Dwalen door het land van weldadigheid

Zaterdag 9 januari 2021
 

Buiten Boijl over het zandpad van de Kerkweg

Tussen Landweer & Friese Waterlinie
In het jaar 2015 verscheen de wandelgids 'Tussen Landweer & Friese Waterlinie', geschreven door de landschapsjournalist Fokko Bosker. Deze wandelgids bevat vijf Themaroutes, die zijn opgebouwd uit 13 afzonderlijke wandelroutes door de Friese gemeenten Ooststellingwerf & Weststellingwerf, over een afstand van 250 kilometer, en qua etappe-routes gebaseerd op het Friese Wandelknooppuntennetwerk.
De 13 etappes worden door Bosker vooral verhalend beschreven, waarbij de streekhistorie en de flora en fauna van de streek uitgebreid aan bod komen. De gids heeft meer het karakter van een wandelgids, dan een routegids, want je leest wel veel over wat je onderweg wandelend passeert, maar de incidentele teksten over de te wandelen etappe-routes zijn zo globaal, dat ze niet kunnen worden gebruikt om de route onbezorgd foutloos te lopen.

Wandelen in thema's en in etappes
Durkje en ik hebben besloten vandaag weer een route te wandelen van de 13 etappes van deze wandelgids. We lopen vandaag de eerste etappe van Themaroute 3, met als thema-titel 'Over de grens', waarmee de Fries-Drentse provinciegrens wordt bedoeld.
Deze etappe van Boijl naar Noordwolde is 18 kilometer lang, maar omdat wij vanuit het eindpunt Noordwolde direct en rechtstreeks terug wandelen naar Boijl, verlengen we de wandelafstand vandaag met vijf kilometer, waardoor de totale wandelafstand 23 kilometer wordt.
Etappe 3.1 is getiteld: 'Dwalen door het land van weldadigheid'. Dat verwijst naar de 'Maatschappij van Weldadigheid', de organisatie die het - op initiatief van generaal-majoor Johannes van den Bosch - sinds 1818 als taak beschouwde om door het stichten van een landbouwende kolonie de wijdverbreide armoede op het platteland en in de steden te bestrijden. Het was de bedoeling dat de onlanden van het tegenwoordige Drents-Friese Wold door kolonisten - zoals de armoedzaaiers en behoeftige stedelingen uit de huidige Randstad - zouden worden ontgonnen tot goede cultuurgronden. Daar zou dan een 'land van weldadigheid' ontstaan. De plaatsen Frederiksoord, Willemsoord, Wilhelminaoord, Boschoord en Veenhuizen zijn momenteel zichtbare tekenen van wat ooit dat land van weldadigheid had moeten worden. Vandaag wandelen we onder andere door Landgoed Boschoord, gelegen in dat land van weldadigheid.

Spoorzoeken in het Wandelknooppuntennetwerk van Zuid-Oost Fryslân
Van elke etappe wordt in de wandelgids het startpunt en het eindpunt aangegeven, en de route-aanwijzing bestaat uit de opeenvolgende Wandelknooppuntennummers, die je wandelend 'in het veld' passeert. Het kaartje in de wandelgids met daarin de knooppuntennummers is zozeer verkleind afgebeeld, dat die niet kan worden gebruikt als betrouwbare routegids.
We kunnen vandaag wel gebruik maken van twee Wandelknooppuntennetwerken (het Friese en het Drentse), maar het middenstuk van deze route is nog wel een zoek- en vindplaatje. Het begin van de route is duidelijk, want dan kun je prima de door Fokko Bosker genoemde aanduidingen op de routepalen in het veld opvolgen. Het probleem ontstaat waar je bij Boschoord het Fries-Drentse Grenspad over steekt, want dan kom je in de provincie Drenthe. Fokko Bosker geeft terecht aan dat op dit moment (2015-2021) het Drentse Wandelknooppuntennetwerk nog niet (geheel) klaar is, dus zodra je Drenthe binnenwandelt, gaat hij over op een tekstuele routebeschrijving. Maar, nu wil het toeval dat Drenthe voor dit stukje van de provincie al wel klaar is met het Wandelknooppuntennetwerk. De nieuwe routepalen met daarop de bewegwijzering staan al wel in het bos, maar daarmee zijn vermoedelijk de oorspronkelijke groene routepalen weggehaald uit het bos. En onze wandelgids vraagt ons nu juist om die groene route te volgen. Dat gaat dus niet meer lukken, ook al omdat de nieuwe Drentse Wandelknooppuntnummers niet in onze routegids van 2015 staan. Hieronder zal ik in ons wandelverslag schrijven hoe we dat onderweg oplossen.
Zodra je overigens Fryslân weer binnenwandelt, kun je wederom prima de Friese Wandelknooppunten volgen, zoals Fokko Bosker die heeft vermeld als routebeschrijving.

Etappe 3.1: Dwalen door het land van weldadigheid
Om 7:45 uur vertrekken we in het donker vanuit Feinsum, en brengen we onze auto naar het begin- en tevens eindpunt van vandaag, in Boijl. Als we echter wegrijden, merken we dat het wegdek naast ons huis glad is. Als we op het Noordwesttangent rond Leeuwarden rijden, horen we om acht uur op het nieuws van de autoradio dat de lichte neerslag hier en daar op koude wegen leidt tot ijsvorming op het wegdek, dus voorzichtigheid is geboden. Even later horen we op Omrop Fryslân Radio dat het KNMI voor het noorden van Nederland weercode oranje afgeeft, omdat het plaatselijk glad is. We rijden door, zij het langzaam en voorzichtig.
Vlak vóór 9:00 uur parkeren we onze auto bij het dorpshuis van Boijl. Als we uitstappen, blijkt het de goede keus te zijn geweest om voorzichtig te rijden, want op de klinker van de parkeerplaats is het glad. De geasfalteerde Boijlerweg is in elk geval zo glad niet, blijkt als we om letterlijk klokslag negen uur bij de klokslag van de luidklok in de klokkenstoel van het kerkje (1619) van Boijl langslopen.
Op het moment dat we bij de dorpskerk de Kerkweg in gaan, komt een grote Dodge Ram met behoorlijke snelheid aanrijden over de Boijlerweg. Dat was geen probleem als hij rechtdoor was gereden, maar als ik zie dat de richtingaanwijzer in onze richting wijst, is mij direct duidelijk dat hij met deze snelheid de bocht naar de Kerkweg niet ongeschonden door kan en zal komen. De auto neemt de bocht, en glijdt direct naar de andere kant van de weghelft, waar hij met een klap en geknars linksvoor tegen een betonnen paaltje botst. Het paaltje overleeft het zonder kleerscheuren, maar de auto is beschadigd. De automobilist aarzelt overigens niet, en rijdt direct door, de Kerkweg in. Verderop in de Kerkweg zien we de auto en zijn automobilist ergens achter op een erf staan. 

Door het Friese land van weldadigheid
Enkele tientallen meters verderop verlaten we de bebouwde kom. De klinkerweg gaat op de grens van dorp en open veld onmiddellijk over in een breed zandpad met naastliggende schelpenpaadje. Hier kunnen wij onbezorgd - zonder uit te glijden - onze route vervolgen, in de richting van de Lindevallei door het open veld, over de Kerkweg in noordelijke richting. Vóór ons schijnt de zon zachtjes verderop over het berijpte veld links en rechts van de Kerkweg.
Over de Meuleveldweg lopen we door een glooiend landschap naar het buurtschap Rijsberkampen, en van daaruit over de Rijsberkamperweg weer terug naar de Boijlerweg. Hier moeten we door de berijpte berm lopen, want het bolle wegdek is hier als een ijsvloer zo glad.
De Boijlerweg steken we diagonaal over, om dan aan de overzijde over een mooi voetpad te gaan langs twee kleine bospercelen met vennetjes, die midden in het open veld gelegen zijn. Het begint hier licht te regenen, en dat zal het later op de dag ook nog enkele keren doen, maar nooit zoveel dat een paraplu of dat regenkleding nodig is.
Over de Doldersumsestraat lopen we naar de Fries-Drentse provinciegrens. 

Door het Drentse land van weldadigheid
Aan de overzijde van de grens begint het buurtschap Boschoord, gelegen in het Drentse land van weldadigheid. Hier gaan we het bos van Boschoord binnen. De routebeschrijving geeft aan dat we door Landgoed Boschoord de groene paaltjesroute moeten volgen. Na het eerste, achtergebleven, groene paaltje volgt geen volgende. Wel de witte route-aanduiding van het Drentse Wandelknooppuntennetwerk, maar die staat niet beschreven in onze routegids. We besluiten midden in het bos de routebeschrijving van onze wandelgids te interpreteren naar de Wandelknooppunten die hier tot onze verrassing al wel in het bos zijn geplaatst door het Recreatieschap Drenthe. Daarbij helpt het ons overigens heel goed dat de Drentse Wandelknooppunten die we daartoe nodig hebben, wel zijn afgebeeld op onze Wandelknooppuntenkaart van de Friese Wouden. De keuze van de uitgever van deze wandelkaart - Recreatieschap Marrekrite - om ook de Drentse wandelknooppunten in het Fries-Drentse provinciegrensgebied wel op de Friese kaart af te beelden, helpt ons om onze route goed te (ver)volgen.
Zo komen we uiteindelijk weer uit op het zandpad van de Grensweg langs de Kolonievaart, vanwaar de Friese Wandelknooppunten weer in het veld worden aangetroffen. 
We passeren een tuin, waarin twee mannen bezig zijn om een enorme omgezaagde boom in dikke plakken te zagen.

Terug in het Friese (on)land van weldadigheid
Als we na een eind langs de Kolonievaart te hebben gelopen, de Drents-Friese provinciegrens weer oversteken, zijn we aangekomen ten zuiden van Noorwolde-Zuid. We gaan verder over een mooi veldpad tussen de velden en langs hakhoutbosjes. In een laaggelegen en moerasachtig bosperceel is het smalle wandelpad nogal drassig, en je ervaart hier terdege wat men vroeger aanduidde als 'onland', dat in cultuur moest worden gebracht ten behoeve van agrarische doeleinden.
 
Als ik in dit onland bij Oosterseveld even van het pad af ga om van zo'n laaggelegen moerasachtig deel een foto te maken, schrikt iets verderop een ree op in de boomwal, en rent snel het veld verderop over, voor ons snel uit het zicht gerakend.
Als we dit mooie voetpad verlaten, wandelen we even later het buurtschap Oosterstreek binnen. En vrij snel daarna arriveren we in onze plaats van bestemming: Noordwolde.
Vanwege de Corona-beperkingen is hier nagenoeg alles gesloten, dus we zoeken en vinden bij de voormalige Tramhalte naast het Nationaal Vlechtmuseum in het centrum van Noordwolde een bankje voor een rustpauze, waar we iets eten en drinken. 
Op het moment dat we Noordwolde binnen wandelden begon de zon voor het eerst vandaag aangenaam te schijnen, dus we zitten hier heerlijk in de zon te lunchen. Het is nu kwart voor één, dus we hebben de route van 18 kilometer binnen vier uren gelopen.
Na deze pauze lopen we voldaan in de zachte winterzon terug naar Boijl. We volgen daarbij de vijf kilometer rechte lijn vanuit Noordwolde via Oosterstreek naar Boijl, waar we om 13:45 uur arriveren.
Voordat we naar huis rijden, gaan we nog even op bezoek bij mim in Drachten.

Bonifatius Kloosterpad - In het voetspoor van heiligen & pelgrims

Vrijdag 8 januari 2021
 

Cover van het verhalenboek 'Bonifatius Kloosterpad'

Bonifatius in Fryslân

De Noordzee schonk de wereld Fryslân. Een waterrijke delta aan het eind van talloze riviermondingen. Een gebied van kreken, geulen, slikvelden, schorren, kwelders, oeverwallen en stranden. Een land dat met de getijden meebewoog, dat steeds andere gedaanten aannam.
Na het instorten van het Romeinse Rijk werkten de Friezen zich op tot een Europese grootmacht met een handelsvloot en filialen in riviersteden en havens aan zee in Duitsland, Frankrijk, Engeland en langs de Oostzee.
De Angelsaksische monniken Willibrord en Bonifatius verspreidden het christelijk geloof onder de Friezen. In hun kielzog volgden andere missionarissen, en weer later de middeleeuwse kloosterorden. De dood (in het jaar 754) en de heiligverklaring van Bonifatius leidden tot een pelgrimsstad: Dokkum aan het Wad. Dokkum was in de Middeleeuwen lang de belangrijkste zeehaven in het noorden.

De kerstening en komst van de kloosters brachten nieuwe inzichten op waterstaatkundig gebied -inpoldering, sluizen en bedijkingen - en legden de basis voor het hedendaagse cultuurlandschap in Fryslân. 

De nalatenschap van heiligen, monniken en pelgrims levert boeiende verhalen op. De snippers informatie en de sporen in streeknamen en in het landschap, al is het maar een minieme afdruk, laten zich al wandelend lezen en begrijpen.

Kloosters in Fryslân
Het Bonifatius Kloosterpad verbindt Schiermonnikoog met Wolvega en ontsluit alle belangrijke kloosterlocaties, uithoven en voorwerken in noordoost- en zuidoost-Fryslân. De verhalen roepen een beeld op van toewijding, doorzettingsvermogen, vernuft en gedrevenheid om goed te doen, te helpen, te werken en te bidden. Dichter bij God kon je eigenlijk in het aardse bestaan niet komen; kleine paradijsjes van gemeenschapszin en creatief vernuft.
De werkelijkheid was natuurlijk weerbarstiger; de pogingen om de hemel te veroveren gedoemd tot mislukken. Het levert mooie, zinnenprikkelende verhalen op en uiteenlopende cultuurlandschappen: van Wad tot woud. De dijkenbouw, vervening, aanleg van waterschapswerken zoals sluizen en dammen, ontwikkeling van ambachten en wetenschap, drukten een onuitwisbaar stempel op het landschap.
Wie van noordoost naar zuidoost wandelt in Fryslân, doorkruist alle denkbare landschapstypen en verschijningsvormen. Van de Waddenzeekust met duinen en kwelders naar het ingedijkt open zeekleigebied met terpdorpen en middeleeuwse kerken, de veengebieden doorsneden door vaarten en wijken en voorzien van elzen- en eikensingels en de hogere zandgronden met beekdalen en oeverwallen met heidevelden en bossen. De afwisseling van streeklandschappen weerspiegelt de veelkleurige en veelvormige geschiedenis sinds de Middeleeuwen.
Voor wie er bij stilstaat en er oog voor heeft, laat de erfenis van Bonifatius zich tot op heden nog altijd goed lezen. 

Bonifatius Kloosterpad
Het Bonifatius Kloosterpad bestaat uit 12 aaneengesloten etappes tussen Dokkum en Wolvega en dertien rondwandelingen: op Schiermonnikoog, rond Anjum, bij Dokkum, Burgum, Drachten, Oosterwolde, Wolvega, en een meerdaagse route vanuit en weer terug naar Buitenpost.
Het Bonifatius Kloosterpad belicht de rijke historie van de kloosters en landschappen en toont de onlosmakelijke band tussen beiden. De pelgrim ruikt en ziet afdrukken van eeuwen in weidse akkers, graslanden, intieme boomwallen, coulissen, vaarten en wijken. Er is veel aandacht voor de gevarieerde natuur onderweg. Van noord naar zuid maakt de wandelaar kennis met het hedendaagse klooster Schiermonnikoog in Huize Rijsbergen, de abdijen Sion en Weerd, Bonifatiusabdij en -kapel in Dokkum, Claercamp bij Rinsumageast, Veenklooster, Vrouwenklooster, Gerkesklooster, Buweklooster, het Barraconvent in Burgum, Smelne in Smalle Ee en het Karmel klooster bij Drachten, In Tribus Montibus bij Trimunt, Mariahof in Bakkeveen, Steenkerk bij Luinjeberd, het Hasker- en Schoter Convent ten noorden en zuiden van Heerenveen, en als laatste op de grens met Overijssel, Blesdijke. 

Een ontdekkingsreis en pelgrimage

Wandeljournalist Fokko Bosker publiceerde samen met co-auteur Lammert de Hoop in het jaar 2019 de wandelgids 'Bonifatius Kloosterpad'. Het titelblad van dit boek vermeldt dat het hier gaat om 'Een ontdekkingsreis en pelgrimage door het 'wilde' oosten van Fryslân'. Die wandelgids beschrijft de kleurrijke geschiedenis van de kloosters in Fryslân in routekaarten, foto's en begeleidende teksten.

Durkje en ik waren aanwezig bij de presentatie van het Bonifatius Kloosterpad, die plaatsvond op 15 november 2019 in de Bonifatiuskapel te Dokkum.

Deze wandelgids bevat de twaalf aaneengesloten etappes en de dertien lokale rondwandelingen. In totaal beslaat het wandelnetwerk 495,19 kilometers in oostelijk Fryslân, het gebied tussen het Friese Waddeneiland Schiermonnikoog en Wolvega.

Wandelgids Bonifatius Kloosterpad
Met zijn wandelgids neemt auteur Fokko Bosker je als wandelaar mee in een schitterend gebied met veel cultuur en natuur. Hij laat je wandelen naar oude kloosterlocaties en uithoven. Het is een tocht door Wad en Woud, in een rijke afwisseling van streeklandschappen en prachtige natuurgebieden.

Bij de wandelgids is ook een afzonderlijke 'Wandelkaart Bonifatius Kloosterpad' uitgegeven, zowel in het Nederlands als in het Duits. Deze grote, informatieve wandelkaart bevat op de voorzijde een schematische weergave van alle routes, met informatie over de natuurlijke ondergrond, en op de achterzijde wordt in woord en beeld enige informatie gegeven over onder andere: Musea en Pleisterplaatsen, de beide boeken over de route, de (voormalige) kloosters die je op deze route passeert, en korte teksten over cultuurhistorie, onthaasten en over deze pelgrimsroute, die tevens natuurgebieden ontsluit.  

De wandelgids is gebaseerd op het Wandelknooppunten-netwerk. De routebeschrijving in de wandelgids is uiterst beknopt, maar het volgen van de als routebeschrijving achtereenvolgens genoemde wandelknooppunten kan volstaan om de beschreven routes goed te lopen.

Wie de vele Friese klooster- en kerkenpaden, schouwpaden, lijk- en dijkwegen van deze wandelroute loopt, maakt kennis met de vele sprekende getuigen uit vervlogen tijden van middeleeuwse kloosterorden in Fryslân. Dit Bonifatius Kloosterpad belicht de rijke Friese geschiedenis van kloosters en landschappen, en toont je al wandelend ook de relatie tussen beide zaken.

In het voetspoor van heiligen en pelgrims

Tegelijk met deze wandelgids verscheen ook dit bijbehorende boek 'Bonifatius Kloosterpad - In het voetspoor van heiligen en pelgrims'. Dit begeleidend schrijven in boekvorm biedt per wandelroute inspirerende verhalen over het gebied dat deze wandelgids bestrijkt.
Na een inleiding over het voetspoor van heiligen en pelgrims worden alle 12 Etappes, alle 3 Trajecten en alle 10 Rondwandelingen één voor één beschreven in dit verhalende boek. Wie beide boeken naast elkaar leest, zal hier en daar dubbelingen in de tekst ervaren, want delen uit dit verhalenboek zijn ook gebruikt als informatieve tekst in de wandelgids. Toch is het interessant om de beide tekstboeken voorafgaand aan of tijdens en na elke wandeldag te lezen, want de beide boeken geven samen een uitgebreide achtergrondinformatie over allerhande zaken die op een of andere wijze iets te maken hebben met de route die je tijdens zo'n wandeldag volgt. Zo vormen Wandelgids, Wandelkaart en Verhalenbundel een mooie combinatie voor de wandelaar die het Bonifatius Kloosterpad loopt.
Beide boeken sluiten af met een Pelgrimszegen, een Bemoediging en een Zegenwens.
Achterin dit boek staat nog een kaart van Fryslân, waarin het huidige Pelgrimsnetwerk van de provincie Fryslân staat afgebeeld, waarop de routes van het Claercamppad, het Jabikspaad, het Bonifatius Kloosterpad en het Sint-Odulphuspad staan.

Lezen - wandelen - lezen

• Samenwerken, niet altijd binnen de kaders van de wet, was een Friese gewoonte.
• Een pelgrim in de ware zin van het woord: Nergens thuis, altijd op zoek.
• Kloosters hebben een grote impact gehad op het leven in Fryslân.
• Omstreeks 1500 telde het huidige Fryslân ruim 50 kloosters van diverse orden.
• Van kloosterlingen werd de uiterste soberheid verwacht.
• Het Cisterciënzer klooster Claercamp bij Rinsumageast, het grootste moederklooster van het noorden, telde op zijn hoogtepunt meer dan 400 monniken.
• De kloosters legden ook het fundament voor het huidige Wetterskip Fryslân.
• Herinner je gisteren, droom van morgen, maar leef vandaag.
• De opvang van pelgrims die een heilige plek met een bezoek vereerden, was voor de monniken een belangrijke taak.
• Pelgrims reizen individueel of in kleine groepen.
• Hoe preciezer we iets willen weten, hoe moeizamer het is de feiten van fictie te onderscheiden.
• Noem niet iets jouw eigendom, maar houd alles in gemeenschap.
• Wandelen helpt de dagelijkse sores te ontstijgen, het hoofd leeg te maken en nieuwe emoties en gedachten toe te laten.
• De confrontatie met de natuur werkt louterend op lichaam en ziel.
• Lopen is denken en doen.
• Het klooster was de enige plek waar vrouwen zich konden ontwikkelen, waar ze onderwijs konden volgen en tot hun dood verzekerd waren van onderdak en voeding.
• Het verlangen naar liefde en geluk drijft ons onverminderd voort.
• Het landschap in Fryslân is voorzien van de handtekening van het christendom.
• Een pelgrimstocht is een stap uit het normale patroon; daardoor krijg je een gevoel van vrijheid.
• Het succes van de pelgrimstocht komt door de hang van de mens naar rituelen.
• Pelgrimages zijn populair, omdat ze toegankelijk zijn voor iedereen.
• Lopen is universeel.
• Pelgrims wandelden allemaal om zin te geven.
• Wandelen is schatten verzamelen.
• Delen geeft verbinding, weet elke pelgrim.
• Lopen maakt het hoofd leeg.
• De wandelroute dwingt je tot opletten, en er gebeuren altijd onverwachte dingen, die het gemoed opbeuren.
• Frédéric Gros ziet wandelen als een filosofische daad en als een spirituele ervaring.
• De onverwachte zegeningen van het lopen spreekt steeds meer mensen aan.
• Wandelen verhoogt de sensitiviteit.
• Als we wandelen, nemen we aandachtiger waar.
• Wandelen maakt de weg vrij naar een sterkere beleving.
• Lopen is de oudste, meest natuurlijke en eenvoudige en meest verkwikkende manier van voortbewegen die er bestaat.
• De pelgrim 2.0 zoekt en vindt inspiratie en verlegt grenzen tijdens het wandelen. 
• De weg is het doel, niet de bestemming.
• De gastvrijheid van refugio's viel pelgrims ten deel tijdens hun tocht. Ontvangen en delen.
• Als we genoeg inkomsten hebben om rond te komen, is het voor ons voldoende. We hebben besloten het wat rustiger aan te doen en meer van het leven te genieten. Het geeft meer ruimte in het hoofd en tijd om praktisch de handen uit de mouwen te steken voor de gemeenschap.
• Jongeren van gegoede afkomst gingen op 'Grand Tour', om kennis en levenservaring op te doen.
• De Derde Regel van Sint-Franciscus roept op God te volgen en solidariteit met mens en natuur te tonen.

Omdenken scheurkalender 2020

Woensdag 6 januari 2021
 

De 'Omdenken scheurkalender 2020'

Scheuren om te denken in 2020
Ruim een jaar geleden kreeg ik de 'Omdenken Scheurkalender 2020'; een goede aanleiding om zoveel mogelijk elke dag van het jaar kennis te nemen van het volgende afscheurblad van deze scheurkalender.
Na het succes van de scheurkalender van het jaar 2019 leek het de uitgever een goed idee om ook voor 2020 maar weer een nieuwe kalender samen te stellen en uit te geven.
Deze scheurkalender bevat 366 pagina’s vol met spreuken, verhalen, vragen en plaatjes, die je prikkelen, en die je anders naar de dingen laten kijken.

Van 'ja maar' naar 'ja en'
'Omdenken' wordt in de kalender omschreven als: 'Omdenken is een manier van denken waarmee je van een probleem een nieuwe mogelijkheid maakt'. Je kijkt dan niet op een 'ja, maar...'-manier naar de wereld (naar hoe het volgens jou 'zou-moeten-zijn'), maar je kijkt wel op een 'ja, en....'-manier naar de wereld, naar hoe het 'zou-kunnen-zijn'.
De scheurkalender is één van de verschillende manieren waarop de makers van Omdenken hun gedachtegoed zoveel mogelijk naar buiten willen brengen. In deze scheurkalender kunnen ze daartoe quotes, korte verhaaltjes en plaatjes kwijt, maar kunnen ze niet al te diep op de materie in gaan. Daarentegen moet het ook een beetje leuk blijven, en daartoe leent zo'n scheurkalender wel. 

Quote van de maand

1. Overweging: Probeer eens alles wat je hebt weg te denken. Wat zou je terug willen hebben?
2. Focussen is vooral een kwestie van beslissen welke dingen je niet gaat doen.
3. Spijt is verstand dat te laat komt.
4. Niemand is ooit groot geworden door een ander te kleineren.
5. Mensen willen best veranderen, tenzij het van een ander moet.
6. Om je dromen waar te maken, heb je maar één ding nodig: moed.
7. Als je gelukkig kunt zijn met het geluk van anderen, ben je altijd gelukkig,
8. Met z'n allen rare dingen doen, en niemand die er wat van zegt. Dat noemen we cultuur.
9. Een dieperliggend onvervuld verlangen is de bron van elk probleem.
10. Bij mensen die het met ons eens zijn, voelen we ons comfortabel. Mensen die het met ons oneens zijn, doen ons groeien.
11. Je kunt niet iedereen helpen, maar iedereen kan wel iemand helpen.
12. Je hoeft het licht van de buurman niet uit te doen om je eigen licht te laten schijnen.

Bonifatius Kloosterpad - Wandelgids

Maandag 4 januari 2021

Cover van de wandelgids 'Bonifatius Kloosterpad'

Een ontdekkingsreis en pelgrimage

Wandeljournalist Fokko Bosker publiceerde samen met co-auteur Lammert de Hoop in het jaar 2019 de wandelgids 'Bonifatius Kloosterpad'. Het titelblad van dit boek vermeldt dat het hier gaat om 'Een ontdekkingsreis en pelgrimage door het 'wilde' oosten van Fryslân'. Het gaat om een wandelgids die de kleurrijke geschiedenis van de kloosters in Fryslân beschrijft in routekaarten, foto's en begeleidende teksten.

Durkje en ik waren aanwezig bij de presentatie van het Bonifatius Kloosterpad, die plaatsvond op 15 november 2019 in de Bonifatiuskapel te Dokkum.

Deze wandelgids bevat twaalf aaneengesloten etappen en dertien lokale rondwandelingen. In totaal beslaat het wandelnetwerk 495,19 kilometers in oostelijk Fryslân, het gebied tussen het Friese Waddeneiland Schiermonnikoog en Wolvega.

In het voetspoor van heiligen en pelgrims

Met zijn wandelgids neemt auteur Fokko Bosker je als wandelaar mee in een schitterend gebied met veel cultuur en natuur. Hij laat je wandelen naar oude kloosterlocaties en uithoven. Het is een tocht door Wad en Woud, in een rijke afwisseling van streeklandschappen en prachtige natuurgebieden.

Tegelijk met deze wandelgids verscheen ook het bijbehorende boek 'Bonifatius Kloosterpad - In het voetspoor van heiligen en pelgrims'. Dit begeleidend schrijven in boekvorm biedt per wandelroute inspirerende verhalen over het gebied dat deze wandelgids bestrijkt.
Bij de wandelgids is ook een afzonderlijke 'Wandelkaart Bonifatius Kloosterpad' uitgegeven, zowel in het Nederlands als in het Duits. Deze grote, informatieve wandelkaart bevat op de voorzijde een schematische weergave van alle etappes met informatie over de natuurlijke ondergrond, en op de achterzijde wordt in woord en beeld enige informatie gegeven over onder andere: Musea en Pleisterplaatsen, de beide boeken over de route, de (voormalige) kloosters die je op deze route passeert, en korte teksten over cultuurhistorie, onthaasten en over deze pelgrimsroute, die tevens natuurgebieden ontsluit.  

De wandelgids is gebaseerd op het Wandelknooppunten-netwerk. De routebeschrijving in de wandelgids is uiterst beknopt, maar het volgen van de als routebeschrijving achtereenvolgens genoemde wandelknooppunten kan volstaan om de beschreven routes goed te lopen.

Wie de vele Friese klooster- en kerkenpaden, schouwpaden, lijk- en dijkwegen van deze wandelroute loopt, maakt kennis met de vele sprekende getuigen uit vervlogen tijden van middeleeuwse kloosterorden in Fryslân. Dit Bonifatius Kloosterpad belicht de rijke Friese geschiedenis van kloosters en landschappen, en toont je al wandelend ook de relatie tussen beide zaken.

De 25 routes van het Bonifatius Kloosterpad

Met het bewandelen van alle 25 routes van deze wandelgids gingen Durkje en ik op voetreis tussen uitersten, die de verbeeldingskracht van de pelgrim voedt en inspireert. Inmiddels hebben wij deze ontdekkingstocht en pelgrimage door het 'wilde' oosten van Fryslân geheel volbracht, en volgt hieronder een samenvatting van alle afzonderlijke routes, hierna bestaande uit achtereenvolgens 12 Etappes, 3 Trajecten en 10 Rondjes, over een totale wandelafstand van 495,19 kilometer.
Als je op de weblink klikt van onderstaande 25 routes, verschijnt ons dagverslag van die betreffende route op je beeldscherm.

Twaalf Etappes = 220,99 kilometer
De 12 etappes van het Bonifatius Kloosterpad liepen we als volgt op de volgende dagen:

• Etappe 1 liepen we op 21 augustus 2020 - Dokkum naar Feanwâlden - 17,44 kilometer;
• Etappe 2 liepen we op 6 september 2020 - Feanwâlden naar Garyp - 16,52 kilometer;
• Etappe 3 liepen we op 20 september 2020 - Garyp naar De Veenhoop - 16,38 kilometer;
• Etappe 4 liepen we op 27 september 2020 - De Veenhoop naar Drachten - 14,17 kilometer;
• Etappe 5 liepen we op 4 oktober 2020 - Drachten naar De Wilp - 26,63 kilometer;
• Etappe 6 liepen we op 17 oktober 2020 - De Wilp naar Wijnjewoude - 16,23 kilometer;
• Etappe 7 liepen we op 24 oktober 2020 - Wijnjewoude naar Lippenhuizen - 21,49 kilometer;
• Etappe 8 liepen we op 7 november 2020 - Lippenhuizen naar Oldeberkoop - 18,7 kilometer;
• Etappe 9 liepen we op 14 november 2020 - Oldeberkoop naar Bontebok - 13,89 kilometer;
• Etappe 10 liepen we op 20 november 2020 - Bontebok naar Terband - 19,33 kilometer;
• Etappe 11 liepen we op 6 december 2020 - Terband over Haskerdijken naar Heerenveen - 15,48 kilometer;
• Etappe 12 liepen we op 13 december 2020 - Heerenveen naar Wolvega - 24,73 kilometer.

Drie Trajecten = 56,33 kilometer
De 3 trajecten van het Bonifatius Kloosterpad liepen Durkje en ik als volgt op de volgende dagen:

• Traject 1 liepen we op 21 mei 2020 - De kloosterronde van Buitenpost naar Gerkesklooster - 22,39 kilometer;
• Traject 2 liepen we op 24 mei 2020 - Naar Surhuisterveen - 12,4 kilometer;
• Traject 3 liepen we op 30 mei 2020 - Terug naar Buitenpost - 21,54 kilometer.

Tien Rondjes = 217,87 kilometer
De 10 rondjes van het Bonifatius Kloosterpad liepen we als volgt op de volgende dagen:

• Rondje 1 liepen we op 27 november 2020 - Schiermonnikoog - 15,38 kilometer;
• Rondje 2 liepen we op 21 juni 2020 - Anjum over Peazemerlânnen en Oostmahorn - 14,63 kilometer;
• Rondje 3 liepen we op 16 augustus 2020 - Anjum naar klooster Weerd - 21,94 kilometer;
• Rondje 4 liepen we op 28 juni 2020 - Rondje Dokkum om de noord - 19,22 kilometer;
• Rondje 5 liepen we op 2 januari 2021 - Rondje Dokkum zuidwaarts - 30,48 kilometer;
• Rondje 6 liepen we op 24 mei 2020 - Buitenpost over Veenklooster - 15 kilometer;
• Rondje 7 liepen we op 30 augustus 2020 - Rondje Burgumer Mar over Eastermar - 28 kilometer;
• Rondje 8 liepen we op 13 september 2020 - Drachten over Beetsterzwaag, Olterterp en Ureterp - 27,22 kilometer;
• Rondje 9 liepen we op 31 oktober 2020 - Oosterwolde over Appelscha - 25 kilometer;
• Rondje 10 liepen we op 19 december 2020 - Wolvega naar Blesdijke door de Lendevallei - 21 kilometer.

Uit de wandelgids

• De Noordzee schonk de wereld Fryslân.
• Kloosters waren in de Middeleeuwen bakens van licht; centra van kennis, bedrijvigheid en macht, die op Europese schaal met elkaar verbonden waren.
• Het gevoel van vrijheid, de stap uit het normale patroon, de zoektocht naar nieuwe rituelen, verbinding en bezinning, maken pelgrimeren tot een bijzondere ervaring.
• Delen geeft verbinding, weet elke pelgrim.
• De pelgrimage is een hoogstpersoonlijke, individuele bezigheid die de pelgrim in staat stelt de knellende banden van het bestaan in te ruilen voor vrijheid, geluk en zelfexpressie.
  
  

Bijbelleesrooster 2020 van het NBG/VBG

Zondag 3 januari 2021

Cover van het Bijbelleesrooster 2020 van het NBG

Jaarlijkse uitgave voor iedereen toegankelijk
Elk jaar geeft het Nederlands en Vlaams Bijbelgenootschap (NBG/VBG) een Bijbelleesrooster uit. Eergisteren, bij de ingang van het nieuwe kalenderjaar, begonnen we thuis met het Bijbelleesrooster van 2021. Aan de hand van dit Bijbelleesrooster nemen we elke dag even de tijd om stil te staan bij waar het in het leven echt om gaat. Zo'n tekst zet je namelijk heel even stil en nodigt je uit om er eens over na te denken, en biedt inspiratie, bemoediging en uitdaging.
In het afgelopen jaar hebben we tot en met Oudejaarsdag aan tafel de Bijbel gelezen volgens het 'Bijbelleesrooster 2020'.
Dominee Klaas Touwen, protestants predikant te Deil en Enspijk, is de samensteller van dit leesrooster. Dit Bijbelleesrooster 2020 is een uitgave van het Nederlands en Vlaams Bijbelgenootschap.
Dit leesrooster wordt jaarlijks als klein Bijbel-inlegboekje uitgegeven. Het kan ook worden gevonden op en gratis gedownload via de website van het NBG. En je kunt het Bijbelleesrooster ook volgen via www.debijbel.nl, op je telefoon (bijvoorbeeld via de gratis app), tablet of computer.

Oecumenisch Leesrooster
Het Bijbelleesrooster bood ook in 2020 elke dag weer een korte bijbellezing. Voorheen was dat al dan niet met een dagelijks thema. Voor het jaar 2020 is dat thema wel ingevoegd. De bijbeltekstkeuze is gebaseerd op het kerkelijk jaar, zoals dat in verschillende kerken in Nederland wordt gevierd. Dit Bijbelleesrooster heeft voor de dagelijkse lezingen de zondagse bijbellezingen van het Oecumenisch Leesrooster van de Raad van Kerken als uitgangspunt gekozen. Zo sluiten de doordeweekse bijbellezingen optimaal aan bij de brede variëteit aan bijbellezingen die in verschillende kerkelijke tradities op zon- en feestdagen aan de orde komen.

A-jaar
Het afgelopen (kerkelijk) jaar 2020 was een zogenoemd 'A-jaar'. Dat wil zeggen dat in het afgelopen jaar het Evangelie volgens Matteüs centraal stond. Daarnaast besteedde dit Bijbelleesrooster 2020 in de periode naar Pasen en Pinksteren extra aandacht aan het bijbelboek Exodus. In het najaar lazen we veel verhalen over de Ballingschap en de terugkeer, uit de boeken Daniël, Ezra, Nehemia en Haggai. Kortom: veel variatie, maar daarbinnen ook wel eenstemmigheid, omdat we in het Nieuwe Testament ook woorden herlezen, die we van het Oude Testament ook kennen.

Bijbelboeken en dagthema's
Het bijbelleesrooster biedt zowel bekende als minder bekende bijbelteksten, die zijn bedoeld om er een moment over na te denken.
Behalve de bovengenoemde bijbelboeken, is in het afgelopen kalenderjaar volgens het Bijbelleesrooster 2020 ook gelezen uit de bijbelboeken: Jesaja, Psalmen, Spreuken, Deuteronomium, Prediker, Handelingen, Ruth, Romeinen, Zacharia en 1 Tessalonicenzen.
Enkele uitnodigende dagthema's van het afgelopen jaar waren bijvoorbeeld: Stralen van geluk, Denk en geloof niet te klein, Levensgenieters, Blijf kalm, Gelukzoekers, Genade en recht, De oogst komt, Gezonde lucht, Uitkomen voor je geloof, Oog voor elkaar, Christelijk sociaal en Troost.
Het Bijbelleesrooster vermeldt ook de christelijke feestdagen van het lopende kalenderjaar.
Elke maand werden de gebruikers van het Bijbelleesrooster uitgenodigd om kennis te nemen van een illustratie over bijvoorbeeld een voorwerp dat in de Bijbel wordt genoemd..

Nederlands Bijbelgenootschap
Met het uitgeven van dit Bijbelleesrooster wil het NBG het bijbellezen toegankelijker maken. Het rooster kan worden gebruikt als handvat om de Bijbel te lezen, om geïnspireerd te worden, waarbij de bijbelteksten je helpen om Gods aanwezigheid in je leven te ervaren.
Zo'n bijbelleesrooster biedt je een rustpunt in de hectiek van alledag.

debijbel.nl
Het is de missie van het Nederlands en Vlaams Bijbelgenootschap om de Bijbel dicht bij mensen te brengen.
Het Bijbelleesrooster verwijst daarom ook naar de NBG-website debijbel,nl, waar veel informatie kan worden gevonden over allerlei onderwerpen die met de Bijbel te maken hebben. Op die site kun je onder andere De Nieuwe Bijbelvertaling lezen. En als je lid bent van het NBG heb je de beschikking over heel veel extra achtergrondinformatie op deze bijbelsite, zoals uitleg, foto's, veel verschillende bijbelvertalingen, filmpjes, kaarten, tijdlijnen, bijbelleesplannen, afbeeldingen, enzovoort. Alle leden zorgen er door hun ledenbijdrage voor dat deze website en alle andere bijbelwerk steeds verder wordt uitgebreid en verbeterd.
Kijk maar eens op: debijbel.nl of op de gratis app Mijn Bijbel.

Bonifatius Kloosterpad - Rondje 5 - Dokkum Zuid langs Sint-Benedictuskerk en Klooster Claerkamp

Zaterdag 2 januari 2021
 

Grote of Sint-Martinuskerk bij voormalige Bonifatiusbron van Dokkum

Een ontdekkingsreis en pelgrimage
Wandeljournalist Fokko Bosker publiceerde samen met co-auteur Lammert de Hoop in het jaar 2019 de wandelgids 'Bonifatius Kloosterpad'. Het titelblad van dit boek vermeldt dat het hier gaat om 'Een ontdekkingsreis en pelgrimage door het 'wilde' oosten van Fryslân'. Het gaat om een wandelgids die de kleurrijke geschiedenis van de kloosters in Fryslân beschrijft in routekaarten, foto's en begeleidende teksten.
Durkje en ik waren aanwezig bij de presentatie van het Bonifatius Kloosterpad, die plaatsvond op 15 november 2019 in de Bonifatiuskapel te Dokkum.
Deze wandelgids bevat twaalf aaneengesloten etappen en dertien lokale rondwandelingen. In totaal beslaat het wandelnetwerk zo'n 450 kilometers in oostelijk Fryslân, het gebied tussen het Friese Waddeneiland Schiermonnikoog en Wolvega.

In het voetspoor van heiligen en pelgrims
Met zijn wandelgids neemt auteur Fokko Bosker je als wandelaar mee in een schitterend gebied met veel cultuur en natuur. Hij laat je wandelen naar oude kloosterlocaties en uithoven. Het is een tocht door Wad en Woud, in een rijke afwisseling van streeklandschappen en prachtige natuurgebieden.
Tegelijk met deze wandelgids verscheen ook het bijbehorende boek 'Bonifatius Kloosterpad - In het voetspoor van heiligen en pelgrims'. Dit begeleidend schrijven in boekvorm biedt per wandelroute inspirerende verhalen over het gebied dat deze wandelgids bestrijkt.
De wandelgids is gebaseerd op het Wandelknooppunten-netwerk. De routebeschrijving in de wandelgids is uiterst beknopt, maar het volgen van de als routebeschrijving achtereenvolgens genoemde wandelknooppunten zou moeten volstaan om de beschreven routes goed te lopen.
Wie de vele Friese klooster- en kerkenpaden, schouwpaden, lijk- en dijkwegen van deze wandelroute loopt, maakt kennis met de vele sprekende getuigen uit vervlogen tijden van middeleeuwse kloosterorden in Fryslân. Dit Bonifatius Kloosterpad belicht de rijke Friese geschiedenis van kloosters en landschappen, en toont je al wandelend ook de relatie tussen beide zaken.
Met het bewandelen van alle 25 routes van deze wandelgids gaan Durkje en ik op voetreis tussen uitersten, die de verbeeldingskracht van de pelgrim voedt en inspireert.

Een winterdag met ongekende pracht
Voor vandaag hebben we het vijfde rondje van deze gids op het wandelprogramma staan, met een afstand van 30,48 kilometer.
Dit Rondje 5 kreeg als titel: 'Dokkum Zuid langs Sint-Benedictuskerk en Klooster Claerkamp' met als subtitel: 'In jubelzang van Bonifatiuskapel tot Klooster Claerkamp'.
Om 7:20 uur rijden we vanmorgen in het donker met de auto van Feinsum naar Dokkum. 
De beginregels van een bekend kinderkerstversje passen wel bij deze wandeldag: "Het daget in het Oosten, het licht schijnt overal." Als we om de noord naar Dokkum rijden, zien we in het oosten over de velden het eerste schijnsel van deze nieuwe dag. Het daagt dus wel in het oosten, maar het licht schijnt nog niet overal.
We parkeren de auto in Dokkum bij Betterwird. Het is dan vlak vóór acht uur nog steeds donker in Dokkum. Bij het krieken van de dag en bij het schijnsel van straatlantaarns lopen we naar de Markt van Dokkum, want daar, bij de voormalige Bonifatiusbron tegenover de Grote of Sint-Martinuskerk van pelgrimsstad Dokkum, begint het vijfde rondje van het Bonifatius Kloosterpad.
Op de plek van de voormalige Bonifatiusbron staat nu de moderne IJsfontein, die hier is geplaatst als Elfstedenfontein in het kader van Leeuwarden/Fryslân Culturele Hoofdstad 2018.
De temperatuur is vanmorgen bij vertrek 1 graad Celsius, en die loopt vandaag tijdens onze wandeldag op tot 6 graden Celsius. 
Twee andere regels van hetzelfde kinderkerstversje passen overigens ook bij deze dag, namelijk: "Een nieuwe dag gaat prijken, met ongekende pracht." Dat klopt al helemaal, want gaandeweg deze dag wordt het schitterend weer. De zon schijnt nagenoeg de hele dag volop, en er valt nauwelijks enige neerslag. Op deze prachtige zonnige winterdag - met nauwelijks wind - krijgen we alle tijd om volop te genieten van die ongekende pracht van de natuur, en van dat wat mensenhanden in de loop der eeuwen hier in deze regio hebben gebouwd aan kerken, boerderijen en woonhuizen.



Bonifatius van Dokkum
Langs de Dokkumer Ee lopen we in de richting van het stadscentrum van bedevaartsstad Dokkum. Schepen die afgemeerd zijn, zijn hier prachtig met licht versierd, en ook de volop verlichte Dokkumer molen Zeldenrust laat zich van de beste kant zien.
Als we op de Markt van Dokkum komen, willen we enkele foto's maken. Een toevallig passerende thuiszorgmedewerkster - met mondkapje op en handschoenen aan - vraagt of ze ons bij het schilderachtige licht op de Grote of Sint-Martinuskerk zal fotograferen. Van haar aanbod maken we graag gebruik.
Vanaf dit startpunt van ons Rondje 5 wandelen we door een stil stadscentrum naar de Bonifatiuskapel van Dokkum. Tegenover het Processiepark met de kapel staat bij de nieuwe Bonifatiusbron een standbeeld van de heilige Bonifatius, zich verdedigend tegen de dodelijke aanval met het zwaard. Zijn verdediging mocht niet baten, want in het jaar 754 werd Bonifatius bij Dokkum vermoord, zo luidt het geschiedenisverhaal.

Van Dokkum naar Driezum
Over het bedrijventerrein - en verderop langs het Dokkumer Grootdiep - van de Hogedijken lopen we Dokkum uit. Voorbij de Rondweg Zuidoost gaan we over de Wâlddyk verder buiten de bebouwde kom, met links en rechts van ons alleen maar weilanden, en hier en daar een boerderij.
Bij Wâldhiem steken we de Strobosser Trekfeart over, en daarna verlaten we al vrij spoedig de Kolkensloane om het veldpad van de Dinzerloane op te gaan. Omdat de vorst vannacht licht over het veld is gegaan, loop je 'knapperig' over het graspad, maar omdat het pad uitermate drassig is, moet je toch al laverend over het grasdijkje van dit ontgonnen veengebied van veilige plek naar veilige plek. In de sloot naast ons zwemt een nog eenzame - bijna eenjarige zwaan - in afwachting van een amoureuze en levenslange relatie in het komende voorjaar. 
Met flink bemodderde wandelschoenen komen we aan in Driezum, waar we in de berm eerst maar even onze schoenen enigszins fatsoeneren alvorens we de dorpskom in gaan. We lopen langs de kerk, de oude school en de voormalige Boaz-bank, en buiten de dorpskom passeren we Rinsma State; eens het trotse eigendom van bankier Dirk Scheringa en zijn uit Driezum afkomstige echtgenote. Op de zuidoostpunt van het landgoed van Rinsma State eten we een broodje en drinken we onze meegenomen koffie uit de thermoskan. De zon schijnt heerlijk, en er is niet of nauwelijks sprake van wind, dus we staan hier prachtig op de hoge scheiding van landgoed en open veld.

Van Wâlterswâld naar Damwâld
Over de Van Sytzamawei lopen we naar de Rinsma Pôle (voormalig baggerdepot) en de Petsleat. Van daar af volgen we het smalle asfaltpaadje langs de Petsleat in westelijke richting. Omdat de zon nog zo laag staat, is het pad aan de noordwestzijde redelijk goed begaanbaar, maar de zuidoostelijke kant ligt nog in de schaduw van het gras, en is daardoor nog glad van de vorst. Een wandelaar die uit tegenovergestelde richting komt, waarschuwt ons ervoor om verderop voorzichtig te zijn. Dat blijkt verderop geen loze waarschuwing te zijn, want daar is het asfaltpaadje over de volle breedte buitengewoon glad door de nachtvorst; het asfalt is zo glad als ijs.
Door de mooie boomsingels van de Noardlik Fryske Wâlden lopen we naar de Broekloane, en dan rechtsaf naar het Chichoreimonument van Wâlterswâld, waarop de beeltenis van Durkje haar pake staat, tussen enkele andere werknemers van de voormalige Chichorei-drogerij.
Door Wâlterswâld lopen we daarna - over de Centrale As heen - naar Damwâld.

Kris-kras door Damwâld
Eerst passeren we de eeuwenoude Sint-Benedictuskerk, die al vele eeuwen pelgrims, kloosterlingen en andere passanten voorbij heeft zien lopen over het Kloosterpad 1453.
Verderop - vlak vóór de Vermaning/Fermanje - gaan we het Fermanjepaad op. Dat volgen we totdat we een zogenoemd Halepaad kruisen. We volgen dit deel van de Halerûte, totdat we door het weiland achter de Christelijke Gereformeerde Kerk bij de Damwâldster Haadwei aankomen.
Ten zuiden van het Eineparkje Damwâld verlaten we voor een pauze de doorgaande route, omdat we door het parkje naar de woning van Durkje haar mem willen lopen. In het Eineparkje zien we overigens meer herten dan eenden, dus wij zouden het ook wel het hertenkamp kunnen noemen.
In Nij Tjaerda lunchen we, en als we gevoed en gelaafd zijn, gaan we weer door het parkje terug naar de doorgaande route van het Bonifatius Kloosterpad.
Ten zuiden van de Damwâldster tennisvelden gaan we verder over al weer zo'n oud Halepaad, dat overigens op dit stukje wel uitzonderlijk drassig is. Toch komen we met droge voeten bij de verharde weg van de Lytse Loane. Door de westelijke buitenwijk van Damwâld lopen we dan met veel bochtenwerk naar de Foarwei en De Ikker, de op een hoogte gebouwde Hervormde kerk van Akkerwoude/Ikkerwâld. Over de Hearewei lopen we dan Damwâld uit.

Geastmer Bosk en De Geast
Het is nu de bedoeling dat we naar Rinsumageast wandelen, echter niet langs de brede doorgaande verkeersweg. De routegids wijst ons erop dat het de bedoeling is dat we de bospaden nemen door het Geastmer Bosk. Dan doen we derhalve, maar omdat dit een zogenaamd broekbos (laaggelegen en vochtig) is, moeten we af en toe weer enige capriolen uithalen om met droge voeten over en langs de bijzonder drassige bospaden voort te gaan. Goed opletten, laveren, glibberen en je evenwicht goed bewaren blijken nodig om zonder glij- en valpartijen door dit natte broekbos te lopen. Uiteindelijk verlaten we dit mooie bosperceel recht tegenover Rinsumageast. 

Door het dorp lopen we naar het voormalige Rechthuis, momenteel Herberg, en gesloten. Met het water van De Moark aan onze rechterhand gaan we verder in zuidwestelijke richting, maar niet erg ver, want al spoedig moeten we over een brug en een paadje naar de markante Alexanderkerk van Rinsumageast (of 'De Geast', zoals mijn overgrootouders Oegema-Visfer hun dorp noemden). Dit is een unieke kerk, namelijk de enige basiliekkerk van Fryslân met een crypte. We maken een rondje om de kerk, om nog eens weer de bijzondere vormgeving met die grote zijbeuk van deze dorpskerk te bekijken.
Daarna wandelen we terug naar Het Rechthuis, om vervolgens de Lauwersseewei over te steken, het dorp achter ons latend.

Klooster Claercamp
Nu gaan we verder over de Trekwei in de richting van een bijzondere locatie. Over een smal weggetje langs een lange rij knotwilgen naderen we de plek waar eeuwen geleden het immense Klooster Claercamp (sinds 1165) heeft gestaan. Meer dan 700 monniken en lekenbroeders bevolkten dit Cisterciënzer klooster, waarin en van waaruit zij veel werk hebben verzet. Het Klaarkampermeer getuigt bijvoorbeeld nog van de klei-afgraving ten behoeve van de productie van grote kloostermoppen, waarvan onder ander kloosters en kerken werden gebouwd. Vanuit de lucht is nog steeds in het opppervlakprofiel en aan de overgebleven grachtsloten te zien waar het klooster - op een terp van ongeveer 4,5 meter hoogte - tot vlak na de Reformatie (1580) imposant uitstak boven het maaiveld. De omvang en de betekenis van dit Friese klooster is groot geweest.

Dokkumer Ee
Over de Klaarkampsterwei en de Trekwei lopen we naar de Eebrug, waarmee we de Dokkumer Ee oversteken. Daarna volgen we ongeveer een uur voortdurend het jaagpad langs de meanderende Dokkumer Ee, tot op het Dokkumer bedrijventerrein Betterwird. Regelmatig passeren fietsers, wielrenners en joggers, en we genieten van het prachtige weer, de schilderachtige wolkenluchten, en de mooie zonovergoten rietkragen langs de Dokkumer Ee.
 

Als we in Dokkum bij onze auto arriveren, is het 15:10 uur, dus we hebben de route van 30,48 kilometer, en een beetje meer vanwege onze extra pauzeloopje in Damwâld, in ruim zeven uren afgelegd. Met dit Rondje 5 sluiten we overigens ook het Bonifatius Kloosterpad af, want we hebben nu alle 25 dagtochten van deze wandelgids over een totale afstand van ongeveer 450 Friese kilometers gelopen.

Ald fjûr & Nij ljocht

Freed 1 jannewaris 2021
 

Dochs noch fjûrwurk by de jierwiksel fan 2020 nei 2021

Ald fjûr & Nij ljocht
Nei in rêstige jûn fan in âldjiersbesite by de mem fan Durkje yn Dokkum en dêrnei by myn mim yn Drachten en dêrnei mei de útsetter fan noch rom in heal ûre thús yn Feinsum, hawwe wy de jierwiksel 20 > 21 yn in stil Feinsum fiert.
Flak nei de jierwiksel wie it knap stil yn Feinsum, stiller as yn de foargeande jierren. Net ien op'e dyk en gjin fjûrwurk yn en boppe it doarp te sjen.
Fan boppen koene wy noch al it fjûrwurk sjen fan Hallum en Stiens, want boppe dy buordoarpen hongen wol tal fan útspattings fan lûd, ljocht en kleur.
Ek moai om te sjen dat ynstee fan al dat fjûrwurk no fan rûnom de wrâld allerhande ljocht-shows op tillevisy te sjen wienen; ek prachtich.
En sa glydzje wy meiinoar it nije jier al wer yn.
Foar wa't dit sjocht en lêst, groetnis út Feinsum, en wy winske jo/dy Folle Lok & Seine yn 2021.

Carbidschieten in en rond Feinsum

Donderdag 31 december 2020 - Oudejaarsdag
 

Carbidschieten in het open veld bij Feinsum

Op pad met melkbussen
Drie auto's rijden vanuit het dorp het buitengebied van Feinsum in. Ver buiten het dorp, in het open veld stoppen de auto's. De deuren van de bestelbusjes worden geopend, en het materiaal wordt uit de auto's gehaald. Even later rijdt een jongen op een bromfiets ook het dorp uit, een klein aanhangwagentje achter de bromfiets trekkend, met daarop een diagonaal naar boven gerichte melkbus. Ook hij gaat het veldpad op buiten Feinsum, naar de andere jongemannen. 
Even later wordt de reden van hun actie wel duidelijk als de eerste harde knallen van de melkbussen over het open veld rollen. 

Knallend het jaar uit
Ook in Fryslân is het traditie om het oude jaar met carbidschieten weg te knallen. Overal in Fryslân klinken vandaag de harde knallen. Dit jaar staan meer dan 200 locaties in Fryslân bekend als plekken waar het carbidschieten zal gaan plaatsvinden. 
Vanwege de actuele Covid19-Noodverordening is het carbidschieten wel aan veel strengere regelgeving onderhevig. Het is allemaal bedoeld voor de veiligheid, onder andere om grote samenscholingen van toegestroomd publiek te voorkomen.
Het afsteken van vuurwerk is voor dit jaar nagenoeg geheel onmogelijk gemaakt als noodverordening in het kader van de Corona-golf die Nederland - en ook Fryslân - teistert. Maar gelukkig hebben de Friese burgemeesters er mede voor gezorgd dat het in Nederland dan nog wel is toegestaan om in kleine formatie, en met inachtneming van voldoende onderlinge afstand, met carbid te schieten op deze mooie zonnige Oudejaarsdag.

Oudejaarstraditie in Fryslân
We worden door de jonge mannen getrakteerd op een serie stevige knallen van exploderend carbidgas in die opgestelde melkbussen, en kunnen dat van grote afstand aanschouwen. Het duurt ook niet lang, want even later worden alle spullen al weer in de auto's geladen en verlaten de jonge mannen het open veld. 
Toch wordt het niet stil, want er zijn in en rond Feinsum meer locaties waar met carbid wordt geschoten, dus ook de rest van de middag horen we regelmatig nog de harde knallen, die het einde van dit kalenderjaar aankondigen. Een mooie traditie, die we in Fryslân vooral in ere moeten houden. 

Feinsumer Buizerd

Dinsdag 29 december 2020

Feinsumer Buizerd

Rover op de uitkijk
Gisteren schreef ik op deze weblog over de roofvogels die in de winterperiode ook de rand van de bebouwde kom van Feinsum bezoeken, op zoek naar prooi. Gisteren werd een verkeersbord bij het Flinterplein daartoe de uitvalsbasis van een buizerd, in het Fries ook wel 'mûzebiter' genoemd.
Vanmorgen is de Feinsumer buizerd weer terug op zijn observatieplek bij het Flinterplein. Nu echter niet op een verkeersbord, maar op het hek van de houten vissteiger, die een eindje It Kanael in steekt.
In het najaar is It Kanael gehekkeld, waardoor de oevers aan beide zijden kaalgeschraapt zijn. Dat is voor 'onze' buizerd bij uitstek geschikt om tot op hele grote afstand te speuren of een veldmuisje de euvele moed heeft om over de hoogoplopende wal langs het water te lopen. Doordat de vissteiger een eindje It Kanael in steekt, ziet de buizerd vanaf zijn plek haarscherp elke beweging over de recht vóór zich liggende kanaaloever.
Bijna roerloos zit de buizerd geruime tijd te speuren naar prooi, af en toe even zijn kop draaiend, daarbij voortdurend gefocust op prooi en gevaar.

Zonsondergang in Feinsum

Maandagavond 28 december 2020

 

Zonsondergang in Feinsum

Feinsumer Mûzebiter

Maandag 28 december 2020

De Feinsumer Mûzebiter

Buizerds in het buitengebied
Wie de afgelopen jaren via het Noordwesttangent en via de De Haak om Leeuwarden is gereden, zal vast en zeker veel buizerds hebben gezien. Deze mooi roofvogels bevolken in grote getale de weilanden en akkers rondom het noordwestelijke buitengebied van Leeuwarden. Kennelijk is er ruimschoots prooi - zoals veldmuizen en mollen - te vinden, om die flinke populatie buizerds voldoende te voeden. In Fryslân noemen we de buizerd 'mûzebiter', dat verwijst naar het vangen en verorberen van muizen.

Nu het winter is geworden, zien we de buizerd - en ook enkele andere roofvogels - vaker in het buitengebied aan de westzijde van ons dorp. Buizerds jagen tegenwoordig ook langs de rand van de bebouwde kom van Feinsum. 
Eén van die buizerds heeft vanmorgen een observatieplek gezocht en gevonden op een verkeersbord bij het Flinterplein, aan de rand van de bebouwde kom van Feinsum.
Geruime tijd zit hij rond te speuren naar prooi. Aan voorbijrijdende auto's stoort de roofvogel zich niet, maar als er even later een Feinsumers met zijn hond nadert, kiest de 'Feinsumer mûzebiter' het zekere voor het onzekere, en vliegt het dorp uit, het weidse veld weer in.

Kerstfeest in Feinsum

Vrijdag 25 december 2020 - 1e Kerstdag
 

Thuis Kerstfeest vieren

Drie Kerstdagen
Ook al biedt de Corona-Noodverordening ruimte om per dag niet twee, maar bij uitzondering drie gasten bij je thuis te ontvangen, het blijft een een betrekkelijk stille Kerst.
Gisteravond geen kerstviering op Kerstavond voor ons dorp in de Sint-Vituskerk van Feinsum, gisteren geen Kerstnachtdienst bijwonen in de Sint-Vituskerk of in De Hege Stins van Stiens, en geen Kerstfeest met velen vandaag in één van de kerken van Stiens. 
Dit jaar ook geen grootschalige familiebijeenkomsten bij ons thuis en/of bij onze kinderen, broers en zusters, zoals we dat in de afgelopen jaren wel gewend waren.
Ook al voelt het vreemd, toch houden we ons aan de regels zoals die door de overheid zijn uitgevaardigd voor de periode rond de kerstdagen. Als het niet kan zoals we dat zouden willen, dan doen we het tenminste wel zoals het kan, mag en verantwoord wordt geacht. 

As it net kin sa't it moat, dan moat it mar sa't it kin
En ook al vieren we het Kerstfeest op kleine schaal, dan nog zorgen we er zo goed als mogelijk voor dat we ons houden aan de Corona-regels. Vandaag en morgen niet meer dan drie gasten per dag op bezoek, voldoende afstand houden van elkaar, en binnenshuis afspraken maken over het protocol voor wat betreft bijvoorbeeld gebruik van onze sanitair-gelegenheden. Zo kunnen we vandaag, morgen en overmorgen toch alle drie kinderen met hun echtgenoten, hun kinderen en 'ôns mim' gedurende achtereenvolgens 1e, 2e en 3e Kerstdag in Feinsum en in Stiens ontmoeten. Zo vieren we met elkaar in gezinsverband toch nog drie goede dagen rond Kerst.

Kerstavond in Dokkum

Donderdag 24 december 2020 - Kerstavond
 

Kerstsfeer op Kerstavond op de Zijl in Dokkum

Dokkum feestverlicht
Medewerkers van de gemeente Noardeast-Fryslân hebben weer een grote kerstboom geplaatst op De Zijl in Dokkum. In samenwerking met de Ondernemersvereniging Dokkum, buurtvereniging Kleindiep en de ondernemers zijn nu de kades, de schepen en ook de kerstboom feestelijk verlicht.

Wie zet jij in het licht?
Inmiddels zijn er bij de Dokkumer stadskerstboom coronaproof-opnames gemaakt voor het tv-programma 'Joris’ Kerstboom'. Presentator Joris Linssen sprak tijdens de film-opname met mensen die iemand speciaal in het zonnetje willen zetten. "Wie zet jij in het licht?" Dat is de vraag die Joris Linssen aan de bezoekers stelde. In deze donkere decemberdagen is Joris’ Kerstboom de ultieme ontmoetingsplaats voor alle mensen, om bijvoorbeeld een foto van een bijzonder persoon in hun leven tussen de dennentakken te hangen en in het licht te zetten.
Dit jaar had de tv-ploeg overigens een eigen kerstboom meegenomen, om zo de verhouding tussen de ontmoetingen en de omgeving zo intiem mogelijk te houden. De vier verschillende ontmoetingen werden in de schemer en avond opgenomen en zo corona-proof als mogelijk. Joris Linsen had weer voor Dokkum gekozen vanwege haar romantische sfeer en vriendelijkheid. De romantiek werd dit jaar extra versterkt door de aanwezige verlichting aan de kades en schepen.

Kerstsfeer in Dokkum
Tegen de avond rijden we na een bezoek aan Durkje haar moeder over De Zijl van Dokkum, weer terug naar huis. Vanavond geen drukte op De Zijl. Af en toe komt een auto voorbij. Enkele wandelaars wandelen aan beide zijde van de stadsgracht, door het centrum en over de brug tegenover het Oude Stadhuis. Een enkeling blijft even staan op een geschikte fotoplek, om een mooie foto te maken van dit sfeervolle centrum van de Friese Elfstedenstad Dokkum. 

Kerstgroet uit Feinsum

Dinsdag 22 december 2020

Lichtgroet

In de donkere nacht

verschijnt het licht,

en de duisternis

krijgt het niet in haar macht.

Wurden en bylden fan ferbining

Zondag 20 december 2020

Boekomslach fan it Jierboek 2020 fan Westerwert & Nijkleaster

Jaardag van Nijkleaster
Bij de Protestantse Gemeente Westerwert en bij Stifting Nijkleaster in Jorwert is het in de afgelopen acht bestaansjaren van Nijkleaseter traditie geworden om in de laatste zondag van oktober onze zogenoemde Jaardag te organiseren, een soort verjaardag van Nijkleaster.
Het middagvullend programma is bedoeld voor alle medewerkers en alle vrijwilligers van Nijkleaster en Westerwert, maar voor ook alle andere relaties zoals 'stipers & freonen' (donateurs), en verder is iedereen die belangstelling heeft voor het kloosterwerk van Nijkleaster dan ook van harte welkom.
Begonnen wordt altijd met een plenair programma, we drinken gezellig thee en koffie met de eigen kleasterkoek van Nijkleaster, en daarna is er een ruim aanbod van allerlei workshops, zowel binnen als buiten. Eén van de belangrijkste doelen is het zoeken en vinden van verbinding (ferbining) met Nijkleaster en vooral ook met elkaar. De middag wordt afgesloten met eerst een korte viering, en daarna nog gezellig een hapje en drankje tot slot. Kortom een middag vol 'Ferbining'. Het groot aantal bezoekers van de afgelopen jaren maakte wel duidelijk dat de Jaardag van Nijkleaster een graag bezochte bijeenkomst is.

Geen Jaardag 2020
En toen kwamen Covid19 en Corona ons land binnen, ook in Fryslân. We hebben nog heel lang gezocht naar een mogelijkheid om binnen of buiten toch iets van de traditionele Jaardag door te laten gaan, want we willen immers graag mensen verbinden. Maar ja, dat is wat je helaas dus net niet moet doen bij aanwezigheid van een besmettelijk virus dat rondwaart.
Dus geen Jaardag 2020 in onze kloosterkerk van Jorwert, ook niet online vanuit Heerenveen, en ons uiterste redmiddel van alleen met enkel tientallen vrijwilligers een alternatief programma aanbieden in die hele grote Trinitas-kerk van Heerenveen was in onze ogen vanwege de Covid19-noodverordening uiteindelijk ook al een station te ver, dus niet verantwoord, heel jammer.

Een Jaarboek voor Westerwert & Nijkleaster
Maar als we ons doel niet rechtsom kunnen bereiken, dan misschien toch wel linksom, op alternatieve wijze. Verbinden kun je immers op veel meer wijzen dan fysiek of online.
Als organiserende werkgroep van Nijkleaster & Westerwert bedachten we een ander plan. Als ontmoeten fysiek niet gaat, en wij er niet voor kiezen om elkaar met zovelen online te ontmoeten, resteren er toch nog enkele andere mogelijkheden om elkaar - zij het op afstand en zij het via een medium - met elkaar te verbinden.
Nu een Jaardag geen haalbare kaart bleek, besloten we een Jaarboek te gaan maken. We vroegen als werkgroep aan alle medewerkers en aan alle vrijwilligers van Westerwert & Nijkleaster om zelf iets te schrijven en/of een beeld, een tekst, een foto te maken of te zoeken, wat voor jou als betrokkene waardevol is, iets wat jou inspireert, wat je troost en/of hoop geeft. Dat mocht dan van alles zijn, zoals bijvoorbeeld een lied, een gedicht, een foto, een verhaal, bijvoorbeeld een favoriet bijbelverhaal, of wat dan ook. De inbreng mocht in het Nederlands of in het Fries. Onze aanname was dat de dan inkomende variatie aan woorden en beelden ons bijzondere Jaarboek 2020 heel persoonlijk, en daarmee ook heel waarde(n)vol zou maken. Als titel voor dit Jaarboek kozen we voor 'Wurden en bylden fan ferbining'.

Groot aantal bijdragen
We hadden vooraf bepaald dat een inbreng van zo'n 40 bijdragen voldoende zou zijn om er een serieus en bovenal aantrekkelijk boek van te maken. En na onze oproep eind september 2020 kwamen de eerste reacties al snel binnen. En het hield maar niet op, want uiteindelijk stond de teller op nota bene 68 verschillende bijdragen, toen we over gingen tot de redactieronde op alle ingediende bijdragen. Dat er zoveel bijdragen binnen zo korte tijd binnen zouden komen, hadden we natuurlijk wel gehoopt, maar dat het ook zoveel werd, maakte ook ons als redactie duidelijk dat onze medewerkers en vrijwilligers van Westerwert & Nijkleaster letterlijk en figuurlijk echt werk willen maken van verbinding.
De besturen van Westerwert en Nijkleaster droegen beide financieel ruimhartig voldoende bij om het Jaarboek haalbaar te maken, en toen kon na de eerste redactieronde de opmaak van het Jaarboek worden uitbesteed aan een professionele vormgever. En als je dan de eerste en volgende proefdrukken krijgt toegezonden als redactie, word je overweldigd door al dat moois dat onze medewerkers en vrijwilligers hebben aangedragen.

Collectors item 
Resultaat van al het werk door velen is uiteindelijk geweest dat we in de eerste helft van december 2020 het prachtige eindresultaat van dit bijzondere Jaarboek 2020 in dit evenzo bijzondere Corona-jaar hebben aangeboden aan alle medewerkers en vrijwilligers van Westerwert en Nijkleaster. We hebben het Jaarboek als redactieleden en bestuurders zelf rondgebracht bij alle medewerkers en vrijwilligers, ook om hen te bedanken voor het vele en goede werk dat zij allen in de afgelopen jaren voor Nijkleaster hebben gedaan.
Het Jaarboek 2020 is een in eigen beheer gezamenlijk uitgegeven interne publicatie van Westerwert en Nijkleaster, die niet bedoeld is voor de verkoop, maar heel specifiek is bedoeld om alle werkers (kleaster-krachten) privé iets moois aan te bieden dat verbindt. Daarom is het voor alle nauw betrokkenen van Nijkleaster een ware 'collectors item' geworden, en uit de dankbare reacties van de ontvangers van het Jaarboek 2020 blijkt heel duidelijk dat we ons doel van 'Ferbining' met deze publicatie vol mooie 'Wurden en bylden' hebben bereikt, dank zij al die medewerkers en vrijwilligers die zich zo betrokken voelen en zich zo met kleaster-passie inzetten voor Westerwert & Nijkleaster.

Bonifatius Kloosterpad - Rondje 10 - Wolvega naar Blesdijke door de Lendevallei

Zaterdag 19 december 2020

 

Over de Blesdijkerheide van Blesdijke naar De Blesse

Een ontdekkingsreis en pelgrimage
Wandeljournalist Fokko Bosker publiceerde samen met co-auteur Lammert de Hoop in het jaar 2019 de wandelgids 'Bonifatius Kloosterpad'. Het titelblad van dit boek vermeldt dat het hier gaat om 'Een ontdekkingsreis en pelgrimage door het 'wilde' oosten van Fryslân'. Het gaat om een wandelgids die de kleurrijke geschiedenis van de kloosters in Fryslân beschrijft in routekaarten, foto's en begeleidende teksten.
Durkje en ik waren aanwezig bij de presentatie van het Bonifatius Kloosterpad, die plaatsvond op 15 november 2019 in de Bonifatiuskapel te Dokkum.
Deze wandelgids bevat twaalf aaneengesloten etappen en dertien lokale rondwandelingen. In totaal beslaat het wandelnetwerk zo'n 450 kilometers in oostelijk Fryslân, het gebied tussen het Friese Waddeneiland Schiermonnikoog en Wolvega.

In het voetspoor van heiligen en pelgrims
Met zijn wandelgids neemt auteur Fokko Bosker je als wandelaar mee in een schitterend gebied met veel cultuur en natuur. Hij laat je wandelen naar oude kloosterlocaties en uithoven. Het is een tocht door Wad en Woud, in een rijke afwisseling van streeklandschappen en prachtige natuurgebieden.
Tegelijk met deze wandelgids verscheen ook het bijbehorende boek 'Bonifatius Kloosterpad - In het voetspoor van heiligen en pelgrims'. Dit begeleidend schrijven in boekvorm biedt per wandelroute inspirerende verhalen over het gebied dat deze wandelgids bestrijkt.
De wandelgids is gebaseerd op het Wandelknooppunten-netwerk. De routebeschrijving in de wandelgids is uiterst beknopt, maar het volgen van de als routebeschrijving achtereenvolgens genoemde wandelknooppunten zou moeten volstaan om de beschreven routes goed te lopen.
Wie de vele Friese klooster- en kerkenpaden, schouwpaden, lijk- en dijkwegen van deze wandelroute loopt, maakt kennis met de vele sprekende getuigen uit vervlogen tijden van middeleeuwse kloosterorden in Fryslân. Dit Bonifatius Kloosterpad belicht de rijke Friese geschiedenis van kloosters en landschappen, en toont je al wandelend ook de relatie tussen beide zaken.
Met het bewandelen van alle 25 routes van deze wandelgids gaan Durkje en ik op voetreis tussen uitersten, die de verbeeldingskracht van de pelgrim voedt en inspireert.

In de voetsporen van Sint Franciscus
Voor vandaag hebben we het tiende rondje van deze gids op het wandelprogramma staan, met een afstand van 21 kilometer.
Dit Rondje 10 kreeg als titel: 'Wolvega naar Blesdijke door de Lendevallei' met als subtitel: 'In de voetsporen van Franciscus'. De subtitel verwijst naar het voormalige kloosterterrein nabij de huidige dorpskerk van Blesdijke, waar de zogenoemde 'Grauwe Zusters' vanaf de tweede helft van de 15e eeuw in hun klooster leefden volgens de Derde Regel van Sint Franciscus. En na de Reformatie stichtten de minderbroeders Franciscanen in Wolvega de Sint-Franciscusparochie. Deze wandelronde gaat bovendien langs de neogotische Sint-Franciscuskerk van deze Wolvegaaster parochie.
Om 8:15 uur vertrekken we vanuit Feinsum en tegen 9:00 uur parkeren we onze auto op het nagenoeg Corona-lege parkeerterrein van het Van der Valkhotel van Wolvega, want hier begint het tiende rondje van het Bonifatius Kloosterpad.
De temperatuur is vanmorgen bij vertrek slechts enkele graden boven nul. Het is bij vertrek vanuit Feinsum nog schemerig, maar we rijden onder een nagenoeg onbewolkte lucht. Het blijft vanmorgen nog lang onbewolkt, en enkele uren aangenaam zonnig, maar naarmate de tijd voortschrijdt, neemt de bewolking vanuit het zuidwesten toe. Aan het eind van onze dagwandeling is het geheel bewolkt en 12 graden Celsius, dus betrekkelijk warm voor de tijd van het jaar. 

Werken van Cuypers en Roodbaard in Wolvega
Nadat we de bebouwde kom van Wolvega binnen zijn gelopen, passeren we al snel de Wolvegaaster Franciscuskerk, ontworpen door architect Pierre Cuypers jr. We lopen rondom de kerk naar de kapel achter deze rooms-katholieke kerk. 

Nadat we de spoorlijn Zwolle-Leeuwarden zijn overgestoken, gaan we over een rustig voetpad - samen met onze schaduwen - langs de volkstuinen en de begraafplaats naar het statige park 'De Nieuwe Aanleg', aangelegd (1837) in Engelse landschapsstijl naar het ontwerp van de beroemde tuinarchitect Roodbaard. 
Langs de Steenwijkerweg wandelen we Wolvega uit, om voorbij de Blessebrug over de rivier de Linde het nieuwe natte natuur(buffer)gebied ten zuiden van Wolvega door te lopen. In dat natuurgebied ontmoeten we een oma met haar twee kleinkinderen, een tweeling. Ze vertellen honderduit over de eenden, de hond en over oma. Als Durkje aan de tweeling vraagt wie van hen de oudste is, roepen ze tegelijk het antwoord, maar wel een verschillend antwoord. De een zegt: "Hij", en de ander zegt: "Oma". Ik vertel ze dat ze beiden gelijk hebben. Ze knikken instemmend. Wij wandelen verder, en praten enige tijd over hoe belangrijk het voor een goed begrip is dat je de ander een goede vraag stelt. Daar hebben de beide jongetjes van de tweeling - nog maar drie jaar oud - ons weer wat mee geleerd.

Door de Lindevallei en over de Blesdijkerheide
Verderop steken we de Steenwijkerweg over, om dan via een houten bruggetje de Nijkerweg op te gaan, een smalle polderweg van polder De Stroomkant, door de brede Lindevallei. Als we linksaf de Lage Broekweg op gaan, merken we dat we voortdurend doch langzaam de Lindevallei uit klimmen, tot in het dorp Blesdijke.
We hebben nu al een flink eind gelopen, dus we zoeken een plekje uit de wind en in de zon om even iets te eten en te drinken. Bij de op een terp gelegen dorpskerk van Blesdijke vinden we een houten bankje, waarop we plaatsnemen voor een korte pauze. Niet al te lang, want dan koel je teveel af. We bevinden ons nu bij de locatie van het vroegere vrouwenklooster 'Maria en Agnes' van het Convent van de Grauwe Zusters van Blesdijke. 
Na deze thermoskankoffiepauze lopen we Blesdijke uit, om dan over de onverharde weg van de Lijsterbeslaan naar het grenspunt van de provincies Fryslân en Overijssel te lopen.
Daar gaan we op landgoed Helmhorst het mooie en langgerekte natuurgebied van de Blesdijkerheide (ook wel het Friesche Veld genoemd) in, om over mooie - maar hier en daar nogal drassige paden - door het bos en over en langs de heideveldjes te wandelen. Door het schijnsel van de laagstaande zon verkrijg je mooie kleurcontrasten in het bos en op de heide.

Door De Blesse en Peperga naar de Catspoolder
We wandelen het dorp De Blesse in, waar we langs de doorgaande weg Trudy's Moestuin-verkoopkraam zien staan.  

Trudy blijkt hier een prachtig gevarieerd aanbod te hebben staan van allerhande kruiden, groenten en fruit van haar eigen grote moestuin. Haar producten zijn verpakt in grote en kleine glazen potten, waar wij een grote pot stoofperen uit zoeken, die we na betaling aan Trudy en haar man meenemen in onze rugzak. We gaan straks op de terugweg ook nog even langs mim in Drachten, dus dan kunnen we die voor de kerstdagen alvast verblijden met een mooie pot roodgekookte stoofperen, altijd een traktatie bij de warme maaltijd en bij diverse nagerechten.
In De Blesse steken we de spoorlijn weer over, waarna we onder het viaduct van de A32 doorlopen, en we in het Stellingwerver dorp Peperga uitkomen. Iets verderop staat de dorpskerk, die is genoemd naar Pieter Stuyvesant, en ter hoogte van het monument voor Pieter Stuyvesant (een zeilschip op een zwerfkei) gaan we de Catspolder in over het Catspolderpad.

Catspolder en Scheltingapoolder in de Lendevallei
Over dit aan de A32 parallel liggende fiets- en voetpad lopen we tot aan de rivier de Linde (Lende) in de Lendevallei. Op een picknickbank aan deze meanderende rivier nemen we een tweede pauze, onze lunchpauze.
Daarna steken we de Linde over, en gaan we het moerasgebied van de Lendevallei in. Je kunt hier prachtig wandelen over goede paden door dit mooie beekdallandschap. 
Vanaf een hoog opgeworpen uitkijkheuvel krijgen we een mooi uitzicht - bij een zwerfkei met informatiebord - over de uitgestrekte en waterrijke Scheltingapoolder.
Over een lang en drassig recht veldpad lopen we vervolgens terug naar Wolvega, naar de N351. Langs die N351 lopen we tot slot weer onder de A32 door en dan arriveren we voorbij de carpoolplaats weer bij het Van der Valkhotel, waar we vanmorgen onze auto hadden geparkeerd.
Hiermee sluiten we de meest zuidelijke route van het Bonifatius Kloosterpad af. Ons resteert alleen nog een lange wandelronde ten zuiden van Dokkum, en daarmee gaan we dan binnenkort ons Bonifatius Kloosterpad afronden.