanken zingend naar voren komen met het lied 'Once in Royal David's city'. De cantorijleden beginnen met zijn allen, waarna achtereenvolgens de mannen en de vrouwen een couplet zingen, dat we met samenzang met zijn allen afsluiten, waarbij het laatste couplet met de prachtige tegenzang van de cantorij het geheel extra impact geeft.

Oudtestamentische profetie
Daarna volgt de eerste bijbellezing, uit Genesis, waarin Abraham wordt toegesproken door God. Koor en gemeente zingen daarop het lied "Uit Oer is Hij getogen, aartsvader Abraham'. Daarop spreekt God verder tot Abraham in de volgende bijbellezing.
Als organist De Boer plaats heeft genomen achter de piano zingt de cantorij de 'Advent Blessing':
"Come into the world with blessing, 
come, fulfil the prophecy"
Van de profetie met betrekking tot de geboorte van Jezus horen we tijdens de bijbellezing uit het boek van de profeet Micha. Wij zingen daarop: "Wij trekken in een lange stoet op weg naar Bethlehem", waarop het 'Angelus' wordt gezongen door de cantorij.

Nieuwtestamentische geboorte
De aankondiging van de geboorte van Jezus horen we vanuit het Lucas-evangelie, waarin de engel Gabriël aan Maria de geboorte van haar eerste zoon meedeelt.
Daarna zingt de cantorij de 'Sussex Carol', een Engelse traditionele Carol. Glorieus en hoog klinkt het slot:
"Glory to God and peace to men,
Now and for evermore. Amen."
Daarna luisteren we naar het Magnificat, over Maria en Elisabeth, uit het Lucas-evangelie.
Prachtig meerstemmig horen we het 'Magnificat, anima mea Dominum'; een bekend lied uit de traditie van het Franse Taizé.
Nadat we naar Jezus' geboorteverhaal hebben geluisterd, zingt de cantorij 'God so loved the world', afgesloten met een mooi verstild slot.
Dan horen we het verhaal over de engelen, die aan de herders in het veld verschijnen, en dat wordt beantwoord met het opgewekte orgelspel van 'Ciaconna del Primo Tuono', in diverse variaties door de organist over de hoofden van de kerkgangers heen golvend.

Gezegend zijn de nachten van Kerst
De Sweelinck Cantorij Stiens durft het aan om vervolgens het moeilijke muziekstuk 'Shepherd's Pipe Carol' te zingen, dat bemoeilijkt wordt doordat de organist de zachte stemmen van de cantorij vast en zeker niet kan horen tijdens zijn begeleidend orgelspel.
We luisteren dan naar de bijbellezing over de Magiërs uit het oosten, die op zoek zijn naar de betekenis van de bijzondere ster aan de hemel. Over die magiërs zingen de cantorijleden met het lied 'Kings of Orient', met daarin een aantal solopartijen.
Als meer aandacht was besteed aan de geluidskwaliteit van deze uitvoering, waren de eerste bijbellezingen wellicht niet zo luid geweest, de laatste bijbellezingen daarentegen iets luider, en ware het wellicht beter geweest om de solist bij dit lied een prominenter plaats te gunnen, want de solo-klanken vanuit de verre diepte van het koor klinken moeilijk hoorbaar door de lange kerkzaal.
Na de laatste bijbellezing uit Openbaringen over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde sluiten we in samenzang deze muzikale viering af met het lied 'Ik wandel in gedachten in Gods geboortehuis'.
Dan sluit de dirigent de viering af, en kunnen de kerkgangers het toch niet laten om de uit de kerk wandelende cantorijleden met een welverdiend applaus te kerk te laten verlaten.
De Cantorij wenst ons tot slot gezegende kerstdagen en alvast ook een voorspoedig 2019.

zaterdag 8 december 2018

Jakobsweg

Zaterdag 8 december 2018 
Cover van 'Sint-Jacobsroute'

Sint-Jacobsroute

In het jaar 2016 verscheen een buitengewoon mooi boek over de pelgrimsroute naar het Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela. Deze Duitstalige uitgave verscheen onder de titel 'Jakobsweg'. Voor de Nederlandstalige lezersmarkt werd dit boek vertaald door Stijn Deblauwe, en verscheen het in hetzelfde jaar met als titel 'Sint-Jacobsroute', en met als ondertitel 'Op weg naar Santiago de Compostela'.
Dit boek neemt je in de achtereenvolgende etappes mee op pelgrimsreis door Spanje, over de Camino Aragonés vanuit Somport naar Puente la Reina, en over de Camino Francés vanuit Saint-Jean-Pied-de-Port ook via Puente la Reina naar Santiago de Compostela.
Al eeuwenlang ondernemen pelgrims de mythische pelgrimstocht naar Santiago de Compostela: aanvankelijk als bedevaart, en tegenwoordig ook wel voor de sportieve uitdaging, maar in veel gevallen ook om (tijdelijk) te ontsnappen aan de drukte van alledag. Gewapend met een rugzak, wandelschoenen en een pelgrimsstaf passeer je tijdens deze pelgrimage grootse kathedralen, uitgestrekte velden en steile wijngaarden, rustieke bergdorpen en uitzonderlijke paleizen.
Nog steeds trekken elk jaar duizenden pelgrims op bedevaart naar Santiago de Compostela. Het is voor de pelgrims een zoektocht naar bijvoorbeeld voorspoed, verlossing, of het zoeken naar avontuur. Het einddoel van de voettocht naar Santiago de Compostela is het bezoek aan het graf van de apostel Jacobus, één van de twaalf apostelen van Jezus.

Camino Aragonés en Camino Francés
Dit boek begint met de klassieke Sint-Jacobsroute: de Camino Francés. Deze populaire route wordt in dit boek in 29 etappes beschreven, over een afstand van 769 kilometer vanuit de Frans-Spaanse grensplaats Saint-Jean-Pied-de Port, de Pyreneeën over, en via Puente la Reina tot in Santiago de Compostela.
Daarna volgt de beschrijving van de zogenoemde Camino Aragonés, die oostelijker op de Col du Somport in de Pyreneeën begint, en na ruim 130 kilometer in Puente la Reine over gaat op de bovengenoemde Camino Francés.
Aan de hand van nuttige informatie en honderden foto’s worden de beide pelgrimstochten in 29 + 6 = 35 etappes beschreven. Het groot-formaat boek van 320 pagina's bevat kleine, maar vooral heel veel  grote foto's, en zelfs een aantal op supergroot formaat op uitklap-pagina's. Prachtige foto's, die je heel dicht bij de afgebeelde mensen brengen, of je door schilderachtige landschappen voeren, of oog in oog laten staan met bijvoorbeeld het majestueuze front van een imposante kathedraal. 
Naast een uitgebreide beschrijving van de routes, met nuttige en praktische informatie voor de pelgrims, zoals tips over onder andere reistijd, uitrusting en routeverloop, worden achterin het boek ook de gedetailleerde landkaarten afgebeeld, waarop de routes zijn uitgestippeld.
Het is een uniek en bijzonder mooi boek met prachtige foto’s en interessante achtergrondinformatie, over wat je onderweg ziet aan bijzondere gebouwen en landschappen. Het boek geeft - voor wie de pelgrimstocht reeds heeft volbracht - vanwege de veelvuldige herkenning een mooie herinnering. En voor anderen - die nog (gaan) verlangen naar deze tocht - zou dit uitnodigende boek misschien wel een eerste aanzet kunnen zijn, of zelfs de doorslag kunnen geven om zelf de levensveranderende tocht naar Santiago de Compostela te maken.

Impressies van een bijzondere tocht in woord en beeld
Het boek behandelt de Sint-Jacobsroute heel herkenbaar, en gaat ook in op de geschiedenis van de Jacobs-legende en op de ins en outs van de verschillende Europese pelgrimsroutes naar Santiago de Compostela. Zo lezen wij in dit schitterende fotoboek bijvoorbeeld ook:

  • De bedevaart naar Santiago de Compostela wordt al eeuwenlang ondersteund door de Kerk, onder meer door de aanleg van wegen en bruggen, en de bouw van kloosters, hospitia en herbergen voor de groeiende stroom pelgrims.
  • Al eeuwenlang is de Jacobsschelp het herkenningsteken van de pelgrim: wie de schelp bij zich had, genoot bijzondere bescherming.
  • De fraaie bouwwerken onderweg wijzen op het culturele belang van de pelgrimsweg.
  • Het spirituele belang van de pelgrimstocht bepaalt elke pelgrim voor zichzelf.
  • Heel herkenbaar is dat hevige verlangen van de pelgrim naar een paar weken onthaasten onder gelijkgezinden.
  • Elke ochtend trekt de pelgrim weer verder, een stukje dichter bij zijn einddoel, een beetje dichter bij zichzelf.
  • Het beeld van de heilige Jacobus in de kathedraal van Santiago de Compostela omhelzen, betekent voor veel pelgrims zowel het einde als het hoogtepunt van hun pelgrimstocht.
  • Wie de pelgrimstocht volbrengt, ervaart het gelukzalige gevoel iets werkelijk unieks in het leven te hebben volbracht.
  • Hoe dichter de pelgrims bij de kathedraal van Santiago de Compostela komen, hoe extatischer hun gezichten worden.
  • Vandaag speelt bij velen het 'ik' een hoofdrol, vooral het 'verloren' ik.
  • Wandelen is het beste medicijn.
  • De ontdekking van de langzaamheid bepaalt de dag op de Sint-Jacobsroute.
  • Zware beproevingen, levensverhalen en drijfveren van anderen maken je gevoelig en vrij.
  • Onderweg komen lichaam en geest weer dichter bij elkaar.
  • Wie de beslissing heeft genomen om er even tussenuit te knijpen en zijn dagelijkse lasten en verplichtingen aan de kant schuift, voelt al gauw de eerste geluksgevoelens door de aderen stromen.
  • Omdat niet alleen uw ziel te voet gaat, maar ook uw lichaam gebruik maakt van uw voeten, moet u die goed behandelen.
  • Wat echt belangrijk is, leert u alleen onderweg.
  • Spijs en pelgrimswijn houden niet alleen het lichaam en geest bij elkaar, maar zorgen ook voor levendige gesprekken.
  • Vroeger was de bedevaart naar Santiago de Compostela een gevaarlijke onderneming.
  • Veel gebezigde pelgrimsgroeten zoals 'Buen Camino' (Goede reis) en 'Ultréia, ultréia e suseia; Deus adjuva nos!' (Vooruit, vooruit voorwaarts; God bescherme ons!' werken als mentale doping.
  • Aan de echtheid van de relikwieën van Santiago de Compostela wordt getwijfeld, maar de echte pelgrims weten dat de heilige Jacobus leeft zolang er pelgrims naar hem onderweg zijn.
  • Zelfs de meest ongelovige pelgrim bouwt onderweg een diep spiritueel gevoel op.
  • Moderne pelgrimstochten dienen niet alleen de eigen innerlijke rust, maar kunnen hele dorpen en streken een nieuw elan geven.


Tijd voor verandering in verantwoorden

Donderdag 6 december 2018
In subgroepen uiteen voor een gesprek over Rijker Verantwoorden













Praktijkvraagstuk
Kwaliteitszorg, kwaliteitsmedewerkers, opleidingen en hogescholen hebben allemaal te maken met vormen van verantwoorden. De tijdgeest van verantwoorden is echter aan het veranderen. De overheid geeft al langere tijd aan dat vertrouwen voorop staat, dat er ruimte wordt gecreëerd om de verantwoording dichter bij de praktijk aan te laten sluiten, en dat de administratieve lasten worden verminderd.
Zowel in de onderwijsorganisaties als bij de toezichthoudende instanties leeft momenteel de vraag hoe we ervoor kunnen zorgen dat verantwoordingsmomenten beter aansluiten bij de praktijk, die nu nog anders wordt beleefd.

  • Hoe zijn wij in ons werk eigenlijk bezig met verantwoorden?
  • Creëren we op die momenten ruimte voor rijker verantwoorden?
  • Kijken wij verder dan cijfers en kwantitatieve indicatoren?
  • Hoe laten wij zien dat de visie van de opleiding of hogeschool gedragen wordt en waarde heeft?
  • Hoe maken we inzichtelijk op welke wijze er gewerkt wordt aan weerbarstige praktijkvraagstukken?

Rijker verantwoorden
RONT Management Consultants zegt hierover: “Cijfermatige verantwoording wordt steeds meer ervaren als onvoldoende en onvolledig. Cijfers vormen een armoedige weergave van een rijke praktijk. Het kan ook anders! Rijke verantwoording wekt vertrouwen, het mobiliseert mensen om mee te doen en het stimuleert tot leren.”
Mensen en organisaties die ‘rijker verantwoorden’, laten zien of het werk deugt, of het goed is uitgevoerd, en of het van waarde is. Koplopers doen dat niet uit frustratie met bestaande verantwoordingssystemen, maar wel vanuit passie en gedrevenheid: ze willen hun werk graag laten zien en er over in gesprek gaan.
Het kan dus wel anders. Vandaag gaan we hierover met elkaar in gesprek tijdens de netwerkbijeenkomst van ons Platform HBO van het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement. We komen daartoe bijeen in congres- en vergadercentrum Domstad in Utrecht.

Opening
Alle gasten worden welkom geheten door netwerkvoorzitter Paul Nieuwenhuis van Saxion, en door Saar Wismans van Windesheim en Lisette Vonk van de Hogeschool van Amsterdam. De laatsten verzorgen als eersten een korte inleiding op het programma van deze bijeenkomst.
Vandaag worden twee casussen besproken: één op instellingsniveau van Christelijke Hogeschool Windesheim (CHW) en één op opleidingsniveau van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Beide gaan over een rijkere manier van verantwoording afleggen.

Strategie en monitoren
In de eerste casus nemen Margreet de Roover en Saar Wismans van CHW ons mee in hun zoektocht naar een vorm waarin de nieuwe strategische koers de komende jaren wordt gemonitord. Sinds vorig jaar is er een nieuwe strategische koers voor 2017-2022 ingezet. Deze koers is open qua eindpunt (‘naar het zuiden’ genoemd) en de veranderaanpak is ‘wit’ vormgegeven. Deze presentatie gaat in op hoe ze alle activiteiten monitoren, en hoe ze weten of/dat ze voortgang boeken.
CHW is op weg naar ‘het zuiden’, waarmee men ‘flexibeler’ werken bedoelt. Vooraf is en wordt niet alles concreet uitgewerkt in bijvoorbeeld blauwdrukken, maar men gaat meer uit van een soort expeditie, met daartoe een innovatiebudget en de nodige experimenteerruimte. Het nieuwe moet waarde toevoegen aan de ambities van hogeschool en opleiding. Tijdens het experiment wordt regelmatig aan verslaglegging gedaan. Maar, let wel, de voortgang op de strategische koers en op alle experimenten/projecten moet wel met een vorm van monitoring worden gevolgd. Die monitoring moet passen bij de veranderaanpak van de strategische koers en van de lerende organisatie. Kortom, een mooie uitdaging.

De uitdaging
De uitdaging is om de voortgang zichtbaar te maken, zonder dat je beschikt over SMART-geformuleerde doelen. Dat kun je echter ook als een kans zien, want – zo wordt gesteld - meten op harde cijfers werkt immers toch niet. Het zou moeten gaan om het gesprek óver die cijfers. Nú echter is CHW meer gericht op ontwikkeling dan op controle. Het gaat om: leren van elkaar. De verantwoording vindt vanaf nu steeds meer horizontaal plaats.
Je kunt wèl beoordelen of er goed gewerkt wordt, en of de waarde van het werk direct voelbaar wordt gemaakt voor de stakeholders. CHW werkt nu met de systematiek van ‘Rijker Verantwoorden’, waarin je gaandeweg gaat monitoren; onderweg de mensen meenemend in je verhaal. Dit betekent dat het een zoeken is naar een goede, passende vorm van verantwoording, los van alleen maar cijfers. Je gaat bij rijker verantwoorden uit van waarden en doelen, met daarbij steeds je stakeholders in beeld.
In deze systematiek wordt achteraf in beeld gebracht hoe de eerste processtappen zijn gezet, waarbij verschillende documenten (maar bijvoorbeeld ook filmpjes, videoverslagen) en activiteiten (kunnen) worden getoond. Daarmee wordt zichtbaar hoe er is gewerkt aan de strategische koers.
Maar er moet ook vóóruit worden gekeken, dus die uitdaging bleef overeind. CHW is zich ervan bewust dat je hierin eerst ‘het zuiden’ moet definiëren alvorens het te hanteren model van monitoring en rapportage kan worden gemaakt. Momenteel wordt binnen CHW vooral volop ook gesproken over die definiëring; en ondertussen loopt het monitoringsmodelontwerp voort.
Men kijkt ook vooruit middels het faciliteren van het professioneel gesprek, en wil ruimte bieden voor verantwoording naast (dus niet in plaats van) het in kaart brengen van de cijfers en van de voortgang. Uiteindelijk zal het resultaat moeten worden dat je elkaar laat zien wat je als instelling en/of als afzonderlijke afdelingen doet en hebt gedaan.

Wat past het beste bij jullie?
Over eigenaarschap en vormvrijheid bij Midterm Reviews
In de tweede casus vanmiddag neemt de HvA ons mee in haar nieuwe werkwijze voor de zogenoemde Midterm Review (het interne opleidingsbrede reflectiemoment), waarin ruimte is gecreëerd om op een rijkere manier te verantwoorden, om zo te komen tot een betere balans tussen verantwoorden en ontwikkelen. In deze casus vertellen René van der Velde (onderwijsafdeling AMFI) en Margo van Rotterdam (afdeling Onderwijs en Onderzoek) hoe de opleiding van René van der Velde de ruimte heeft gepakt om de eigen doelstellingen centraal te stellen, en hoe men een vorm voor de auditdag heeft gekozen die aansluit bij de ‘couleur locale van de opleiding’.
Het gaat in dezen vooral over zaken als: kwaliteitscultuur, eigenaarschap, vertrouwen, reflectie, professionele ruimte. Verantwoordelijkheid moet laag in de organisatie liggen. De HvA doet mee met het experiment Instellingstoets Kwaliteitszorg met Beperkte Opleidingsaccreditatie, dus daar moet hier ook rekening mee worden gehouden. Men gaat van de audits van voorheen naar een nieuwe vorm, naar zogenoemde Midterm Reviews. Dat doet de HvA omdat ze met en van die Midterm Reviews wil leren. Er wordt gewerkt met reflectie met externe peers. Met die externe auditoren gaat een opleiding in gesprek.
Begonnen wordt met een positieve beginsituatie. De opleiding weet zelf wel wat ze nodig heeft om beter te worden. De nieuwe Midterm Reviews zijn interne audits en verplicht, en/maar de resultaten worden wel gebruikt voor de externe verantwoording van de opleiding. De auditpanelsecretaris (van de hogeschool) weet goed wat in zo’n Midterm Review kan en mag, en neemt het auditpanel mee in de te maken keuzes en in het te hanteren beoordelingskader.
Opleidingen moeten voorafgaand aan de Midterm Review-auditdag in elk geval reflecteren met externe partners, maar de vorm daartoe is vrij. Er moet een Zelfevaluatierapport worden gemaakt en afstudeerwerken moeten sowieso worden beoordeeld. Er moet een dialoog komen tussen het auditpanel en de verschillende stakeholders van de opleiding. Er moet na afloop een rapportage van bevindingen zijn en conclusies moeten worden geformuleerd op basis van de vier NVAO-standaarden voor de Beperkte Opleidingsbeoordeling.
De HvA-opleiding beslist in overleg met het reviewpanel over hoe de Midterm Review past in de ontwikkeling van de opleiding. De vorm van de zelfevaluatie en van de bezoekdag moet passen bij het team. De samenstelling van het panel moet passen bij de keuzes die de opleiding heeft gemaakt, en dat geldt ook voor de inhoud en de vorm van de bezoekdag. De opleiding selecteert zelf de aan te bieden informatie voor het panel. Uiteindelijk gaat het erom dat de opleiding de Midterm Review krijgt die men zelf wenst.
Bij AMFI kwamen er in de loop van de tijd steeds meer doelgroepen bij, die men alle aan het woord liet komen bij de reflectie. Alles kwam te staan in een reflectie-magazine, dat aan het panel ter voorbereiding werd aangeboden. Het werd overigens wel een heel duur magazine, met veel leeswerk voor het panel.
Ondertussen heeft men bij de HvA onderzocht welk type student in de toekomst de opleiding binnen zal komen.
Mensen denken nu vooral na over wat ze aan het doen zijn, en je ontdekt daarin wat de passie van bijvoorbeeld de docenten is.

De dag van de opleiding
Men koos er bij AMFI voor om de auditdag in de vorm van een studiedag te houden, om iedereen met elkaar bezig te laten zijn. Daartoe werd gekozen voor de vorm van de zogenoemde FishBowl-conversatie, waarin je vanuit de buitenring in een binnenkring aanschuift als je iets wilt vragen of zeggen. Met studenten werd bijvoorbeeld gesproken over toetsing. Er kon gedurende deze dag ook informeel met iedereen worden gesproken. In de middagpauze lag er voor het auditteam allemaal opleidingsmateriaal op tafel, waar het panel naar kon kijken, en waarover ze hun vragen konden stellen.
Dit hele auditproces leidde tot een zogenoemd Amfi Manifesto, waarin uitspraken staan die het resultaat van de dag zijn op vragen als : waarom, wie, waardoor, hoe, en wat.
De ervaring leert dat als je in zo’n audit veel laat zien, en als je het panel op zo’n dag mee laat doen aan opleidingsactiviteiten (bv. die studiedag), dan win je het vertrouwen van het reviewteam. Dit alles kost echter wel heel veel tijd, en is (daardoor) duur. Daarentegen leverde het FishBowl-gesprek wel veel interessante vragen en antwoorden op voor zowel panel als docenten.

In subgesprek
Na deze korte schetsen gaan we vanmiddag met elkaar in gesprek, om zo te komen tot identificatie van de rijke verantwoordingselementen en over de generatie van aanvullende en nieuwe ideeën voor verantwoorden.
Twee subgroepen gaan in gesprek over manieren van verantwoorden en monitoren passend bij casus 1. De andere twee subgroepen gaan in gesprek over verantwoording, passend bij de zojuist gepresenteerde casus 2. In deze ronde spreken we dus over de aanpak van Windesheim en van de Hogeschool van Amsterdam, om te bekijken wat er nog meer aan ‘rijker verantwoorden’ kan worden gedaan.

Plenaire terugkoppeling
Na deze gesprekken delen de vier subgroepen plenair kort met elkaar wat de opbrengsten waren van de gesprekken, zodat iedereen met frisse en nieuwe ideeën naar huis kan gaan betreffende ‘rijke verantwoording’. Hieronder volgen enkele uitspraken vanuit deze plenaire terugkoppeling:

  • Blijf zo dicht mogelijk bij de praktijk; sluit daarin aan bij de context van de opleiding.
  • Zie het auditpanel als meedenkers, en betrek ze overal bij.
  • Vertrek vanuit je eigen opleidingsverhaal, in plaats van bij de NVAO-standaarden.
  • Soms pakt een opleiding zelf al haar eigenaarschap op; laat dat dan gebeuren en probeer te ontdekken wat je daar dan van leert als opleiding.
  • Over eigenaarschap moet je niet praten, dat moet je gewoon doen. En àls het gebeurt, dan pakken en voelen ze dat ook. Presenteer hiervan in een audit vooral praktijkvoorbeelden, en doe dat in de vorm van bijvoorbeeld storytelling.
  • Weet wie waarvoor verantwoordelijk is. Zijn dat de directeuren, of bijvoorbeeld thematisch georiënteerde netwerkachtige constructies (in bijvoorbeeld een matrixorganisatie).
  • Hoe loopt het bij deze opleiding; hoe zien wij dat een proces voortgang boekt, en dat de resultaten o.k. zijn. Dat kun je bijvoorbeeld zien aan ….. (vul maar in).
  • Je zou als elkaars peers met elkaar in gesprek kunnen gaan, zoals een dergelijke dialoog bijvoorbeeld bij Fontys al wordt gevoerd: horizontaal kalibreren; niet om het met elkaar eens te worden, maar wel om naar elkaar te kijken en van elkaar te leren.
  • Ik vind het moedig (zegt één van de aanwezigen) dat jullie deze stappen van anders/rijker verantwoorden zetten.
  • Kennelijk moet zijn voldaan aan een aantal randvoorwaarden om een dergelijke aanpak van rijker verantwoorden op te zetten en goed voor elkaar te krijgen. Maar welke zijn die succesbepalende factoren?
  • Het is goed om aan te sluiten bij processen die in een opleiding al gaande zijn, en dan is het ook goed om daarin de verdieping te zoeken en te vinden.
  • Bij rijker verantwoorden is sprake van een paradigmawisseling, maar er is toch zeker nog wel iets concreets waarop je gaat monitoren? We denken nog steeds vanuit die aanname van dat concrete (SMART), maar dat moeten we wellicht los laten als je iets anders (zoals rijker verantwoorden) in beweging wilt zetten.
  • Uit deze manier van werken spreekt veel vertrouwen, als je zo gaat werken.
  • Ruimte geven aan teams betekent per definitie ook het aanboren van intrinsieke motivatie bij teamleden.
  • Bij een dergelijke manier van werken moet je als opleiding op enig moment wel aangeven op welk moment je kunt bepalen dat je geslaagd bent in het bereiken van je doelen.

Experimenterende teams dienen duidelijk te hebben wat zij bijdragen aan de strategische koers. Dan kunnen teams daarop onderling met elkaar kalibreren, zonder dat het een keurslijf wordt. Ga maar gewoon aan elkaar vertellen wat je allemaal doet om je eigen doelstellingen te gaan realiseren.  Vaak kom je met zo’n gesprek met je peers uiteindelijk vanzelf wel op heel natuurlijke wijze terecht op de kwaliteitsstandaarden van je hogeschool (je College van Bestuur) en van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie.

zondag 2 december 2018

Van zilveren zwijgen naar gouden spreken

1e Zondag van Advent - 2 december 2018
De eerste kaars brandt op de eerste Zondag van Advent












Op weg naar het Lichtfeest
Vanmorgen komen we als gemeente in groten getale bijeen om de Eerste Zondag van Advent te vieren. In de afgelopen week zijn we vanuit het verdrietige duister van Memoriazondag op weg gegaan naar het licht van het Kerstfeest. Op deze eerste zondag begint de eerste Adventsweek, die de opmaat vormt naar het Kerstfeest, dat wij over ruim drie weken zullen vieren.

Op hoge leeftijd nog zwanger 
Voorganger vanmorgen is dominee Jan Kroon uit het Friese Garyp. Voor de kinderen in de Kindernevendienst, en ook voor ons in de grote kerkzaal van De Hege Stins te Stiens, staat op deze zondag de bijbeltekst over priester Zacharias centraal. De oude Zacharias, die in de tempel - als dienstdoende priester - van de engel Gabriël onverwacht te horen krijgt dat zijn vrouw Elisabeth op hoge leeftijd toch nog een baby zal krijgen.
Gastpredikant dominee Kroon, die pas na zijn preek verrast ontdekt dat er verderop op het liturgisch centrum ook nog een preekstoel staat, heeft die preekstoel voor zijn preek eigenlijk niet nodig, want zijn verkondiging wordt ook van achter de viertafel door de Stienser PKN-gemeente bijzonder gewaardeerd, zo hoor ik later van enkele kerkgangers na de dienst.

Zwijgen of spreken?
We kennen het verhaal van de oude Zacharias, die sprakeloos wordt, en blijft, totdat zijn zoon Johannes maanden later is geboren.
Dominee Kroon neemt ons mee in het verhaal van de zwijgende aanstaande vader. Als we iets niet (willen) geloven, als we ons over zaken, over God of over mensen negatief kritisch willen uitlaten in ons leven en werken, is het misschien ook wel veel beter dat we zwijgen, in plaats van kwaad te spreken. Wellicht zouden we ons in dergelijke kritische situaties beter kunnen onthouden van onze al te scherpe commentaren, en zouden we ons beter scharen naast de zwijgende Zacharias.
Maar, als we het ineens wel weer (kunnen) geloven, als we met liefde positief willen spreken over zaken, over God en over onze medemensen van nabij of veraf, dan zouden we onze mond weer kunnen openen, om barmhartig te spreken in liefdevolle bewoordingen.
Dat is het moment waarop ons zwijgen verbroken wordt, en ons spreken mag beginnen. Ook daarin staan we dan naast de - dan weer wel - sprekende Zacharias.
Dan dus géén 'spreken is zilver en zwijgen is goud', maar 'dan wordt ons zilveren zwijgen een hartverwarmend gouden spreken'.

Advent: getuigen van een lichtend wonder
Aan het eind van de eerste Adventsdienst komen de kinderen met hun lichtjes weer terug in de kerkzaal, en zingen we voor het eerst het eerste couplet van het projectlied van Advent 2018, met de woorden:
Dragers van Gods licht te zijn,
wat was dat bijzonder,
zij getuigden, groot en klein, 
van een lichtend wonder.

Zacharias was verstomd,
maar als dan zijn zoontje komt,
dan geneest God hem, 

met zijn nieuwe stem
spreekt hij vrij, is hij blij, 
gaat een loflied zingen:
God doet grote dingen.

zaterdag 1 december 2018

Rebible

Zaterdag 1 december 2018 
Cover van het boek 'Reblible'

Inspiratie bij heroriëntatie
We weten allemaal wel dat alles om ons heen aan verandering onderhevig is. Hoe vaak zongen wij vroeger al een daarop duidend refrein: 'Niets is hier blijvend; alles - hoe schoon ook - zal eenmaal vergaan."
Dat alles aan verandering onderhevig is, zien we bijvoorbeeld in de politiek, in het onderwijs, in communicatie, in het straatbeeld, in omgangsvormen, in het gezinsleven, in bijbelwetenschap en (derhalve ook) in de interpretatie van bijbelverhalen.
Voor ons 35-jarig huwelijksjubileum kregen Durkje & ik van Joske & Dethmer met een vingerwijzing het vorig jaar gepubliceerde boek 'Rebible; ontdekking van vergeten verhalen', geschreven door Inez van Oord, die in aloude bijbelverhalen op zoek ging naar nieuwe inspiratie.
Zal het lezen van deze heroriëntatie ook voor ons een nieuw licht laten schijnen op de Bron van ons bestaan?

Herbijbelproces van broer & zus
Inez van Oord is uitgever, bladenmaker en verhalenverteller. Ten behoeve van en in 'Rebible' gaat ze - voor zijn theologische visie - in (mooie) gesprek met haar broer, de theoloog Jos van Oord, door op een nieuwe manier naar de verhalen te kijken die in de Bijbel worden verteld. Zo gaat ze terug naar de bijna vergeten verhalen uit haar jeugd. In haar eigen stijl brengt Inez de (door enkelen bijna vergeten) bijbelverhalen weer tot leven. Ze bouwt in haar eigen 'verhalen' voort op de traditie van aandachtig lezen, luisteren, interpreteren en doorvertellen. Zo ontdekt Inez de schoonheid van spiritualiteit 'dicht bij huis'.
Inez van Oord roept oude en nieuwe vragen op, zoals:
  • Jezus liep over water; maar waarom deed Jezus dat?
  • Eva at een appel; maar is de slang uit het paradijs wel zo slecht?
  • Waarom zouden we alleen Boeddha omarmen?
  • Is er een nieuwe manier om de bijbelverhalen te lezen?
  • Zijn die bijbelverhalen misschien mythen en/of sprookjes?
  • Zijn de feiten in de bijbelverhalen echt gebeurd? En is dat wel of niet belangrijk?
  • Wat hebben wij nu nog aan de bijbelverhalen uit onze jeugd?
Zoeken naar betekenis
Tussen het Voorwoord en het Nawoord passeren in dit boek eerst acht bekende oudtestamentische bijbelverhalen de revue, gevolgd door haar bespiegelingen op zeven bijbelverhalen uit het Nieuwe Testament. Ze begint bij wie God is.
Zus en broer Van Oord vragen zich af of er een nieuwe manier is om de verhalen te lezen. Met de vragen 'Wie?', 'Wat?', 'Waar?' en 'Waarom?' gaan ze samen - ook reizend door Israël - op zoek naar een andere kijk op de Bijbel. Het wordt een zoektocht naar de betekenis van die bijbelverhalen, zoekend naar het mystieke en het symbolische. Zo probeert Inez in dit boek het antwoord te zoeken en te vinden op de vraag wat wij vandaag de dag nog hebben aan die verhalen.
Dit boek is geen Bijbel, want de bijbelverhalen worden niet volledig naverteld en uitgelegd. Wel lezen we over Van Oords gedachten over die verhalen, over haar vragen, met af en toe daarbij het commentaar van haar broer Jos. Jos heeft een grote liefde voor de oeroude verhalen, en de Bijbel is één van zijn belangrijkste bronnen van inspiratie.
Naast het feit dat het een prima leesbaar boek is geworden, mag worden vermeld dat het ook een mooi kijkboek is geworden. Er is veel aandacht besteed aan vormgeving en aan grote en kleine illustraties, zowel in kleur als zwart-wit. Het boek nodig je uit te gaan lezen.

Over God en de Bijbel
  • Using the word 'God' minimizes the Absolute and puts It to his own measure (mysticus Daskalos).
  • God zit in verhalen.
  • De mensheid heeft veel goden geschapen.
  • Mensen en goden horen bij elkaar.
  • De ervaring van het mysterie van de natuur is misschien wel de meest authentieke vorm van geloof.
  • Zo gaat dat met ideeën: het begint met iets moois en via groei, aanhangers, veel leden of volgers, komt het idee vanzelf in systemen en structuren terecht.
  • Over het kerken-landschap: zo zou je het landschap kunnen zien: wegen omhoog, vol kerken en Bijbels, mensen die vallen en opstaan door wat er zoals aan mooie en lelijke geschiedenissen wordt achtergelaten. En iedereen plant zijn eigen vlag, daar boven op de top.
  • Terug gaand naar de kern: de Bijbel is een verzameling boekrollen, met woorden van mensen over God.
  • Lees de Bijbel alsof je wandelt.
  • Aan het hele idee van vertellen, aanpassen en doorgeven van bijbelverhalen kwam een einde toen alles zwart op wit stond.
  • De Bijbel is een oud boek, een oosters boek, vol beeldtaal. Gebruikt en vooral ook misbruikt.
  • Het is onmogelijk om de Bijbel te lezen alsof de verhalen - zoals ze er staan - geschikt zijn voor mensen uit deze eeuw.
  • De Bijbel is van niemand, en tegelijkertijd van iedereen.
Het begin
  • 'Genesis' betekent 'ontstaan' of 'in den beginne'. Door een woord de wereld in te brengen, zo begint elk idee.
  • Goed ademen is bevrijdend.
  • In de oudheid had elk volk een eigen scheppingsverhaal.
  • Een mens wil ook medemens zijn.
Het verhaal van de slang
  • De grote vraag is: waar gaat dit verhaal over?
  • Ze eten, de ogen gaan open.
  • De man geeft heel kinderachtig de vrouw de schuld.
  • De mens is een zondig wezen. Ongehoorzaam. De mens is slecht.
  • We denken in tegenstellingen.
  • Het eenheid-denken dat we allemaal graag willen bereiken ... dat is het paradijs.
  • We zullen moeten dealen met goed en kwaad. Dat maakt ons mens.
  • De slang en de boom zijn voor mij symbool van: weten dat je fout bezig bent, maar het goedpraten.
  • Neem je verantwoordelijkheid; kijk waar je staat tussen goed en kwaad, en hoe je verder wilt.
  • Als je het leven als licht ervaart. dan ben je rijp voor het paradijs.
  • Mijn God, wat hebben we een omweg gemaakt, langs al het goede, langs al het kwade.
  • Kennis van goed en kwaad heb je nodig, om te kunnen kiezen.
  • Geef maar door aan iedereen die het nog niet weet: het paradijs is er nog.
Noach
  • Noach was de enige goede, rechtschapen man op aarde.
  • Het verhaal van Noach is een harteloos verhaal.
  • Er zijn veel oude vloedverhalen. Dat de wereld eerst onder water verdwijnt, is de strekking van een universeel oerverhaal.
  • God is geen kracht die zomaar vernietigt. Zo is deze God niet. Dit is een God die een goede reden heeft. En zo werd ook aan dit verhaal nieuwe betekenis gegeven.
  • Het accent ligt hier op Noach, op de kans die deze mens kreeg om opnieuw te beginnen. Het verhaal vertelt over de geboorte van de nieuwe mens.
  • Je kiest je eigen highlights om het kloppend te maken, zo gaat dat in religies.
  • De tekst van de Genesis-verhalen wil een gedachte illustreren. Het zijn oude verhalen, en dus moet je goed spitten om bij de essentie terecht te komen. Dat is de gelaagdheid van het verhaal.
  • Bij Noach gaat het over de slechtheid van de wereld.
  • Noach laat zien dat er hoop is; een opening naar de toekomst.
  • In bijbelverhalen kom ik juweeltjes van gedachten tegen voor onze tijd. Thema's die tijdloos zijn. En zo krijgt dit verhaal een eigen kleur. Noach is een troostvol verhaal, een geboorteverhaal. een 'wake up-call'. De boodschap is: je mag na tegenspoed, na een ramp, na een oervloed, altijd opnieuw beginnen.
  • 'Op de derde dag' is in de bijbelse taal een metafoor voor iets nieuws.
  • De wereld was te materieel, te veel bezig met het lichamelijke.
  • De mens is gevoelig voor aardse verleidingen.
  • Zelfs de overwinnaar is een mens.
  • Er was wat liefde en schoonheid, maar macht en weelde voerden de boventoon.
  • De uitbundige regenboog, als een loopplank van licht.
Babel
  • Eén identiteit van jezelf groter maken dan nodig, jezelf belangrijker maken dan de ander, is levensgevaarlijk.
  • De ander buitensluiten; daar steekt God in dit verhaal een stokje voor.
  • Tegenstellingen mogen er zijn. Juist al die verschillen maken er een eenheid van.
  • Als je te veel met de buitenkant bezig bent, te veel met de bouw van de toren, met het bouwen van je eigen beeld of imago, dan komt die verbinding nooit tot stand. Als je het inhoudelijke vergeet, stort de toren in.
  • Een beetje boven het geheel vliegen, is ook een mooi standpunt.
  • Het bouwen van een toren om de hemel te bereiken komt in veel oerverhalen wereldwijd voor.
  • Hoogmoed? Dat is ook Babel.
  • Je hoeft niet dezelfde taal te spreken om elkaar te verstaan.
  • Hoe hoger, hoe meer macht; dat idee is van alle tijden.
  • Een voornaam doel kan niet alleen via materie worden bereikt.
De Jacobsladder
  • De meeste personages hebben iets eigenaardigs. Het is net de wereld.
  • Jakob wordt bevestigd in zijn roeping. Dat is volgens hem de essentie van dit verhaal.
  • De gedachte dat er als het ware een volmaakt beeld van mij wordt bewaard in de hemel - dat vind ik zo troostend.
  • Deze nacht staat misschien wel voor crisis in het leven, zo'n donkere periode die we vermoedelijk allemaal kennen. Als je in eenzaamheid het leven overdenkt, krijg je ook de schaduwkanten van je persoonlijkheid in beeld.
  • Nare, verdrietige ervaringen leveren vaak wel inzichten op.
  • Zachtmoedigheid en deemoed zijn volgens de woestijnvaders de toverwoorden. Je kunt ze oefenen, door contemplatie, mediteren, bidden.
  • Het pure gebed is een ruimte van louter zwijgen.
  • Als je werkelijk bidt, groeit in je binnenste een ruimte als een hemel.
  • Als je 'dingen van de wereld overwint', pas dan vind je de weg omhoog.
  • Door alles onder ogen te zien wat in ons is, kan de hemel in jezelf groeien.
Mozes en de tien geboden
  • Wat is een uur als je een afspraak hebt met de eeuwigheid?
  • Stel dat we het mogen overdoen: wat staat er nu op de stenen tafels te lezen?
  • De Bijbel is geschreven in een taal van de mythe; de taal van het hart, en dat moet je weten, dat moet je begrijpen. Als je de teksten te letterlijk neemt, gaat de boodschap aan je voorbij.
  • Door die verhalen ervaar ik een glimp van wat God is, via woorden als vrede, menselijkheid, mededogen, vergeving. Die beeldende verhalen over God; ik heb daar veel aan. 
  • God is een verhaal. We hebben dat juist nu zo nodig.
  • De stilte tussen de letters 'J H W H' is misschien wel de ware betekenis van dat wat wij God noemen.
  • God is altijd verpakt, in dit verhaal in een wolk. Verpakt in een sprekende stilte, in een ontmoeting, een ritueel. 
  • God herken je als het moment net voorbij is...
  • Hoe we God ook willen noemen, we doen allemaal pogingen in woorden het onzegbare te vatten. De essentie gaat soms juist door de woorden verloren.
  • Het vormloze heeft een vorm nodig om zich te laten zien. Een brandende doornstruik, een adelaar, een steen, een mens, een verhaal.
Elia op de berg
  • God is een samenvatting, een samenvoeging van totale wijsheid, van totale intelligentie, van het totale zijn.
  • Stilte brengt je dichter bij een mystieke beleving dan wanneer je als het ware als een dolle hond achter al je zintuigen aan rent.
  • Als je heel veel alleen bent, dan is stilte soms vreselijk.
  • Als je het over God hebt, zou je het ook over een briesje kunnen hebben, of een zucht, of adem.
  • Met deze God heb je een ontmoeting van hart tot hart.
  • Stilte brengt in dit verhaal een nieuwe toekomst.
  • Je moet eerst je ego 'afleggen' om de ultieme waarheid te vinden.
  • Ruim die drukte op. Dan kan de Stilte met je praten.
  • Silence is the language of God; all else is poor translation (Perzisch mysticus Rumi).
Job: over verdriet en tegenslag
  • Het is troostend om te weten dat Job niet heeft bestaan, en dat dit verhaal als leerverhaal werd opgeschreven.
  • We zoeken allemaal naar oorzaken en gevolgen.
  • De wijsheid die Job opdoet: het leven (inclusief het lijden) is niet te verklaren, er is geen antwoord op de vraag naar het waarom van pijn of ziekte.
  • Door de wedervragen van God krijg je oog voor het raadsel, en je realiseert je dat er geen antwoorden zijn op de grote vragen van het leven.
  • We weten wie de mens gemaakt heeft, maar we gaan daar geen woorden voor vinden, want die bestaan niet.
  • God is zoals je Hem of Haar ziet. 
  • Want alles wat wij bedenken, komt uit een menselijke mind en dus schieten we tekort. Wij projecteren alleen maar; begrijpen doen we het niet.
  • Niemand kent het hele verhaal. We zien alleen fragmenten.
  • Het leven rolt gewoon een kant op... Het leven is niet te duiden.
  • Het leven is onverklaarbaar. Zwijgen is het enige wat overblijft.
  • Alleen het mysterie blijft over. En dan valt de stilte. Het antwoord woont in die stilte.
  • De wereld weet echt wel dat God bestaat, dáár twijfelt nou juist niemand aan.
De geboorte en het Kerstfeest in Rome
  • Jezus moest of mocht komen. De grote God mag - om het onmogelijke beter te doorgronden - een menselijke vorm krijgen.
  • Jezus beweegt! Hij is menselijk. En Hij is 'on the road'. Hij gaat de wereld in.
  • Ons geloof, onze overtuigingen gaan mee naar ons werk, onze relaties; we willen ze veranderen in ons zijn.
  • Jezus' leven was een aaneenschakeling van wonderen en wonderlijke gebeurtenissen.
  • Als Jezus het symbool is voor het goddelijke in de mens, dan zijn alle verhalen een voorbeeld voor dat 'wakker maken' van die spirituele natuur in ons. Zijn leven is dan onze route.
  • Je wordt juist op het nivo getild voorbij de ratio, en meegenomen in de beeldtaal.
  • De zon als symbool voor God zie je in veel culturen.
  • Christenen waren te sociaal, te menslievend, ze zorgden voor de zwakkeren, keizer of slaaf, iedereen verdiende het menselijk, liefdevol behandeld te worden. Het was misschien wel de eerste sociale beweging.
  • De eenvoudige, stilistische vis was het geheime teken dat je bij de club van Jezus hoorde. Het is nog steeds een code dat je een christen bent.
  • Keizer Constantijn was de initiatiefnemer van godsdienstvrijheid in Rome.
  • De Bijbel zwijgt over de geboortedag van Jezus, dus vul maar in.
  • Ook heidense rituelen kregen nieuwe christelijke betekenissen. Bijna alle christelijke feestdagen ontlenen elementen uit heidense gebruiken.
  • Maria was niet zomaar een oermoeder, maar werd rond 400 na Christus door de kerk uitgeroepen tot Moeder van God. Ze werd de grootste.
  • De pausen hebben Jezus geclaimd; ze zijn de plaatsvervangers voor Jezus, dat zeggen ze.
  • We gebruiken het goede, waarderen en bewonderen het, maar verlaten de vorm zoals die is. En staan open voor het nieuwe.
De wonderbare visvangst
  • Wonderen hoorden ook bij die oude wereld.
  • Een bijzonder wonder hebben we soms nodig.
  • Die vangst is symbolisch, de erfenis van het goddelijke.
  • Het leven is niet bedoeld om lege netten op te halen.
  • Gooi je netten uit, is hetzelfde als: volg je enthousiasme.
  • Alles werkt samen, al eeuwenlang; en toch lijkt het of we dover worden voor die eenheid in ons bestaan.
De wonderbare spijziging
  • Zo gaat dat met goede ideeën: die kunnen soms verbleken door een teveel aan structuren en regels.
Jezus loopt over het water
  • Het delen gaat leiden tot een gemeenschappelijke ervaring, iets nieuws.
  • Een kind is altijd in staat van verwondering. Het kind staat voor afhankelijkheid en kwetsbaarheid.
  • Als je deelt, is er meer.
  • Geestelijk delen geeft leven, geeft licht.
  • Wijsheid kun je delen. Liefde kun je delen. Er is veel wat je kunt delen. Dat vervult niet alleen jezelf, maar ook anderen. Zo begint zomaar een wonder...
De overspelige vrouw

  • Het is onzinnig om zo'n oud verhaal te gebruiken voor het nieuwe verhaal dat onze samenleving is. Normen en waarden passend bij deze tijd kunnen gewoonweg niet gedistilleerd worden uit de boeken van die tijd. Als het over relaties gaat, is de Bijbel niet bepaald een handboek.
  • Jezus schrijft in het zand. Wat een bevrijdende gedachte dat niet alle teksten en tekens in steen gebeiteld staan.
  • Vul zelf maar in waarmee je de eerste steen werpt.
  • En Jezus zeide: Zo veroordeel Ik u ook niet.

Het verraad van Judas

  • In mytische verhalen is overdrijven een tactiek, omdat de boodschap dan echt binnenkomt.
  • Een verfrissend eenvoudige theorie om zaken helder te krijgen: Is het waar? Weet je zeker dat het waar is? Dat zijn vragen om zelfonderzoek mee te beginnen. En de volgende stap is dan: keer het om.
  • In elke Judas zit een Jezus. 
  • Elke apostel vertegenwoordigt 'iets' in ons.
  • In Judas komt alles in verzet. Hij voelt zich verraden. En wordt de verrader.
  • Als ik om me heen kijk, zie ik dat woede en liefde heel dicht bij elkaar liggen.
  • Gebrek aan eigenwaarde is het grootste virus in onze westerse beschaving.
  • Als de boosheid echt uit de hand loopt, dan kan de liefde voor een persoon radicaal omslaan in verraad of geweld.
  • Een aspect van het één is altijd in het andere; en andersom.
  • Een strijd maakt alles groter.
  • De man of vrouw die altijd strijdt, voelt zich sowieso verslagen. Het maakt je spiritueel bewusteloos.
  • Vecht niet, worstel niet. Wees stil, in vrede. (Chinese filosoof Lao Zi)
  • Judas: Ik zoek liever geen verbinding. Ik en de eeuwigdurende menselijke fout.

Het verhaal van de kruisiging. Wie zoek je?

  • Je gedachten en woorden reflecteren jouw kijk op de wereld en hoe je de wereld ervaart.
  • Jij hoeft niet te zoeken; laat God jou maar vinden. Je moet gevonden willen worden.
  • Je denkt steeds dat je het gevonden hebt, maar dan merk je dat het toch weer anders is.
  • Waarom klop je op allerlei deuren? Klop op de deur van je eigen hart. In al die teksten komt de 'stille actie' van binnenuit.
  • Zonde is: missen, je doel voorbijschieten, je doel missen, niet tot bestemming komen, dat je je kansen niet pakt.
  • Jezus laat zien wat die bestemming is: mens te zijn op aarde. 'Mens zijn' betekent een gelukkig leven leiden; er zijn voor anderen, opkomen voor vrede, aandachtig leven.
  • Jezus was geen mens van systemen en wetten; eerder een vrijheidsstrijder, een vernieuwer.
  • Jezus: meeleven, vergeving en liefde.

Geen tekst is voor eeuwig

  • De grootste les: Zodra je gaat praten over God of de Bijbel, kom je in een wereld van meningen, vergissingen, verwijten en enthousiasme, maar ook in een wereld van fabels, parabels, mytische vertellingen; simpelweg omdat we niets anders hebben dan woorden.
  • We willen al duizenden jaren woorden vinden voor iets wat niet uit te leggen is.
  • En toch is het mogelijk: geraakt te worden door woorden.
  • We hebben geprobeerd in 'Rebible' anders naar de verhalen te kijken. In vrijheid wilden we zoeken, nadenken en interpreteren; niet om elkaar te overtreffen, te beïnvloeden; en we hebben niet gezocht naar wie gelijk had. Het enige wat telt, is wat je kunt ervaren door zelf die verhalen in te duiken, of ernaar te luisteren.
  • Er is dus niet één waarheid; elk verhaal brengt weer iets anders naar de oppervlakte.
  • Mensen die niets meer met de kerk te maken willen hebben, vragen toch om die verhalen.
  • De tekst van de Bijbel verandert niet, nooit meer, maar wel ons begrip ervan; dat wordt nieuw in elke generatie.
  • Alles beweegt voortdurend, onze ideeën over de Bijbel dus ook. het is onmogelijk (en onzinnig) om de teksten van toen maatgevend te laten zijn voor nu.
  • Het onsterfelijke is niet voor woorden weggelegd.

Als jij denkt dat je God begrepen hebt, 
dan is het God niet!
(Augustinus)