Wit-Rusland

Woensdag 3 juli 2013

Cover van het boek Wit-Rusland

Belarus

Wit-Rusland is voor velen nog ‘de grote onbekende’ (het Terra Incognita) in Europa. Belarus – want zo wordt het land ook wel genoemd – is pas sinds 1991 onafhankelijk. Het is een groot land, met circa tien miljoen inwoners en met een eigen taal. Het Witrussisch staat dichter bij het Pools dan bij het Russisch.

Vroeger was Wit-Rusland één van de meest westelijke deelrepublieken van de Sovjet Unie. Belarus heeft een woelig verleden, waarin het deel uitmaakte van verschillende landen en rijken, waardoor het ook aanmerkelijk verschilt van Rusland. Geen Europees land werd in de Tweede Wereldoorlog zo ernstig getroffen als Wit-Rusland.

Landenreeks

Geert Groot Koerkamp schreef voor de ‘Landenreeks’ een boek over Wit-Rusland. De Landenreeks is een gezamenlijke boekenserie van KIT Publishers & 11.11.11 & Oxfam Novib, over meer dan zestig landen in de wereld. De Landenreeks geeft een goed beeld van waar het in zo’n land nu werkelijk om draait. De auteurs schetsen het gewone èn het bijzondere van een land, waarbij ook het karakteristieke van de bevolking wordt beschreven.

Geert Groot Koerkamp is als correspondent voor onder andere de NOS en voor de Wereldomroep gestationeerd in Moskou. Vanuit Rusland komt hij al sinds 1992 regelmatig in Wit-Rusland. Hij kent het land door en door.

Het land: Terra incognita, de oostgrens van Europa

Het eerste hoofdstuk gaat over de nog onontdekte natuur van Wit-Rusland.

Uiteraard komen ook de gevolgen van de kerncentraleramp van (de vloek van) Tsjernobyl aan de orde.

Wit-Rusland is geen land van stedelingen. Alhoewel veel Witrussen in de grotere steden wonen, blijft de band met het platteland sterk.

De Bevolking: Mensen van hier

Omdat een nationaal bewustzijn bij de Witrussen eeuwenlang ontbrak, waren het voornamelijk de taal en vooral de religie die voor het identiteitsbesef van de ‘mensen van hier’ (zo noemden ze zichzelf) van cruciaal belang waren. De aanduiding ‘Witrus’ heeft meer een geografische, dan een etnische betekenis.

Het lidmaatschap van een kerk is hier meer een kwestie van nationale identiteit (erbij horen) dan van geloof. Bij dopen en trouwen speelt de kerk veelal een rol, maar regelmatige kerkgang is maar voor circa 6% van de bevolking een feit.

Een afnemende omvang van de landsbevolking wordt deels geweten aan de slechte economische situatie en de daaraan gerelateerde slechte gezondheid en toenemende niet-natuurlijke doodsoorzaken (bijvoorbeeld alcoholslachtoffers).

De Geschiedenis: Land van oorlogsmonumenten

Omdat één op de vier Witrussen in de Tweede Wereldoorlog stierf, is het begrijpelijk dat overal in het land indrukwekkende oorlogsmonumenten staan.

Ook de Eerste Wereldoorlog trof de Witrussen danig. Aangezien de frontlijn toen door dit land liep, werd het grondgebied van 1915-1918 in tweeën gesplitst.

De Politiek: Sovchoz-directeur grijpt de macht

Dit hoofdstuk gaat over de huidige president van het land: Aleksandr Loekasjenko. Dit hoofdstuk beschrijft de wijze waarop deze voormalige Sovchoz-directeur uit Mogilov aan de macht kwam en hoe hij zijn positie handhaaft. Ook de verhouding van president Loekasjenko met zijn Europese en Russische collega-regeringsleiders wordt hier beschreven.

De Samenleving: Landleven zit in het bloed

De meeste inwoners hebben hun ‘roots’ op het platteland, en die band met het landleven zit de Witrussen in het bloed. De gastvrije bevolking spreekt met trots over hun datsja; enerzijds hun plek voor rust & reflectie, maar zeker ook van belang voor de eigen voedselvoorziening.

Koerkamp schrijft in dit hoofdstuk voorts over de stand van de emancipatie, de gezondheids(zorg)problemen en de staat van het onderwijs, dat meer op kennisverwerving dan op individuele ontplooiing is gericht.

De Economie: Planeconomie met kleine privésector

President Loekasjenko herintroduceerde de vijfjarenplannen uit de Sovjetperiode en riep de al op gang komende privatisering een halt toe. De torenhoge inflatie is een lastig probleem voor de Witrussen. De landseconomie is voor een groot deel afhankelijk van Rusland.

De Cultuur: Russificering bedreigt eigen taal

Een meerderheid van de Witrussen spreekt thuis Witrussisch, maar op het werk Russisch. Het onderwijs in het Witrussisch wordt niet gestimuleerd. Russisch is in het land de officiële omgangstaal.

De ramp in de kerncentrale van Tsjernobyl werd een bron van inspiratie voor schrijvers, voor dramaturgen en voor regisseurs. Vroeger was de oorlog een belangrijke inspiratiebron in culturele producties.

Sport is in Wit-Rusland een belangwekkende zaak van nationale prestige, waaraan veel geld wordt besteed.

Worsteling met eigen identiteit

De Witrussische volksschrijver Vasil Bykov geeft aan dat het geringe identiteitsbesef van de Witrussen de verdergaande ontwikkeling van het land in de weg staat. Witrussen erkennen hun inschikkelijkheid.

Het snelgroeiende internetgebruik in het land en ook de toenaderingspogingen van de Westeuropese landen zullen er allicht op termijn toe bijdragen dat Wit-Rusland en de Witrussen in de komende jaren intensiever contacten zullen gaan onderhouden met hun Westeuropese (verre) buurlanden.

Pjotrs borsjt

Zaterdag 29 september 2012

Cover van het boek 'Pjotrs borsjt'

“En toen werd ik ziek”, vervolgde ze. “Het eerste wat ik merkte, was een klein knobbeltje, hier in mijn hals.”

Ze wees met haar wijs- en middelvinger naar een plek vlak onder haar kin.

“Ik dacht dat het niets bijzonders was en zag ook geen reden om naar een dokter te gaan. Maar toen ik van de ene op de andere dag hees werd en problemen met slikken en ademen kreeg, moest ik wel. Ik werd meteen doorgestuurd naar het ziekenhuis. Schildklierkanker, zeiden ze. Drie maanden lang werd ik bestraald terwijl mijn buik dikker en dikker werd. Ik was doodsbang, maar ze verzekerden me dat het radioactieve jodium - waarmee ze me behandelden voor de baby - geen kwaad kon. Toen ik zeven maanden zwanger was, stopten ze ermee. De tumor was verdwenen volgens hen en inderdaad voelde ik geen knobbeltje meer. Drie weken later kwam jíj eruit.”

Die laatste, bijna als een vloek uitgesproken woorden, vroren zich vast in mijn gedachten en ik voelde me ijskoud worden.

Tanya of Nastya

Pjotr woont samen met zijn moeder in een dorp in Belarus (Wit-Rusland). Hij leidt een eenzaam bestaan. Vanwege zijn horrelvoet en zijn kleine postuur is hij een gewild doelwit voor pesterijen, en zijn moeder verwijt hem dat ze door zijn mismaaktheid haar grote liefde is verloren.

Als Pjotrs moeder een nieuwe vriend krijgt - een oude kennis van vóór de Tsjernobyl-kernramp - wordt de situatie thuis onhoudbaar en vlucht Pjotr weg.

In Kalinovo probeert hij zijn hoofd boven water te houden. Daar ontmoet hij op een dag Tanya, een meisje dat met een aantal andere kinderen uit een weeshuis deelneemt aan een zelfstandig wonen-project. Tanya kan fantastisch koken. Ze is een karakterkookster: wat ze voor iemand voelt, is terug te vinden in haar gerechten. Pjotr ziet wel brood in haar kookkunst en bedenkt een listig plan. Alleen loopt alles anders dan hij gepland had. Wanneer op een avond ruzie ontstaat tussen hun restaurantgasten, wordt de politie gewaarschuwd. Dit betekent het einde van hun illegale restaurant.

Uit overlevingsdrang kiest Pjotr om te vluchten met het mooie meisje Nastya. Hij ziet een nieuwe toekomst met haar in Minsk, waar ze als model geld kan verdienen.

Toch blijft Tanya met haar fantastische kookkunst aan hem trekken

Geboren op een foute plek

Het aangrijpende boek ‘Pjotrs borsjt’ is geschreven door Jose Hennekam. Hij schreef het boek samen met Renata Oosterveen. Deze roman kocht ik van Jose Hennekam op 23 april 2011, de zaterdag waarop wij als Stichting Rusland Kinderhulp, het Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobyl-kinderen, het Nederlands Bijbelgenootschap en VU-connected de Nationale Herdenking ‘vierden’ ter gelegenheid van het feit dat we toen 25 geleden werden overvallen door de kernreactorramp van Tsjernobyl.

Jose Hennekam schreef dit boek ter gelegenheid van het herdenkingsjaar van vorig kalenderjaar. De totale opbrengst van het boek gaat naar het zelfstandig wonen-project van de Stichting Weeshuizen Belarus.

Het boek werd direct ook vertaald in de Russische taal. De opdracht die Hennekam vóórin het boek schreef, luidt:

Voor hen die pech hadden,

geboren werden op een foute plek.

Voor hen die geen ouders kenden,

hen slechts dragen in hun hart.

Een onsympatieke hoofdpersoon

Jose Hennekam vertelt in zijn boek op boeiende en aangrijpende wijze over de lotgevallen van een aantal kinderen na de Tsjernobyl-ramp.

Onder de moeilijkste omstandigheden zie je mensen - in dit geval weeskinderen- toch initiatieven nemen. Dat optimisme lees je in het boek.

De hoofdpersoon Pjotr heeft onaangename trekjes. Komt dat door zijn moeilijke kinderjaren of zit het verankerd in zijn genen? Komt het goed met hem? Dat mag de lezer zelf beslissen.

Het is nogal moedig van Jeroen Hennekam om je hoofdpersoon Pjotr onsympathiek te maken.

Roman met aanvullende informatie

Het boek begint met een Inleiding en een Proloog, alvorens de drie boekdelen volgen.

Na de roman volgen nog een aantal toegiften, zoals:

• twaalf Witrussische recepten, bijvoorbeeld: Pjotrs borsjt (bietensoep);
• een verklarende woordenlijst;
• vijf interviews met Witrussische jongeren (‘Wat wil je later worden?’; “Ik? Niks. Ik ga toch dood”);
• het dankwoord van de auteur;
• informatie over de kernramp van Tsjernobyl.

Pjotr:

“Ik moest mezelf op de eerste plaats stellen om te overleven.

Iedereen in deze wereld deed dat,

dus het zou dom zijn als ik het niet deed”.

Werkgroep Strategie SRK bijeen in Steenwijk

Woensdag 18 april 2012 

Aandacht voor humanitaire kinderhulpprojecten in Wit-Rusland

Humanitaire kinderhulp van SRK
Vanavond komen we als voltallige SRK-strategiewerkgroep in Steenwijk bijeen om verder te werken aan het strategisch advies voor het bestuur van de christelijke Stichting Rusland Kinderhulp (SRK). Onze opdracht is om een eerste aanzet op te stellen voor de herziene strategie van SRK voor de komende jaren. Maar voordat we daar vanavond mee aan de slag gaan, nemen we eerst kennis van de Powerpoint-presentatie van ons werkgroeplid Gea, die onlangs voor een werkbezoek aan enkele kinderhulpprojecten in Wit-Rusland is geweest. Aan de hand van korte presentatieteksten en de op de locaties in Wit-Rusland gemaakte foto's krijgen we een goed beeld van de humanitaire kinderhulp die in het kader van deze projecten door de SRK-werkgroep van Meppel worden uitgevoerd. Zo zien we in elk geval weer even waar we ons vrijwilligerswerk binnen SRK allemaal voor doen.

Herijking stichtingsdoelen
Als strategiewerkgroep produceren we een strategie-notitie voor het stichtingsbestuur van de SRK. Het eerste deel van deze notitie - met daarin de doelstellingen en een nadere uitwerking daarvan - hebben we al voorgelegd aan het stichtingsbestuur, en dat deel heeft inmiddels de instemming verkregen van het SRK-bestuur. Daar kunnen en gaan we dus verder uitwerking aan geven.

Strategie nader uitgewerkt
Er zijn nog een aantal zaken die we nader willen uitwerken. Een eerste aanzet hebben we al op papier staan, maar voordat we die uitwerking ook aan het SRK-bestuur willen voorleggen, willen we nog één keer met elkaar afstemmen of dit nu de inhouden zouden moeten worden van die strategische uitwerkingen. Vanavond komen daartoe de volgende acht items aan de orde:

1. Het waarborgen van de continuïteit van de SRK ingeval zich een calamiteit voordoet (bijvoorbeeld bij overlijden van één of meer sleutelpersonen of een politieke, financiële of organisatorische bedreiging). We bespreken de vijf belangrijkste kritische situaties waar SRK zich plotseling voor gesteld zou kunnen zien en stemmen af op welke wijze, met welk scenario, het stichtingsbestuur daarop volgens ons het beste zou kunnen reageren. Die vijf scenario's worden na vanavond door twee werkgroepleden nader en kort uitgewerkt.
2. De betrokkenheid en de invloed van de SRK-werkgroepen. Aan de hand van een 'good practice' van de SRK-werkgroep Meppel zullen twee van onze werkgroepleden hieraan nader uitwerking geven.
3. De zelfstandigheid van de werkgroepen. Aan zaken als kaders en randvoorwaarden hebben we in de vorige vergadering voldoende uitwerking gegeven; de op schrift staande tekst volstaat vooralsnog.
4. De transitie van overwegend éénrichtingsverkeer qua communicatie naar een veel meer intensieve interactie in de communicatie tussen bestuur en werkgroepen en bijvoorbeeld ook tussen donateurs, vrijwilligers en bestuurders. Ook aan dit punt hebben we tot nader order voldoende uitwerking gegeven.
5. Het productenboek, waarin een overzicht zal worden gegeven van het totale pakket aan vormen van kinderhulp, dat de SRK in haar humanitaire hulpset heeft. Middels een inventarisatie van alles wat daarover in onze stichting al beschikbaar is, zal dit productenboek t.z.t. kunnen worden opgesteld.
6. Fondsenwerving. We bespreken in aanvullende zin nog eens op welke wijzen de SRK ook op termijn over voldoende financiële middelen kan blijven beschikken om haar kinderhulp ook in de komende jaren te continueren. We kijken naar mogelijke inkomstenbronnen en naar de wijze waarop de leden van alle werkgroepen in den lande samen een financieel gezonde basis kunnen leveren om kinderhulp in Wit-Rusland te blijven verlenen zolang dat nog is gewenst.
7. Internationale samenwerking. Eén van onze werkgroepleden zal onze inventarisatie van grensoverschrijdende netwerken en van Nederlandse organisaties verder uitwerken.
8. Samenwerking met organisaties in Wit-Rusland (Belarus). We hebben in dit opzicht aangegeven met welke Witrussische organisaties in de komende periode verder moet worden samengewerkt om ons humanitaire werk in Wit-Rusland te laten voortbestaan, ook als vitale organisatieëenheden niet meer zouden functioneren zoals dat voor onze kinderhulp in Wit-Rusland noodzakelijk is.

Voortgang en afronding
We werken nu naar een afronding van ons bestuursadvies. In de volgende fase worden de laatste teksten geschreven, zullen we die tekstuele voorstellen in een schriftelijke ronde bijstellen, waarna ons concept ter instemming zal worden voorgelegd aan het stichtingsbestuur, met daarbij het verzoek om onze strategievoorstellen ter bespreking en ter advisering voor te leggen in een plenaire bijeenkomst, waarvoor alle werkgroepen uit het hele land zullen worden uitgenodigd. De bevindingen van die landelijke bijeenkomst willen we dan nog verwerken in ons concept, waarna de finale versie ter besluitvorming zal worden voorgelegd aan het stichtingsbestuur van onze Stichting Rusland Kinderhulp.

SRK-werkgroep Strategie bijeen in Steenwijk

Woensdag 28 maart 2012 

Web-Based Community Building

Van strategie naar tactiek
Als SRK-werkgroep Strategie van de Stichting Rusland Kinderhulp komen we rond het avonduur weer bijeen in Steenwijk. In onze vorige bijeenkomst van 28 februari 2012 hebben we de eerste aanzet tot een vernieuwde strategie voor SRK besproken en daarna geformuleerd. De hoofdlijnen daarvan zijn aanvang maart 2012 voorgelegd aan het stichtingsbestuur van de SRK; en door deze bestuurders akkoord bevonden. Daarnaast hebben we toen een aantal aspecten in globale bewoordingen aan het bestuur voorgelegd over de richting waarin de uitwerking van de opnieuw geformuleerde strategie mogelijk vorm en inhoud zou kunnen krijgen. Nu de strategische hoofdlijnen bestuurlijk akkoord zijn, staat vandaag een eerste aanzet tot tactische uitwerking op de agenda.

Uitwerking
Zo bespreken we vandaag bijvoorbeeld de volgende zaken:

1. Hoe kunnen we de continuïteit van SRK waarborgen, kijkend naar enkele kwetsbare kenmerken van SRK. Ons doel is om te transformeren van persoonsafhankelijkheid naar persoonsonafhankelijkheid. Zo willen we bijvoorbeeld graag dat de organisatie-eenheden van SRK in Nederland en in Wit-Rusland ook blijven voortbestaan en goed blijven functioneren, indien door tijdelijke, langdurige of definitieve afwezigheid van een aantal prominente SRK-ers dat voortbestaan in gevaar zou kunnen komen. 
2. Hoe kunnen we de betrokkenheid en de invloed van de SRK-werkgroepen in den lande verder vergroten, opdat SRK een organisatie van ons allemaal wordt, is en blijft. Daarbij wordt onder andere gedacht aan een landelijke klankbordgroep en aan regionale samenwerking van werkgroepen.
3. Hoever kunnen en willen we gaan qua autonomie van de landelijke SRK-werkgroepen. Alle reeds aanwezige kaders en randvoorwaarden voor deze werkgroepen zouden jaarlijks moeten worden geëvalueerd en op grond daarvan gereviseerd.
4. Hoe zal onze interne en externe communicatie in de komende jaren gestalte krijgen? Insteek is om van eenrichtingscommunicatie op te schuiven naar interactieve communicatie. Een multimediale aanpak met bijvoorbeeld een vernieuwde website in combinatie met een selectie van geschikte 'social media' kan SRK verder brengen in de richting van een op internet gebaseerde gemeenschap (Web-Based Community). Dit zou een mooie praktijkopdracht voor een groepje studenten in het hoger onderwijs kunnen zijn.
5. Het zou goed zijn om een SRK-productenboek te maken, waarin het totale aanbod van SRK zou kunnen worden opgenomen, zoals bijvoorbeeld de busreizen, de visumhulp, de zomervakantiegroepen en de Kerstpakketten. Het SRK-dienstenpakket kan allicht ook verder worden geflexibiliseerd, in aansluiting op de wensen en behoeften van onze achterban.
6. En vanzelfsprekend moeten we ook de financiering van SRK en van haar activiteiten goed borgen. Met de inzet en de creativiteit van de hele SRK-achterban zal het toch zeker ook lukken om als financieel gezonde stichting onze doelen en plannen te realiseren.
7. Welke vormen van internationale samenwerking zijn in de komende jaren wenselijk en mogelijk? In Europees verband is al sprake van samenwerking. Wellicht kan dat verder vorm en inhoud krijgen?
8. Een specifieke vorm van samenwerking die op termijn wel eens van cruciaal belang zou kunnen zijn voor de continuïteit van de kinderhulp van SRK, is de samenwerking van SRK met geschikte, bijpassende organisaties in Wit-Rusland.

Follow up
Na zo'n twee uren hebben we de richting van bovenstaande elementen wel bepaald. Aan deze zaken zal de komende weken in kleiner comité nadere uitwerking worden gegeven. In een volgend werkgroepoverleg maken we dan de balans op van alle ideeën die te zijner tijd ter bespreking zullen worden voorgelegd aan het stichtingsbestuur. Daarna is het moment aangebroken om aan de veel bredere achterban in de SRK-werkgroepen te vragen of men de herformulering van de strategie en van de voorgestelde werkwijze om dat verder uit te werken ook beschouwt als wenselijk en haalbaar.

With (SRK) Hope into the Future

Dinsdag 28 februari 2012

With Hope into the Future - Jana Krukova (16 jaar)

Tsjernobyl 26e jaar na dato
Over twee maanden is het al weer 26 jaar geleden dat de wereld werd opgeschrikt door de vreselijke kernreactorramp van Tsjernobyl. Vorig jaar organiseerden we daartoe de Nationale Herdenking van 'Tsjernobyl 25 jaar later'. Eén van de gevolgen van de ramp van Tsjernobyl was dat zo'n 70% van de radioactieve neerslag op het noordelijk gelegen buurland Wit-Rusland viel, met als resultaat dat landbouwgronden, bossen en dorpen en steden radioactief besmet raakten en Wit-Rusland werd verklaard tot ecologisch rampgebied.

Naar een nieuwe strategie voor SRK
Eén van de uitkomsten van de Nationale Herdenking van april 2011 is dat het nu - ruim 25 jaar na 1986 - gewenst is om een nieuwe strategie te formuleren voor de Nederlandse 'Stichting Rusland Kinderhulp'. SRK heeft zich al jaren ingezet om Witrussische kinderen en hun gezinnen en familie te helpen om de kwaliteit van wonen, leven en werken te verbeteren. Honderden vrijwilligers hebben ervoor gezorgd dat al enkele duizenden Witrussische kinderen hier voor onder andere een achtweeks bezoek in Nederland zijn opgevangen in liefhebbende gastgezinnen. SRK ging steeds meer doen. Ook ziekenhuizen, tehuizen voor gehandicapten en ouderen, scholen en hospices werden geholpen om bij te dragen aan verbetering van de situatie op locatie. Door alle andere rampen van de afgelopen 25 jaren zijn de gevolgen van Tsjernobyl begrijpelijkerwijs steeds meer naar de achtergrond geschoven en moet SRK harder werken om haar nog steeds zo nodige kinderhulp goed en in volle omvang uit te voeren. Gemaakte keuzes moeten zo langzamerhand worden heroverwogen en een nieuwe strategie voor SRK moet nodig worden geformuleerd.

SRK-Werkgroep Strategie
Het bestuur van SRK heeft een groepje SRK-vrijwiligers geformeerd, bestaande uit twee bestuurders, twee werkgroepleden, een bestuursadviseur en ik als donateur/gastouder/vrijwilliger. De opdracht die we van het landelijk bestuur hebben gekregen, is het adviseren van het SRK-bestuur omtrent de herformulering van de strategie van SRK voor de komende jaren. Drie leden van onze werkgroep hebben daar inmiddels een eerste aanzet toe gedaan, gebaseerd op onder andere de resultaten van de voorafgaande inventarisatie in een recente landelijke bijeenkomst van alle Nederlandse SRK-werkgroepen. Vanavond komen we als werkgroep bijeen in Steenwijk om de eerste versie van ons ontwikkeldocument inzake de nieuwe SRK-strategie te bespreken.

Kinderhulp staat centraal
We bespreken diverse elementen van die nieuwe strategie, zoals de Bijbelse grondslag, identiteit, missie, visie, doelstellingen en doelgroep(en). We zijn het erover eens dat SRK een aantal zaken de  komende jaren niet meer zou moeten doen, al hoeveel verdriet dat bij enkele SRK-vrijwilligers ook zeker zal geven. Toch moeten we de verantwoordelijkheid nemen om die keuzes te maken, om ons weer volledig te kunnen gaan richten op het zo goed en uitgebreid mogelijk uitvoeren van 'Kinderhulp' aan Witrusssiche kinderen in Wit-Rusland en als zij bij ons in Nederland op bezoek zijn in Nederlandse gastgezinnen. De resultaten van ons gesprek worden medio maart 2012 voorgelegd aan het SRK-bestuur.

Gevolgen van de nieuwe strategie
In afwachting van de bestuurlijke reactie die we over enkele weken daarop mogen verwachten, blikken wij alvast vooruit naar enkele gevolgtrekkingen vanuit de nieuw geformuleerde strategie. Daarbij bespreken we zaken zoals het waarborgen van de continuïteit van SRK, de betrokkenheid, invloed en zelfstandigheid van de lokale vrijwilligerswerkgroepen en het nog op te stellen communicatieplan voor SRK, waarin aandacht voor interne en externe communicatie, waarbij met name ook de interactieve communicatie via diverse sociale media een belangwekkende rol zal moeten spelen in onze ogen. Overige zaken als een Productenboek, de financiering, internationale samenwerking en samenwerking met organisaties in Belarus komen in later instantie nog aan de orde. We wachten nu eerst de bestuurlijke reactie af en komen eind maart 2012 als strategiewerkgroep weer bijeen voor het vervolg.

Hoopvolle toekomst voor de nieuwe generatie
Jana Krukova was een meisje van 16 jaar oud toen ze de hierboven afgebeelde tekening maakte. Ze woont in de provincie Mogilev, waar ook ons Witrussische gastkind Oxcana is geboren en getogen. Jana Krukova haar tekening is getiteld: 'With Hope into the Future'. Ze gelooft graag dat Belarus (Wit-Rusland) deze ecologische ramp weer te boven zal komen, dat het leven er weer goed zal worden, dat de velden weer goede vruchten geven en dat de bloemen in de tuinen weer vrolijk zullen bloeien en dat het nieuwe leven in de Witrussische dorpen weer zal opbloeien. En als wij hier vanuit Nederland er iets aan kunnen bijdragen dat het leven van onze Witrussische naasten een positieve wending kan krijgen, gaan we dat doen met hoofd, hart en handen. De honderden Nederlandse vrijwilligers van Stichting Rusland Kinderhulp geven ons allen het goede voorbeeld daarin.

De generatorgeneratie

Donderdag 30 juni 2011

Het is al weer ruim 25 jaar geleden. Op 26 april 1986 ontplofte in de Oekraïense grensplaats Tsjernobyl een kernreactor. Dat roept in heel Europa - maar ook ver daarbuiten - angst voor radioactieve besmetting op. In Wit-Rusland valt zo’n 70% van de nucleaire neerslag. Tijdens de eerste dagen na deze kernramp weten de meeste mensen in Wit-Rusland van niets. Later gelooft men nota bene dat de stralingsgevolgen wel zullen afnemen als men maar veel wodka drinkt. Niemand kent alle ware feiten en gevolgen. Informatie wordt achtergehouden en de gevolgen worden gebagatelliseerd. Later geconstateerde mismaakte kinderen, extreem veel gevallen van schildklierkanker en vruchtbaarheidsproblemen doen het ergste vrezen.

We zijn nu bijna één generatie verder. De kinderen van toen zijn inmiddels volwassen geworden. Velen tasten nog steeds in het duister over de toedracht en over de ware gevolgen van deze ramp. Freelance journalist Franka Hummels schreef over deze nieuwe generatie een boek vanuit de menselijke invalshoek. Ze sprak daartoe langdurig met veel Wit-Russen over de invloed van deze tragische gebeurtenis op hun leven. Aan de hand van gesprekken en flankerend onderzoek op locatie onthult ze voor haar en voor ons onbekende, soms ook schokkende feiten.

Franka’s boek kreeg als titel ‘De generatorgeneratie’, met als ondertitel ‘Leven na Tsjernobyl’. Ze ontving voor het schrijven van dit boek een beurs van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. Het boek is dit jaar gepubliceerd. Durkje en ik kochten dit boek tijdens de ‘Landelijke Herdenking Tsjernobyl 25 jaar later’, de conferentie die ik als medelid van het Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later’ organiseerde op 23 april 2011 in de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle. We kochten het boek van Franka Hummels, die in het plenaire programma van deze conferentie als spreker optrad.

Op de omslag van het boek zie je een foto van het inmiddels wereldberoemde, verroeste en fotogenieke reuzenrad in het kinderpark van de door de kernramp zwaar getroffen Oekraïense stad Pripjat. Deze stad van destijds zo’n 55.000 inwoners werd ontruimd na de kernramp van het nabijgelegen Tsjernobyl. Het is tot op de dag van vandaag een spookstad.
Vóórin het boek staat een Witrussisch overheidskaartje uit 1998 van de gebieden in Oekraïne en Wit-Rusland, die ernstig tot zeer ernstig zijn vervuild met het radioactieve Cesium-137.

Hummels vraagt zich af: kan deze getroffen generatie veilig kinderen krijgen? Is de groente die ze eten gezond of vervuild? Hoe is het om onzekerheid een plek te geven in je leven? Hoe weet je wat door de ramp komt en wat niet? Als je de waarheid nooit zult kennen, is die dan nog belangrijk? Kortom: Hoe is het om te leven in besmet gebied na Tsjernobyl?
Aan de hand van de persoonlijke verhalen van de consultant Halina, van de vertaalster Paulina en van de journalist Siarzhuk probeert Franka Hummels hierop een antwoord te geven.

En wat blijkt?
* Terwijl wij in Nederland in 1986 onze spinazie vernietigden, dansten de mensen in het dorp van Halina in de warme regen. Toch zegt ze dat ze alles aan Tsjernobyl te danken heeft.
* Siarzhuk zag zijn kippen plotseling roze worden. En was zijn verhuizing naar een dorp verder van Tsjernobyl wel zo’n goed idee? Hij heeft er uiteindelijk wèl een vrouw aan over gehouden.
* Paulina komt uit de Tsjernobyl-regio, maar heeft weinig over het onderwerp nagedacht. Het heeft geen betrekking op haar, denkt ze. Maar ze heeft wèl een vergrote schildklier. Maar dat hebben velen rondom haar.

Enkele uitspraken in dit boek van Franka Hummels:
- De meeste mensen vinden het waarschijnlijk geen interessant onderwerp. Het is gewoon voor ons, we zijn eraan gewend;
- Maar als het dan toch een deel van ons leven is, kunnen we er toch maar het best een feestje van maken?;
- Mensen zijn zich daar niet van bewust, maar ik denk dat er inmiddels helemaal geen veilige plek meer bestaat in Wit-Rusland;
- Maar we weten ook dat juist paddenstoelen de meeste radioactieve stoffen uit de grond opzuigen en dus het gevaarlijkst zijn om te eten;
- Honing is naast vis en paddenstoelen het gevaarlijkste product als het om radioactiviteit gaat;
- Als je partij je iets vraagt, dan doe je dat, ook als je er ziek van wordt;
- ….. het karakter van de Wit-Russen. Dat is namelijk het meest rustige en geduldige volk dat er bestaat, heel goede mensen;
- Kanker in een kinderlichaam is altijd gevaarlijker en agressiever dan bij volwassenen;
- Hij laat op een kaartje zien dat kinderen uit de Tsjernobylregio veel vaker schildklierkanker krijgen dan kinderen uit andere gebieden in Wit-Rusland.

Echo voor Tsjernobyl

Zaterdag 28 mei 2011

Op 26 april 2011 was het precies 25 jaar geleden dat de ramp in de kerncentrale van Tsjernobyl plaatsvond. Rond die datum is dat al op veel manieren in binnen- en buitenland herdacht, zo ook tijdens de landelijke herdenking op 23 april 2011 in Zwolle. Voor deze landelijke herdenking is een landelijk comité opgericht, waarvan ik één van de vier leden ben. Dit organiserend comité is het zogenoemde ‘Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later’. Het Nederlands Bijbelgenootschap en VU Connected zijn hier via mijn bestuurlijke vertegenwoordiging ondermeer bij betrokken. De andere twee organisaties die in het landelijk comité vertegenwoordigd zijn, zijn het Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobyl-kinderen en de Stichting Rusland Kinderhulp.

De Nederlandse activiteiten rond 26 april 2011 beperken zich niet tot alleen maar het 'herdenken' van de ramp. Ook nu nog in 2011 hebben de mensen in de Witrussische regio nog dagelijks te maken met de vervelende gevolgen van de catastrofe. Daarom is het plan een speciale actie te voeren voor Wit-Rusland, dat door de ramp het zwaarst is getroffen. Het gaat dan om het verspreiden van Bijbels, kinderbijbels en Bijbelboekjes, in combinatie met humanitaire/medische hulp.

Mensen die getroffen zijn door de kernramp in Tsjernobyl hebben grote behoefte aan Bijbels en bijbels materiaal. Eerdere acties van het Witrussisch Bijbelgenootschap hebben dat al wel aangetoond, zo bleek mij. In oktober 2010 tijdens ons familiebezoek in Wit-Rusland had ik een ontmoeting met de project manager en de directeur van het Witrussisch bijbelgenootschap, waarin zij mij vertelden over hun manier van werken en over de behoeften en wensen van de inwoners van Wit-Rusland en over de wijze waarop het Witrussisch bijbelgenootschap daar graag snel in wil voorzien.

In veel gevallen wordt bijbelverspreiding in scholen, ziekenhuizen of andere medische instellingen in Wit-Rusland door hun directie alleen toegestaan of bespoedigd als gelijktijdig ook humanitaire, bijvoorbeeld medische, hulp wordt gegeven. Bij bijbelgenootschappen zoals het Nederlands Bijbelgenootschap is minder ervaring op het gebied van humanitaire hulp. Samenwerking tussen het Nederlands Bijbelgenootschap en Nederlandse humanitaire hulporganisaties ligt dus voor de hand. Die succesbepalende samenwerking heb ik binnen het bovengenoemde landelijk comité gezocht en gevonden.

De nieuwe bijbelverspreidingsactie van het Nederlands Bijbelgenootschap voor Wit-Rusland wordt gevoerd onder de naam ‘Echo voor Tsjernobyl’. Voor wie dit leest: jouw gift voor dit project is nu extra effectief. Het Nederlands Bijbelgenootschap verdubbelt namelijk alle giften die vóór 30 november 2011 binnenkomen voor dit project, tot het benodigde bedrag van € 27.500,- is bereikt. Vijf euro bijdrage van u, betekent dus een totale opbrengst van tien euro voor het werk van het Witrussisch bijbelgenootschap. Je kunt je bijdrage aan dit mooie bijbelverspreidingsproject overmaken op bankrekeningnummer 44.000 van het Nederlands Bijbelgenootschap, onder vermelding van ‘Echo voor Tsjernobyl’.

Daarnaast proberen het ‘Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later’ en het Nederlands Bijbelgenootschap op plaatselijk niveau samenwerking tot stand te brengen tussen vertegenwoordigers van alle Nederlandse Tsjernobyl-initiatieven en de regionale verbanden van de Vereniging VU-Windesheim en alle werkgroepen en vrijwilligers van het Nederlands Bijbelgenootschap. De actie van Stiens, Dronrijp en Leeuwarden gezamenlijk is daarvan een mooi voorbeeld. Op deze manier proberen we zoveel mogelijk geld bijeen te brengen, opdat het Witrussische bijbelgenootschap haar driejarenplan voor bijbelverspreiding kan realiseren binnen de organisaties die daarvoor hun belangstelling kenbaar hebben gemaakt, zoals bijvoorbeeld kerken, scholen, revalidatiecentra en ziekenhuizen.

Via de kerkelijke gemeenschappen in het door de kernramp zo zwaar getroffen zuiden van Wit-Rusland zullen ook Bijbels en Bijbelboekjes worden verspreid onder de in deze radioactieve regio wonende gehandicapten, ouderen, kinderen en hun gezinnen. Over drie jaar kunnen we dan wellicht zeggen: Wij hebben een Bijbel en Zij hebben een Bijbel!

Evaluatie Landelijke Herdenkingsdag Tsjernobyl 25 jaar later

Maandag 16 mei 2011

Rond het avonduur komen we als 'Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later' in principe voor het laatst bijeen op onze vaste vergaderlocatie in Steenwijk. Samen met het organisatieteam van de landelijke herdenkingsdag te Zwolle op 23 april 2011 blikken we terug op de belangrijkste elementen, die van deze dag een succes hebben gemaakt.

Zo evalueren we bijvoorbeeld de Duitse IBB-tentoonstelling, de nationale conferentie die we op 23 april 2011 in de Christelijke Hogeschool Windesheim organiseerden en bespreken we de financiële afwikkeling van dit evenement.

Ook de herdenkingskerkdiensten en het bijbelverspreidingsproject dat we samen met het Nederlands Bijbelgenootschap en met het Witrussich bijbelgenootschap organiseren, passeren vanavond de revue. Nu alle werkgroepen in den lande goed op de hoogte zijn van alle ins en out van dit herdenkingsjaar, brengen we een dezer dagen bij alle werkgroepen onder de aandacht op welke wijze de lokale, regionale en/of provinciale werkgroepen met elkaar herdenkingsvieringen kunnen organiseren en/of hoe ze een goede bijdrage kunnen leveren aan het bijbelverspreidingsproject, dat door Stichting Rusland Kinderhulp in Wit-Rusland zal worden ondersteund met humanitaire goederentransporten.

Terugblikkend zien we uiteraard hier en daar een aantal zaken die we nog beter en nog mooier hadden kunnen doen, maar het geheel overziend zijn we uitermate tevreden over de resultaten van onze inspanningen in dezen. De publicitaire aandacht, de bijzondere tentoonstelling, de geslaagde nationale conferentie en de participatie van veel belangstellende groepen en deelnemers èn het feit dat ook in de komende maanden in den lande nog volop aandacht zal worden gegeven aan dit bijzondere herdenkingsjaar, stemt ons als organiserend comité tot grote tevredenheid. Het eerste half jaar van dit herdenkingsjaar is nog niet eens om en we zijn er al van verzekerd dat we het gros van onze jaardoelen nu al hebben bereikt. We zien dan ook de aktiviteiten van de komende maanden her en der in het land met vertrouwen tegemoet.

Herdenkingsdienst Tsjernobyl 25 jaar later

Zondag 15 mei 2011

Om 19.00 uur zit de kerkzaal al goed gevuld. De aanwezigen zijn grotendeels afkomstig uit Stiens, Dronrijp en de Leeuwarder wijk Camminghaburen. Dat zijn de dorpen en de wijk waar in de afgelopen jaren regelmatig Witrussische kinderen voor een gezondheidsverblijf zijn opgevangen in Friese gastgezinnen. Vanavond staan we met elkaar stil bij het feit dat het op 26 april 2011 al weer 25 jaar geleden was dat we werden geconfronteerd met de kernreactorramp in Tsjernobyl. De herdenkingskerkdienst van vanavond is georganiseerd door de Werkgroep Stiens en omstreken van het Nederlands Bijbelgenootschap in samenwerking met de drie werkgroepen uit Stiens, Dronrijp en Leeuwarden van de Stichting Rusland Kinderhulp.

De voorganger van deze vesper is dominee Janny van Dijken. Aan de viering werken veel gastouders en hun kinderen mee. Zeven maal tijdens deze kerkdienst wordt een kaars aangestoken ter herdenking. Ik mag de vijfde kaars aansteken, waarbij als meditatieve tekst wordt voorgelezen: 'Wij ontsteken de vijfde kaars en gedenken met verwondering dat de grote ramp in Tsjernobyl de muur van onbekendheid en achterdocht veranderde in liefde en vriendschap'. De andere kaarsen worden achtereenvolgens aangestoken door Marije de Boer (Stiens), Reinder Bakker (Leeuwarden), Wopke van der Schaaf (Dronrijp), Esmee Strating (Stiens), Nynke de Boer (Stiens) en Nynke Plat (Stiens).

Gebeden worden uitgesproken, de bij een vesper behorende stiltes worden in acht genomen, passende liederen worden gezongen en een uitgebreide serie korte bijbellezingen ter overdenking worden voorgelezen door lector Judith Smit. Aan het begin van de kerkdienst wordt op het beamerscherm een enkele minuten durende fotopresentatie vertoond, bestaande uit een groot aantal door muziek ondersteunde fotobeelden van het rampgebied van Tsjernobyl van bijna 25 jaar na de ramp. Met deze beelden, de gezangen, de gebeden en de korte meditatie van de voorganger komt het aspect van 'herdenken' volop en passend tot zijn recht.
Ongeveer halverwege de herdenkingsdienst zit een vraaggesprek, uitgevoerd door interviewer Tjeerd Tijsma (Dronrijp). Tjeerd Tijsma interviewt Dick Jager van de 'SRK-werkgroep Leeuwarden' en mij als lid van het 'Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later'. Dit interview op het liturgisch centrum gaat vooral over onze eerste herinneringen aan de kernramp in Tsjernobyl, over de eerste contacten met onze Witrussische gastkinderen en hun gezinnen en over de meer recente contacten die we nog steeds onderhouden en of wij nog iets over onze toekomstwensen inzake de humanitaire hulp aan Wit-Rusland willen vertellen.

Ook jongeren uit Nederlandse gastgezinnen leveren belangrijke bijdragen aan deze herdenkingsdienst. Zo leest Nynke de Boer (Stiens) haar verslag voor van onze oktoberreis 2010 naar Wit-Rusland. Wieteke Houtstra en Annemieke Reidsma (beiden Leeuwarden) vertellen aan de hand van een Powerpointpresentatie met foto's en korte films over hun ervaringen met Witrussische gastgezinnen en Nynke Plat en Judit Smit (beiden Stiens) leren ons het lied "Lees je Bijbel, bid elke dag" samen in het Witrussisch te zingen.

Aan het eind van de kerkdienst vertelt voorzitter Gerrit Woudstra van de Stienser NBG-werkgroep over de fondswervingsactie 'Echo voor Tsjernobyl', de vanavond hier in Fryslân gelanceerde actie van het Nederlands Bijbelgenootschap, die ten doel heeft de bijbelverspreiding door het Witrussisch Bijbelgenootschap gedurende de komende drie jaren in het zuiden van Wit-Rusland te ondersteunen met Bijbels en bijbelboekjes, gecombineerd met humanitaire goederentransporten van Stichting Rusland Kinderhulp.

Na deze prachtige herdenkingsdienst is iedereen hartelijk welkom om in de ontvangsthal van De Hege Stins nog na te blijven praten met koffie, thee, frisdrank en koeken. Bijna iedereen maakt daar graag gebruik van, want het is ook een mooie gelegenheid voor gastgezinnen en organisatoren en ook een landelijk bestuurder van SRK om de vele boeiende ervaringen van de afgelopen jaren met elkaar uit te wisselen. Ondertussen is er ook volop de gelegenheid om hier en nu een bezoek te brengen aan de informatiestands van het Nederlands Bijbelgenootschap en van de Stichting Rusland Kinderhulp om kennis te nemen van al het goede werk dat deze twee organisaties landelijk en internationaal voor Wit-Rusland verrichten.

Dankbaar voor al dat goeds mogen we vanavond terugblikken op een geslaagde, waarde(n)volle herdenkingsdienst van Tsjernobyl 25 jaar later.

Bekendmaking Tsjernobyl Herdenkingsdienst in Leeuwarderadeel

Zaterdag 14 mei 2011

Wie vanuit Leeuwarden over de N357 naar Stiens rijdt, ziet bij de eerste afslag naar Stiens het grote digitale mededelingenbord dat de gemeente Leeuwarderadeel hier heeft geplaatst. Elke dag geeft dit bord met voortdurend wisselende teksten aan welke publieksactiviteiten er in onze burgerlijke gemeente worden georganiseerd.

Eén van de mededelingen van de afgelopen dagen is de aankondiging van de Herdenkingsdienst voor 'Tsjernobyl 25 jaar later', die morgen - op de zondagavond - vanaf 19.00 uur wordt georganiseerd in De Hege Stins te Stiens. Deze herdenkingsdienst wordt georganiseerd om met zijn allen stil te staan bij de gevolgen van de desastreuse kernreactorramp waar de inwoners van Tsjernobyl, haar directe omgeving, Wit-Rusland en ook van een aantal andere Europese landen (waaronder ook Nederland) mee werden geconfronteerd.

Op 26 april 2011 was het al weer 25 jaar geleden dat deze kernramp plaatsvond; een castastrofe waarbij veel dodelijke slachtoffers vielen bij en direct na de ontploffing van de vierde reactor van Tsjernobyl. Nog veel meer mensen zijn op korte of langere termijn overleden aan de gevolgen van de radioactieve straling, die bij en na de ontploffing vrijkwam. En een nog veel groter aantal mensen is direct of indirect fysiek en/of psychisch ziek geworden van de ramp en van alle gevolgen daarvan.

Naast alle negatieve gevolgen, heeft deze ramp ook geleid tot een aantal positieve effecten. Zo kwam er in Nederland, in de rest van Europa en wereldwijd in de loop van de afgelopen jaren een omvangrijk pakket aan humanitaire hulpverlening tot stand. Organisaties zoals bijvoorbeeld Stichting Rusland Kinderhulp (SRK) en het Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobyl-kinderen (LPHT) hebben er in de afgelopen jaren onder andere voor gezorgd dat duizenden Witrussische kinderen één of meerdere malen voor een korte of lange gezondheidsvakantie naar Nederland zijn gekomen, om in gastgezinnen te worden ondergebracht. Ook in het Friese Stiens, Dronrijp en Leeuwarden zijn in de afgelopen jaren bussen vol met Witrussische kinderen opgevangen.

Om de slachtoffers van toen en nu te herdenken en te gedenken en om ook stil te staan bij alle negatieve en positieve gevolgen van deze kernramp, wordt morgenavond in De Hege Stins te Stiens een herdenkingskerkdienst georganiseerd. Vier werkgroepen werken hierbij samen om deze herdenking in stijl plaats te laten vinden. Dat zijn de Werkgroep Stiens en omstreken van het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) en de drie Werkgroepen van Stiens, Dronrijp en Leeuwarden van de Stichting Rusland Kinderhulp. De viering begint om 19.00 uur in het kerkgebouw aan de Gysbert Japixcstrjitte te Stiens. Aan deze bijeenkomst werken ook gastouders en hun kinderen mee, die in de afgelopen jaren Witrussische vakantiekinderen gastvrij in hun gezin hebben opgenomen.

Tijdens deze herdenkingsdienst gaat in de provincie Fryslân ook de fondswervingsactie van start, die het NBG organiseert in samenwerking met SRK, LPHT en VU Connected, de vier organisaties die op 23 april 2011 de landelijke herdenking in Zwolle organiseerden. Het Nederlands Bijbelgenootschap verdubbelt elke euro die deze inzamelingsactie tot en met eind november van dit jaar landelijke opbrengt. Samen met de United Bible Societies (UBS) zorgt het NBG ervoor dat er in de komende drie jaren een bijbelverspreidingsactie wordt opgezet in het zuiden van Wit-Rusland, het gebied dat zo ernstig werd getroffen door deze kernramp. Bijbelverspreiding door het Witrussisch Bijbelgenootschap en humanitaire goederentransporten van SRK zullen hand in hand gaan om de gewenste hulp en het evangelie op de goede plaatsen te brengen.

Voor de herdenkingsdienst van a.s. zondagavond 15 mei 2011 in Stiens zijn alle belangstellende uit Stiens, Dronrijp en Leeuwarden gericht uitgenodigd, maar uiteraard is iedereen van harte welkom om deze bijzondere herdenkingsviering morgenavond bij te wonen. Aan de gemeente Leeuwarderadeel zal het niet liggen, want die heeft gedurende de afgelopen week aan deze herdenkingsdienst met haar mededelingenbord ruimhartig publicitaire aandacht gegeven ter promotie van deze bijzonder herdenkingsbijeenkomst. Iedereen is van harte welkom.

Landelijke Herdenking Tsjernobyl 25 jaar later

Stille Zaterdag 23 april 2011

Om 8.00 uur arriveren Durkje en ik in het nieuwe Gebouw X van de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle. We zijn hier vandaag met het oog op de landelijke herdenkingsdag ter gelegenheid van het feit dat het aanstaande dinsdag 25 jaar geleden is dat we werden geconfronteerd met de kernramp in het Oekraïense Tsjernobyl. Eerst bezoeken we hier de bijzondere Duitse expositie van IBB Dortmund: '24 Jahre nach Tschernobyl - Mensche - Orte - Solidarität'. De 200 deelnemers van deze herdenkingsdag arriveren tussen 8.30-9.30 uur. De herdenkingsactiviteiten vinden plaats in het hoofdgebouw van Windesheim. Organisatoren van deze landelijke herdenking zijn: de Stichting Rusland Kinderhulp (SRK), het Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobyl-kinderen (LPHT) en de twee organisaties die ik representeer: VUconnected en het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG).

SRK-voorzitter Klaas Koops opent de plenaire zitting in het auditorium en geeft dan de leiding over aan dagvoorzitter Esmé Wiegman (Christenunie-lid van de Tweede Kamer). Daarna volgen eerst de groetwoorden van Elena Gritsenko (ambassadeur van Wit-Rusland) en Ilya Kvas (plaatsvervanger van de ambassadeur van Oekraïne). De ambassadeur van Wit-Rusland spreekt over de tragiek van de kernramp, die zoveel levens jarenlang heeft veranderd, en ze spreekt haar dank uit voor alle geboden humanitaire hulp, met name ook de hulp van al die Nederlandse gastouders, die de Witrussische kinderen hier in Nederland behandelden alsof het hun eigen kinderen waren. Ilya Kvas vertelt namens de ambassadeur van Oekraïne dat zijn land nog steeds werkt aan de afwikkelingvan de vele projecten die voorvloeien uit de kernramp van 25 jaar geleden en ook Kvas spreekt zijn dank uit voor de door ons geboden humanitaire hulp.

Dan volgt keynote speaker professor dr. Lucas Meijs (hoogleraar Vrijwilligerswerk aan de Erasmus Universiteit Rotterdam) met zijn toespraak genaamd: 'Vrijwilligerswerk en civil society'. Meijs spreekt over de karakteristieken en de kracht van het Nederlandse vrijwilligerswerk en geeft daarbij allerlei tips voor aanpassing, doorgroei en verbetering van vrijwilligerswerk in de Nederlandse samenleving. In het tweede halfuur gaat hij in gesprek met de aanwezigen aan de hand van de vele vragen die hem door de deelnemers in de zaal worden gesteld. Meijs adviseert ons om regelmatig de vraag te stellen of we als vrijwilligersorganisatie nog wel de goede dingen doen en of we nog wel gelukkig zijn met wat en hoe we dat doen. 'Blijf niet hangen in de traditie van je vrijwilligersorganisatie', is één van zijn boodschappen vandaag.

Na deze lezing volgt een Paneldiscussie met de volgende vier panelleden: Pieter Omzigt (CDA-2e Kamerlid en lid van de Raad van Europa), Johan van Dongen (LPHT-voorzitter), Geert Metselaar (SRK-bestuursadviseur) en Franka Hummels (schrijfster en journalist). Daarna worden vier korte presentaties verzorgd door achtereenvolgens: Heinze Tolsma (één van de initiatoren van de hulp aan Wit-Rusland), Henk Kerssies (over agrarische projecten in Wit-Rusland), Ria Schraverus (oprichter van de Stichting Weeshuizen Belarus) en Ton de Mei (over het humanitaire werk van Stichting Spoetnik in Oekraïne). Na afloop biedt auteur José Hennekam de door hem met Renata Oosterveen geschreven roman "Pjotrs Borsjt" aan. Daarna komt Tania Makarewich op het podium. Ze is een jonge Witrussiche vrouw, die vertelt over haar persoonlijke ervaringen tijdens haar kinder- en jeugdjaren, opgroeiend en wonen in het door de kernramp besmette gebied.

Vervolgens introduceer ik Anatoly Greben en zijn tolk Inna Karpowich. Anatoly Greben is in Wit-Rusland verantwoordelijk voor bijbelverspreidingsprojecten in de door Tsjernobyl getroffen gebieden in voornamelijk het zuiden van Wit-Rusland. Het NBG lanceert vandaag samen met SRK een hulpverleningsproject, genaamd 'Echo voor Tsjernobyl'. Dit project beoogt het mogelijk te maken en te houden dat het bijbelverpreidingswerk van en door het Witrussische bijbelgenootschap verder en duurzaam kan worden uitgebouwd.

In de lunchpauze kunnen de gasten kennis nemen van de ruim 20 informatiestands in de centrale hal en we bieden de gelegenheid voor 'Meet and Greet' met het ambassadepersoneel en met de andere 40 Witrussische gasten die deze bijeenkomst bijwonen. Ook kunnen de deelnemers hun "Wens van Zwolle" formuleren en indienen en tussen de bedrijven door kan worden geluncht. Ontmoeting en goede gesprekken staan hier centraal en daar wordt ook volop gebruik van gemaakt.

Het middaggedeelte begint met twee presentaties. De eerste is van Franka Hummels. Ze is de schrijfster van het onlangs gepubliceerde boek 'De Generatorgeneratie', het resultaat van interviews die ze hield onder de kinderen van het kernrampjaar 1986, die nu volwassen zijn geworden. Franka durft gerust te stellen dat de Nederlandse kinderopvangprogramma's voor Witrussische gastkinderen in Nederland voor deze kinderen van onschatbare waarde zijn. Eén van de geïnterviewden vertelde haar nota bene: 'Ik heb alles aan Tsjernobyl te danken'. Dat klinkt wrang, maar zo wordt het dus door deze kinderen wel ervaren.
Tweede spreker is Vladimir Kleiner, twintig jaar lang directeur van een Witrussisch kindertehuis in de regio (oblast) Gomel geweest. Hij vraagt ons vooral niet weg te gaan uit Wit-Rusland, want de Witrussische kinderen- vooral de zieke - hebben onze hulp nog nodig. Hij geeft aan dat de kinderen die in Nederland enkele weken te gast zijn, goed om zich heen kijken en op grond daarvan een eigen levensstijl bepalen en met hun Nederlandse ervaring bewuste keuzes voor hun eigen leven maken.

Voordat dagvoorzitter Esmé Wiegman het middagprogramma afsluit, volgt nog een reflectie door Geert Metselaar en Johan van Dongen op de vandaag ingediende "Wensen van Zwolle', een samenvatting van de toekomstwensen en -dromen van de deelnemers. Tot slot reageert de Witrussische ambassadeur Elena Gritsenko op deze wensen, dromen en reflecties. Gritsenko geeft aan dat haar nog zo jonge land onderweg is naar democratie en ze uit haar waardering voor de productieve en constructieve woorden die hierover vandaag ook zijn uitgesproken. Ze roept ons op vooral door te gaan met onze humanitaire hulpprogramma's en dat zij van harte bereid is om ons daarbij te faciliteren waar dat gewenst en noodzakelijk is. Een mooie afsluiting van "De Wens van Zwolle'.

Dan gaat de deur van het auditorium open en komt een grote groep Witrussische kinderen binnen. Zij verblijven momenteel enkele weken in Hollandscheveld en komen ons hier in de zaal met drie Witrussische liederen toezingen, afsluitend met het in het Russisch gezongen lied: 'Lees je Bijbel, bid elke dag, ... dat je groeien mag'. LPHT-voorzitter Johan van Dongen spreekt de afsluitende woorden uit en de bijeenkomst wordt afgesloten met het in het Russisch uitgesproken gebed 'Onze Vader'. Daarna nemen velen van de geboden gelegenheid gebruik om nog lang na te blijven voor een meer informele ontmoeting met alle aanwezigen. Met grote dank voor ieders inzet en belangstelling mogen we terugzien op een buitengewoon interessante en geslaagde herdenkingsdag.

Meditatief voor Tsjernobyl en Wit-Rusland

Goede Vrijdag 22 april 2011

God keek naar alles wat Hij had gemaakt
en zag dat het zeer goed was.
(Genesis 1:31)

God voltooide de hemel en de aarde in al haar rijkdom. Een mooie geschiedenis. Wereldwijd, in alle culturen verteld door mensen, aan mensen. Een prachtige wereld, waarin we tijdens lange wandelingen op de scheiding van aarde en water zo gelukzalig kunnen dagdromen. Natuur, te kust en te keur. En God zag dat het goed was. Zag u dat ook? Zie jij dat nog?

Tsjernobyl, 26 april 1986. Dit jaar al weer 25 jaar geleden. Een nucleaire ramp. Levensgevaarlijke radioactieve besmetting van aarde en water in Oekraïne, in Wit-Rusland, in grote delen van Europa. Wij verwachtten toen ons eerste kind. In Nederland mochten koeien niet meer buiten grazen. We werden gewaarschuwd voor vervuilde bladgroente. Is dit dan de wereld die wij aan onze kinderen doorgeven? Ja, vruchtbaar waren we, en talrijk zijn we geworden. We bevolkten de aarde en brachten haar onder ons gezag. En we heersten over de aarde, maar hadden we de aarde niet beter kunnen dienen?

Ook dit jaar gaan medewerkers van het Witrussisch Bijbelgenootschap weer op bezoek bij zieken, invaliden, kinderen, armen en ouderen in het zuiden van Wit-Rusland. Ze komen in ziekenhuizen, in revalidatiecentra, in scholen en in kerkgemeenschappen, bij de inwoners van dit door de mens vervuilde, verlaten gebied. Zij zorgen ervoor dat Bijbels en Bijbelverhalen de achtergebleven mensen daar bereiken. Het NBG dient het Witrussisch Bijbelgenootschap door deze Bijbelverspreiding met onze hulp mogelijk te maken.

Ook in Wit-Rusland wordt het Evangelie nog doorgegeven, door mensen, aan mensen. Tussen Kerst en Pasen, tussen Pinksteren en Hemelvaart, elk jaar opnieuw, dag in dag uit. En God ziet dat het goed is. Ziet u dat ook? Zie jij dat wel?

Dit meditatief is door mij geschreven en is gepubliceerd in "Bijbelwerk', het magazine voor vrijwilligers van het Nederlands Bijbelgenootschap, 21e jaargang, maart 2011.

Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later bijeen in Steenwijk

Maandag 11 april 2011

Rond het avonduur komen we als leden van het 'Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later' wederom bijeen. De organisatie van de landelijke herdenking die we op 23 april 2011 in de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle organiseren, krijgt steeds meer vorm en inhoud. Het programma is gereed, bekend is welke sprekers een bijdrage zullen leveren, de informatiestandhouders hebben zich gemeld, rond de 200 mensen hebben zich reeds aangemeld en het aantal aanmeldingen loopt nog gestaag door; inmiddels is bekend welke 40 Witrussen vanuit Wit-Rusland deze herdenking zullen bijwonen, de openingshandeling voor de Duitse IBB-tentoonstelling is geregeld, en zo zijn er nog heel veel zaken die vanavond allemaal nog eens de revue passeren, teneinde ons ervan te vergewissen dat voor iedereen duidelijk is of wordt wat er gedaan is en wat er nog gedaan zal moeten worden.

Met het voortschrijden van de weken wordt op radio en televisie, in de schrijvende pers en op internet steeds meer aandacht geschonken aan de kernramp van 26 april 1986, binnenkort al weer 25 jaar geleden. De recente ramp in Japan, waarbij ook de kernreactoren aldaar ernstig beschadigd raakten, hebben de maatschappelijke discussie in ons land, maar ook daarbuiten, weer een stevige impact gegeven, hetgeen we ook merken aan de mate waarin om ons heen belangstelling wordt getoond voor de landelijke herdenkingsdag, die we over enkele weken zullen meemaken.

De Stichting Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobyl-kinderen, de Stichting Rusland Kinderhulp, VU-connected en het Nederlands Bijbelgenootschap werken al ongeveer een jaar nauw samen om deze landelijke herdenking mogelijk te maken. De twee thema's over 'de kracht van het Nederlandse vrijwilligerswerk' en 'het leven in radioactief besmet gebied' geven meer dan genoeg uitdagende aanknopingspunten om een - qua vorm en inhoud - aantrekkelijk programma samen te stellen.

Vanavond staat het finetunen van dit bijzondere herdenkingsprogramma centraal; de laatste puntjes komen op de 'i'; we zijn er bijna klaar voor en verwachten dat we een bijzondere dag zullen beleven. We verwachten dat het aantal aanmeldingen voor deelname via de website van VU-connected in de komende weken nog wel behoorlijk door zal groeien.

Vergadering Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later

Maandag 28 maart 2011

Rond het avonduur komt het 'Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar0 later' bijeen in Steenwijk. Naarmate we de datum van de landelijke Tsjernobyl-herdenking naderen wordt de samenstelling van het organisatiecomité uitgebreid. Vanavond zijn meerdere vertegenwoordigers van de vier organiserende partijen aanwezig, waaronder het Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobylkinderen (LPHT), de Stichting Rusland Kinderhulp (SRK), VUconnected en het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG).

Aan de hand van het ontwerp-programma bespreken we de voorafgaande tentoonstellingsweek en de afsluitende herdenkingsdag, die in de maand april zullen worden georganiseerd in de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle. De inschrijving op de website van VUconnected is nog maar enkele dagen geopend en tot onze verrassing is het aantal aanmelding in die enkele dagen al opgelopen tot meer dan 120 deelnemers. Als dit zo doorgaat, zou het aantal aanmeldingen wel eens kunnen uitkomen boven de 300 deelnemers.

Het programma krijgt steeds meer vorm en inhoud. De deelnemers zullen worden ontvangen in de unieke Duitse tentoonstelling over de kernreactorramp van 26 april 1986 in Tsjernobyl. Dagvoorzitter is Esmé Wiegman, voor de Christenunie lid van de 2e Kamer. Keynote speaker is profesor Lucas Meijs, die zal spreken over de kracht van 25 jaar Nederlands vrijwilligerswerk. Daarna volgt een paneldiscussie als terugblik en vooruitblik op 25 jaar humanitaire kinderhulp aan Witrussische kinderen, waaraan deel zullen nemen: LPHT-voorzitter Johan van Dongen, SRK-bestuursadviseur Geert Metselaar, journaliste Franka Hummels en CDA-2e kamerlid Pieter Omzigt.

Voorafgaand aan de Lunchmarkt volgen korte presentaties over de beginjaren van de kinderhulp aan Wit-Rusland, over actuele agrarische projecten, over weeshuizen en over het Witrussische bijbelverspreidingproject dat het Nederlands Bijbelgenootschap binnenkort opstart in samenwerking met het Witrussische Bijbelgenootschap.

Na de informatiemarkt-lunch volgen twee lezingen over het leven in nucleair besmet gebied, waarbij we ons vooral richten op de leefomgeving en op de gevolgen voor de gezondheid voor wie leven in dit besmet gebied. Alle deelnemers mogen ook een individuele bijdrage leveren aan de zogenoemde 'Wens van Zwolle', waarin iedereen de gelegenheid krijgt om zijn of haar droom te verwoorden voor de mensen die in dit zwaar getroffen gebied wonen. Aan het eind van de dag eindigen we met enige liturgische elementen, waaraan ook een zangbijdrage zal worden geleverd door een groep Witrussische kinderen die momenteel al bij gastgezinnen in Nederland verblijven.

De herdenkingsdag in Zwolle zal ook worden bijgewoond door een veertigtal genodigde Witrussen, die rond de Paasdagen met een bus heen en weer zullen rijden tussen Wit-Rusland en Nederland om hun ervaringen met de deelnemers van deze herdenkingsdag te delen. De ambassadeurs van Wit-Rusland en van Oekraïne zullen deze herdenkingsdag bijwonen. Twee bijzondere Nederlandstalige boeken over Wit-Rusland zullen worden gepresenteerd. Werkgroepen laten in een Informatiemarkt zien wat ze aan humanitaire hulpverlening voor en in Wit-Rusland doen.

Kortom, het belooft een bijzondere dag te worden en het feit dat tegenwoordig de gevolgen van de kernreactorenramp van Japan in de pers zo prominent in beeld wordt gebracht, zal er allicht toe bijdragen dat de herdenking van deze kernreactorramp van Tsjernobyl ook landelijk volop in de belangstelling zal komen te staan.

Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar later

Woensdag 26 januari 2011

Rond het avonduur komen we als "Landelijk Comité Tsjernobyl 25 jaar" later bijeen in Steenwijk. Vandaag over drie maanden is de kernramp van Tsjernobyl al weer 25 jaar geleden. Rond die datum organiseren we als Landelijk Comité hier en daar in het land publieksactiviteiten, om terug te blikken op deze vreselijke milieuramp, die voor veel inwoners van bijvoorbeeld Wit-Rusland nog generaties lang vooral nadelige gevolgen zal hebben. In Nederland zal de landelijke herdenking van deze ramp worden georganiseerd op zaterdag 23 april 2011 in de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle. Deze herdenking vindt dus plaats op de Stille Zaterdag van de Passieweek.

De activiteiten worden georganiseerd door het Landelijk Platform Hulp aan Tsjernobyl-kinderen, de Stichting Rusland Kinderhulp, het Nederlands Bijbelgenootschap en VUconnected. Het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) ondersteunt deze landelijke herdenking met een Fondswervingsproject ten behoeve van de Bijbelverspreiding in het nucleair getroffen zuiden van Wit-Rusland. Daarbij werkt het NBG nauw samen met het Witrussisch Bijbelgenootschap, die in deze regio bijzonder actief is.

VUconnected heeft de landelijke herdenking in haar maatschappelijk programma van publieksactiviteiten opgenomen. Behalve de herdenkingsdag in Zwolle zal VUconnected in april van dit jaar ook publieksactiviteiten organiseren in Noord-Holland (Amsterdam) en Zeeland (Middelburg). Op de landelijke herdenkingsdag staan twee thema's centraal, te weten: "Leven in besmet gebied" (met focus op: medisch, voeding, milieu, psychologie) en "De kracht van vrijwilligerswerk". Over de grote rol die het vrijwilligerswerk in Nederland jarenlang heeft betekend bij de humanitaire kinderhulp die Nederlandse gastgezinnen boden aan heel veel Witrussische kinderen zal professor dr. Lucas Meijs als hoofdspreker optreden. Professor Meijs is in Nederland de specialist op het gebied van Vrijwilligerswerk. We willen laten zien hoe groot de betekenis in dezen is in Europees verband van het voor Nederland zo kenmerkende vrijwilligerswerk.

Na driekwart jaar voorbereiding zien we nu overal in Nederland initiatieven ontstaan van groepen die aandacht gaan vragen voor deze landelijke herdenking. In ons Landelijk Comité zetten we de grote lijnen uit, verbinden we organisaties en mensen zodat zij tot optimale samenwerking kunnen komen, bieden we zoveel mogelijk de gelegenheid aan die organisaties en betrokken mensen om aan te haken bij de twee bovengenoemde thema's van deze herdenking en denken we bovenal ook na op welke wijze we via de pers en via allerlei andere communicatiekanalen hier in Nederland bekendheid kunnen geven aan alle positieve, opbouwende initiatieven van de afgelopen jaren en aan alle mooie activiteiten die in de komende maanden worden georganiseerd om aandacht te besteden aan de negatieve, maar ook de positieve gevolgen van deze ramp van bijna 25 jaar geleden.