woensdag 8 maart 2023

CNV-webinar: Van perfectionisme naar authenticiteit

Woensdag 8 maart 2023
 
Startscherm van het CNV-webinar over perfectionisme & authenticiteit















Kwaliteit of valkuil
Perfectionisme is een kwaliteit, die echter soms ook wel wordt ervaren als een valkuil. 
  • Maar waar streef je dan eigenlijk naar bij perfectionisme? 
  • En wat is perfect?
De Nederlandse werknemersorganisatie Christelijk Nationaal Vakverbond (CNV) organiseert vanavond de online workshop 'Van perfectionisme naar authenticiteit', waarin je als deelnemer je eigen beeld van perfectie analyseert. 
  • Welke criteria hanteer je bijvoorbeeld; en wie creëren dit beeld van perfectie?
Want - let wel - dat beeld van perfectie wordt gevormd door anderen.
Daar zit overigens ook de mogelijkheid van een ommekeer, en die ga je ervaren in dit CNV-webinar.
Je laat je dan wellicht niet meer door het algemene beeld van perfectie beïnvloeden, maar vooral vanuit je 'authentieke zelf' kun en ga je voortaan streven naar perfectie.
  • Door die stap te maken, komt jouw lat op een hoogte, die dan weliswaar nog wel uitdaagt, maar die ook haalbaar is.
  • Door die stap te maken, geef je jouw kennis, vaardigheden, houding, inzicht, 'mindset' en ervaringen de kans om gewaardeerd te worden door anderen.
  • Door die stap te maken, blijft streven naar perfectie een kwaliteit die je helpt om je doelen te bereiken. 
Perfectie
Ongeveer 85 mensen nemen vanavond deel aan dit webinar. 
De online sessie wordt geopend door Tiny Oosterink van het CNV.
Dit webinar wordt na deze introductie verzorgd door Angela Kouwenhoven-de Waardt.
Het is de bedoeling dat we vanavond zelf op zoek gaan naar tenminste één of twee inzichten, om die in de komende week actief mee te nemen in ons eigen denken & handelen.
Perfectie kun je definiëren als de lat hoog leggen, en hoge eisen hebben. Je streeft dan het volmaakte na, en dat wil je perfect doen, maar daarbij bereik je vaak het tegendeel. Je moet dus eigenlijk dat scherpe randje ervan afhalen. Je moet je realiseren dat je perfectionisme enerzijds een kwaliteit is, die daarentegen ook je valkuil kan worden en zijn. Hier gaan we vanavond op verschillende manieren naar kijken.

De balans tussen gezond en ongezond perfectionisme
Aan de hand van een aantal genoemde voorbeelden van gezond perfectionisme wordt ons gevraagd één of meer van die voorbeelden aan te wijzen die op ons van toepassing zijn. We kiezen dan bijvoorbeeld uit: Gedisciplineerd, Grote gedrevenheid, IJverig, Zeer nauwkeurig, Hoog moraal, Ambitieus of Groot verantwoordelijkheidsgevoel.
Daarna doen we datzelfde bij voorbeelden van ongezond perfectionisme, zoals bijvoorbeeld: Slecht tegen fouten kunnen, Hoog stress-nivo, Moeite met delegeren, Niet genieten van succes, Kritisch op jezelf zijn, Mislukkingen niet los kunnen laten.
Ongezonde perfectionismen zijn verwijtend en die zetten jezelf vast. Gezonde perfectionismen geven positieve gevoelens en stimuleren om door te gaan. Die twee zouden eigenlijk goed  met elkaar in balans moeten zijn.
Als je er zelf van overtuigd bent dat je iets tegen je ongezonde perfectionismen kunt doen, dan ga je de goede kant op. Zo niet, dan kun je je gedachten daar toch tegen wapenen, door in je innerlijke wereld-discussie zo'n negatief item bijvoorbeeld 'zachter te zetten'. Dat is een vaardigheid die je kunt ontwikkelen.

Factoren die van invloed zijn op je perfectionisme
Vervolgens onderzoeken we bij onszelf wat de oorzaken zijn van één van onze meest herkenbare ongezonde perfectionismen. Die kunnen bijvoorbeeld liggen in je Aangeboren talent, vanuit je Opvoeding, geworteld in Maatschappelijke invloeden (die zijn overal aanwezig), en vanuit je ervaren gevoel van Perfect Picture Pressure (bijvoorbeeld vanuit social media).
Daarna onderzoeken we wat onze ongezonde perfectionismen ons 'kosten', waar we aan lijden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan zaken als: vertonen van uitstelgedrag, ervaren van gemiste kansen, stress voelen, wrijving met anderen ervaren, angstgevoelens, en liegen tegen jezelf.

Aan de slag met wat werkt
Aan de hand van één van je ongezonde perfectionismen gaan we enkele minuten aan de slag met een korte persoonlijke oefening, om er eens even dieper over na te denken hoe je dat concreet naar iets positiefs kunt omzetten. Dan kun je vanuit je inzichten omtrent: wat je weet, wat je kunt, wat je vindt, wat je ziet, wat je denkt en vanuit wat je hebt ervaren bekijken hoe je dat gaat aanpakken.
Breng je negatieve gedachten tot zwijgen, doorbreek dus die negatieve cirkel, en stop daarmee de werking van je reptielenbrein. Leg die innerlijke negatieve stem het zwijgen op. Doe dat bijvoorbeeld door één van je zintuigen - zulks ter afleiding - gericht in te zetten op een kritisch moment van een als ongezond perfectionisme ervaren gevoel. Pas daarna zet je de 'echte wereld' weer aan.

Over perfectionisme & authenticiteit
  • Perfectionisme komt vaak voort uit angst; uit faalangst.
  • Authentiek ben je als je trouw bent aan je eigen persoonlijkheid.
  • Het leven is niet maakbaar, maar jij wel.
  • Alles is mogelijk, zolang jij je leerbaar opstelt.
  • Als je perfectionist bent, is het out of the box-denken lastig voor je.
  • Plan the work & Work the plan.
  • Doe waar je goed in bent.
  • Je streven naar perfectie eindigt nooit, omdat je eigen beeld van perfectie verandert, namelijk opschuift naar een voortdurend hoger nivo van perfectie. Realiseer je dus dat perfectie uiteindelijk niet haalbaar blijkt te zijn, en dat die uiteindelijk niet zal worden bereikt. Realiseer je dat; accepteer dat met een rustig gemoed, en oefen en leer daar gezond mee om te gaan.

Financiële commissie voor Kloostergemeente Nijkleaster bijeen in Jorwert

Dinsdag 7 maart 2023
 
De gerestaureerde kloosterboerderij van Nijkleaster Westerhûs

















Honderd vrijwilligers actief
Om het Friese klooster Nijkleaster verder door te ontwikkelen, is het nodig om elkaar als betrokkenen regelmatig in wisselende samenstellingen te ontmoeten, bijvoorbeeld om te vieren, om de handen uit de mouwen te steken, om te vergaderen.
Daartoe kennen we behalve het bestuur van Stifting Nijkleaster en de kerkenraad van de Protestantse Gemeente Westerwert ook allerlei groepen, die alle een eigen taakstelling kennen. Zo is er bijvoorbeeld een Kleasterburo, een Programmacommissie, en zijn er groepen gastvoorgangers, pianisten, kleasterlingen, gastdames & gastheren. 
Totaal kennen we al zo'n honderd vrijwilligers, die allen hun steentjes bijdragen ter opbouw en verdere doorontwikkeling van Nijkleaster.

Taakgroep met twee subcommissies
Ook bestuurlijk groeit de samenwerking tussen de Protestantse Gemeente Westerwert en de Stifting Nijkleaster. Zo vergaderen de beide besturen af en toe deels of geheel al gezamenlijk, en inmiddels hebben we ook een gezamenlijke Taakgroep samengesteld, die onderzoek doet naar de beste wijze waarop we op termijn kunnen komen tot een zogenoemde kloostergemeenschap (ofwel kleastermienskip), ook wel kloostergemeente (ofwel kleastergemeente) genoemd.
Vanuit die gezamenlijke Taakgroep werken momenteel de twee subcommissie 'Inhoudelijk' en 'Financiën' afzonderlijk en in geregisseerd verband aan de planvorming voor de middellange termijn.

Commissiewerk voor Westerwert & Nijkleaster
De beide besturen - namelijk de kerkenraad en het stichtingsbestuur - hebben samen met de provinciale en landelijke gremia van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) die Taakgroep met die twee commissies in het leven geroepen om de inhoudelijke en financieel-zakelijke aspecten van de volgende fase in onze samenwerking goed met elkaar door te spreken en voor te bereiden.
Vanavond komen we als Financiële Commissie daartoe weer bijeen in Jorwerter. Aan de bijeenkomsten van deze Financiële Commissie nemen vertegenwoordigers deel van de Protestantse Gemeente Westerwert te Jorwert, van het Fries Classicale College voor de Behandeling van Beheerszaken (CCBB) van de PKN, en van onze protestantse Stifting Nijkleaster, zulks onder voorzitterschap van een vertegenwoordiger namens de landelijke Protestantse Kerk in Nederland.

Zorgvuldig taakgericht werken als commissie
Op de agenda staan vanavond zaken als het positief advies van het Fries Classicale College voor de Behandeling van Beheerszaken (CCBB) van de PKN aan het Breed Moderamen van de Friese Classis, de beoogde correspondentie met de Belastingdienst over onze ANBI-status, de resultaten van het onlangs gehouden Gemeenteberaad van de Protestantse Gemeente Westerwert, en we bespreken alvast het eerste concept van de nieuwe Samenwerkingsovereenkomst (2024) van de protestantse gemeente en de kloosterstichting, die een update zal worden van de actuele Samenwerkingsovereenkomst (2019) tussen de Protestantse Gemeente Westerwert en Stifting Nijkleaster.
Zo wordt er op allerlei aandachtsgebieden momenteel hard gewerkt om over enkele maanden tijdens het Pinksterfeest 2023 het deels gerestaureerde en deels nieuwe kloostercomplex van Nijkleaster Westerhûs tussen Hilaard en Jorwert feestelijk te openen.

zondag 5 maart 2023

Pelgrimspad

Zondag 5 maart 2023
 
Covers van de twee wandelgidsdelen van het Pelgrimspad





















Pelgrims onderweg
Zoals veel wegen naar Rome leiden, leiden ook veel wegen naar andere bedevaartsoorden, zoals bijvoorbeeld naar het Spaanse Santiago de Compostela. Al eeuwenlang verlaten mensen tijdelijk hun huis om via allerlei oude en nieuwe pelgrimswegen naar pelgrimsoorden zoals Jeruzalem, Rome en Santiago de Compostela te wandelen. 
Als wandelaar vertrekken ze; als pelgrim komen ze aan.
Waar aanvankelijk nog vaak de bestemming het doel is geweest, blijkt dat onderweg die bestemming bijzaak werd, en dat de weg daar naar toe het nieuwe doel bleek te worden en te zijn.

Vier klassieke Franse pelgrimsroutes
Pelgrimeren is meer dan alleen wandelen. Pelgrimeren doet namelijk iets met je, meestal in positief opzicht. 
Pelgrims veranderen onderweg, veelal ten goede. Niet de bestemming, maar vooral de weg erheen zorgt daarvoor. 
Het is ook een ultieme vorm om tijd voor jezelf en voor elkaar te nemen. Eigenlijk maakt het daarbij niet uit welke Europese pelgrimsroute je neemt, of naar welke van bijvoorbeeld de drie bovenstaande pelgrimssteden je loopt.
  • Durkje en ik zijn onze eerste pelgrimage begonnen op het Jabikspaad in Sint-Jacobiparochie, om na 152 pelgrimsdagen wandelend door Nederland, België, Frankrijk - op de Via Lemovicensis - en Spanje in 2012 te arriveren bij het graf van Sint Jacobus, in de kathedraal van Santiago de Compostela. Onze eerste pelgrimsroute liep door de Franse pelgrimsstad Vézelay.
  • Onze tweede pelgrimage - op de Via Podiensis - begon in 2013 in de Franse pelgrimsstad Le-Puy-en-Velay, en loopt door Frankrijk naar de Baskische Golf, waar we in 2014 op de Spaanse Camino del Norte onze weg vervolgden richting het Spaanse Oviedo. Vanuit Sebrayo - of eigenlijk vanuit het dorpje Grases - hebben we daarna twee verschillende route-varianten bewandeld naar Santiago de Compostela, namelijk eerst over de Camino Primitivo (de oudste pelgrimsroute, door het binnenland) en daarna ook nog over de Camino del Norte por la Costa (de kustroute).
  • Onze derde pelgrimage - de Via Tolosana - begon in 2018 in de derde Franse pelgrimsstad Arles, en loopt door Frankrijk via de Pas van Somport over de Pyreneeën naar Spanje, waar we de Camino Aragonés volgden naar Puente la Reina, alwaar we de aansluiting op de Camino Franchés vonden.
  • En inmiddels zijn we onze vierde pelgrimage begonnen in 2021 in de Franse pelgrimsstad Parijs, en daarop zijn we vorig jaar inmiddels gevorderd tot Buxerolles, vlak vóór de Franse stad Poitiers. Ook deze vierde klassieke pelgrimsroute - de Via Turonensis - hopen we nog eens geheel te volbrengen.
Pelgrimspad van Amsterdam via Den Bosch naar Visé
Het Pelgrimspad (LAW 7-1 & 7-2) is geen historische pelgrimsroute, maar het is wel een route die veel van de oude en de hedendaagse bedevaartscultuur laat zien, vooral op het Brabantse en Limburgse deel, zoals beschreven in deel 2 van deze serie van twee wandelgidsen.
Dit Nederlandse Pelgrimspad wordt beschreven in een uit twee delen bestaande routegids. Dat zijn de volgende twee:

Pelgrimspad - Deel 1 - Langs kansels, ketters en kaarsen
Deel 1 van het Pelgrimspad beschrijft de route van Amsterdam naar 's-Hertogenbosch. 
Op 14 oktober 2014 stapten Durkje en ik in Amsterdam het Pelgrimspad op. 
Het eerste deel van de route gaat door Amstelland, Rijnland, de Krimpenerwaard, de Alblasserwaard, het Land van Altena, de Bommelerwaard, het land van Heusden en door de Meierij.
Deze wandelpelgrimage gaat door het Amsterdamse Begijnhof, waar de herdenking van het Mirakel van Amsterdam jaarlijks duizenden mensen trekt. Dan volgt een gevarieerde route, die na verstedelijkt Amsterdam via Gorinchem tot in Den Bosch loopt. Dat betekent wandelen door de Alblasserwaard en door de uiterwaarden van de Bommelerwaard. 
In Den Bosch sluit dit pad naadloos aan op Pelgrimspad Deel 2 naar Visé in België.

Pelgrimspad - Deel 2 - Langs kerken, kruisen en kapellen
Deel 2 van het Pelgrimspad beschrijft de route van het Brabantse Den Bosch naar het Belgische Visé . Tussen beide steden bevinden zich oude en nieuwe bedevaartsplaatsen. 
Het tweede deel van deze wandelpelgrimage start in de Bossche Sint-Janskathedraal. De route gaat dan door de Meijerij, de Brabantse Kempen, de Limburgse Kempen, de Grensmaas, het Mergelland en door het Maasdal.
De subtitel van deel 2 van deze wandelgids luidt: 'Langs kerken, kruisen en kapellen', en dat is inderdaad wat je onderweg aan religieus erfgoed allemaal ziet, bezoekt en passeert.
Vanuit 's-Hertogenbosch wandel je volgens deze LAW-wandelgids onder andere door Vught, Vessem, Thorn, het Belgische Maaseik, door het Nederlandse Born en Sittard, met een uitstapje naar en van Maastricht, om dan tussen Mesch en Moelingen de Nederlands-Belgische grens over te steken, en dan tenslotte deze route af te ronden in het Belgische Visé aan de Maas.

Pelgrimeren van Amsterdam via 's-Hertogenbosch naar Visé in België
Het Lange-Afstand-Wandelpad (LAW 7) van Amsterdam via 's-Hertogenbosch tot Visé heeft volgens onze etappes een lengte van 486,8 kilometer. 
Durkje en ik hebben dit pad bewandeld in de periode van oktober 2014 tot en met maart 2023. Deze route hebben we gelopen in de volgende twintig etappes:
Bij een totale afstand van 486,8 kilometer over 20 wandeldagen betekent het dat onze gemiddelde dag-etappe een lengte had van 24,3 kilometer per dag.
De kortste etappe had een lengte van 12 kilometer en de langste etappe was voor ons 31 kilometer.

Aansluiting op andere pelgrimsroutes
Bovenin deze blog noemde ik al dat Durkje en ik momenteel bezig zijn met de vierde van de vier klassieke Franse pelgrimsroutes. Dit Pelgrimspad (LAW-7) is voor ons een onderdeel van die vierde pelgrimage. Dat zit zo:
  • Onze bovengenoemde derde pelgrimage begon eigenlijk al in 2013 in het Noord-Hollandse Den Oever. Eerst wandelden we namelijk het pelgrimspad 'Van Wad tot IJ', in zes dagen van Den Oever naar Amsterdam.
  • In Amsterdam stapten we in 2014 over op het Pelgrimspad deel 1, en gingen vervolgens door Den Bosch verder met het Pelgrimspad deel 2, dat ons achtereenvolgens via het Belgische Maaseik en het Nederlands-Limburgse Maastricht naar het Belgische Visé voerde.
  • In Maastricht hadden we het Pelgrimspad op zich wel kunnen beëindigen, als we Maastricht hadden gezien als louter aansluitingspunt op onze eerste pelgrimage die ook via Maastricht naar Visé ging.
  • We stopten echter niet in Maastricht, want we wilden ook het laatste traject tussen Maastricht en Visé volgens het Pelgrimspad ook nog bewandelen, dus liepen we nog een dag door, totdat we in Visé arriveerden. En daar in Visé vonden we al weer een aansluitingspunt op onze eerste pelgrimage, want tijdens die eerste pelgrimage van ons wandelden wij in 2007 al vanuit Visé naar Luik, en zo verder richting Vézelay in Frankrijk en Santiago de Compostela in Spanje. Nu wij op het Pelgrimspad op 2 maart 2023 Visé wederom hebben bereikt, sluiten wij op dat aansluitingpunt van 2007 die pelgrimsroute af, want die hebben we immers al een keer volbracht.
  • Wel hebben Durkje en ik het traject van Den Oever via Amsterdam en Den Bosch aangegrepen om in Maaseik de overstap te maken naar naar de klassieke Franse pelgrimsroute via Parijs, want die hebben we immers nog niet bewandeld. Op 17 februari 2019 waren we op het Pelgrimspad (deel 2) al in Maaseik gearriveerd. Daar vonden we die aansluiting ten behoeven van onze vierde pelgrimage, die ons naar Parijs zou moeten voeren. Zo stapten wij derhalve op 6 juli 2020 in Maaseik over op de Via Limburgica.
  • De Via Limburgica loopt van Thorn via Maaseik naar Dassoulx (Cognelée). Die Via Limburgica pelgrimeerden wij van 17 februari 2019 (Thorn) tot en met 12 juli 2020 (Dassoulx (Cognelée)).
  • In Dassoulx (Cognelée) stapten we over op het tweede deel van de Via Monastica, die naar het Franse Rocroi voert. Dat tweede deel van de Via Monastica pelgrimeerden wij van 12 juli 2020 tot en met 15 juli 2020. In Rocroi stopt de Via Monastica.
  • Toen zijn we terug gegaan vanuit het Franse Rocroi naar het Belgische Olloy-sur-Viroin, omdat we daar op onze vierde pelgrimage de aansluiting wilden maken op de Via Thiérache, die ons naar Saint Quentin zou voeren. De gehele Via Thiérache pelgrimeerden Durkje en ik tussen 17 juli 20220 en 22 juli 2020.
  • En toen ging het op naar Parijs. Daartoe maakten we gebruik van de pelgrimsroute van Le Chemin Estelle, die we geheel bewandelden van 13 juli 2021 tot en met 21 juli 2021.
  • Vanuit Parijs stapten we over op de Sint-Jacobsroute van de zogenoemde GR6551. Die begint weliswaar in Brussel, en ook die loopt door Saint-Quentin, maar wij stapten op deze GR6551-route in het centrum van Parijs, om via de oostelijke route in de periode van 21 juli 2021 tot en met 6 augustus 2022 naar het eindpunt in Saint-Avertin te lopen. 
  • In Saint-Avertin stapten we over op de pelgrimsroute van de GR6552, en daarvan hebben we in de periode van 7 augustus 2022 tot en met 13 augustus 2022 het traject tot aan Buxerolles gelopen, dus tot vlak vóór Poitiers. Van deze routegids resteert derhalve nog het hele traject van Buxerolles tot aan Mirambeau, nog steeds in Frankrijk. Te zijner tijd hopen we dus verder te gaan op deze Via Turonensis vanuit Buxerolles naar Mirambeau, en wat daar dan nog op volgt.

Pelgrimspad - Deel 2

Zaterdag 4 maart 2023
 
De cover van de routegids van LAW 7-2

Pelgrims onderweg
Zoals veel wegen naar Rome leiden, leiden ook veel wegen naar andere bedevaartsoorden, zoals bijvoorbeeld naar het Spaanse Santiago de Compostela. Al eeuwenlang verlaten mensen tijdelijk hun huis om via allerlei oude en nieuwe pelgrimswegen naar pelgrimsoorden als Jeruzalem, Rome en Santiago de Compostela te wandelen. Als wandelaar vertrekken ze; als pelgrim komen ze daar aan.
Waar aanvankelijk nog vaak de bestemming het doel is geweest, blijkt dat onderweg die bestemming bijzaak werd, en dat de weg daar naar toe het nieuwe doel bleek te worden en te zijn.

Pelgrimsroutes
Pelgrimeren is meer dan alleen wandelen. Pelgrimeren doet namelijk iets met je, meestal in positief opzicht. Pelgrims veranderen onderweg, veelal ten goede. Niet de bestemming, maar vooral de weg erheen zorgt daarvoor. Het is ook een ultieme vorm om tijd voor jezelf en voor elkaar te nemen. Eigenlijk maakt het daarbij niet uit welke Europese pelgrimsroute je neemt, of naar welke van bijvoorbeeld de drie bovenstaande pelgrimssteden je loopt.
  • Durkje en ik zijn onze eerste pelgrimage begonnen op het Jabikspaad in Sint-Jacobiparochie, om na 152 pelgrimsdagen wandelend door Nederland, België, Frankrijk - op de Via Lemovicensis - en Spanje in 2012 te arriveren bij het graf van Sint Jacobus, in de kathedraal van Santiago de Compostela. Onze eerste pelgrimsroute liep door de Franse pelgrimsstad Vézelay.
  • Onze tweede pelgrimage - op de Via Podiensis - begon in 2013 in de Franse pelgrimsstad Le-Puy-en-Velay, en loopt door Frankrijk naar de Baskische Golf, waar we in 2014 op de Camino del Norte onze weg vervolgden richting het Spaanse Oviedo. Vanuit Sebrayo - of eigenlijk vanuit het dorpje Grases - hebben we daarna twee verschillende route-varianten bewandeld naar Santiago de Compostela, namelijk eerst over de Camino Primitivo (de oudste pelgrimsroute, door het binnenland) en daarna ook nog over de Camino del Norte por la Costa (de kustroute).
  • Onze derde pelgrimage - de Via Tolosana - begon in 2018 in de derde Franse pelgrimsstad Arles, en loopt door Frankrijk via de Pas van Somport over de Pyreneeën naar Spanje, waar we de Camino Aragonés volgden naar Puente la Reina, alwaar we de aansluiting op de Camino Franchés vonden.
  • En inmiddels zijn we onze vierde pelgrimage begonnen in 2021 in de Franse pelgrimsstad Parijs, en daarop zijn we vorig jaar inmiddels gevorderd tot Buxerolles, vlak vóór de Franse stad Poitiers. Ook deze vierde klassieke pelgrimsroute - de Via Turonensis - hopen we nog eens te volbrengen.
Van het Wad tot in Den Bosch
Bovengenoemde derde pelgrimage begon eigenlijk al in 2013 in het Noord-Hollandse Den Oever. Eerst wandelden we het pad 'Van Wad tot IJ', in zes dagen van Den Oever naar Amsterdam.
Daarna stapten we over op het Pelgrimspad, dat van Amsterdam via Den Bosch naar Visé loopt. Dit Nederlandse Pelgrimspad wordt beschreven in een uit twee delen bestaande routegids.
Deel 1 van het Pelgrimspad beschrijft de route van Amsterdam naar 's-Hertogenbosch. Deze wandelpelgrimage gaat door het Amsterdamse Begijnhof, waar de herdenking van het Mirakel van Amsterdam jaarlijks duizenden mensen trekt. Dan volgt een gevarieerde route, die na verstedelijkt Amsterdam via Gorinchem tot in Den Bosch loopt. Dat betekent wandelen door de Alblasserwaard en door de uiterwaarden van de Bommelerwaard. In Den Bosch sluit dit pad naadloos aan op Pelgrimspad Deel 2 naar Visé in België.
Het Pelgrimspad (LAW 7-1 & 7-2) is geen historische pelgrimsroute, maar het is wel een route die veel van de oude en de hedendaagse bedevaartscultuur laat zien, vooral op het Brabantse en Limburgse deel, zoals beschreven in deel 2 van deze serie van twee wandelgidsen.

Langs kerken, kruisen en kapellen
Tussen het Brabantse Den Bosch en het Belgische Visé bevinden zich oude en nieuwe bedevaartsplaatsen. Het tweede deel van deze wandelpelgrimage start aan de Bossche Sint-Janskathedraal. De route gaat dan door de Meijerij, de Brabantse Kempen, de Limburgse Kempen, de Grensmaas, het Mergelland en door het Maasdal.
De subtitel van deel 2 van deze wandelgids luidt: 'Langs kerken, kruisen en kapellen', en dat is inderdaad wat je onderweg aan religieus erfgoed allemaal ziet, bezoekt en passeert.
Vanuit 's-Hertogenbosch wandel je volgens deze LAW-wandelgids onder andere door Vught, Vessem, Thorn, het Belgische Maaseik, door het Nederlandse Born en Sittard, met een uitstapje naar en van Maastricht, om dan tussen Mesch en Moelingen de Nederlands-Belgische grens over te steken, en dan tenslotte deze route af te ronden in het Belgische Visé aan de Maas.

Pelgrimeren van Brabants 's-Hertogenbosch naar Visé in België
Het Lange-Afstand-Wandelpad (LAW 7-2) van 's-Hertogenbosch tot Visé heeft volgens het routeboekje een lengte van 250 kilometer, maar als je alle routes geheel bewandelt, komen wij op een totale afstand van ruim 283 kilometer. Durkje en ik hebben dit pad bewandeld in de periode van oktober 2018 tot en met maart 2023. Deze route hebben we gelopen in de volgende twaalf etappes:

zaterdag 4 maart 2023

Pelgrimeren van Gronsveld (NL) naar Visé (B)

Donderdag 2 maart 2023
 
Voorbij de Nederlands-Belgische grenspaal
























Pelgrimspad van Amsterdam naar Visé
Pelgrimspad 2 van ’s-Hertogenbosch naar Visé
Van Gronsveld (NL) naar Visé (B)
Donderdag 2 maart 2023 – 22 km.
Dag 20: 463,8 – 485,8 km

Pelgrimeren van Nederland naar Spanje
Op 20 februari 2013 zijn Durkje en ik aan een volgende lange pelgrimstocht begonnen, die loopt vanuit de kop van Noord-Holland naar noordwest-Spanje. 
In zes dagen wandelden we in de periode van 20 februari 2013 tot en met 24 oktober 2013 via de pelgrimsroute van ‘Van Wad tot IJ’ vanuit het Noordhollandse Den Oever over een afstand van 135 kilometer naar Amsterdam.
In acht dagen wandelden we daarna in de periode van 14 oktober 2014 tot en met 6 mei 2015 via de pelgrimsroute deel 1 van het ‘Pelgrimspad’ vanuit het Noordhollandse Amsterdam over een afstand van 203 kilometer naar het Brabantse ‘s-Hertogenbosch.
Na de eerste 135 + 203 = 338 kilometers liggen nu de volgende 250 kilometers van het tweede deel van de wandelgids ‘Pelgrimspad’ vóór ons, waarvan we vandaag de vierde dag van een derde vierdaagse wandeling door Noord-Brabant, België en Limburg zullen lopen, van het Nederlandse Gronsveld naar het Belgische Visé, onze twintigste etappe op het ‘Pelgrimspad’.

Vierde dag op rij mooi winterwandelweer
De wekker wekt ons om 6:30 uur in Hotel-Restaurant De Geulvallei in het Limburgse Houthem Sint Gerlach. Vanaf 7:00 uur kunnen we beneden in het restaurant terecht voor een stevig ontbijt, dat ons vandaag weer een eind op weg gaat helpen tijdens onze 22 wandelkilometers die we hebben te gaan op deze geheel zonnige donderdag. Om 8:00 uur vertrekken we met onze auto’s naar het Belgische Visé, waar we onze ene auto langs de Maas parkeren aan de overzijde van de rivier.
Om 9:00 uur arriveren we met onze auto in Gronsveld, waar we onze andere auto parkeren nabij het punt waar we gisteren onze voorgaande etappe vanuit Scheulder beëindigden. Hier gaan we vandaag verder op de laatste etappe van het Pelgrimspad.
De temperatuur is op dit moment -1 graad Celsius, en met het prachtig zonnige weer van vandaag loopt die temperatuur langzaam op tot zo’n acht graden boven het vriespunt. Vandaag hebben we een aangename wandeldag met enige wind vanuit het noorden, en gedurende de hele wandeldag volop zonneschijn. Wederom een hele mooie winterwandeldag.

Door het heuvelachtige Savelsbos
We gaan direct omhoog, het fietspad op dat langs de oostelijke rand van Gronsveld loopt. Als we de Savelsweg op gaan, passeren we een boomgaard waarin nagenoeg alle bomen nog appels hebben hangen van vorig oogstjaar, en de grond rondom de bomen ligt bezaaid met verrotte appels. Op enkele meters afstand ruiken we duidelijk de zoete geur van rottende appels.
Als we verder lopen, hebben we boomgaarden aan weerszijden van het stijgende pad.
Nagenoeg bovenaan de heuvelrug passeren we een mergelgroeve.
We gaan hier het langgerekte natuurgebied van het Savelsbos in. Met veel klimmen en dalen wandelen we over prachtige bospaden door het beboste heuvelgebied, met af en toe hele steile hellingen naar diepe dalen.
In het bos komen we ook langs de zogenoemde Henkeput, een trechtervormige kuip, met onderin een gewelf van vijftien meter doorsnede, die ongeveer 6000 jaar geleden al dienst deed als mergelgroeve.
Na een fikse afdaling over het bospad komen we het Savelsbos uit bij een camping langs de doorgaande weg. 
Hierna volgen enkele kilometers die samen op gaan met het Krijtlandpad, en aangezien hier het Pelgrimspad niet of nauwelijks wit-rood wordt bewegwijzerd, volgen we die paar kilometers de geel-rode streekpad-bewegwijzering van het Krijtlandpad. Op de Voerenweg slaat het Krijtlandpad rechtsaf, waar wij nog een eindje rechtdoor moeten lopen.
Voorbij de Heiweg volgt dan bij een wegkruis de T-splitsing waar wij het karrenspoor van de Steenbergseweg op gaan. 

Van NL-Limburgs Mesch naar Vlaams Moelingen 
Aan het eind van dit onverharde pad komen we aan in het oeroude dorpje Mesch. Voorbij een hoeve met een mooie oude houten ingangspartij steken we het riviertje de Voer over.
In het dorp komen we vlak langs de Heilige Pancratiuskerk, één van de oudste kerken in Nederland, vermoedelijk al uit de tiende eeuw.
De twee horeca-gelegenheden die we passeren, zijn beide gesloten, dus een kop koffie drinken, zit er daar niet in. Daarom verlaten we Mesch, en gaan we verder richting België.
Nog niet zo lang nadat we Mesch uit zijn gelopen, zien we vóór ons de grenspaal al staan. Hier passeren we de Nederlands-Belgische landsgrens.
En enkele tientallen meters verderop, wandelen we de bebouwde kom van het Belgisch dorp Moelingen binnen.
Een grote bolle verkeersspiegel langs de Batticeweg biedt ons de gelegenheid om een mooie selfie te maken in het eerste Belgische dorp dat we vandaag doorkruisen.
In het Vlaamse Moelingen gaan we even van de doorgaande route af, omdat we bij het café over de rivier de Berwinne onze koffiepauze willen hebben. Op internet zagen we dat het café normaal gesproken nu open zou moeten zijn, maar op de cafédeur hangt een briefje dat het café ‘door omstandigheden’ gesloten is. Kortom, ook hier is geen koffiepauze mogelijk.
Daarom vervolgen we iets verder terug onze wandelroute weer. Daar steken we al vrij snel de Berwinne over.
Een mooie holle weg door beboste hellingen volgt dan.

De vallei in van de Berwinne
Ten zuiden van Moelingen, net voorbij een gaswinstation, passeren we de Vlaams-Waalse gewest-grens. Het lange pad over het hooggelegen kale plateau voert ons naar de boerderij Ferme de la Longue Vue.
Vanaf die boerderij gaat de route verder langs een diep in het dal liggend treinspoor, richting Berneau. Bij Berneau aangekomen, zijn we al zover afgedaald dat het treinspoor hier hoog boven ons ligt, en daar over een hele hoge spoorbrug loopt. 
We gaan het centrum van Berneau niet in, maar nemen vlak vóór de brug over de Berwinne het pad rechtsaf. 
Als we een eindje verder bij een smal bruggetje over de Berwinne komen, vinden we bij enkele houten gebouwtjes enkele stapels tuinstoelen. We nemen er een aantal van af en plaatsen die aan de rivieroever, waar we in het zonnetje aan het stromende riviertje genieten van onze lunchpauze.
Rechts van ons gaat de Berwinne meanderend stroomopwaarts door het landschap.
Als we na onze lunchpauze via het smalle bruggetje de rivier over zijn gegaan, volgt een lang veldpad door een aaneenschakeling van weilanden. Door de verkleuring in het gras kun je nog net zien in welke richting wij door de velden dienen te lopen om de juiste route te volgen.  
De graslanden zijn trouwens nog niet zolang geleden met koemest bemest, dus we lopen hier over een reukspoor van enkele honderden meters breed.
Na het oversteken van de Rue de la Berwinne gaan we verder door een bosperceel en door de weilanden, naar het boeren-buurtschap Les Trihes. 
Vervolgens volgt een eind over een nieuw-geasfalteerde weg, en daarna een karrenspoor, waarover we afdalen naar de rivier de Berwinne (in het Vlaams Berwijn genoemd). Die steken we over via de Rue de Cronwez in het begin van het stadje Dalhem. 

De Berwinne-vallei weer uit
Dat we in de afgelopen kilometers de vallei van de Berwinne in en door hebben gelopen, wordt maar al te duidelijk als we aan de overzijde van deze rivier voorbij Dalhem het rivierdal weer uit lopen. Vanuit het dal moeten we namelijk lang en hoog klimmen om op het hooggelegen plateau te komen dat de scheiding vormt tussen de Maas-vallei vóór ons de Berwinne-vallei achter ons. Boven over het plateau is onlangs een nieuw betonpad aangelegd. Waarschijnlijk is het een snelfietspad. Op de vertikale zijkant van het betonpad staat de waarschuwing geschreven dat het hier gaat om ‘vers beton’.

Eindstation Visé aan de Maas
Nadat we de Rue de Dalhem zijn overgestoken en we nog tussen enkele akkers en boomgaarden door zijn gelopen, wandelen we de eerste bebouwing van de stad Visé binnen.
Steeds dichter komen we bij de Maas. Eerst wandelen nog een eind langs een hoge muur, waarachter de snelweg E25/A25 en de spoorlijn langs de Maas lopen. Over de Promenade de Léon Meurice gaat het verder. Rechts van ons zien we een door mensenhanden gemaakt immens betonnen tuinornament staan, gelijkend op een druipsteengrot.
Dan arriveren we in Visé bij de lange Maasbrug.
Aan de overzijde van de weg is het treinstation van Visé: Gare de Visé.
We zijn om 14:45 uur aangekomen op het eindstation van het Nederlands-Belgische Pelgrimspad. 
Bij de brasserie hier op de hoek gaan we naar binnen om het zojuist behaalde doel van deze laatste vierdaagse op het Pelgrimspad te vieren met een drankje. Binnen is het heel druk. Kennelijk staat deze brasserie goed bekend om haar wafels, want veel gasten worden hier verwend met hele grote wafels gevuld met allerlei soorten ijs, vruchten en slagroom. Gasten – jong en oud – doen zich hier tegoed aan al die zoete lekkernijen.

Van noord naar zuid en van zuid naar noord door heel Nederland
Onze tweede lange pelgrimsroute door Nederland zijn we begonnen in Den Oever, en beëindigen we vandaag in het Belgische Visé, net over de Nederlands-Belgische grens. Daarmee hebben we Nederland diagonaal vanuit het noorden tot het zuiden geheel doorkruist.
En dan is nu het moment aangebroken om helemaal vanuit het zuidelijke punt van Nederland weer terug te reizen naar het noorden van Nederland, van Visé over de landsgrens naar Feinsum, op enkele kilometers afstand van de Noord-Friese Waddenzeekust. 
Daartoe steken we wandelend via de Maasbrug eerst de brede Maas over, om daar op het grote parkeerterrein in onze vanmorgen hier geparkeerde auto te stappen.
Vanuit Visé rijden we dan terug naar Gronsveld, waar we onze andere auto afhalen.
Vanuit Gronsveld rijden we dan in twee trajecten terug naar huis. Het wordt een lange rit, mede doordat de A52 is geblokkeerd door een gecompliceerd auto-ongeluk van vier auto’s. Ook op de A50 is een ongeluk gebeurd, en daar komt nog bij dat we zo in de tweede helft van de middag uiteraard op een behoorlijk filegevoelige tijd reizen, dus ook op andere punten wordt veel langzamer dan normaal gereden. In Steenwijk pauzeren we voor ons avondeten, en daarna rijden we het laatste stuk, van Steenwijk naar Feinsum, waar we om half negen ’s avond veilig en wel thuis arriveren.
We kijken over de langere termijn terug op een prachtig Pelgrimspad, en voor wat betreft de afgelopen laatste vier etappes op vier buitengewoon aangename wandeldagen, met schitterende wandeletappes door het Mergelland en het Maasdal in het zuiden van Nederlands Limburg en in het noorden van België, met bovendien bijzonder mooi en zonnig winterwandelweer.

Pelgrimeren van Scheulder via Maastricht naar Gronsveld

Woensdag 1 maart 2023
  
Bij de Sint-Janskerk en de Sint-Servaasbasiliek op het Vrijthof in Maastricht



















Pelgrimspad van Amsterdam naar Visé
Pelgrimspad 2 van ’s-Hertogenbosch naar Visé
Van Scheulder via Maastricht naar Gronsveld
Woensdag 1 maart 2023 – 27,3 km.
Dag 19: 436,5 – 463,8 km

Pelgrimeren van Nederland naar Spanje
Op 20 februari 2013 zijn Durkje en ik aan een volgende lange pelgrimstocht begonnen, die loopt vanuit de kop van Noord-Holland naar noordwest-Spanje. 
In zes dagen wandelden we in de periode van 20 februari 2013 tot en met 24 oktober 2013 via de pelgrimsroute van ‘Van Wad tot IJ’ vanuit het Noord-Hollandse Den Oever over een afstand van 135 kilometer naar Amsterdam.
In acht dagen wandelden we daarna in de periode van 14 oktober 2014 tot en met 6 mei 2015 via de pelgrimsroute deel 1 van het ‘Pelgrimspad’ vanuit het Noordhollandse Amsterdam over een afstand van 203 kilometer naar het Brabantse ‘s-Hertogenbosch.
Na de eerste 135 + 203 = 338 kilometers liggen nu de volgende 250 kilometers van het tweede deel van de wandelgids ‘Pelgrimspad’ vóór ons, waarvan we vandaag de derde dag van een derde vierdaagse wandeling door Noord-Brabant, België en Limburg zullen lopen, van Scheulder – via Maastricht – naar Gronsveld, onze negentiende etappe op het ‘Pelgrimspad’.

Al weer mooi wandelweer
De wekker wekt ons om 6:30 uur in Hotel-Restaurant De Geulvallei in het Limburgse Houthem Sint Gerlach. Vanaf 7:00 uur kunnen we beneden in het restaurant terecht voor een stevig ontbijt, dat ons vandaag weer een eind op weg moet helpen tijdens onze 27,3 wandelkilometers die we hebben te gaan op deze geheel zonnige woensdag. Om 7:50 uur vertrekken we met onze auto’s naar Gronsveld, waar we onze ene auto parkeren in een woonwijk aan de rand van het dorp.
Om 8:30 uur arriveren we met onze auto in Scheulder, waar we onze andere auto parkeren bij de in 1850 van mergel gebouwde Sint-Barbarakerk, om vanaf hier te gaan wandelen, daar waar we gisteren onze voorgaande etappe vanuit Voerendaal beëindigden.
De temperatuur is op dit moment -4 graden Celsius, en met het prachtig zonnige weer van vandaag loopt die temperatuur langzaam op tot enkele graden boven het vriespunt. Vandaag hebben we een aangename wandeldag met nauwelijks wind vanuit het noorden, en gedurende de hele wandeldag volop zonneschijn. Wederom een hele mooie winterwandeldag.

Van Scheulder via IJzeren en Sibbe naar Groot Welsden
Vlak buiten Scheulder gaan we de Hoeveweg op; een onverhard karrenspoor tussen de velden en akkers door. Dit veldpad brengt ons naar IJzeren. 
We gaan het dorp IJzeren niet in, maar passeren het aan de zuidzijde.
Dan volgt het volgende veldpad, de Heerstraat ten zuiden van het dorpje Sibbe; ‘mei de groetnis oan Jannie & Ale’. Deze Heerstraat is een deel van een oude Romeinse weg.
Aan de overzijde van de Weg van Margraten naar Sibbe gaat het dan verder over de Sibberstraat, ook al weer zo’n onverhard veldpad, nu door het Akkerreservaat van Sibbe. Dit karrenspoor voert ons naar Groot Welsden, dat we bij een bomenkwekerij binnenwandelen.

Over de hellingpaden van de Schiepersberg
Voorbij Groot Welsden volgen enkele mooie veldpaden door een golvend heuvellandschap, op weg naar de Schiepersberg, bebost met hoog opgaande bomen, begroeid met klimop-planten.
We volgen het hellingpad van de Verlengde Achterbergweg. Daar halen we een groepje van zes wandelende mannen in. Een jonge hond rent met hen mee, onderwijl spelend met de takken die hem door de mannen onderweg worden toegeworpen. Langs het brede pad zijn hier en daar bomen gekapt. De boomstronken zijn al begroeid met een dikke laag mos, en op het mos zit de rijp van het winterse weer. 
Op dit pad passeren we ook enkele mergelgroeven, waarvan die van de open Julianagroeve wel een hele grote is, enkele tientallen meters hoog.
Dan moeten we in etages afdalen vanaf de Schiepersberg naar Cadier en Keer. We volgen daartoe het houtsnipperpad van het Boenderdels Voetpad, waarbij we eerst het hellingpad op de etage van de Zwarte Weg kruisen, en daarna over dit mooie pad afdalen richting Cadier en Keer.
We doorkruisen het dorp, totdat we bij de Limburgerstraat arriveren.

Vanuit Cadier en Keer de Maasvallei in
Vanuit Cadier en Keer gaat de doorgaande route van het Pelgrimspad in zuidelijke richting naar Gronsveld, maar ook een uitstapje van zo’n zes kilometer heen naar Maastricht en dan weer die zes kilometer terug maakt onderdeel uit van dit Pelgrimspad, en die ‘zijsprong’ maken Durkje en ik ook.
Aan de andere kant van de Rijksweg N278 gaan we derhalve over de Heerder Lijkweg de Maasvallei in. Vóór ons zien we in de verte diep in de Maasvallei direct al Maastricht liggen.
En links vóór ons zien we vanuit Cadier en Keer ook de Sint-Pietersberg boven het landschap uit torenen in de Maasvallei.
Vanaf de Mostersberg zetten we met de Holstraat een sterke afdaling in. Dit smalle pad heet niet voor niets Holstraat, want het is een diep uitgeholde holle weg, behoorlijk steil naar beneden. Onderweg passeren we een vleermuizengrot, die is gemaakt door een mergelgrot dicht te metselen en in de afsluitingsmuur gaten uit te sparen, waardoor de vleermuizen de grot binnen kunnen vliegen. Een afgesloten deur maakt het mogelijk dat bijvoorbeeld onderzoekers wel de grot in kunnen voor vleermuizenonderzoek.

Maastricht
Enkele kilometers verderop wandelen we de bebouwde kom van Maastricht in. In een vrij rechte lijn blijft het afdalen naar de Maas. Onderweg passeren we een voormalig klooster, met achter het woongebouw nog een grote kloosterkapel van het klooster Opveld.
Direct nadat we de A2 zijn overgestoken, gaan we over de campus van de Maastricht Universiteit. 
Wandelend door Randwijck bereiken we even later de Maas. Langs de Maas gaan we in de richting van de oude Sint-Servaasbrug (1280), langs het Provinciehuis, onder de Kennedybrug door, langs het Bonnefantenmuseum en de Maaspunttoren.
Aan de overzijde van de Maas steken de torens uit van onder andere de Sint-Janskerk en de Sint Servaas-basiliek.
Dit uitstapje eindigt op het Vrijthof in het centrum van Maastricht.
Het is lunchtijd, zo rond het middaguur, dus we zoeken en vinden een horecagelegenheid waar we even een broodje kunnen eten en koffie kunnen drinken aan het Vrijthof.  
In dorpen en ook hier in Maastricht zien we nog de restanten van het gevierde carnaval van zo’n twee weken geleden. 
Na onze lunchpauze steken we de Maas weer over via de Sint-Servaasbrug, om dan langs de Maasoever terug te lopen naar Randwijck.

Klimmen naar Cadier en Keer
En dan volgt hetzelfde pad terug, de stad uit, de Maasvallei weer uit, het open veld dan in.
Na de Veldstraat volgt nu voor ons de stevige klim door de steile Holstraat, terug naar de Mostersberg. 
In Cadier en Keer volgen we eerst ook nog een stukje van de route die we eerder vandaag al liepen. In diverse woonstraten zijn werklui druk bezig om gleuven te graven, glasvezelkabels te leggen, en te straten. 
Bij het winkelcentrum van Cadier en Keer beleggen we een tweede pauze, op het dorpsplein tegenover het voormalige gemeentehuis. Daarna gaat de route door het dorp verder langs de oude boerenhoeve, die dateert van 1715, en de ernaast staande parochiekerk.

Langs de Riesenberg naar Gronsveld 
Aan de rand van Cadier en Keer steken we de N278 over, en dan volgt een schitterende route van veldpaden, te beginnen over de Vendelweg.
Ook het stuk van de Grubweg, een prachtig hellingpad, is een lust om te bewandelen, met mooie uitzichten over het dal links van ons.
We slaan de Dorrenweg in om langs de Riesenberg te lopen.
Als we het bosgebied al even uit zijn, en achterom kijken, zien we hoog tegen de Riesenberg de restanten van een mergelgroeve.
Vlak voordat we Gronsveld bereiken, passeren we een boomgaard waar twee mannen met een tractor tussen de bomen bezig zijn om het oude hout van de fruitbomen weg te halen. 
En dan arriveren we ter hoogte van Eckelraderweg de bebouwde kom van Gronsveld.
Iets verderop staat onze auto. Daar gaan we naar toe, om vervolgens met die auto onze andere auto op weg naar Houthem Sint Gerlach mee te nemen vanuit Scheulder.
Dit was voor ons de voorlaatste etappe van het Pelgrimspad. Morgen willen we tot slot de laatste etappe lopen, naar Visé, dus dan verlaten we Nederland en gaan we België binnen.

Pelgrimeren van Voerendaal naar Scheulder

Dinsdag 28 februari 2023
 
Weids uitzicht vanaf het hellingpad van de Kruisprocessieweg

















Pelgrimspad van Amsterdam naar Visé
Pelgrimspad 2 van ’s-Hertogenbosch naar Visé
Van Voerendaal naar Scheulder
Dinsdag 28 februari 2023 – 27,5 km.
Dag 18: 409 – 436,5 km

Pelgrimeren van Nederland naar Spanje
Op 20 februari 2013 zijn Durkje en ik aan een volgende lange pelgrimstocht begonnen, die loopt vanuit de kop van Noord-Holland naar noordwest-Spanje. 
In zes dagen wandelden we in de periode van 20 februari 2013 tot en met 24 oktober 2013 via de pelgrimsroute van ‘Van Wad tot IJ’ vanuit het Noordhollandse Den Oever over een afstand van 135 kilometer naar Amsterdam.
In acht dagen wandelden we daarna in de periode van 14 oktober 2014 tot en met 6 mei 2015 via de pelgrimsroute deel 1 van het ‘Pelgrimspad’ vanuit het Noordhollandse Amsterdam over een afstand van 203 kilometer naar het Brabantse ‘s-Hertogenbosch.
Na de eerste 135 + 203 = 338 kilometers liggen nu de volgende 250 kilometers van het tweede deel van de wandelgids ‘Pelgrimspad’ vóór ons, waarvan we vandaag de tweede dag van een derde vierdaagse wandeling door Noord-Brabant, België en Limburg zullen lopen, van Voerendaal naar Scheulder, onze achttiende etappe op het ‘Pelgrimspad’.

Al weer mooi wandelweer
De wekker wekt ons om 6:30 uur in Hotel-Restaurant De Geulvallei in het Limburgse Houthem Sint Gerlach. Vanaf 7:00 uur kunnen we beneden in het restaurant terecht voor een stevig ontbijt, dat ons vandaag weer een eind op weg moet helpen tijdens onze 27,5 wandelkilometers die we hebben te gaan op deze geheel zonnige dinsdag. Om 7:50 uur vertrekken we met onze auto’s naar Scheulder, waar we onze ene auto parkeren bij de kerk.
Om 8:50 uur arriveren we met onze andere auto in Voerendaal, waar we die auto parkeren, om vanaf hier te gaan wandelen, daar waar we gisteren onze voorgaande etappe vanuit Sittard beëindigden.
De temperatuur is op dit moment -4 graden Celsius, en met het prachtig zonnige weer van vandaag loopt die temperatuur langzaam op tot drie graden boven het vriespunt. Vandaag hebben we een aangename wandeldag met een frisse wind vanuit het noorden, en gedurende de hele wandeldag volop zonneschijn. Wederom een hele mooie winterwandeldag.

Over de Kunderberg naar Ubachsberg
We vervolgen onze route op het Kerkplein bij de dorpskerk.
Eerst lopen we naar Kasteel Cortenbach, aan de rand van Voerendaal.
We lopen om het kasteel heen.
Vanuit het noordoosten van Voerendaal gaan we over een karrenspoor naar de Mareweg. Die volgen we totdat we, na een eindje door Kunrade gelopen te hebben, onder de A79 doorgaan.
Vanaf Kunderheem volgt direct al voorbij de A79 een lange klim, de Kunderberg op. Met een boog lopen we over een veldpad om dit Natuurreservaat Kunderberg heen. Naarmate we hoger komen, krijgen we een steeds mooier uitzicht over de streek, met Voerendaal en Kunrade achter ons in de vallei.
Als we bovenaan bij de Breedeweg aankomen, draaien we naar rechts in de richting van Ubachsberg.
Tegen de zuidkant van de hoog opgaande berm van de holle weg naar Ubachsberg bloeien mooi witte sneeuwklokjes, de lentebodes van vandaag.
We wandelen Ubachsberg binnen.

Via Mingersborg en Trintelen naar Eyserheide
Over de Veeweg verlaten we Ubachsberg even later, om dan de klim weer in te zetten, de Vrouwenheide op. Schitterend zijn de vergezichten naast en achter ons.
Boven op de Vrouwenheide komen we op een asfaltweg langs Molen Op de Vrouwe Heide. Heel opvallend zijn de zwartgeverfde stenen van de opbouw van deze gemetselde molen. 
Vanaf hier gaan we verder naar het dorpje Mingersborg.
En even later wandelen we Trintelen binnen.
Bij de voormalige dorpsput van Trintelen gaan we heel even weer richting Ubachsberg.
Maar al heel snel daarna gaan we het veldpad van De Gats op. Een lange rij bomen vol stuifmeelpollen staat hier langs het heuvelachtige pad. Die stuifmeelpollen zullen mij allicht verder plagen met de eerste verschijnselen van hooikoorts die zich al weer ruimschoots voordoen.
Maar ze zullen onze pret niet drukken, want daarvoor is het hier veel te mooi.
Het volgende dorp dat we binnen wandelen, is Eyserheide.
Na een scherpe bocht links in het midden van het dorp, gaan we ter hoogte van een prachtig vakwerkhuis de dalende Kruisprocessieweg af.

Eyserbosschen
Ook nu weer gaat de route over een prachtig karrenspoor langs de heuvelhelling, met een schitterend uitzicht over de dalen links van ons.
Daarna volgt een heel eind over een smal hellingpad. Het pad is bijzonder glibberig, omdat de bevroren grond hier inmiddels weer is gesmolten, met als gevolg dat het continu zo glad is, dat het er toch ook eens van moest komen dat ik een snelle uitglijder maak, gelukkig zonder schade van enige aard, maar wel een bemodderde rechterkant van mijn broek. Maar niet getreurd, want het uitzicht is en blijft hier fenomenaal mooi.
Als we de Eyserbosweg zullen oversteken, ontmoeten we daar een zoon met zijn vader, die met hun mountainbike van plan zijn om het smalle hellingpad langs het prikkeldraad te fietsen. We adviseren hen dat maar niet te doen, omdat een valpartij eerder regel dan uitzondering zal zijn als zij dit smalle hellingpad opgaan. Deze vaste dinsdagmountainbikefietsers willen een valpartij op dat lange smalle pad niet riskeren, dus zij vervolgen hun weg over de Eyserbosweg, naar beneden.
En wij gaan vanaf dit punt aan de overzijde van de Eyserbosweg de Eyserbosschen in. Hier volgt een mooie route over brede bospaden over de goed toegankelijke helling van de Eyserbosschen. 

Via Cartils naar Gulpen
We realiseren ons dat we straks Gulpen door zullen komen, de plaats waar de pelgrim Ellen woont, die in september 2020 bij ons in onze refugio overnachtte na haar eerste dag op het Friese Jabikspaad. We weten uit onze contacten van nadien dat Ellen in één keer de hele pelgrimage vanuit Nederland naar Santiago de Compostela heeft volbracht, en dat ze nu in Gulpen woont. We appen haar met de vraag of ze wellicht thuis is, en of we elkaar ergens in het centrum van Gulpen kunnen ontmoeten. Gulpen is onze beoogde koffiepauzeplek, en het weerzien met pelgrim Ellen zou een welkome combinatie zijn. We wachten haar tegenbericht af.
We verlaten de Eyserbosschen als we de Miljoenenspoorlijn – tegenwoordig een toeristische spoorweg – oversteken. 
Dan dalen we af naar het buurtschap Cartils.
Boven op een heuvel hoog boven Gulpen zien we het grote standbeeld van Maria staan.
Hier beneden in het dal komen we langs het kasteel met de hoeve van Cartils.

Gastvrij onthaal in Gulpen
Als we de Wittemer Allee zijn overgestoken en over het Burggraver Voetpad langs een rij mooie bomen lopen, krijgen we bericht terug van Ellen. We spreken af dat we elkaar zullen ontmoeten bij de VVV in het centrum van Gulpen.
Vlak nadat wij bij de VVV arriveren, arriveert ook Ellen. We overleggen even wat we nu gaan doen, en Ellen nodigt ons dan hartelijk uit om met haar mee te gaan naar huis, want dan kunnen we daar echtgenoot Jos ook ontmoeten. Dat vinden we een goed idee, dus zo gezegd, zo gedaan. 
Bij Ellen & Jos thuis beleven we een gastvrije en heel gezellige ontmoeting tijdens de lunch met hen. De tijd vliegt dan ook om. Wat leuk om elkaar na bijna drie jaar weer te ontmoeten. Ellen heeft inmiddels in één keer vanuit Gulpen de hele pelgrimstocht naar Santiago de Compostela volbracht; kortom een fikse prestatie, dus petje af voor deze ervaren pelgrim.
Ruim twee uren later – na een aangenaam verpozen bij Ellen & Jos – worden we door Ellen weer terug gereden naar het centrum van Gulpen, vanwaar we onze etappe - dankbaar voor deze fijne ontmoeting - vervolgen.
Langs een oude kerk wandelen we Gulpen uit.

Pech bij Wijlre
Buiten Gulpen gaan we de Dolsberg op.
Hoe hoger we klimmen, hoe weidser het uitzicht over het Zuid-Limburgse landschap wordt.
Al snel ligt Gulpen diep achter ons.
De hellingpaden van de Dolsberg voeren ons naar Beertsenhoven.
In Beertsenhoven komen we langs zo karakteristiek wit vakwerkhuis, zoals je die hier regelmatig in deze regio ziet.
Op weg naar de Geul passeren we het kasteel van Wijlre. 
Waar bij de brug over de Geul de bebouwde kom van Wijlre begint, lopen we rond een opslagplaats van de plaatselijke bierbrouwerij. Een chauffeur die zojuist kwam aanrijden, en op het terrein zijn achterdeur van de vrachtwagen opent, staat een vervelende ervaring te wachten, want een stapel bierkratten valt bij het openen van de achterdeur pardoes op het asfalt, met als gevolg dat het glas van de lege bierflesjes alle kanten op vliegt, onder, achter en naast de vrachtwagen. Hij staat er verbouwereerd bij te kijken.
Bij het bruggetje en de stuw achter deze bierbrouwerij zouden wij volgens onze routegids het smalle pad langs de Geul kunnen volgen, maar een groot geel waarschuwingsbord geeft aan dat dit wandelpad geheel is afgesloten, dus we kunnen hier niet verder. Dat is jammer, want dit is een schitterend pad langs de slingerende rivier.

Via een omweg door Stokhem toch naar de Geul
We besluiten terug te lopen naar het kasteel van Wijlre, om dan maar via de doorgaande weg van Wijlre naar Stokhem te lopen. Rechts achter ons houden we uitzicht op Wijlre in het Geuldal. 
Een gemeentewerker is langs de weg aan het werk, en als we hem vragen naar de reden van de afsluiting van dat Geul-pad vertelt hij dat door de overstroming van 2021 – die dit gebied ook zwaar heeft geraakt – de hoge oever van de Geul is afgebroken, en dat het pad om die reden moest worden gesloten. Heel begrijpelijk dus, maar wel jammer. Even later wandelen wij Stokhem binnen.
Stokhem heeft een aantal mooi vormgegeven vakwerkhuizen.
Vanuit Stokhem lopen we weer naar de Geul, in de hoop dat we daar wel het Geul-pad op kunnen. Daar zien we bij een geel waarschuwingsbord inderdaad het andere eind van de afgesloten wandelroute. 
Een ander stel staat zich daar bij die afzetting ook te beraden op hoe nu verder. Ze hadden al ontdekt dat je via een omweg door Stokhem ook naar Wijlre kunt lopen. Zij hebben dat nu helaas afgesloten pad enkele jaren geleden al eens gelopen, en bovendien vertellen ze ons dat ze ook als pelgrims vanuit Frankrijk de Via Francigena hebben bewandeld naar Rome.

Langs de Geul van Stokhem naar Engwegen
Maar nu hebben we dan toch geluk, want vanuit Stokhem kunnen we wel langs de Geul verder. 
Schitterend meanderend gaat de Geul hier door het Geuldal.
En de paden volgen de bochtige Geul, zodat we voortdurend dichtbij de Geul verder kunnen met onze route. 
We passeren de Gronselenput, waar de mensen in deze buurt hun drinkwater vroeger uit de Geul haalden.
En een klein eindje verder zien we links een voormalige grot in de mergelwand langs de Geul, Keutobergia genoemd, die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog hier is gegraven, en die voor 470 aanwonenden een 70 meter lange veilige schuilplek bood tegen luchtaanvallen en beschietingen. 
Bij Engwegen verlaten we het pad langs de Geul.

Van Schin op Geul naar De Kluis op de Schaelsberg
Direct daarna wandelen we Schin op Geul binnen.
Aan de andere kant van het dorp steken we via de brug de rivier over.
Dan komen we bij de op een hoge locatie gebouwde kerk van Schin op Geul.
Op afstand van de spoorlijn volgen we de route het dorp uit. Verderop komen we bij een spoortunneltje, waar we onder de spoorlijn van de Miljoenenlijn (1853) door lopen.
Dan gaan we weer klimmen, want we gaan nu de Schaelsberg op. 
Verderop zien we een langgerekte mergelgroeve.
En daarna volgt een hele steile klim naar De Kluis, met ernaast de veertien Staties (1843).
Op fikse hoogte komen we dan bij de kluizenaarskapel (1688), die enkele eeuwen lang – tot 1930 – werd bewoond door zestien opeenvolgende kluizenaars.
Na een afdaling steken we verderop de spoorlijn weer over via een spoorbrug.

Van Oud-Valkenburg door het Gerendal naar Scheulder
Ter hoogte van De Drie Beeldjes (1739) steken we de Geul over, en dan zien we links Kasteel Genhoes. 
En even later lopen we langs Kasteel Schaloen.
We zijn nu in Oud-Valkenburg.
Aan de andere kant van de N595 gaan we de Kapelkensveldweg op.
We lopen het Gerendal in. Het is ongeveer half zes, en de zon verdwijnt bijna achter de bomen boven op de heuvelrug aan de westzijde van het Gerendal.
Door het Gerendal volgen we eerst de Onderste Gerendalsweg, en verderop - voorbij het Wegkruis bij Schaapsput - de Gerendalsweg. De hoogste bomen vangen nog net de laatste zonneschijn.
Het laatste stukje van deze dag-etappe gaat het door het open veld, door de graslanden naar het dorpje Scheulder.
Precies en letterlijk klokslag zes uur arriveren we bij de Sint-Barbarakerk van Scheulder, waar onze auto staat geparkeerd.
Vanuit Scheulder rijden we terug naar Voerendaal, waar we onze andere auto afhalen, alvorens we terug gaan naar ons hotel in Houthem St. Gerlach. Daar arriveren we tegen 19:00 uur, dus we hebben vandaag een hele mooie wandeltocht gemaakt van negen uren, waarvoor we al met al elf uren op pad zijn geweest. Een schitterende wandeldag op het Pelgrimspad, waar we nog heel lang met veel genoegen op terug kunnen kijken.

Pelgrimeren van Sittard naar Voerendaal

Maandag 27 februari 2023
 
Bij de Sint Rosa-kapel op de Kollenberg bij Sittard
























Pelgrimspad van Amsterdam naar Visé
Pelgrimspad 2 van ’s-Hertogenbosch naar Visé
Van Sittard naar Voerendaal
Maandag 27 februari 2023 – 24,9 km.
Dag 17: 384,1 - 409 km

Pelgrimeren van Nederland naar Spanje
Op 20 februari 2013 zijn Durkje en ik aan een volgende lange pelgrimstocht begonnen, die loopt vanuit de kop van Noord-Holland naar noordwest-Spanje. 
In zes dagen wandelden we in de periode van 20 februari 2013 tot en met 24 oktober 2013 via de pelgrimsroute van ‘Van Wad tot IJ’ vanuit het Noordhollandse Den Oever over een afstand van 135 kilometer naar Amsterdam.
In acht dagen wandelden we daarna in de periode van 14 oktober 2014 tot en met 6 mei 2015 via de pelgrimsroute deel 1 van het ‘Pelgrimspad’ vanuit het Noordhollandse Amsterdam over een afstand van 203 kilometer naar het Brabantse ‘s-Hertogenbosch.
Na de eerste 135 + 203 = 338 kilometers liggen nu de volgende 250 kilometers van het tweede deel van de wandelgids ‘Pelgrimspad’ vóór ons, waarvan we vandaag de eerste dag van een derde vierdaagse wandeling door Noord-Brabant, België en Limburg zullen lopen, van Sittard naar Voerendaal, onze zeventiende etappe op het ‘Pelgrimspad’.

Al weer mooi wandelweer
De wekker wekt ons om 6:30 uur in Hotel-Restaurant De Geulvallei in het Limburgse Houthem Sint Gerlach. Vanaf 7:00 uur kunnen we beneden in het restaurant terecht voor een voedzaam ontbijt, dat ons vandaag weer een eind op weg moet helpen tijdens onze 24,9 wandelkilometers die we hebben te gaan op deze mooie zonnige maandag. Om 8:05 uur vertrekken we met onze auto’s naar Voerendaal, waar we onze ene auto parkeren bij de kerk.
Om 8:55 uur arriveren we met onze auto in Sittard, waar we onze andere auto parkeren, om vanaf hier te gaan wandelen, daar waar we op 18 februari 2019 onze voorgaande etappe vanuit het Belgische Maaseik beëindigden.
De temperatuur is op dit moment -4 graden Celsius, en met het prachtig zonnige weer van vandaag loopt die temperatuur langzaam op tot slechts enkele graden boven het vriespunt. Vandaag hebben we een frisse wandeldag met een koude wind vanuit het noordwesten, en regelmatig volop zonneschijn. Een hele mooie winterwandeldag.

Zitterders en Zittesjes Sjnaak van Zitterd
We vervolgen onze route op de Tunnelstraat, in het verlengde van de Limbrigterweg.
Na de spoortunnel lopen we over de parallelweg langs de spoorlijn naar het treinstation. Tegenover het NS-station gaan we het stadscentrum in, in een betrekkelijk rechte lijn door het voetgangersgebied richting Markt. 
In het centrum passeren we een muur, die is bespoten met graffity, waaruit blijkt dat Sittard trots is op haar Zitterders, ofwel op de inwoners van Zitterd.
Verderop passeren we aan de Voorstad het grappige standbeeld van de Zittesjes Sjnaak.
Dan arriveren we op de Markt van Sittard, waaraan nog enkele hele oude (ook vakwerk-) huizen staan.
Op het wegdek van de markt is een metalen Jacobsschelp bevestigd, als wegwijzer voor ons als passerende pelgrims.
De deur van de Sint-Michiels- of Paterskerk aan de Markt staat open, dus we gaan naar binnen. Achter de glazen deuren is het behaaglijk warm in deze Dominicaanse kloosterkerk. Hier en daar branden enkele kaarsen. 
Buiten de bebouwde kom gaat het opwaarts, de Kollenberg op. Klimmend passeren we zo de zeven kruiswegstaties (De Zeven Voetvallen), en ook het Levetenhäöfke, ofwel de Hof van Olijven. 

Naar de Sint Rosa-kapel en Klooster Watersley
Boven op de Kollenberg komen we bij de Sint Rosa-kapel
Over de Akerweg lopen we even later door een heuvelachtig landschap met prachtige vergezichten. Dan dalen we af naar het bosgebied van de Stichting Pepijn Paulus. Over een holle weg gaat het verder naar beneden.
We passeren iets later het hoog gebouwde Klooster Watersley.
Een groot deel van de voorgevel staat in de steigers, en bouwvakkers zijn er aan het werk.
Voorbij Klooster Watersley wandelen we het dorpje Windraak binnen. 

Pieterpad en Pelgrimspad door Windraak
Bij de ingang van het dorp staat een zitbankje met een tekst, die ik me nog herinner van de keer dat we hier ook passeerden, toen we het Pieterpad bewandelden.
We lopen op dit moment een traject dat zowel onderdeel uitmaakt van het Pieterpad als van het Pelgrimspad. In Windraak passeren we twee vrouwen, die evenals wij ook met rugzakken op deze route lopen. 
Voorbij Windraak komen we in het Windraak Recreatiegebied. We praten kort met een gemeentewerker, die nu direct na het weekend rondloopt om hier en daar het zwerfvuil weg te halen, dat onachtzamen er hebben laten slingeren. 
Eén afdaling is zo steil, dat ervoor is gekozen om het de wandelaars gemakkelijk te maken met een aangelegde hellingtrap. Daar maken wij ook dankbaar gebruik van.
Vlak voordat we dit recreatiegebied verlaten, komen we nog langs de Heemtuin van het Instituut voor Natuureducatie (IVN). Deze heemtuin is eigenlijk alleen geopend op zondagen, maar het hek staat nu open, dus we kunnen wel even binnen kijken. Men heeft hier zo’n 500 inheemse plantensoorten in overzichtelijke biotopen, en daarnaast ook nog een boeren- en kruidentuin.

Via Puth langs Kasteel Terborg door het Geulbeekdal naar Spaubeek
Voorbij de Wanenberg gaan we de Sitterderweg op richting Puth. Bij de Maria-veldkapel draaien we af naar Puth.
In Puth komen we langs de kerk. De kerkdeur is helaas gesloten, dus we kunnen niet naar binnen. Op de kerkdeur hangt de mededeling dat de mis in de pastorie naast de kerk is. Waarschijnlijk wordt de mis daar tijdelijk gehouden wegens de hoge energiekosten, om daarmee geld te besparen.
Voorbij Puth gaan we het prachtig dalende landweggetje van de Slakweg in, dat ons rechtstreeks naar Kasteel Terborg voert. Bij de oude watermolen – in vakwerkstijl - komen we bij het kasteel.
De horeca-gelegenheid is hier vandaag gesloten, maar we kunnen wel naar binnen door de toegangspoort.
Zo komen we op de binnenplaats van kasteelboerderij Kasteel Terborg. Ook hier zijn bouwlieden aan het werk.
Voorbij Kasteel Terborg (ook wel Huis Schinnen genoemd) gaan we het Geulbeekdal in. 
Over een onverhard pad tegen de helling van het beekdal lopen we met een prachtig uitzicht over de slingerende Geulbeek.
In het Stammenderbos komen we langs een Retraitehuis. Bij de ingang staat echter dat dit hoge woongebouw in het bos alleen toegankelijk is voor gasten van het Asielzoekerscentrum (AZC).

Drie wandelroutes splitsen in Spaubeek
Daarom lopen we door, en dan naderen we Spaubeek bij het NS-station aan deze kant van de A76. Een politieagent met een onopvallende surveillancewagen heeft zojuist een Duitser en zijn BMW van de snelweg gehaald, om hier bij het treinstation de nodige controles uit te voeren. Ze staan bij de Duitse auto, en checken onder andere de papieren van de Duitser.  
Als we de snelweg over zullen steken, zien we op de palen langs het pad tamelijk nieuwe stickers van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. 
We wandelen Spaubeek binnen.
Aan de overzijde van de A76 zien we aan de verschillende bewegwijzeringen dat het Pieterpad en het Pelgrimspad en de andere pelgrimsroute zich hier in Spaubeek opsplitsen. Wij volgen de aangegeven route van het Pelgrimspad, en komen al snel langs een wegkruis bij de ingang van de bebouwde kom.
We willen graag een koffiepauze hebben in Spaubeek, maar ziende op informatie achter de kaart-pin van de horecagelegenheid komen we erachter dat die pas aanstaande donderdag weer open gaat. We moeten derhalve zonder koffie verder door en voorbij Spaubeek.

Diependaal en Grijzegrubben
We verlaten Spaubeek via de Heggerweg, en gaan dan het heuvellandschap weer in over de onverharde Diependaalsweg. Die holle weg voert ons langs het Geologisch Monument Diependaal, waar je mooi kunt zien hoe een dikke löss-afzetting is ontstaan boven op een ook al dikke conglomeraat-grindlaag.
Via de Karrestraat lopen we langs een hoge aarden wal, waarachter een diepe grindgroeve ligt. Bij die uitgestrekte grindgroeve vinden we een houten zitbank, waarop we plaatsnemen voor een broodje-pauze, weliswaar zonder koffie, en zittend in een nogal frisse wind.
Over een heuvelkam en verderop voorbij een kleine airstrip afdalend van die heuvelrug gaan we verder in de richting van het dorpje Grijzegrubben.  
Dan komen we ook langs de markante Hoeve Driesche van Grijzegrubben.

Van Tervoorst via Nuth en Hunnecom naar Wijnandsrade
Het volgende dorpje dat we naderen, en waar we doorheen lopen, is Tervoorst.
Over de Bergerweg – een holle weg, ofwel erosiegeul - wandelen we van Tervoorst naar de op een heuvel gebouwde molen van Nuth.
Vlakbij Nuth draaien we van Nuth af, in de richting van het buurtschap Hunnecum.
In dat buurtschap – eigenlijk nog binnen de bebouwde kom van Nuth – gaan we weer tussen de velden door, naar Wijnandsrade, tot aan de wegkapel.
Ook Wijnandsrade gaan we niet door, maar we lopen ten noorden van deze plaats over een onverhard karrenspoor. Daar ontmoeten we een inwoner van dat dorp, die ons vertelt dat hij overweegt om met een nieuw wandelmaatje de Caminho Portugués te gaan pelgrimeren van Porto langs de kust naar Santiago de Compostela. Op 62-jarige leeftijd is hij gestopt als ICT-docent in het HBO, en kan nu als zzp-er met meer eigen keuzevrijheid dat doen wat hij op gestelde momenten graag zou willen doen. We laten Wijnandsrade achter ons.

Van Swier volgens de nieuwe route naar Weustenrade
De Biessenweg door het veld zou ons volgens onze oude wandelgids naar Brommelen moeten voeren, maar de nieuwe bewegwijzering wijst ons in de richting van het dorpje Swier. Wij volgen die nieuwe wegwijzers, en komen dan uit op de doorgaande weg door Swier.
De nieuwe – nu geldende – route van het Pelgrimspad gaat verderop langs de nieuw ogende Isidoruskapel (Anno 2000), die heel mooi is ingericht met onder andere grote geschilderde panelen; expressief beschilderd, over het leven en de legende van de heilige Isodorus.
Als we verderop het aangegeven pad volgen, laten we aan de andere kant van Swier dit dorp nu pas achter ons.
Dan gaat het over een karrenspoor tussen de akkers door naar, en over de Kickenweg, tot in Weustenrade.
Ook hier lukt het niet om een lunchpauzeplek in de horeca te vinden, dus we nemen plaats op een houten bank bij de uitgang van Weustenrade, waar we met enige beschutting tegen de koude wind, en toch wel in het zachtwarme zonnetje een snelle broodjeslunch nuttigen. Door de lage buitentemperatuur drinken we er een flesje nogal koude melk bij, want door die lage buitentemperatuur is al ons drinken behoorlijk koud, in elk geval kouder dan normaal gesproken in een koelkast.

Van Retersbeek langs Kasteel Puth naar Voerendaal
Van Weustenrade lopen we langs twee asfaltwegen naar Retersbeek. We zijn daarmee weer terug op de oude wandelroute van het Pelgrimspad. 
In Retersbeek komen de voormalige en de actuele routevarianten van het Pelgrimspad weer bij elkaar, dus van hieruit gaan we dan over een geasfalteerd smal fiets- en voetgangerspaadje heuveltjes op en af naar Kasteel Puth.
Momenteel is dit een kasteelhoeve met een biologisch akkerbouwbedrijf.
En dan is het nog maar een klein eindje naar het spoortunneltje met de mooie bloemen-graffity, en voorbij de spoorlijn wandelen we Voerendaal al binnen.
Bij de kerk van Voerendaal aan het Kerkplein stappen we om 15:15 uur in onze hier gereedstaande auto, en dan halen we onze andere auto op vanuit Sittard, waarna we terug gaan naar ons hotel in Houthem St. Gerlach, waar we vanavond tijdens de stamppotavond winters dineren, en overnachten.