Lanterfanten over Route 4.1 van Leeuwarden > Dokkumer Ee > Stiens > Leeuwarden

Paasmaandag 1 april 2013 

Boerderij aan de Wurgedyk bij het jaagpad van de Dokkumer Ee

Start en finish in Stiens
Vanmorgen ligt overal nog een dun laagje sneeuw en rijp, maar de nog laag staande voorjaarszon schijnt rond 8.00 uur al volop. Het belooft een prachtige mooi weer-wandeldag te worden, dus Durkje en ik besluiten de eerste route van het vierde deeltje van de wandelserie 'Friesland voor lanterfanters' te gaan lopen. De routebeschrijving begint in Leeuwarden op de Kenniscampus Leeuwarden en leidt je via de Dokkumer Ee naar Stiens, om dan langs en via de zuidelijker dorpen van Leeuwarderadeel naar Leeuwarden terug te gaan. Omdat het een wandelrondje is, kun je overal op de route beginnen, om de hele route te bewandelen. Daarom beginnen wij vanmorgen om 9.30 uur gemakshalve op het Mierepaad bij kinderboerderij Doniastate in Stiens, vlakbij ons huis in het Stienser Aldlân. De ronde die we vandaag gaan wandelen, is 22 kilometer lang; voor ons betekent dat 4,5 uur wandelen.

Stiens en Koarnjum
Over de Trijehoeksdyk komen we Stiens binnen. Langs de Kletsefeart lopen we om het volkstuincomplex heen, om daar via de brug van de Griene Leane de Stienser Feart over te steken. Over de Menno van Coehoornwei lopen we naar de spoorbaan van het voormalige Dockumer Lokaeltsje. Vanaf de Menno van Coehoornwei kun je nu schitterend over de voormalige spoorbaan in zuidelijke richting wandelen. Doordat in 2011 de rails en de bielzen van de oude spoorlijn zijn weggehaald, is in de loop van de afgelopen twee jaren een mooi wandelpad ontstaan over 'de âlde spoardyk'. We kunnen helaas niet verder over de spoordijk dan tot Koarnjum/Jelsum, want ook de spoorbrug over de Cornjumervaart is helaas weggehaald. Langs de Koarnjumer/Jelsumer voetbalvelden lopen we naar de bebouwde kom van Jelsum.

Jelsum en Leeuwarden
Via It Paradys gaan we verder naar Dekema State in Jelsum. Ten zuiden van Jelsum lopen we langs Haskera Zathe over het smalle Jelsumer Binnenpaad naar het Leeuwarder Bos; dit is ook een deel van  het Jabikspaad. Nabij Taniaburg passeren we vier Blauwe Reigers, die in een rechthoek in het veld staan, als waren het grensrechters op de hoekpunten van een voetbalveld. Verderop graast een kudde Schotse Hooglanders, dik in hun bruine wintervacht.
Door Bilgaard lopen we richting Kenniscampus Leeuwarden, om over de Dammelaan naar de Eebrug te kunnen lopen. Bij de Eebrug gaan we via de westelijke oever langs de Dokkumer Ee in noordelijke richting.

Snakkeburen en Lekkum
Ter hoogte van Snakkerburen nemen we een rust- en etenspauze op een zitbankje vol op de zon aan de Dokkumer Ee. Aan de overzijde van het water ligt Snakkerburen.
Langs het Havankpark en de woonarken van De Boeg komen we weer bij de Dokkumer Ee. We lopen dan over het geasfalteerde wandel-fietspad langs de Dokkumer Ee, over het oude jaagpad. We passeren daarbij ook het dorpje Lekkum, dat eveneens aan de andere zijde van de Dokkumer Ee ligt. Bebouwing aan de westzijde van de Dokkumer Ee is er op dit deel nauwelijks. We gaan via een 'heechhout' over de Jelsumervaart.

Wyns en Tichelwurk
Het eerste dorpje dat we via dit jaagpad passeren, is Wyns. Ook hier ligt de bebouwing voor het grootste deel aan de overzijde van de Dokkumer Ee. Er is wel een veerpont, de 'Wynser Oerset', waarmee je vanaf Pasen in de weekends de Dokkumer Ee kun oversteken.
Na zo'n zes kilometer ten noorden van Leeuwarden wandelen langs de Dokkumer Ee, komen we aan in Tichelwurk, de locatie waar vroeger een oude steenfabriek heeft gestaan, die indertijd in het onderhoud voorzag van zo'n dertig bewoners alhier.
Ook Tichelwurk passeren we, en weer gaat het verder langs de Dokkumer Ee. Er ligt nog dun ijs op de sloten en in de Dokkumer Ee drijven grote clusters dunne ijsschotsen in zuidelijke richting. Een prachtig gezicht, zo op de volle voorjaarszon.

Stienser Aldlân
Ter hoogte van de oude boerderij op de kruising van de Wurgedyk en de Dokkumer Ee, verlaten we de Dokkumer Ee, om vanaf hier in westelijke richting het Stienser Aldlân in te wandelen, over de Wurgedyk. Twee witte zwanen ploegen naast ons diep in de ondergrond van een ondiepe slootbodem, op zoek naar enig voedsel. Als we er langs lopen, zetten ze hun vleugels hoog op, ten teken dat we vooral niet dichterbij hen moeten komen. We passeren de afslag naar de Wide Mar, waar de vogelkijkhut staat.
Op de volgende splitsing gaan we rechtsaf verder over de Griene Dyk, een door het landschap kronkelende middeleeuwse waterkering. Via de Harnsterdyk passeren we,  in de richting van Stiens wandelend, de Swaarder terp, Horne Zathe en de Wurge.
Het grote parkeerterrein van de kinderboerderij Doniastate onder de rook van Stiens is nagenoeg vol. Dit mooie weer betekent ook een topdag voor de grote en kleine bezoekers van onze prachtige kinderboerderij. Zo biedt het mooi zonnige voorjaarsweer van deze Paasmaandag voor velen de aanleiding om lekker te genieten van een dagje buiten zijn.

Schaatsen na schooltijd

Dinsdag 7 februari 2012

Na schooltijd schaatsen op de Kletsefeart in het Stienser Aldlân

Strenge vorst
Toen ik vanmorgen vroeg naar het werk in Leeuwarden reed, vroor het 15 graden. Strenge vorst dus, en een prima temperatuur om een steeds dikkere ijslaag te krijgen op bijvoorbeeld de Friese meren, sloten, kanalen en vaarten. Het is vandaag prachtig winterweer: vriezend en een heerlijke winterzon bij een heldere lucht. Ideaal weer om te schaatsen.

Kletsefeart in Stiens
En dat schaatsen kan al enkele dagen prima op de Kletsefeart, die door de nieuwbouwwijk Aldlân van het Friese dorp Stiens loopt. De omwonenden hebben er in de afgelopen dagen voor gezorgd dat brede schaatsbanen sneeuwvrij zijn gemaakt, dus er kan heerlijk worden geschaatst op de Kletsefeart. En voor wie de Kletsefeart te klein is, is er nog de mogelijkheid om doorschaatsend Stiens te verlaten over de Stienzer Feart - via Britsum - naar de enkele kilometers oostelijker gelegen Dokkumer Ee. Daar kun je dan kiezen om linksaf in noordelijke richting te gaan naar het beroemde bruggetje van Bartlehiem, of in zuidelijke richting naar Leeuwarden naar de Bonkevaart, beide onderdeel van de Friese Elfstedentocht op de schaats.

IJspret voor jong en oud
Nog niet eens zo lang geleden heeft de schoolbel van de beide basisscholen van Stiens-Zuidoost geklonken, of de eerste kinderen verschijnen al met of zonder ouder(s) en schaatsen op het ijs van de Kletsefeart. Snel de schaatsen aan en dan kan de ijspret beginnen. Even later wordt er door jong en oud geschaatst. Sommige ouders lopen met de kleine kinderen die nog niet kunnen schaatsen op het besneeuwde middengebied van de Kletsefeart. Het waait nauwelijks en de winterzon maakt dat het aangenaam vertoeven is op de mooie ijsvloer hier in Stiens.

Redens slypje, moarn giet it oan

Tongersdei 2 febrewaris 2012

Redens keapje of slypje by Hayma fan Stiens

Wat duorre it lang fan't winter.
Mar de froast hat ynset en set ek noch in tal dagen en nachten troch, sa sizze de mannen dy't yn it waar sjogge.

Oan de ein fan de middei is de iisbaan fan Stiens noch net iepen.
Mar by Hotze Hayma yn Stiens wurdt knap redens ferkocht; guon maten binne no ek al útferkocht, hear ik.
"Besykje it oars'ris op Marktplaats", wurdt sein.

Foar ús Pieter bring ik hjir in pear noaren, want hy wol syn redens hjir graach slypje litte.
Moarn binne se klear.
Moarn kin der riden wurde, moarn en ankom wykein giet it wis oan; it sil dochs heve.

Nee, noch lang gjin Alvestêdetocht.
Ofrûne moandei haw ik inkele tsientallen einen noch mei bôle fuorre by de brêge oer in noch alhiel iepen Kletsefeart.
By it âld-Wetterskipsgebou fan Stiens swimt fan'e middei noch in tal einen yn in grut wynwek; it sicht op 'e Stienser toer, fol op 'e noflike wintersinne.

Mar warimpel, op it tin iis fan 'e Kletsefeart yn it Stienser Aldlân wurde de earste streken al set.
It kin eins noch net, mar it bart al.

"Moarn ek snie", seit Pyt Paulusma.

Moarn mar ris wer by en op it iis sjen.
Moarn giet it oan.
Moarn sit it heve.
Moarn ryde.

Stedpaed

Zondag 15 januari 2012

Omslag van de wandelgids Stedpaed

Wandeldag
Een periode van veel en harde wind, storm en regen hebben we achter de rug. Voor vandaag wordt aangenaam weer voorspeld: flinke zonnige perioden halverwege de dag. Durkje en ik besluiten om vandaag weer eens te gaan wandelen. Gezien de grote hoeveelheid neerslag van de afgelopen weken en de wateroverlast van de afgelopen dagen, kiezen we ervoor een pad te bewandelen dat het hele jaar door goed bewandeld kan worden, te weten het Stedpaed.

Wandelgids
In het jaar 2010 heeft de 'Vereniging Plaatselijk Belang Stiens' een wandelgids van het Stedpaed uitgegeven. De Stienser Durk Reitsma zorgde voor de teksten, mijn ex-CHN-collega Gryt Elzinga-Kooistra zorgde voor de tekstverwerking en onze Stienser wijkmedebewoner Jaap Bams zorgde voor de opmaak, de foto's en het tekenwerk van de wandelgids van het Stedpaed. De routegids is in meerkleurendruk gemaakt, waarbij de gekleurde teksten behoren bij dezelfde kleuren op de routekaarten.

Stedpaed
Het Stedpaed is het pad van en naar de stad Leeuwarden. Het eeuwenoude Stedpaed was vroeger een belangrijke verbindingsweg tussen Leeuwarden en de ten noorden van de stad geleden dorpjes, buurtschappen, stinzen en states. De huidige wandelroute van het Stedpaed gaat zoveel mogelijk - waar dat nog kan - over het voormalige tracé van dit oude Noordfriese pad. De route begint bij de Noorderbrug in Leeuwarden en eindigt bij De Loane in Hijum. Deze route is ongeveer 12 kilometer lang, dus zo'n 3 uren gaans.

Bij de Oude Noorderbegraafplaats

Leeuwarden
We parkeren de auto achter Camstraburen en beginnen onze dagtocht bij de Noorderbrug (Anno 1938) in Leeuwarden. Het is letterlijk klokslag 10.30 uur, want we horen verderop een kerkklok het halfuur aankondigen. Vanaf deze brug over de uit 1494 daterende Noorderstadsgracht wandelen we over de Spanjaardslaan naar de Jelsumerstraat. In het Rengerspark zien we al de eerste krokussen en sneeuwklokjes bloeien in de heerlijk warme winterzon. Een fikse boomzwam parasiteert hier op de dikke boomstam van een oude parkboom. We passeren langs de Oude Meer de Oude Noorderbegraafplaats en de Joodse begraafplaats.

Jelsumer Binnenpaed
Bij zwembad De Blauwe Golf steken we de Dammelaan over, om vervolgens ten noorden van de Dammelaan naar de Tylkedam te gaan. Als we op het oude Jelsumer Binnenpad komen, steken we de Kalkvaart (ofwel het Kalkenendje) over om dan achter de studentenhuisvesting van de oude legerkazerne naar de Vierhuisterweg te lopen. We gaan verder over het Jelsumer Binnenpaed, over het smalle betonpad door de weilanden, gelegen ten oosten van het Leeuwarder Bos. Inmiddels lopen we ook op het tracé van het Jabikspaad; de bewegwijzering met de Friese Jacobsschelp (de wulk) valt hier duidelijk op. Bij het Sylsterhout steken we de Jelsumer Feart over en dan komen we uiteindelijk bij de boerderij Haskerastate op de Haskedyk, vanwaar we over de Dekemawei richting Jelsum lopen.

Martenastate in Koarnjum

Jelsum en Koarnjum
Via de Finsterbuorren en de Griene Singel lopen we naar Dekemastate. Langs en voorbij de westelijke ringmuur (it Skytsingeltsje) van Dekemastate komen we Op 'e terp van Jelsum. Via De Lange Jammer, de Skierhústerwei en de Bendyk lopen we van Jelsum naar Koarnjum. We verlaten de Martenawei en gaan dan door de Bokkestege, over het Tsjerkepaed langs het ijsbaanterrein, over De Wier en door de Swarte Singel naar Martenastate.

Britsum en Stiens
Over de Joussenswei lopen we van Koarnjum naar Britsum. Halverwege deze weg steken we het voormalige vaarwater van de Jousen over. In Britsum lopen we over het Stedpaed, op de plaats waar dit eeuwenoude pad de naamgever is geworden van de doorgaande weg door Britsum. We verlaten Britsum over de Menno van Coehoornwei, de weg die naar de hier in Britsum geboren vestingbouwer Menno van Coehoorn is genoemd. Via de brug van de Griene Leane steken we de Stienzer Feart over en dan lopen we tussen de Stienser Feart en de Stienser volkstuinen over het schelpenpad naar de kruising van de Stienser Feart en de Kletsefeart. Op deze driesprong pauzeren we op een bankje, met uitzicht over het water en op Britsum, aan de andere zijde van de Stienzer Feart.

Truerd en Hoarne
Na onze rustpauze lopen we langs de Kletsefeart in de richting van onze woonwijk Aldlân in Stiens. Dan verlaten we het Jabikspaad. We steken namelijk de Kletsefeart over en gaan over de Trijehoeksdyk naar het Mierepaed, in de richting van kinderboerderij Doniastate. Bij deze kinderboerderij kruisen we de Truerderdyk, om vervolgens over de Harnsterdyk vanuit het buurtschap Truerd via het buurtschap Hoarne naar het buurtschap Swaerd (ofwel Swaerderterp) te lopen. Bij Hoarne steken we de Wurge Feart over.

Swaerd en Poelhúzen
Vanuit Swaerd lopen we over de Poeldyk naar de Poelhústerbrêge, waar we de Feinsumer Feart oversteken. Langs de vaartswal staan enkele graafmachines, waarmee men momenteel de Feinsumer Feart uitdiept, teneinde de Elfstedenvaarroute weer optimaal bevaarbaar te maken in de richting van de Dokkumer Ee. We arriveren in het buurtschap Poelhúzen, voorheen het middeleeuwse Herum, waar vroeger een uithof van het Friese klooster Mariëngaarde stond.

Feinsum en Hijum
Voorbij Poelhúzen steken we de Brédyk (de weg van Leeuwarden naar Holwerd) over en lopen we verder in westelijke richting over de Iestdyk. Ter hoogte van het zuidelijker gelegen Feinsum gaan we in noordelijke richting over een smal wandel- en fietspad tussen de velden en akkers door naar onze bestemming in Hijum. We bellen Pieter (als we hier op het Binnenpaed lopen), die ons vanuit Stiens met de auto uit Hijum haalt.
We hebben vandaag schitterend wandelweer. Bijna geen wind, lichtbewolkt en een heerlijk warme zon vanuit het zuiden. De vrolijke zonnestralen beschijnen hier het prachtige kleilandschap van de opgebilde en ingepolderde velden en akkers, waar eeuwen geleden nog de voormalige Middelzee bij eb en vloed stroomde.

Lustrum Triathlon Friesland 2011 in Stiens

Zaterdag 25 juni 2011

Rond het uiteinde van de Kletsefeart bij de Griene Leane in Stiens is het een drukte van belang. De jaarlijkse 'Triathlon Friesland' is vandaag weer in Stiens, met als thema 'Sportief genieten in Stiens'. Dit 'Kampioenschap Noord-Nederland' wordt al weer voor de vijfde keer in Stiens gehouden. Meer dan 300 deelnemers, veel sponsoren en met de inzet van meer dan honderd vrijwilligers is het met medewerking van de gemeente Leeuwarderadeel de triathloncommissie van Sportvereniging Friesland weer gelukt om een dijk van een triathlon te organiseren.

Om 11.00 uur wordt begonnen met de Kidstriathlon. In de Kletsefeart is voor de verschillende afstanden een zwemparcours uitgezet. Enkele tientallen kinderen springen in de vaart en stellen zich watertrappelend op onder de startlijn. De bootjes van de Reddingsbrigade dobberen terzijde en enkele duikers van de Reddingsbrigade liggen tussen de kinderen in het water. De kids weten dat ze alleen maar een hand op hoeven te steken om snel uit het water te worden gehaald door de Reddingsbrigade; een hele geruststelling. De wedstrijdspanning en het koude water van de Kletsefeart worden al snel enkele kids teveel en nog voordat het startschot klinkt, worden er al acht kids door de leden van de Reddingsbrigade in de reddingsboot gehesen. De eerste uitvallers in het zicht van de startlijn. Maar de resterende grote groep kids gaat fanatiek van start na het startschot, aangemoedigd door ouders en overig publiek.

Een half uur later start de Jeugdtriathlon voor de jeugd van 11 tot en met 15 jaar. Ook zij hebben aangepaste afstanden voor de onderdelen zwemmen, fietsen en hardlopen. Daarna volgen de wedstrijden voor volwassenen. Alle zwemonderdelen vinden plaats in de Kletsefeart. Op de brug tegenover onze woning staan 'De Keallepoaten', het dweilorkest van Christelijke Brassband 'De Nije Bazún" uit Britsum. De toeschouwers op de brug lachen hartelijk als het dweilorkest 'Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan' inzet op het moment dat een klein motorbootje onder de brug door vaart.

De achtste en de kwart triathlon worden zowel in de trio-estafettevorm voor teams als in de vorm van een individuele sportprestatie uitgevoerd. Na het zwemmen in de Kletsefeart door de woonwijk Aldlân, het fietsparcours ook in Aldlân en het hardlopen rondom het centrum van Stiens is de glorieuze finish op de Griene Leane, weer ter hoogte van de Kletsefeart. Het weer werkt met de aanhoudende motregen niet echt mee, maar verder zorgen organisatoren, toeschouwers en sporters voor een feestelijke jubileumdag sportief genieten in Stiens.

Nieuwe waterafvoer naar de Kletsefeart

Donderdag 12 mei 2011

Voor het verbeteren van de waterafvoer van het gebied Stiens Centrum Oost en de Stienser sportvelden van Sportcomplex "It Gryn" wordt volgende week een duiker onder de Griene Leane naar de Kletsefeart aangelegd. Verder wordt een oversteekvoorziening voor voetgangers en fietsers ter plaatse van het Gezondheidscentrum aangebracht en zullen de twee bushaltes op deze locatie beter toegankelijk worden gemaakt voor mindervaliden.

Deze week worden hiertoe de nodige voorbereidende graafwerkzaamheden verricht tussen de Griene Leane en de Kletsefeart.

Eend doodt kokmeeuw

Dinsdag 10 mei 2011

Soms denk je dat alles wel weer op zijn pootjes terecht komt.
Toch is dat niet altijd het geval.

Eergisteren zag ik een moedereend in de Kletsefeart te Stiens haar agressie botvieren op een kokmeeuw, die te dicht bij haar eendenkuikens kwam. Na de stevige schermutseling tussen de eend en de kokmeeuw kon de gehavende kokmeeuw het zichtbaar nog met grote fysieke inspanning opbrengen om zo'n honderd meter verderop een veilig heenkomen te zoeken en te vinden in de Kletsefeart. De kokmeeuw streek neer aan het eind van de Kletsefeart, ter hoogte van de Griene Leane. Ik verwachtte dat de kokmeeuw na geruime hersteltijd het luchtruim weer zou kiezen.
Toch bleek dat niet het geval.

Als ik vanavond langs de oever van de Kletsefeart wandel op de plaats waar de kokmeeuw zondagavond neerstreek bij de walbeschoeiïng, zie ik het tragische resultaat van het gevecht op leven en dood van de beide watervogels. Hier in de Kletsefeart drijft nu het kadaver van de inmiddels dode kokmeeuw. Kennelijk is de aanval van de wilde (moeder)eend deze kokmeeuw noodlottig geworden.

Jonge watervogels

Zondag 8 mei 2011

Wie momenteel bij onder andere sloten, vaarten, grachten en kanalen goed oplet, ziet regelmatig broedende watervogels zoals zwanen en waterhoentjes. Ook jonge watervogels zie je regelmatig hun eerste zwemlessen ondergaan. In een sloot bij Buitenpost zien we vandaag een stel meerkoeten met vier jongen.

Rond het avonduur observeer ik in de Kletsefeart te Stiens een wilde eend met vijf eendenkuikens. Als een kokmeeuw te dicht in de buurt van de jongen komt, wordt de moedereend behoorlijk agressief. Ze overvalt de kokmeeuw door fladderend bovenop de kokmeeuw te landen. De wilde eend takelt de kokmeeuw gedurende enkele minuten behoorlijk toe. De eend blijft daarbij bovenop de kokmeeuw zitten, zodat die herhaaldelijk kopje onder gaan. Met de snavel pikt de wilde eend herhaaldelijk fiks op de kokmeeuw in, totdat die geen enkel verweer meer toont. Als de wilde eend de kokmeeuw na enige minuten met rust laat, blijkt die niet meer in staat te zijn om weg te vliegen. Herhaalde pogingen van de kokmeeuw om het luchtruim te kiezen, mislukken daarna. Na bijna een kwartier zwemmen en fladderen, lukt het de kokmeeuw uiteindelijk om op een hoogte van zo'n halve meter boven het wateroppervlak van de Kletsefeart over een afstand van zo'n honderd meter weg te vliegen, om op veilige afstand van de wilde eend weer in het water te landen.

Witte Advent in Stiens

Dinsdag 21 december 2010

Afgelopen nacht heeft het meer dan tien graden gevroren. Een klein laagje sneeuw bedekt nog steeds ons dorp en omgeving. Inmiddels heeft het zo lang en stevig gevroren, dat het mogelijk is om in en rond Stiens op de ijsbaan en op het natuurijs te schaatsen. De ijsbaan is open en er wordt volop geschaatst. Ook op de Stienser Feart zie ik de eerste schaatsers tussen Stiens en Britsum. In de Kletsefeart is het een groep van tientallen eenden gelukt om de Kletsefeart nabij de oostelijk gelegen brug van de Brêgeleane voor een aanmerkelijk deel open te houden. Maar aan de westzijde en aan de zuidzijde van deze grote open plek in de Kletsefeart wordt toch ook al geschaatst.

Het is schitterend weer en daarmee ook een gelegenheid bij uitstek om een serie winterfoto's te maken van ons licht besneeuwde dorp en van ijspret in Stiens. De Stienser molen De Hoop torent hoog uit boven de omliggende bebouwing en steekt schitterend af tegen de helderblauwe winterlucht. Een mooie serie winterfoto's van Durkje is dan ook het resultaat van een middagwandeling door het dorp.

In het zuidwesten van Nederland ligt veel meer sneeuw. Hier in Noord-Friesland kunnen we nog net met recht spreken over een witte Advent. Maar, of we komend weekend ook een witte Kerst krijgen? De tijd zal het leren.

Tiltsjepaad in Stiens

Woensdag 3 november 2010

Door de Stienser woonwijk het Aldlân loopt de Kletsefeart. Aan de noordzijde van de Kletsefeart ligt de woonstraat Brêgeleane en aan de overzijde van de Kletsefeart liggen de zuidelijke woonstraten Skûtsje en Boeier in elkaars verlengde. Op de plaats waar de Boeier afsplitst van het Skûtsje begint ook het Tiltsjepaad. Dit wandel- en fietspad gaat vanaf hier in noordelijke richting met een houten brug over de Kletsefeart. Als je aan de noordzijde van de Kletsefeart komt, kun je je weg nog vervolgen over het Tiltsjepaad. Je steekt dan namelijk de Brêgeleane over en dan kun je het Tiltsjepaad blijven volgen in noordelijke richting, totdat die eindigt bij de haaks erop liggende woonstraat Mienskar.

De aanduiding Tiltsjepaad kwam al voor in een 19e eeuwse, op verkoop gerichte advertentie. De nabij het toenmalige Aldlân liggende Tiltsjepaad lag indertijd in meer noordelijke richting, dichtbij de Feinsumer Feart, de vaart die vanuit Finkum naar de Dokkumer Ee stroomt.

De aanduiding "tiltsje" is het verkleinwoord van een "tille", wat een eenvoudig, hoog brugje is met aan beide zijden een brugleuning. De houten brug die nu deel uitmaakt van het Tiltsjepaad, is allesbehalve een "tiltsje" en ook geen "tille", maar veel eerder een "brêge", zoals we dat in Fryslân noemen. Bij de huidige omvang van deze brug over de Kletsefeart zou dit Tiltsjepaad dus eigenlijk "Brêgepaad" moeten heten, maar ja, we hebben hier ook al de Brêgeleane en Tiltsjepaad is een meer op historische gronden gewenste aanduiding, die daarmee verwijst naar de historie van deze streek.

Brêgeleane in Stiens

Maandag 11 oktober 2010

De Brêgeleane is een straat in de wijk Aldlân te Stiens. Diagonaal tegenover de Ieleane in Stiens begint de Brêgeleane aan de noordzijde als een aftakking van de Griene Leane. In oostelijke richting kruist de Brêgeleane de volgende zijstraten: Mandelân, Stringsein, Tiltsjepaad, De Blikken, De Stripe en Lege Marren. Dan buigt de Brêgeleane af in zuidelijke richting om met een brug (brêge) over de Kletsefeart te gaan. Iets verderop kun je wandelend of fietsens rechtsaf gaan om met de houten brug van het Bartenspaad de parallel lopende Kletsefeart over te steken naar het Skûtsje. En uiteindelijk vindt de Brêgeleane aan de zuidzijde net voorbij de tweede brug over de Kletsefeart haar aansluiting weer aan de Griene Leane.

De meeste woningen staan aan de zuid- en westzijde, slechts enkele huizen staan aan de noord- en oostzijde. Toen de Griene Leane enkele jaren lang door een busbaan tussen de Ieleane en het Skûtsje was onderbroken, was de Brêgeleane voor veel Stiensers uit Aldlân-Noord de belangrijkste ontsluitingsweg in de richting van Britsum en het verderop gelegen Leeuwarden. Nu de Griene Leane sinds enkele jaren weer een doorgaande verbindinsweg is geworden voor autoverkeer, is het weer een stuk rustiger geworden op de Brêgeleane.

Over de verklaring van de naam Brêgeleane bestaat geen eenduidigheid. De ene verklaring gaat in de richting van een vergelijkbare land-aanduiding zoals "Breggensleane", waar dat waarschijnlijk verwijst naar een drassige en/of moerassige ondergrond. De andere verklaring die voor de hand ligt, is dat het gaat om een laan (leane) met een brug, of een laan die je naar een brug voert. In die zin is het in Stiens een passende naam, want zoals hierboven reeds is vermeld, liggen er twee bruggen (brêgen) in de Brêgeleane, beide over de Kletsefeart.

Kletsefeart in Stiens

Maandag 27 september 2010

De Kletsefeart is een vaart in de gemeente Leeuwarderadeel. Deze vaart is een betrekkelijk jonge aftakking van de Stienzer Feart. In de negentiger jaren van de vorige eeuw is de Kletsefeart gegraven om voor de nieuwbouwwijk Aldlân in Stiens ook meer wonen aan het water mogelijk te maken. Vanuit de Kletsefeart kun je de Stienzer Feart bevaren in de richting van het dorpscentrum, maar je kunt de Stienzer Feart ook in oostelijke richting bevaren, om zo naar de Dokkumer Ie te gaan. Zo heeft de Kletsefeart dus een open vaarverbinding met de Dokkumer Ie.

Een groot aantal Stienser woningen aan de Helling, de Brêgeleane, het Skûtsje, de Aak en de Boeier hebben hun tuin aan de Kletsefeart gelegen. Langs de oever liggen dan ook veel bootjes van de eigenaren van de aanliggende woningen. De vaart is in de zomer een geliefde plek om in te zwemmen, te vissen of op te spelevaren. In de winter wordt er volop op geschaatst als de dikte van het natuurijs dat toelaat. Kortom, veel vertier voor jong en oud.

Daarnaast wordt de Kletsefeart eenmaal per jaar ook gebruikt voor de “Triathlon Friesland”. En in november hangen de oevers vol vlaggen en ballonnen, want dan komt Sinterklaas met zijn Zwarte Pieten vanuit de Stienzer Feart de Kletsefeart in gevaren om door de aanwonenden en de grote schare Stienser belangstellenden hartelijk welkom te worden geheten tijdens de officiële intocht van Sinterklaas in Stiens. Dan meert Sinterklaas aan in de Kletsefeart ter hoogte van de Griene Leane.

Al jaren bestaan er in de gemeente Leeuwarderadeel serieuze plannen om de Kletsefeart nog door te trekken naar de Feinsumer Feart. Als dat zou gebeuren, levert dat voor vaargasten vanuit Stiens en omgeving een vaarrondje op van zo’n 13 kilometer. Dan kun je vanuit Stiens via de Kletsefeart en de Feinsumer Feart naar Bartlehiem, om daar over de Dokkumer Ie via Wijns de Stienzer Feart in te varen. Dan vaar je door de Stienzer Feart via Britsum in de richting van Stiens, om uiteindelijk weer via de Kletsefeart in de wijk Aldlân van Stiens te arriveren. Wie weet zal dit ooit werkelijkheid worden.

Stiens wordt dan ook voor het doorgaande vaarpubliek een aantrekkelijke aanlegplaats, want Stiens heeft uitgebreide boodschap- en winkelvoorzieningen, je wandelt in elke minuten naar het zwembad met binnen- en buitenbad en de mogelijkheid zou dan bestaan om bijvoorbeeld ook bij kinderboerderij Doniastate af te meren om een bezoek te brengen aan deze kinderboerderij met haar bijbehorende voorzieningen.

Welbeschouwd zou de Kletsefeart eigenlijk geschreven moeten worden als: Kletse Feart. Maar aangezien de gemeenteraad van Leeuwarderadeel op 21 december 1995 de naam heeft vastgesteld als Kletsefeart, hanteren we in alle officiële documenten de aaneengeschreven waternaam "Kletsefeart".

Bartenspaad in Stiens

Zaterdag 11 september 2010

Het Bartenspaad is een straat in de woonwijk It Aldlân te Stiens. Het is het wandel- en fietspad waarmee je ten westen van het Skûtsje met een houten brug de Kletsefeart kunt oversteken om aan de oostzijde op de Brêgeleane te komen.

De straatnaam verwijst naar een voormalig voetpad dat vroeger op de Trijehoeksdyk uit kwam. Ter hoogte van de wijk Aldlân liep de Bartensfeart vroeger aan de noordzijde parallel aan de Trijehoeksdyk. Een deel van die oude Bartensfeart is tegenwoordig nog aanwezig.

Een "barte" is een verplaatsbare houten brug zonder leuningen, die in principe over smal vaarwater lag. Als er dan een schip door de vaart voer, kon de barte aan de kant worden geschoven om het schip door te laten varen. Deze eenvoudige, smalle brug bestond doorgaans uit twee houten leggers waarop de planken waren bevestigd. In het Fries wordt zo'n klein brugdek ook wel "tilbarte" of "strykbarte brêge" genoemd. Het woord "til(le)" is de aanduiding voor een platte brug en het woord "strykbarte" geeft aan dat het brugdek doorgaans over enkele rechtop in het water staande palen werd geschoven. Deze palen vormden de smalle pijlers onder de "strykbarte brêge". Schepen konden tussen de palen door varen.

In een ander verband wordt het woord "barte" ook wel gebruikt. Als veevervoerders bijvoorbeeld koeien wilden laden in een schip of in een veewagen, gebruikten zij ook een barte als loopplank, waarover het vee dan in het schip of in de veewagen kon komen.

Skûtsje in Stiens

Zondag 5 september 2010

Het Skûtsje is een straat in de woonwijk It Aldlân te Stiens. Het is de ringweg op het grote schiereiland van het Aldlân dat aan drie van de vier buitenranden wordt omringd door de Kletsefeart, en dat alleen aan de westzijde door vasteland is verbonden met Stiens. De Aak, de Helling, de Tsjalk en de Boeier zijn met de auto alleen via het Skûtsje toegankelijk. Dat is een betrekkelijk riskante verkeersconstructie, want ook bij een calamiteit zijn al deze woonstraten alleen via het Skûtsje vanaf de Griene Leane voor hulpverleningsvoertuigen bereikbaar.

De scheepsnaam "Skûtsje" is de Friese naam voor een tjalkachtig zeilschip, dat bestemd was voor de vrachtvaart. Ze zijn vooral in Fryslân gebouwd voor gebruik op de noordelijke binnenwateren. Oorspronkelijk was het de naam voor een veerschip. Skûtsjes onderhielden doorgaans een vaste vrachtdienst tussen enerzijds een dorp of stad van herkomst en anderszijds een bepaalde stad of een aantal steden waar belangrijke handelsmarkten waren, zoals bijvoorbeeld Leeuwarden, Sneek en Bolsward.

Na 1900 werden de aanvankelijk nog kleine en oude skûtsjes langer gebouwd. Zo konden ze aan de ene kant meer vracht meenemen en aan de andere kant werden ze voorzien van een vast achterdek, een tjalkenroer en een platte luikenkap. Daarmee was de nieuwe generatie skûtsjes geboren. Mijn overgrootouders (familie Brouwer) van moeders zijde waren skûtsjeschippers. Zij hebben op de scheepswerf van Van der Werf te Buitenstvallaat nabij Drachten indertijd een nieuw skûtsje laten bouwen en gaven het de naam "Eben-Haëzer", ofwel: tot hiertoe heeft de Heer ons geholpen. Bij haar leven vertelde mijn bep (grootmoeder) me regelmatig over haar kinderjaren op hun skûtsje.

Vergeleken met tjalken zijn skûtsjes langer en smaller. Van 1889-1933 zijn skûtsjes met name van staalijzer gebouwd en ingezet voor de beurtvaart en vrachtvaart op vaarten, kanalen en op de grote meren in de Friese Zuidwesthoek. Ook op de Zuiderzee werd met skûtsjes gevaren. Na ongeveer 1950 zijn veel skûtsjes tot plezierjacht verbouwd door de platte luikenkap te vervangen door een kajuitopbouw. Al jarenlang zijn de skûtsjes ook in trek als wedstrijdschip bij het in Fryslân in de zomer jaarlijks gehouden "Skûtsjesilen".

Helling in Stiens

Zondag 29 augustus 2010

De Helling is een bijzonder vormgegeven straat in de woonwijk It Aldlân te Stiens. Deze straat is namelijk geheel gelegen op een schiereiland in deze wijk, als het ware omarmd door de Kletsefeart. Alleen vanuit het Skûtsje is deze straat over land toegankelijk. De Helling is de zuidelijke zijstraat van het Skûtsje. Vanaf het Skûtsje rijd je via een dam over de Helling het schiereiland op. Op de dam passeer je het kunstwerk dat beeldend kunstenaar Henk Rusman maakte in opdracht van bouwbedrijf Lont. Dit is de projectontwikkelaar, die in het jaar 2002 startte met de bouw van alle woningen op dit schiereiland in de Kletsefeart.

Als je het schiereiland op komt, kun je linksom of rechtsom rondrijden over de Helling. In het midden van deze ring is een groenvoorziening van de gemeente en op de buitenring tussen de woonstraat en de Kletsefeart staan alle woningen. De meeste woningen staan geschakeld. Van alle woningen loopt de tuin aan de buitenring door tot aan de oever van de Kletsefeart.

Het woord “helling” kent verschillende betekenissen. Zo hebben heuvels en bergen een helling en kennen we in de geologie hellingen van gesteentelagen. Ook in de wiskunde is de helling een bekend begrip. Voor Stiens heeft het woord echter een andere betekenis. Hier is “Helling” namelijk bedoeld als een onderdeel van een scheepswerf. Een scheepshelling is de droogzetinstallatie, waarop schepen en/of andere drijvende objecten op het droge getrokken kunnen worden om bijvoorbeeld te worden schoongemaakt of gerepareerd. Op scheepshellingen worden ook nieuwe schepen gebouwd.

4e Triathlon Friesland in Stiens

Zaterdag 26 juni 2010

Evenals voorgaande jaren wordt ook vandaag weer de jaarlijkse Triathon Friesland georganiseerd in Stiens, nu al weer voor de vierde keer. Met medewerking van de gemeente Leeuwarderadeel en met de inzet van ongeveer 100 vrijwilligers wordt dit Noord-Nederlands Kampioenschap georganiseerd door Sportvereniging Friesland. Meer dan 300 deelnemers telt deze triathlon. Meer dan 50 sponsoren maken dit sportevenement financieel mogelijk. Voor het eerst wordt gewerkt met een electronische tjdregistratie en uitslagverwerking.

's Morgens wordt begonnen met de jeugdtriathlon voor individuen, verdeeld over drie leeftijdsgroepen met hun eigen afstanden van 100 of 250 meter zwemmen, 3 of 9 kilometer fietsen en 800 of 2200 meter hardlopen.

Vanmiddag volgen dan achtereenvolgens de kwart-triathon voor individuen en de kwart-triathlon voor trio-teams, over afstanden van 1 kilometer zwemmen, 40 kilometer fietsen en 10 kilometer hardlopen. Tenslotte starten de achtste-triathons voor individuen en als laatste groep de achtste-triathlons voor trio's. De trio-teams bestaan uit een zwemmer, een fietser en een loper.

Het zwemonderdeel vindt vóór onze woning plaats in de Kletsefeart. Het fietsonderdeel heeft een parcours van 10 kilometer door het Stienser Aldlân. Het looponderdeel bestaat uit een parcours van 2,5 kilometer rond het centrum van Stiens. De start en finish zijn aan de Griene Leane in onze Stienser woonwijk Aldlân.

Boeier in Stiens

Woensdag 12 mei 2010

De Boeier is een straat in de woonwijk It Aldlân te Stiens. Deze woonwijk wordt doorsneden door een in deze wijk doodlopende vaart. Deze Kletsefeart heeft een open vaarverbinding via de Stienserfeart naar de Dokkumer Ee.

De straatnamen van It Aldlân kun je indelen in twee categorieën.
1. De ene groep straatnamen zijn de aanduidingen van de zogenoemde natte straten, waarmee de straten worden bedoeld die aan het vaarwater liggen. Deze straten kregen in hun straatnaam de namen van boten (bijvoorbeeld: Boeier) en van andere zaken die met water te maken hebben (bijvoorbeeld: Brêgeleane).

2. De andere groep straatnamen zijn de aanduidingen van de zogenoemde droge straten, waarmee de straten worden bedoeld die niet aan het vaarwater liggen. Deze straten kregen in hun straatnaam landnamen, zoals bijvoorbeeld: De Blikken.

De Boeier is dus zo'n "natte straat", omdat deze woonstraat parallel ligt aan en ten zuiden ligt van de Kletsefeart. De Boeier is aan de oostzijde toegankelijk via het Skûtsje en loopt aan de westzijde dood aan de kant van de Brêgeleane. Voor fietsers en wandelaars is op dat eind een doorsteek gemaakt naar de Brêgeleane.

Een Boeier is een oud scheepstype, een platbodem, gebouwd als zeilschip, dat snel kan varen. Omdat dit zeilschip zo snel kan varen, was het vroeger als vooral geschikt om bederfelijke waar te vervoeren, zoals: boter en vis. Boeiers voeren destijds zowel op binnenwater als buitenwater. Tegenwoordig worden ze vooral gebruikt voor de pleziervaart.

Boeiers behoren tot de categorie van de kromstevens. Ze hebben een gekromde voorstevenbalk, waar het rondgebogen hout van de scheepswanden van stuurboordzijde en bakboordzijde bijelkaar komen. Over het algemeen gaat men er van uit dat het woord Boeier is afgeleid van 'boeien' of 'opboeien'. Beide woorden schijnen verband te houden met het aan de voorzijde vastzetten van de gebogen planken van de scheepswanden.

Schaatsen en wandelen op de Kletsefeart in Stiens

Zaterdag 9 januari 2010

Het is zover. Er kan voor het eerst weer bij ons worden geschaatst op de Kletsefeart in Stiens. Gisteren zijn de eersten de abominabele ijsvloer van de vaart op gegaan om handmatig met sneeuwschuivers enige verbetering in de toplaag van het natuurijs te brengen.

Ook vanmorgen lopen enkelen over het ijs van de Kletsefeart om zo goed en zo kwaad als het gaat plaatselijk een acceptabele schaatsbaan te creëren. En dan is het aan het begin van de middag eindelijk zover dat een groep kinderen de schaatsen onder kan binden om te gaan schaatsen op de Kletsefeart in onze Stienser wijk Aldlân.

Later op de middag hoor ik dat schaatsen eigenlijk alleen maar goed te doen is op die plaatsen waar de aanwonenden iets aan verbetering van de ijsvloer hebben gedaan. Een eind verderop is zelfs een laag water over het ijs gespoten om ter plekke een nieuwe, gladde topijslaag te verkrijgen. Dat is mooi voor een beperkt deel van de vaart, maar het is geen afdoende oplossing voor het hele traject van de Kletsefeart, die vlak buiten Stiens uitmondt in de Stienserfeart. Schaatsen is verderop eigenlijk geen optie, maar voor een ijswandeling volstaat de huidige ijsdikte tenminste wel.

De leibomen van de Langebuorren

Vrijdag 18 september 2009

Enkele jaren geleden is het winkelcentrum van de Stiens heringericht. De door het dorp slingerende Langebuorren kreeg onder andere een nieuwe bestrating met nieuw straatmeubilair. In de jaren voorafgaand aan de herinrichting stond in de langgerekte voetgangersstrook tussen de winkels en de doorgaande weg een aantal leibomen.

Bij de aanvang van de herinrichting van het dorpscentrum zijn deze leibomen tijdelijk weggehaald uit het centrum en geplant aan de rand van een perceel grond in de nieuwbouwwijk Aldlân, aan de oostzijde van Stiens. Hier zouden de leibomen de centrumrenovatie veilig overleven. Na afloop zouden ze dan weer worden teruggeplaatst in de heringerichte dorpsstraat.

Maar ja, zover kwam het niet. Althans, zover is tot op heden nog niet gekomen. De herinrichting van de Langebuorren is al lang achter de rug. Deze week is langs het parkeerterrein vóór het gemeentehuis nog een aantal fietsbeugels geplaatst, waaraan het winkelend publiek de fiets met kettingsloten veilig kan stallen. Volgens mij is het op dit moment niet meer aan de orde om op afzienbare termijn de leibomen weer te herplaatsen in het vernieuwde winkelcentrum.

En elke keer als wij wandelend of fietsend over de brug van het Bartenspaad de Kletsefeart over steken - om bijvoorbeeld even de post in de brievenbus te doen - zien we aan de overzijde van de Brêgeleane, ter hoogte van die brievenbus bij het Bartenspaad, een opvallend rijtje van vijf bomen. Dát zijn de leibomen van de Langebuorren.

Sportontmoetingsplaats komt in Stiens

Dinsdag 26 mei 2009

In opdracht van onze Gemeente Leeuwarderadeel is Grontmij Nederland BV gestart met de aanleg van een zogenoemde "Sportontmoetingsplaats" aan de Griene Leane in Stiens, gelegen langs de Kletsefeart, tussen het volkstuinencomplex en de Brêgeleane-brug.

De sportontmoetingplaats is een initiatief van het Breedtesportproject "GO-4 Sport", het samenwerkingsverband op het gebied van (jeugd)sport van de vier buurgemeenten Het Bildt, Menaldumadeel, Ferwerderadeel en Leeuwarderadeel. Al in 2004 heeft GO-4 Sport het plan bedacht om sportontmoetingsplaatsen te realiseren in de vier deelnemende gemeenten.
Kort samengevat gaat het er hierbij om, de jeugd meer aan het bewegen te krijgen. Anderzijds heeft zo’n plaats een belangrijke sociale functie. De doelgroep is primair de jeugd van 12-18 jaar, maar kinderen en volwassenen mogen natuurlijk ook van de sportontmoetingsplaats gebruik maken. Ook basisscholen en buurtverenigingen kunnen voor hun sportactiviteiten gebruik gaan maken van deze voorziening.

GO-4 SPORT heeft destijds een prestigieuze prijs van € 50.000,- van Je Maintiendrai Friesland gewonnen voor dit project, te investeren in een sportontmoetingsplaats in alle vier gemeenten. De benodigde aanvullende financiering komt voor rekening van de gemeente en de provincie.

Eind 2008 is via een enquête in de Stienser Omroeper en op de gemeentelijke website de jeugd in de gelegenheid gesteld om invloed uit te oefenen op de locatie van en de voorzieningen op de nieuwe sportontmoetingsplaats. Uiteindelijk is de locatie nu de Griene Leane geworden. Op die plek kan prima worden aangesloten bij de al bestaande voorzieningen van het trapveld en het pannaveld. Zo is in grote mate rekening gehouden met de door de jeugd geuite wensen.

Er komt een betegeld vierkant basketbalveld zonder omheining. Het huidige trapveld wordt gedraineerd. Het bestaande pannaveld krijgt nu een omheining, en de nog te verhuizen skatebaan met de halfpipe krijgen hier een harde vloer van beton of asfalt. Ook komt er een beachvolleybalveld. De locatie zal op een leuke manier aangekleed worden. Met name een aantal bankjes en een transparante overkapping vormen daarbij een welkome aanvulling. Ook met beplanting en struiken kunnen passende effecten worden bereikt. Zo komt er een plek, die uiteindelijk is bedoeld om te ontmoeten èn om te bewegen; het wordt dus - als alles volgens plan verloopt - een soort "actieve hangplek".