Bildtse Soete Grouwe Ortefergadering 2013

Zaterdag 23 februari 2013 

Gerhard Bakker bedankt Bas Brouwer in woord & geschenk

Pelgrimsinformatiecentrum Sint Jacob 
In het Jabikshuus van De Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie komen we vandaag bijeen voor de jaarlijkse 'Bildtse Soete Grouwe Ortefergadering'. Het is inmiddels traditie dat deze bijeenkomst in februari van elk jaar wordt gehouden. Aan dit overleg nemen deel: de Stichting Alde Fryske Tsjerken (SAFT), Stichting De Groate Kerk (SDGK), het Nederlands Genootschap van Sint Jacob (NGvSJ; landelijk en de Regio Fryslân (RCP) en het Pelgrimsinformatiecentrum (PICSJ)) en de Stichting Jabikspaad Fryslân (SJF). Deze vier partijen hebben in nauwe samenwerking een mooi Pelgrimsinformatiecentrum gerealiseerd in het voorportaal van De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie. 

Snert fan Bildtse Soete Grouwe Orten
Eerst evalueren we gezamenlijk het afgelopen jaar en blikken we vooruit op het komende seizoen. En als alles is gezegd wat er moet worden gezegd, sluiten we af met een heerlijke maaltijdsoep van 'Bildtse Soete Grouwe Orten', waarbij roggebrood met spek wordt geserveerd, bereid door Griet Hoekstra, bestuurslid van Stichting De Groate Kerk. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze vergadering goed wordt bezocht; met vandaag zelfs 16 deelnemers. Als goede gastheer en gastvrouwen hebben Tjipke Bloemhof, Eelkje Hilarides, Griet Hoekstra en Margriet Bree om 9.30 uur de vergaderzaal gereed om alle gasten uit Fryslân en uit het midden van het land gastvrij te ontvangen.

SAFT en PICSJ
De vergadering wordt voorgezeten door Gerhard Bakker, directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, die wordt vergezeld door Jan Doede Niemeijer, die als bestuurder dezelfde stichting ook als kerkverhurende organisatie vertegenwoordigt. Van het bestuur van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob is de vandaag van ons afscheidnemende penningmeester Bas Brouwer met zijn echtgenote Sonja aanwezig. Bas introduceert bij het begin van onze vergadering Sjaak van der Worp, het nieuwe Hoofd Vrijwilligerszaken van ons pelgrimsgenootschap.
Namens de andere twee coördinatoren Marten Visser en Frans Hofstra presenteert mede-coördinator van het Pelgrimsinformatiecentrum Agnes Dubelaar de activiteiten en de resultaten van het eerste jaar dat ons nieuwe voorlichtingscentrum in Sint-Jacobiparochie heeft gefunctioneerd. Een inmiddels grote groep vrijwilligers heeft in het afgelopen seizoen veel meer belangstellende pelgrims in spe voorlichting gegeven, dan aanvankelijk was ingeschat. Het Pelgrimsinformatiecentrum voorziet dus duidelijk in de ingeschatte behoefte. We spreken af dat we met name ook de gemeente Het Bildt een goed overzicht zullen geven van een groot aantal activiteiten die we in het afgelopen jaar als vier organisaties rond het pelgrimsinformatiecentrum hebben georganiseerd. De gemeente heeft dit voorlichtingscentrum voor een belangrijk deel mede mogelijk gemaakt, dus we zien het ook als onze taak om de gemeente daarover als dank voor die steun terug te rapporteren. Bij grotere evenementen zullen we de gemeente ook uitnodigen.

SDGK en SJF
Namens het bestuur van Stichting De Groate Kerk vertelt ook bestuursvoorzitster Eelkje Hilarides over de ervaringen omtrent onze samenwerking in het afgelopen seizoen. Nu meerdere samenwerkende partijen hun activiteiten in De Groate Kerk organiseren is het een uitdaging geweest om alle evenementen goed op elkaar af te stemmen, hetgeen we in het afgelopen seizoen tot tevredenheid op de kaart hebben gezet. Zolang we blijven doorgaan onze activiteiten op elkaar af te stemmen, zien we dat we elkaar in onze verschillende doelstellingen en activiteiten heel mooi aanvullen en samen kunnen we meer realiseren dan iedere organisatie voor zich. Eelkje spreekt ook haar waardering uit voor de mooie invulling die we aan het Pelgrimsinformatiecentrum hebben gegeven. Tjipke Bloemhof geeft nog een beknopt overzicht van de culturele activiteiten die in het afgelopen seizoen door deze 60 vrijwilligers tellende stichting zijn georganiseerd. 
Daarna geef ik mede namens de twee andere aanwezig  Jabikspaadbestuurders Klaske Wijbenga en Elly Koopman aan wat wij als Stichting Jabikspaad Fryslân in het afgelopen jaar in en vanuit het Pelgrimsinformatiecentrum hebben georganiseerd op en rond het 150 kilometer lange Fries-Overijsselse pelgrimspad: het Jabikspaad. Een nieuwe routegids, nieuwe bewegwijzering, drie nieuwe Jabiksrûntsjes, begeleiden van enkele bussen vol wandelende pelgrims, beurzen en expositie en het beheren van ruim 80 stempelposten; zomaar een greep uit een jaar actief zijn op en rondom het Jabikspaad.

Huishoudelijke zaken
Tijdens onze vergadering komen onder andere de lopende activiteiten van de komende maanden aan de orde en we blikken ook alvast vooruit op de Zomerexpositie die we gezamenlijk willen organiseren in het jaar 2014. De Regiocontactpersonen van Fryslân van het Nederlands genootschap Klaske Scholte en Elly Koopman delen mee dat ook de genootschapsregio Fryslân een werkgroeplid voor deze expositie zal leveren. 
Naar aanleiding van de evaluatie van vanmorgen beoordelen we gezamenlijk nog of het wenselijk is dat we nu of op termijn aanpassingen invoeren in de Huurovereenkomst en/of in de Gebruiksovereenkomst van verhurende en hurende partijen, maar dat blijkt niet nodig te zijn. Alles staat goed op schrift en het functioneert naar wens. 
Een aantal praktische zaken komen nog aan de orde, zoals: beamerpresentaties tijdens openingsuren, tochtgordijnen, lekkage in de kerktoren, voordeur, verwarming, verbruikscijfers van van nutsvoorzieningen en afschrijvingen van in gebruik zijnde faciliteiten.

Dankjewel Bas
Dan is aan het eind van onze vergadering het moment gekomen om afscheid te nemen van de penningmeester van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob. Bas Brouwer is vandaag voor het laatst in die functie in ons midden en wij hebben als organisaties en als vertegenwoordigers de behoefte om Bas heel hartelijk te bedanken voor het vele en het goede werk dat Bas Brouwer voor en met ons heeft gedaan. Achtereenvolgens wordt Bas toegesproken door Eelkje Hilarides (voorzitter SDGK), Elly Koopman (regiocontactpersoon NGvSJ-Fryslân), Wiep Koehoorn (voorzitter SJF) en Gerhard Bakker (directeur SAFT), waarna Bas als waardering en dank welverdiend wordt beloond met afscheidskado's. Bas Brouwer beantwoordt al die lovende woorden met een aangename afscheidsspeech, waarin hij terugblikt op onze grote gezamenlijke uitdaging om een Pelgrimsinformatiecentrum in Sint-Jacobiparochie te realiseren, en waarin hij zijn trots en waardering uitspreekt voor de plezierige wijze waarop we dat samen tot een groot succes hebben gebracht.

Orten met spek op roggebroad
En dan is it sofeer dat wy an'e orten kinne.
De sopkommen met overheerlijke ortesop worre serveerd en elkeneen gaat der even lekker by sitten om fan Griet hur Bildtse Soete Grouwe Ortesop & roggebroad met spek te genieten.
It is in moaie tradysjonele ôfslúting fan deuze jaarfergadering en wy binne allegaar fansels nag lang niet útpraat metnander, dat it duurt nagal even foordat we saad binne en it praten deen.
Folgend jaar febrewary komme wy weer bynander, hier in it Jabikshuus fan 'e Groate Kerk fan Sint Jabik. Wat is it moai dat we dut metnander soa doen kinne. 
Ant kikes!

Vervolg Bestuursvergadering Jabikspaad

Dinsdag 19 februari 2013 

Het Jabikspaad heeft ruim 80 stempelposten

 
















Vergadering deel 2
Omdat we op 30 januari 2013 van start zijn gegaan met een groot aantal bespreekpunten op de vergaderagenda van het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân gaan we vanavond verder met de resterende - toen nog niet besproken - agendapunten.
Eerst passeren een aantal ingekomen stukken, waaronder ook een bericht van een wandelend echtpaar, dat het hele Jabikspaad heeft bewandeld en dat langs deze weg de bestuursleden bedankt voor de goede verzorging van de bewegwijzering van het Jabikspaad, dat van het Friese Sint-Jacobiparochie tot aan het Overijsselse Hasselt loopt.

Acties 2013
Naar aanleiding van de meest recente notulen, de besluitenlijst en de actuele actielijst passeert een groot aantal van onze activiteiten de revue, zoals bijvoorbeeld het beheer van de Jabikspaad-stempels en Jabikspaad-stempelposten, de Zomerexpositie van het jaar 2014 in De Groate Kerk, Pelgrimeren met kinderen, de nieuwe routegids van het Jabikspaad, de Jabiksrûntsje, en enkele binnengekomen meldingen met betrekking tot route & bewegwijzering, die onze bestuurlijke aandacht vragen.

Interbestuurlijk overleg 2013
Verder bereiden we de jaarlijkse 'Bildtse Soete Grauwe Orten Fergadering' voor, die aanstaande zaterdag samen met de Stichting Alde Fryske Tsjerken, het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en Stichting De Groate Kerk zal worden gehouden in het Jabikshuus van De Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie.

Bestuur bijeen van Stichting Jabikspaad Fryslân

Woensdag 14 maart 2012 

De routegids van pelgrimspad het Jabikspaad

Wandelaars op het Jabikspaad
In de Jacobshoeve van Sint-Jacobiparochie komt vanavond het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân weer bijeen voor een reguliere bestuursvergadering. Aan het begin van de bijeenkomst spreken we over de twee verschillende groepen van elk zo'n 50 Belgische wandelaars, die in april en in mei van dit jaar het Jabikspaad zullen gaan bewandelen. We zullen de beide groepen verwelkomen in en nabij De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie, waar ons ruim 150 kilometer lange Fries-Overijsselse pelgrimspad  - het Jabikspaad -  begint.
Momenteel zijn we ook bezig om alle 80 stempelposten langs het Jabikspaad weer eens onder de loep te nemen, om te bekijken hoe momenteel het stempelen van onze pelgrimsstempelkaart functioneert. Een bijeenkomst voor en met alle stempelhouders zal over enige tijd worden georganiseerd.
Ook blikken we terug op de ervaringen en de resultaten van de Fiets- en Wandelbeurs in de Rai te Amsterdam, waar we voor het Jabikspaad ook een stand hebben bemand om voorlichting te geven aan de toekomstige wandelaars/pelgrims op het Jabikspaad.

Friese kerken langs het Jabikspaad
Na de ingekomen stukken, de notulen, de besluitenlijst en de actielijst te hebben doorgenomen, staan we nog even stil bij de finale ontwerptekst van de Gebruiksovereenkomst voor het voorportaal en de overige ruimtes van De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie. We besluiten van harte akkoord te gaan met de nu voorliggende ontwerptekst, dus binnenkort kunnen de Stichting Alde Fryske Tsjerken, de Stichting Kultureel Sintrum De Groate Kerk, het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en wij als Stichting Jabikspaad Fryslân deze Gebruiksovereenkomst ondertekenen, conform de afspraken die zijn gemaakt tijdens het interbestuurlijk overleg van 18 februari 2012.
Daarna bespreken we onze bijdrage voor dit jaar aan de Zomerexpositie in de maanden juli en augustus van 2012 in De Groate Kerk en spreken we af dat we graag in gaan op de uitnodiging van de Friese organisatie 'Tsjerkepaad' om met hen in gesprek te gaan over mogelijke vormen van samenwerking teneinde het Friese Kerkenpad en het Jabikspaad nòg aantrekkelijker te maken voor Tsjerkepaad-bezoekers en voor de wandelaars/pelgrims van het Jabikspaad.

Routegids van het Jabikspaad
Tenslotte bespreken we de voortgang die is geboekt op de voorbereiding van de herdruk van de routegids van het Jabikspaad. Waar nodig of waar dat wenselijk is, wordt de route voor wandelaars en/of fietser enigszins aangepast, worden teksten van de gids herschreven, zijn nieuwe aspecten zoals het Pelgrimsinformatiecentrum toegevoegd en wordt kaartmateriaal bijgetekend, teneinde straks weer een prachtige nieuwe herdruk van onze routegids uit te geven. De routegidsen zijn in de winkels bijna niet meer verkrijgbaar, maar de belangstelling van kopers is onverminderd groot, en aangezien het wandelseizoen al weer is aangebroken, zullen we proberen om zo snel mogelijk de nieuwe gids in de handel te brengen. We zijn daartoe in de afrondende fase, dus als alles volgens plan verloopt, zal over enkele weken de nieuwe editie verschijnen.
Omdat er veelvuldig wijzigingen zijn en komen in bijvoorbeeld openbaar vervoersschema's, in adressen van stempelposten, overnachtingsadressen en andere horeca-gelegenheden, zullen we in samenwerking met een aantal docenten en leerlingen van het Friesland College een actueel overzicht op onze website plaatsen van al die faciliteiten langs het Jabikspaad en zullen we - nadat de nieuwe routegids is verschenen - die lijst(en) ook periodiek wijzigen als de situatie daartoe aanleiding geeft.

Interbestuurlijk overleg over Pelgrimscentrum Sint Jacob

Zaterdag 18 februari 2012

Onthulling van het Informatiebord van De Groate Kerk van St. Jabik

Interbestuurlijk overleg
Inmiddels maken we met meerdere partijen gebruik van De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie en is het moment aangebroken om met die partijen gezamenlijk terug te blikken op onze samenwerking van het afgelopen jaar, vanaf de opening van het Pelgrimscentrum Sint Jacob, in het voorportaal van de monumentale Groate Kerk van Sint Jabik. Vanmorgen en vanmiddag woon ik - samen met twee medebestuurders - dat overleg bij als voorzitter van de Stichting Jabikspaad Fryslân, één van de deelnemende partijen in het Friese Pelgrimsinformatiecentrum.

Nederlands Genootschap van Sint Jacob & Stichting Jabikspaad  Fryslân
Om half elf vanmorgen begint de eerste overlegsessie in het Jabikshuus, het moderne vergadercentrum dat achter De Groate Kerk is aangebouwd. We zitten aan tafel met een bestuursdelegatie van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en van de Stichting Jabikspaad Fryslân, samen met het gezamenlijke, driehoofdige Coördinatieteam van het Pelgrimscentrum Sint Jacob. In dit eerste uur blikken we terug op bijna één jaar werken met èn in ons gezamenlijk pelgrimsinformatiecentrum, dat in het afgelopen jaar op de 2e en de 4e zaterdag van de maand was en is geopend van 11.00-15.00 uur. Aan de hand van de ervaringen van het afgelopen jaar bespreken we de inhoud van het voorliggende concept van de Gebruiksovereenkomst, die in het vervolg van deze sessie zal worden besproken met de andere belanghebbende samenwerkingspartners.

Stichting Alde Fryske Tsjerken 
Om twaalf uur arriveert ook Gerhard Bakker, de directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Met hem bespreken we de uitkomsten van onze voorgaande sessie, waarbij we onze voorstellen met betrekking tot de nog af te sluiten Gebruiksovereenkomst aan hem voor advies voorleggen. We zitten nu als drie partijen goed met elkaar op één lijn, dus we kunnen van start met de derde overlegsessie van vandaag, namelijk met een bestuursdelegatie van Stichting De Groate Kerk. Deze bestuurders arriveren om 12.00 uur en voegen zich ook bij ons.

Informatiebord vóór De Groate Kerk
Maar voordat we met alle vier partijen om tafel gaan, vieren we een heuglijk feit. Gerhard Bakker heeft zojuist namelijk het nieuwe Informatiebord van het Pelgrimscentrum Sint Jacob meegenomen, dat buiten geplaatst zal worden vóór De Groate Kerk. Dit prachtige Informatiebord geeft kort informatie over het Cultureel Centrum dat in deze monumentale Groate Kerk is gehuisvest. Daarnaast wordt gewezen op de aanwezigheid van het Pelgrimsinformatiecentrum, in het voorportaal van De Groate Kerk. De openingstijden en alle betreffende websites worden vermeld en onderaan het bord staan de namen van de zes organisaties, die door een aanmerkelijke financiële ondersteuning het samen met ons mogelijk hebben gemaakt om de herbestemming van De Groate Kerk mogelijk te maken. Vóór De Groate Kerk wordt nu het Informatiebord onthuld.  

Bildtse soete grouwe orten
Deze onthulling 'beklinken' we met een door Stichting De Groate Kerk aangeboden feestelijke snertmaaltijd, gemaakt van de 'Bildtse soete grouwe orten', een heel oud landbouwgewas dat momenteel - zoals weleer - weer wordt verbouwd op de Bildtse zeeklei. Deze traditioneel Bildtse hele erwten (orten) zijn hier en daar in Het Bildt weer te koop. De overheerlijke 'ortesop' (snert) met roggebrood en spek wordt met smaak en grote dank gegeten. Bildts culinair is ook cultuur, dus prima passend in dit goed draaiende "Kultureel Sintrum" van Sint-Jacobiparochie.

Stichting De Groate Kerk
Na deze feestelijke maaltijd start om 13.00 uur het interbestuurlijk overleg van Stichting De Groate Kerk, het Nederlands Genootschap van Sint Jacob, de Stichting Jabikspaad Fryslân en de directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Stichting De Groate Kerk is huurder van De Groate Kerk en het Jabikshuus en het Nederlands Genootschap is huurder van het Voorportaal van De Groate Kerk. Verhuurder is de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Beide hurende partijen hebben inmiddels een huurovereenkomst met de verhurende stichting gesloten. Vandaag moeten de Stichting De Groate Kerk en het Nederlands Genootschap van Sint Jacob nog een bilaterale Gebruikersovereenkomst opstellen, waarmee ze als goede gebruikers samen met de Stichting Jabikspaad correct gebruik maken van de eigen en de gemeenschappelijke ruimtes.

Gebruiksovereenkomst
De resultaten van de bestuursvergaderingen van de drie deelnemende gebruikers worden in het interbestuurlijke overleg aan elkaar voorgelegd. Alhoewel we alle drie heel verschillende organisaties zijn, delen we een groot aantal gemeenschappelijke doelen, waar het gaat om de publieksfunctie die wij voor onze in cultuur geïnteresseerde doelgroepen vervullen. Natuurlijk heeft elke organisatie ook haar eigen belangen, maar dankzij de goede start van onze samenwerking, de plezierige en helpende manier waarop we in het afgelopen jaar hebben gewerkt en de wil om er gezamenlijk iets moois en iets goeds van te maken, maakt het mogelijk dat we in goed overleg alle zakelijke aangelegenheden vanuit ieders perspectief transparant aan elkaar kunnen voorleggen, waarna we in een gezamenlijk zoekproces op alle onderhandelpunten in harmonie tot wederzijds geaccepteerde werkwijzen voor toekomstig gezamenlijk gebruik komen.

Jaarlikse Ortefergadering
Ruim een uur later zien dan we dan ook als vertegenwoordigers van alle vier samenwerkende partijen terug op een mooi resultaat van ons werk. We zijn klaar om de finale tekst van de Gebruiksovereenkomst op te stellen, waarna die kan worden ondertekend voor wederzijds akkoord.
Jaarlijks zullen we dan in de maand februari een 'Bildtse Soete Grouwe Ortefergadering' beleggen, waarin we op grond van wederzijdse en gezamenlijke evaluatie onze gemaakte werkafspraken zullen bijstellen, uitgaande van onze dan geldende situatie, wensen en plannen. We spreken naar elkaar uit dat we tevreden zijn over onze samenwerking en zien vol vertrouwen een plezierige samenwerking in het Bildtse met elkaar tegemoet.

foto: Gerhard Bakker (directeur Alde Fryske Tsjerken)

Stuurgroepevaluatie van De Groate Kerk

Maandag 29 augustus 2011

Aan het eind van de middag start de Stuurgroepevaluatie in De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie. Ongeveer een jaar lang heeft een breed samengestelde Stuurgroep gefunctioneerd rond De Groate Kerk. In het afgelopen jaar heeft deze Stuurgroep zich bezig gehouden met de restauratie van het interieur en het exterieur van De Groate Kerk, en met het organiseren en inrichten van het Pelgrimscentrum Sint Jacob in het voorportaal van de kerk èn met alle organisatorische aspecten van het openingsweekend van de Groate Kerk en van dat Pelgrimsinformatiecentrum; gehouden in april 2011.

In deze evaluatiebijeenkomst zijn vertegenwoordigers aanwezig van onder andere de Stichting Alde Fryske Tsjerken, Plaatselijk Belang, Stichting De Groate Kerk, de ondernemersvereniging, het Nederlands Genootschap van Sint Jacob, de gemeente Het Bildt en wij zijn als vier bestuurders van de Stichting Jabikspaad Fryslân ook aanwezig. Deze evaluatiebijeenkomst wordt afgesloten met een warm buffet, om ook in meer informeel verband met elkaar terug te blikken op de zo geslaagde restauratie, verbouw en heropening van De Groate Kerk.

Onder leiding van de directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, Gerhard Bakker, blikken we in de evaluatiesessie als samenwerkende partijen met elkaar terug op onze doelen, op de door ons gevolgde werkwijze, op de resultaten en op de vraag in hoeverre alle gestelde doelen zijn bereikt. Dat gesprek resulteert in een resterend wensenlijstje van zaken die nog niet gerealiseerd konden worden en een buitengewoon respectabele lijst van alle wensen die in de periode van restaureren, verbouwen en heropenen wel zijn gerealiseerd.

Aan het eind van deze evaluatiebijeenkomst kijken we vooruit naar de wijze waarop we in de nabije en in de verder gelegen toekomst als samenwerkende partijen graag verder met elkaar willen optrekken op het gebied van marketing, promotie en evenementenorganisatie. Alles overziend kunnen we concluderen dat we op plaatselijk, gemeentelijk en provinciaal niveau een majeur project hebben afgesloten, dat met de noodzakelijke financiële steun van heel veel partijen, met veel beroepskrachten en met veel vrijwilligers mag worden beschouwd als een schoolvoorbeeld van eendrachtig samenwerken.

Wie nu Sint-Jacobiparochie binnenkomt, ziet al heel snel aan de noordzijde van het mega-dorpsplein een majestueuze Groate Kerk staan, prachtig gerestaureerd en geschilderd in de oorspronkelijke kleurstelling van de toenmalige architect Romein, en binnen een goed geoutilleerde multifunctionele grote zaal met in het grote voorportaal van dit bijzondere gebouw een drie verdiepingen tellend Pelgrimsinformatiecentrum. We mogen allen met recht trots zijn op dit schitterende resultaat, dat veel organisaties uitnodigt tot mooie evenement voor kleine doelgroepen en zeker ook voor een omvangrijk en breed publiek.

Tot 10 september van dit jaar kan nog gratis op beide zaterdagen een bezoek worden gebracht aan de zomerexpositie "Uytland in zicht' van de Kunstkring Uytland en aan de tentoonstelling over het pelgrimeren en het Jabikspaad van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en van de Stichting Jabikspaad Fryslân. Elke tweede en vierde zaterdag van de maand is voortaan het Pelgrimsinformatiecentrum in de Groate Kerk geopend voor iedereen die zich wil oriënteren op wandelen, fietsen en pelgrimeren in Fryslân - voor wie dat nu of later wil - ook als aanlooproute naar Santiago de Compostela.

Pelgrimszondag in Sint-Jacobiparochie

Zondag 10 april 2011

Op deze derde Jacobsdag in de heropende Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie komt vandaag een grote groep pelgrims bijeen. Het ochtendprogramma staat open voor alle belangstellenden. Het middagprogramma wordt in besloten kring georganiseerd. Om 9.30 uur begint de eredienst in De Groate Kerk, met als thema: Pelgrimstocht. Deze ochtendkerkdienst in een volle Groate Kerk wordt ook bijgewoond door de leden van de kerkelijke gemeente van Sint-Jacobiparochie, samen met de genodigden voor deze dag. De genodigden zijn onder andere de Friese leden van het Genootschap van Sint Jacob en de vrijwilligers die verbonden zijn aan de Stichting Jabikspaad Fryslân. In het bijzonder heten we ook elf leden welkom van 'De Soevereine Orde van Sint Jacob in Holland', opgericht in 1279, toen 12 edelen van deze ridderorde in de Ridderzaal te Den Haag tot ridder werden geslagen.

Na het koffiedrinken na afloop van de kerkdienst zet de groep genodigden zich in beweging. We wandelen vanuit De Groate Kerk over het pelgrimspad van het Jabikspaad van Sint-Jacobiparochie, via Oude Bildtdijk en de Boonweg naar de Waddenzeedijk. Op het zonnige terras van café-restaurant De Zwarte Haan pauzeren we, om daarna langs de Koude Vaart en over Oude Bildtdijk en de Kadal weer terug te wandelen naar Sint-Jacobiparochie.

In de Groate Kerk wordt dan een duo-lezing verzorgd over de 'Via de la Plata', de 500 kilometer lange Zilverroute, de pelgrimroute vanuit het zuid-Spaanse Sevilla naar Santiago de Compostela. Wandelpelgrim Jan Galjé vertelt over de oude Romeinse weg, een steenachtig pelgrimspad, gekarakteriseerd door lange rechte stukken weg, met hier en daar mooi geconstrueerde Romeinse bruggen. Daarna neemt fietspelgrim André Brouwer de presentatie over, aan de hand van een diaserie met mooie beelden van paden, wegen, flora & fauna en allerlei interessante bouwwerken en andere bijzonderheden langs dit oude Spaanse pelgrimspad.

Het middagprogramma wordt afgesloten met een optreden van 'Wrongel 'en Wei', een muziekgezelschap dat middeleeuwse en 16e eeuwse muziek zingt en speelt. Daarna volgt het ons welbekende 'Café Saint Jacques', waarbij we onder het genot van een hapje, een drankje en omlijst door de vrolijke muziek van Wrongel 'en Wei nog kunnen terugblikken op drie mooie, geslaagde pelgrimsdagen in Sint-Jacobiparochie.

We prijzen ons gelukkig dat we als Stichting Jabikspaad Fryslân in aangename samenwerking met Stichting De Groate Kerk, met het Nederlands Genootschap van Sint Jacob èn met de Stichting Alde Fryske Tsjerken elkaar in staat hebben gesteld om met vooral ook financiële ondersteuning van veel organisaties de restauratie van De Groate Kerk en de bouw, inrichting en opening van het Pelgrimsinformatiecentrum mogelijk te maken. Een schoolvoorbeeld van eendrachtige samenwerking van een betrekkelijk groot aantal hecht samenwerkende partijen binnen en buiten Fryslân, die samen van harte staan en gaan voor een gemeenschappelijke zaak.

Heropening van De Groate Kerk met Pelgrimsinformatiecentrum

Vrijdag 8 april 2011

De eigenaar van De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie - de Stichting Alde Fryske Tsjerken - heeft vanmiddag haar recent gerestaureerde kerk vanmiddag heropend. Op verzoek van de huurder - de Stichting De Groate Kerk - hebben zowel het interieur als het exterieur van De Groate Kerk een grondige opknapbeurt gekregen. Samen met het Nederlands Genootschap van Sint Jacob hebben we als Stichting Jabikspaad Fryslân in het grote voorportaal een drie etages tellend Pelgrimsinformatiecentrum gecreëerd. Dit nieuwe centrum voor fietsers, wandelaars en pelgrims in spe is vanmiddag gelijktijdig geopend.

Voorafgaand aan de officiële heropening is een gevarieerd programma met verschillende sprekers van de diverse organisaties die deze restauratie en vernieuwing van De Groate Kerk in eendrachtige samenwerking mogelijk hebben gemaakt. Journalist-schrijver Herman Vuijsje verzorgt een uitdagende inleiding over de toenemende populariteit van het pelgrimeren, en over de manier waarop daar ook in Nederland wordt ingespeeld. Het plaatselijke duo 'Accordéon Mélancolique' verzorgt een muzikaal intermezzo, waarin ze de genodigden als het ware meenemen op een muzikale reis naar Santiago de Compostela.

De opening wordt verricht door Cees van't Veen, directeur van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Buiten komen zo'n 100 basisschoolkinderen uit alle vier windstreken verkleed als pelgrims naar het kerkplein vóór De Groate Kerk. Daar worden feestelijke ballonnen opgelaten. En daarna volgt voor het groot aantal genodigden een informeel samenzijn, waarbij iedereen volop de gelegenheid heeft om De Groate Kerk van buiten en van binnen te bezichtigen. Achter de kerk - in het Jabikshuus - is een mooie tentoonstelling van de basisscholen over De Groate Kerk en over pelgrims en pelgrimeren. Ook het Pelgrimsinformatiecentrum van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en van de Stichting Jabikspaad Fryslân kan worden bezichtigd.

De heropening geniet volop mediabelangstelling. Vanmorgen was Omrop Fryslân aanwezig voor een nieuwsreportage voor het televisieprogramma 'Hjoed'. Het Friesch Dagblad brengt met twee grote foto's en een redactioneel artikel op de voorpagina's van het hoofblad èn van het Regio-katern dit evenement in woord en beeld; en om 18.30 uur komt Piet Paulusma voor de opname van zijn weerbericht-reportage, vanavond vanuit Sint-Jacobiparochie bij De Groate Kerk en het prachtige Pelgrimsinformatiecentrum, dat voortaan tweewekelijks op zaterdagen is geopend voor belangstellende fietsers, wandelaars en pelgrims in spe.

Van binnenuit

Zondag 21 november 2010

Op 18 juni 2010 was ik in het Franeker Museum Martena bij de feestelijke opening van de tentoonstelling "Van binnenuit, Kerkinterieurs van Loppersum tot Wier". Deze tentoonstelling was een idee van de Friese kunstenaar Douwe Elias. De tentoonstelling vond plaats in het kader van het veertigjarig bestaan van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De Groninger kunstschilder Henk Helmantel voelde er meteen voor om samen met zijn collega Douwe Elias een aantal van hun beider schilderijen van kerkinterieurs gelijktijdig in Museum Martena tentoon te stellen. Deze bijzonder gelegenheidsexpositie duurde tot 5 september 2010. Ter gelegenheid van deze expositie verscheen een tentoonstellingsbrochure getiteld": "Van binnenuit". De directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken - Gerhard Bakker - noemt in deze brochure zijn voorwoord "Een waardig eerbetoon".

Eén van de doelstellingen van de Stichting Alde Fryske Tsjerken is het behouden van monumentale kerkgebouwen, nadat ze hun religieuze functie hebben verloren. Een tweede doelstelling is het wekken van publieke belangstelling voor deze bijzondere kerkgebouwen. De kunstenaars Douwe Elias en Henk Helmantel zijn hartstochtelijke liefhebbers van historische kerken. Het is dan ook voor de hand liggend dat zij een aanmerkelijk deel van hun kunstwerken in het teken hebben gesteld van kerkinterieurs.

Het was de 17e eeuwse kunstschilder Pieter Janszoon Saenredam die in de eerste helft van de 17e eeuw een heel nieuw schildergenre introduceerde, namelijk die van de kerkinterieurs. Saenredams schilderijen zijn meesterwerken van religieuze kunst. Die traditie is in onze tijd voortgezet door Helmantel en Elias. Het standpunt, het perspectief, het ongelofelijke realisme en de fenomenale fijnschildertechniek van Henk Helmantel zijn de succesfactoren van deze meesterschilder. In de brochure schrijft Ruud Spruit over het bijzondere talent en de toewijding van de in Westeremden wonende Henk Helmantel. In de brochure staan afbeeldingen van zijn geschilderde kerkinterieurs van Amersfoort, Bozum, Huizinge, Leermens, Loppersum, Westeremden en Gernrode.

Zijn Franeker collega-schilder Douwe Elias schildert volkomen anders. Elias is een romantisch schilder, een realist, zo schrijft Peter Karstkarel in de tentoonstellingsbrochure. Manon Borst (directeur van Museum Martena) schrijft in deze brochure dat sfeer, kleurgebruik en lichtval in de kerk een belangrijke rol spelen in de geschilderde kerkinterieurs van Elias. In de brochure staan afbeeldingen van zijn geschilderde kerkinterieurs van Dordrecht, Dronrijp, Leermens, Wier en Bologna.

Frappant is het trouwens om te zien hoe groot de verschillen tussen de schilderstijl van Elias en Helmantel letterlijk aan het licht komen, vooral als je hun schilderijen vergelijkt van de kerkinterieurs die zij beiden schilderden. Bij nadere beschouwing blijkt dan tevens dat beide schilders zich ook enige artistieke vrijheden hebben gepermitteerd in die onderdelen van de identieke kerkinterieurs, die zij al dan niet aan hun schildersdoek toevertrouwden.

Doorstartbijeenkomst in 't Jabikshuus van St. Jabik

Vrijdag 15 oktober 2010

Hoera, het is zover!

Afgelopen maandag konden we bekendmaken dat de Europese Unie onze plannen met een financiële bijdrage van € 140.000,- steunt voor de restauratie, verbouw, herbestemming en inrichting van de Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie. Met deze financiële steun is het totale budget van € 400.000,- nu beschikbaar om alle inrichtingsplannen te realiseren. Voor onze Stichting Jabikspaad Fryslân is dit een belangrijke week, want deze toekenning maakt het mogelijk dat we samen met het Nederlands Genootschap van Sint Jacob ons "Pelgrimscentrum Sint Jacob" kunnen realiseren in het voorportaal van de Groate Kerk.

De eigenaar van de Groate Kerk - de Stichting Alde Fryske Tsjerken - heeft een doorslaggevende rol gespeeld bij de aanvraag en toekenning van de benodigde gelden. Aan het eind van de middag zitten we als bestuursdelegaties van de Stichting Jabikspaad Fryslân en van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob bijelkaar met Gerhard Bakker, directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Dit overleg vindt plaats in "'t Jabikshuus", het multifunctionele centrum dat is gebouwd aan de achterzijde van de Groate Kerk van St. Jabik.

Nu de Stichting Alde Fryske Tsjerken de opdracht aan de aannemer kan en gaat verstrekken om de bouwkundige voorzieningen voor het Pelgrimscentrum Sint Jacob te realiseren, kunnen we als drie samenwerkende partijen concrete werkafspraken maken over allerlei zaken van voorbereidende en uitvoerende aard. Aan de orde komt bijvoorbeeld: samenwerkingsverband, huurcontract, huishoudelijk reglement, evaluatiemomenten, openingsweekend, matenplan, taakverdeling, inrichtingsbudget, inventaris, presentatiemateriaal, etc. Steeds is daarbij ook van belang dat we terdege rekening houden met de belangen van de "Stichting Groate Kerk", de hoofdhuurder van de Groate Kerk, want vooral een goede samenwerkingsrelatie met deze stichting is een succesbepalende factor voor het welslagen van ons pelgrimscentrum in oprichting.

Nadat het overleg met de Stichting Alde Fryske Tsjerken is beëindigd, gaan we als Stichting Jabikspaad Fryslân en Nederlands Genootschap van Sint Jacob nog even door om ook onze bilaterale samenwerking nader met elkaar door te nemen. We maken afspraken over onze beide werkgroepdelegaties, plannen het eerste inrichtingsoverleg en regelen de wijze waarop we een optimale aansluiting bij de dorpsactiviteiten van St. Jabik kunnen realiseren, opdat we van meet af aan in goed overleg met alle lokale belangengroepen in het daartoe opgerichte Stuurgroepverband samen werken aan realisatie van dit ook voor Sint-Jacobiparochie belangrijke pelgrimscentrum in het voorportaal van de Grote Kerk van Sint Jabik.

Jubileumfeest 40 jaar Stichting Alde Fryske Tsjerken

Donderdag 9 september 2010

Vandaag bestaat de Stichting Alde Fryske Tsjerken precies 40 jaar. Om dit mee te vieren ben ik vanavond als voorzitter van de Stichting Jabikspaad Fryslân - tevens donateur van deze jarige stichting - te gast bij het grote jubileumfeest in de Willibrorduskerk van Holwerd. Deze voormalige Hervormde kerk is pas sinds 2008 eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken en is daarmee het meest recente gebouw dat de stichting heeft overgenomen. Het is tevens één van de grootste kerkgebouwen van de stichting. Mede om die reden is dit een uitgelezen locatie om elkaar vanavond te ontmoeten in een volle kerkzaal.

Na het inloophalfuur worden alle gasten verwelkomd door spreekstalmeester Jan Arendz, bekend als Fries acteur van toneelgezeschap Tryater. De voorzitter van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, Jan Kersbergen, houdt daarna zijn openingswoord. De stichtingsvoorzitter vertelt dat de stichting inmiddels 38 kerken in eigendom heeft en dat daar in dit 40e bestaansjaar wellicht nog de 39e en de 40e aan zullen worden toegevoegd.

Sterk en enthousiasmerend is de daaropvolgende toespraak van Jannewietske de Vries, de gedeputeerde van de provinsje Fryslân, die ook de monumentenzorg in portefeuille heeft. Ze feliciteert en complimenteert vooral ook alle donateurs en vrijwilligers van de stichting, die het succes van 40 jaar zorg voor Friese kerken mede mogelijk hebben gemaakt. "Zonder deze stichting zou Fryslân er armer uit hebben gezien", aldus de gedeputeerde. Het provinciebestuur draagt graag bij aan het werk van de stichting, omdat de Friese kerken een rijke schat van onze provincie vormen. Maar, uit recent diepteonderzoek blijkt dat helaas zo'n 100 van de 770 Friese kerken in de komende tien jaar vrij zullen moeten vallen van de plaatselijke kerkgemeenschappen en dat zo'n 200 andere kerkelijke gemeenschappen in de komende tien jaar in financiële problemen zullen komen om hun kerk nog afdoende te beheren. De provincie formuleerde inmiddels een "Deltaplan Fryske Tsjerken", richtte een breed samengesteld Deltaplatform op en installeert van onderop uit kerkelijke gemeenschappen Deltateams om met een groot aantal maatregelen van de kerken te redden wat er te redden valt. "De Fryske tsjerken binne it hert en siel fan minsken en doarp", beweert gedeputeerde De Vries.

Wat ik bijzonder waardeer, is het feit dat Jannewietske de Vries de plannen van de stichting prijst om samen met o.a. onze Stichting Jabikspaad Fryslân, de Stichting Groate Kerk en het Nederlands Genootschap van Sint Jacob het Pelgrimscentrum Sint Jacob als Informatiecentrum te openen in de Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie. Ze vertelt dat wij daarmee laten zien dat het heel goed mogelijk is om de ook door de provincie gewenste functieverbreding van oude Friese kerken te realiseren.

Tenslotte vergelijkt ze het 40-jarig bestaan van de Stichting Alde Fryske Tsjerken met de beproevingen van het volk Israël tijdens haar reis door de woestijn naar het beloofde land. Als gedeputeerde mag ze vanavond de stichting als het ware helpen om over de Jordaan het beloofde land binnen te treden om het in bezit te nemen. Als verjaardagsgeschenk biedt gedeputeerde Jannewietske de Vries daarom aan voorzitter Jan Kersbergen een jubileumkadocheque aan ter waarde van € 7.500,- als premie om het mogelijk te maken dat de Stichting Alde Fryske Tsjerken voortvarend aan het werk kan met het digitaliseren van alle beschikbare kennis van en over de Friese kerken, teneinde te komen tot een bruikbare kerken-database.

Hierna volgt een toespraak van de Rijksadviseur voor het Cultureel Erfgoed, Wim Eggenkamp. Hij erkent dat het voor plaatselijke kerkgenootschappen bijkans onmogelijk is geworden om de steeds complexer wordende kerkrestauraties tot een succesvol einde te maken. Toch, vindt hij, moeten die kerkgemeenschappen zo lang mogelijk volhouden en zal de Stichting Alde Fryske Tsjerken ondersteuning kunnen bieden door haar steeds verdergaande en noodzakelijke professionalisering.

Deze toespraak wordt gevolgd door een prachtige uitvoering van drie muziekstukken, verzorgd door het strijkorkest Apollo, bestaande uit een tiental jonge violistes en twee cellisten, onder leiding van hun meespelende dirigent Arjen Beintema.

Na de pauze worden enkele leden van de Plaatselijke Commissies gehuldigd door de directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, Gerhard Bakker, als blijk van waardering voor al het werk dat zij al meer dan 25 jaar in plaatselijke kerken van deze stichting hebben gedaan. Het kostersechtpaar van de Rotondekerk van Terband krijgt een oorkonde uitgereikt, omdat zij deze kerk van de stichting door adequaat optreden hebben behoed voor een vernietigende gasexplosie, toen hen enige tijd geleden bleek dat de kerk helemaal vol was gelopen met gas door een tweetal gaslekken, die enige dagen daarvoor waren ontstaan door graafwerkzaamheden buiten de kerk.

Jan Arendz presenteert daarna een quiz met allerlei meerkeuzevragen over de oude Friese kerken, waaraan alle gasten mee kunnen doen. Wist je bijvoorbeeld dat de Stichting Alde Fryske Tsjerken inmiddels al 3625 donateurs heeft?

Nu is het tijd voor het indrukwekkende optreden van de Friese zanger Gerrit Breteler, begeleid door pianiste Clara Rullman. Prachtige liederen zingen en spelen ze, in het Fries, in het Nederlands, in het Tukkers en tenslotte het ook gevoelige Drentstalige "Erica", waarvan het refrein door de hele zaal wordt meegezongen.

En dan eindigt het officiële programma met de gebruikelijke dankwoorden en met de uitnodiging om vooral nog even na te blijven praten onder het genot van een hapje en een drankje, verzorgd door de vrijwilligers namens de Plaatselijke Commissie van deze grote Willibrorduskerk van Holwerd.

Brainstormsessie voor Pelgrimscentrum Sint Jacob

Dinsdag 13 juli 2010

In de Jacobshoeve te Sint-Jacobiparochie komt vanavond het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân bijeen. Vanavond geen reguliere bestuursvergadering, maar een thema-avond. We hebben nu namelijk eens een brainstormsessie met het oog op de uiteenlopende, beoogde functies, bouw en inrichting van het in oprichting zijnde Pelgrimscentrum Sint Jacob, dat we van plan zijn komend najaar te openen in het grote voorportaal van de Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie.

Het Nederlands Genootschap van Sint Jacob gaat de komende jaren dit voorportaal van de Groate Kerk huren van de Stichting Alde Fryske Tsjerken om samen met de Stichting Jabikspaad Fryslân op aantrekkelijke wijze vorm en inhoud te geven aan een gemeenschappelijk pelgrimscentrum, waar wandelaars en fietsers op zaterdagen terecht kunnen voor allerlei zaken die te maken hebben met het pelgrimeren van het Friese Sint-Jacobiparochie (St. Jacob) naar het Spaanse Santiago (St. Jacob) de Compostella. Als de provincie Fryslân in de komende weken de laatste, nog benodigde, gelden beschikbaar stelt, kan ons pelgrimscentrum worden gerealiseerd.

Ons plan is om de begane grond van het portaal in te richten als ontvangstruimte, waar met onder andere vitrines algemene informatie wordt verstrekt over wandelen en fietsen in het algemeen en pelgrimeren in het bijzonder.

De westelijke ruimte van de 1e verdieping is geschikt om in te richten als stiltecentrum, waar gelegenheid wordt geboden tot bezinning, stilte, meditatie. Kortom een ruimte die bedoeld is voor spiritueel en/of religieus gebruik.

De oostelijke ruimte van de 1e verdiepeing is geschikt als themaruimte voor het Jabikspaad, het Fries-Overijsselse pelgrimspad, dat loopt van Sint-Jacobiparochie naar Hasselt.

De nieuw te bouwen tweede verdieping die over de gehele breedte van het voorportaal komt, is in zijn geheel het meest geschikt om als themaruimte te dienen voor allerhande over het pelgrimspad naar Santiago de Compostela; nog nader in te vullen door het Nederlands Genootschap van Sint Jacob.

Met deze indeling brengen we de bezoekers van het Pelgrimscentrum Sint Jacob van beneden naar boven "in the mood" om ooit als wandelaar in Sint-Jacobiparochie het pelgrimspad te gaan betreden, teneinde hen uiteindelijk als gelouterd en dankbaar pelgrim te laten arriveren in Santiago de Compostela.

Met bovenstaande opzet kunnen we als Stichting Jabikspaad Fryslân in nauwe samenwerking met het Nederlands Genootschap van Sint Jacob een overzichtelijk en goed beheersbaar centrum voor bijvoorbeeld informatie, bezinning, verkoop, beleving en gezondheid realiseren, waarbij aangetekend dat we in de zomermaanden in het kader van de Friese activiteiten van het "Tsjerkepaad" (zomer-openstelling van kerken op zaterdag) op grotere schaal willen en kunnen opereren, als we in samenwerking met de Stichting Groate Kerk ook mede invulling geven aan de thematische inrichting van de jaarlijkse zomerexpositie in de grote kerkzaal van de Groate Kerk.

Zo wordt het in het voorjaar en het najaar, maar ook in het zomerse hoogseizoen voor alle belangstellenden een aangenaam verpozen in de Groate Kerk. En we hopen natuurlijk dat deze activiteiten velen ertoe zullen aanzetten om ook de beslissing te nemen om als wandelaar op afzienbare termijn het pelgrimspad op te gaan, om enkele maanden of jaren later als pelgrim met een schat aan ervaringen te arriveren in Santiago de Compostella.

Met deze brainstormsessie van vanavond is die droom weer een stapje dichterbij gekomen.

Expositie Van binnenuit in Museum Martena te Franeker

Vrijdagmiddag 18 juni 2010

Vanmiddag is de opening van de tentoonstelling "Van binnenuit, Kerkinterieurs van Loppersum tot Wier" in Museum Martena te Franeker. Deze dubbeltentoonstelling met schilderijen van kerkinterieurs van Henk Helmantel en Douwe Elias vindt plaats in het kader van het 40-jarig bestaan van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De kerkinterieurs van Henk Helmantel en Douwe Elias hangen deze zomer in de Coba de Grootzaal; een prachtige plek voor de virtuoze en stijlvolle schilderijen van deze twee meesterkunstenaars.

Aan het eind van de middag worden alle genodigden welkom geheten door Manon Borst, directeur van Museum Martena. Daarna volgt een toespraak van de directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, Gerhard Bakker. Ter gelegenheid van de opening van deze jubileumexpositie volgt een lezing over architectuurschilders en architectuurschilderijen, verzorgd door Peter Karstkarel. Na een muzikaal intermezzo is er volop gelegenheid om te genieten van de grovere schilderstijl van Douwe Elias en van het fijnschilderwerk van Henk Helmantel.