Egel in de tuin

Woensdag 29 mei 2013 

De egel in de border van onze tuin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dieren geen partij

Wie regelmatig verkeersdeelnemer is, zal af en toe onderweg binnen en buiten de bebouwde kom (dode) dieren als verkeersslachtoffer zien. In de broedperiode zie je bijvoorbeeld veel dode eenden liggen op wegen waar veel snel gemotoriseerd verkeer passeert. Ook egels worden vaak slachtoffer van het verkeer. Een angstig ineengedoken egel op de weg is natuurlijk geen partij voor een passerende auto, en een klein donker egelbolletje op een donker wegdek is voor een in het duister passerende automobilist moeilijk zichtbaar. De egel delft dan het onderspit bij een een auto-ongeluk.

 

Egelvriendelijk tuinieren

Een ander probleem voor de egel is dat steeds minder tuinen nog groen en open zijn. De veel voorkomende "verstening" van tuinen - waarbij nagenoeg alles wordt dichtbetegeld en strak omheind - is ronduit slecht voor de egel. Veel mensen weten dat echter niet of realiseren zich dat niet, maar vinden het wel jammer dat dit nuttige diertje niet (meer) op bezoek komt in de tuin. 

Maar, als meer tuinen weer egelvriendelijk worden, gaat het straks weer wat beter met de egels. Met een aantal (kleine) aanpassingen is iedere tuin egelvriendelijk(er) te maken. Zelfs kleine tuinen. Wel is het belangrijk dat de egels dan van de ene naar de andere tuin kunnen en ook naar de omliggende groenstroken.

 

Egels spotten

Reeds enkele jaren probeer ik gedurende de verschillende seizoenen onze tuin zo egelvriendelijk te maken en te houden. Dat werpt zeker vruchten af, want ook al vele jaren zien wij bij tijd en wijle een egel. Vooral in het voorjaar en in het najaar kun je bij ons af en toe een egel door de tuin zien lopen. Met name op wat grotere afstand van de gevels - op de donkere plekken in de tuin - moet je in het duister altijd goed opletten, om niet per ongeluk op een egel te gaan staan of ertegen aan te stoten. 

 

Egel observeert mens observeert egel

Vanavond zag ik tijdens een telefoongesprek - zittend in de werkkamer met zicht op de tuin - ineens weer een egel door de tuin lopen. Het was nog licht buiten. Met de fotocamera in de aanslag ben ik naar buiten gelopen om een foto van de egel te maken. Ondertussen was de egel tussen de begroeiing in de border gearriveerd. Op een open plekje bleef de egel stokstijf zitten toen ik onze tuinvriend naderde. De egel observeerde mij en ik observeerde de egel even. Met gebruik van de zoomlens kon ik op een voor de egel kennelijk nog acceptabele afstand enkele mooie foto's maken, en toen die korte fotosessie voorbij was, heb ik de egel weer snel alleen gelaten in de tuin. 

Een egel in je tuin is toch zeker een kroon op je werk in de tuin, voor wie bij de inrichting en bij het onderhoud en beheer van zijn of haar tuin rekening houdt met het scheppen van een ideale levensomstandigheid voor de egel binnen de bebouwde kom.

Zeg het met bloemen

Maandag 16 juli 2012 

Bloeiende Hortensia

Afgelopen zaterdag schreef ik over de verschillend bloeiende Hortensia's in onze tuin en plaatste ik bij dat weblogbericht een foto van een Hortensia in bloei.

Daar voeg ik vandaag nog een foto aan toe ...

... voor iedereen die vandaag ((nog) niet) op vakantie is en die had gehoopt op een zomerse dag ...


... voor iedereen die (nog niet) van bloemen houdt ...

... voor iedereen die vandaag (nog niet) een top-prestatie leverde en daarvoor eigenlijk een bloemetje verdient ...

... voor iedereen die (nog niet) kan genieten van een mooie tuin ...

... voor iedereen die zich (nog niet) afvraagt of een Hortensia ook zou passen in de eigen tuin ...

... voor iedereen die (nog niet) goed heeft gekeken hoe mooi-geschapen een enkele bloem kan zijn ...


... voor iedereen die vandaag (nog niet) opgewekt was en wel wat fleur kan gebruiken ...


... voor iedereen die .... (vul zelf maar in) ...

... bijgaand deze pracht-bloeiende Hortensia.

Mooi weer dag in Fryslân

Zaterdag 14 juli 2012 

Ochtend bewolkt
Op de dag dat een zwaar regenfront over de lijn van Amsterdam naar Zwolle over Nederland trekt, blijft het noorden van Nederland verschoond van de zware regenval, die het midden van Nederland treft.
Vanmorgen is het nog zwaar bewolkt, maar als Durkje en ik halverwege de ochtend naar Oudebildtzijl rijden, zien we in het noordwesten boven de Bildtse klei de wolkenlucht lichter worden en zich langzaam openen.

Middag zonnig
Als we weer terugkomen in Stiens, schijnt de zon en dat blijft de hele middag aanhouden.
Het wordt zelfs aangenaam warm in de zon.
De mensen genieten hier zichtbaar van het mooie weer.

Tuinpracht
Regelmatig passeren wandelaars en fietsers en ook in de tuinen rondom wordt volop gewerkt: onkruid wieden, snoeien en grasmaaien.
In onze tuin staan ook de Hortensia's prachtig in bloei.
Verschillende vormen en verschillende kleuren zorgen ervoor dat de grote bloemen van de Hortensia's in het oog springende kleurenaccenten aanbrengen in de tuin.

Groei en bloei in eigen tuin

Zondag 10 juni 2012

Je hoeft niet altijd kilometers in je auto te rijden;
of eerst over lange paden en door eindeloze lanen te fietsen;
geen uren te wandelen,
om te genieten van de je omringende natuur.

Ook heel dichtbij,
wellicht in je eigen tuin,
of zomaar in een berm,
om niet achteloos aan voorbij te gaan.

Wat ons altijd weer boeit,
is dat het groeit en bloeit.

Vertrouwen loont; ook de merel

Zaterdag 26 mei 2012 

's Ochtends angstige blikken van het mereljong

Werk aan de tuin
Een prachtige zaterdag vóór Pinksteren. De hele dag mooi weer: volop zon, een lekkere temperatuur en een aangename bries. Omdat we al weken geen werktijd voor de tuin hebben aangewend, is het vandaag de hoogste tijd voor een tuindag. Niet alleen de gewenste tuinplanten, maar ook het onkruid heeft volop zijn best gedaan om te groeien en te bloeien, dus werk aan de winkel, of eigenlijk: werk aan de tuin.

De tweede leg
Nu wil het geval dat we al voor de tweede keer dit voorjaar een nest met jonge merels in de tuin hebben. Als ik achter in de tuin ben, vind ik één van de jonge merels weggedoken in een hoekje van één van de beide compostboxen die we in de tuin hebben. Vanuit de heg is deze jonge merel in de hoge compostbox terecht gekomen en kan er in dit prille stadium nog niet uit komen. Omdat ik straks onkruid in de compostbox ga gooien, moet de merel er eerst uit, dus die vang ik voorzichtig met een emmer en dan zet ik de merel verderop op een verhoging in de tuin, onder de dennenboom. Pa en Ma Merel protesteren hevig met opgewonden klanken en volgen mij en hun jong nauwgezet. Als ik even op grote afstand van de jonge merel ga staan, voegen Pa en Ma zich al spoedig bij hun jong met lekkernijen voor de nodige groei. De andere jongen zitten nog in het nest, zie ik.

Geen blijvertjes in het nest
Gedurende de hele dag vliegen de beide merel-ouders af en aan met voer voor hun jongen. Je kunt zien en horen dat ze het in het begin nog spannend vinden dat ik op betrekkelijk korte afstand van het nest aan het werk ben in de tuin, maar gaandeweg de dag groeit er toch enig vertrouwen en vliegen ze zonder al te veel omwegen - en steeds rustiger - rechtstreeks naar hun jongen, op de grond of in het nest. Halverwege de dag verlaten ook de andere jongen het nest, want ik kom ze onderweg af en toe tegen als ik achter in de tuin weer een emmer onkruid in de compostbox leeg.

Vertrouwen loont Pa Merel
Het wordt voor beide partijen wel een gezellige dag, zo in de tuin. We zijn allemaal druk bezig met onkruid wieden, voeren en gevoerd worden en de uren vliegen om.
Halverwege de middag krijgt één van de merels - het mannetje - in de gaten dat er toch meer dan gemiddeld wormpjes en larfjes gevonden worden op de plaats waar ik zojuist onkruid uit de tuin heb verwijderd. Als dat besef bij Pa Merel is doorgedrongen, komt hij na het voederen van de jongen steeds weer even bij me terug. Op ongeveer een meter afstand van mij hupt hij heen en weer en trekt met zijn snavel om de haverklap een wormpje of een larfje uit de grond. Hoe goed ik ook kijk, ik zie die wormpjes en larfjes niet, maar ik zie wel dat de merel ze elke keer weer uit de grond pulkt. Het zij zo en het is ook goed zo. Het is zo ook wel een goede werkverdeling: ik zie het onkruid en trek dat uit de grond en de merel ziet wormpjes en larfjes en trekt die uit de grond. Zo hebben we het beide druk en hebben we samen een gezellige dag in de tuin.

In de overtuin van de Nassaus

Donderdag 23 juni 2011

We werken vandaag in één van de groene harten van Leeuwarden, omgeven door oude romantiek van de Friese Oranjes, temidden van eeuwenoude platanen in de schilderachtige Prinsentuin. We zijn te gast in de Pier Panderzaal in Grand Café Restaurant ‘De Koperen Tuin’, een stijlvolle vergadergelegenheid, die door de aangrenzende vijver een sprookjesachtige aanblik biedt.

De Prinsentuin is een park aan de noordkant van de Leeuwarder binnenstad. In 1648 werd hier het eerste park aangelegd in opdracht van prins Willem Frederik van Nassau, als eerbetoon aan het einde van de 80-jarige oorlog en van de ‘Vrede van Münster’. Dit gedeelte van de stad zou echter nog ongeveer 150 jaar afgesloten blijven voor het publiek.

In opdracht van Koning Willem l werd het park openbaar. Hij schonk ‘De Prinsentuin’ aan de Leeuwarder bevolking. Pas in 1795 werd het park vrij toegankelijk. Rond 1822 werd de tuin verbouwd door de beroemde tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard en na verschillende verbouwingen werd de tuin in 2004 weer grotendeels hersteld in de stijl zoals Roodbaard deze destijds had laten aanleggen.

De Prinsentuin is een oase in het centrum van Leeuwarden. Ook vanmiddag wandelen hier weer veel mensen door dit aan de brede stadsgracht liggende park. Drie jongeren op een bankje verbreken luidruchtig de betrekkelijke stilte in het park. Een man en een vrouw wandelen vanuit De Koperen Tuin het park in. Een jonge vrouw duwt een buggy met kind voort, een witte hond gaat voorop. Een man laat verderop een hond uit. Twee oudere dames wandelen naar De Koperen Tuin, de één met een rollator. Drie toeristen wandelen met een wandelgids door de voormalige overtuin, lezend, kijkend en wijzend.

Voor iedereen bieden dit park èn de andere mensen en de dieren die daarin gelijktijdig verblijven een eigen en unieke parkervaring.

Jonge merels in de tuin

Maandag 6 juni 2011

Al weken is een merelpaar druk in de weer in de tuin. Een nest is gebouwd, vier eieren daarin gelegd, waarna het broeden aanving. Nadat de vier merels uit hun ei kropen, vlogen pa en ma merel de hele dag af en aan met voer. Inmiddels is het zover dat de jonge merels het nest hebben verlaten. Ze lopen langs de randen van de tuin en verschuilen zich tussen de lage begroeiïng. Pa en ma merel weten precies waar het jonge grut zit en ze blijven voortdurend lekkernijen aanvoeren.

Vanmiddag zit één van de jonge merels in een hoekje achter in de tuin. Een geschikt moment om snel even een foto te maken. De jonge merel blijft roerloos zitten in de enkele tellen die ik nodig heb om de foto te maken. Ondertussen zitten pa en ma merel al hoog in de boom achter me om luidruchtig te protesteren tegen deze snelle fotosessie. Zodra ik de foto gemaakt heb, ga ik op grote afstand verderop in de tuin staan. Pa en ma merel inspecteren direct de toestand van hun kind en daarna vliegen ze weer af en aan met nieuwe aanvoer van wormen.

Binnen enkele dagen zullen deze jonge merels hun vleugels uitslaan om buiten de beschutting van onze tuin de wijde wereld verder te verkennen.

Vijf jonge lijsters

Dinsdag 11 mei 2010

De hele dag vliegt een lijsterpaar door onze tuin heen en weer om met grote regelmaat en steeds voor korte duur met een snavel vol wormen en larven in de coniferenhaag te verdwijnen.

Diep in het nest weggekropen zitten daar vijf jonge lijsters, die enige dagen geleden uit hun ei zijn gekropen.

En als vader of moeder lijster dan boven het nest verschijnt met een flinke portie eten, is het een kwestie van dringen om je ver opengesperde snavel zo hoog mogelijk boven het nest uit te steken om gevoed te worden met al dat lekkers.

Als je als lijsterouder dan je lading voedsel weer hebt gedropt in één van die gulzige snaveltjes, moet je als de wiedeweerga weer opnieuw op stap om een volgend maaltje bijeen te zoeken voor het volgende snaveltje dat dan weer hoog boven het nest uitsteekt.

2009 is het Jaar van de Egel

Maandag 23 november 2009

De Nederlandse Zoogdiervereniging maakt zich zorgen over de egel en heeft 2009 tot "Jaar van de Egel" uitgeroepen. In een grootschalige onderzoekscampagne - waaraan alle Nederlanders mee kunnen doen - wil deze vereniging te weten komen hoe het precies met dit bijzondere zoogdier gaat, om erachter te komen of de egel op de rode lijst van bedreigde zoogdieren zou moeten komen. Ook pleit de Zoogdiervereniging voor een egelvriendelijker beheer van tuinen en parken.

Belangrijk onderdeel van de onderzoekscampagne "Jaar van de Egel" is dat men ook een zo goed mogelijk beeld wil krijgen van waar de egel al dan niet voorkomt. Daarom is het van groot belang dat iedereen die in 2009 een egel ziet rondsnuffelen in de tuin, in het park of waar dan ook, hiervan melding maakt bij de Zoogdierenvereniging. Ook de meldingen van dode egels leveren belangrijke informatie.

Naast het gegeven dat er veel slachtoffers onder de egel-populatie vallen in het verkeer, is een ander probleem voor de egel dat steeds minder tuinen nog groen en open zijn. De veel voorkomende "verstening" van tuinen - waarbij nagenoeg alles wordt dichtbetegeld en strak omheind - is slecht voor de egel. Veel mensen weten dat echter niet of realiseren zich dat niet, maar vinden het wel jammer dat dit nuttige diertje niet (meer) op bezoek komt in de tuin. Maar, als meer tuinen weer egelvriendelijk worden, gaat het straks weer wat beter met de egels.

De Zoogdiervereniging geeft speciaal voor het Jaar van de Egel een folder uit met praktische tips en wetenswaardigheden over egels en tuinen. Met een aantal (kleine) aanpassingen is iedere tuin egelvriendelijk(er) te maken. Zelfs kleine tuinen. Wel is het belangrijk dat de egels dan van de ene naar de andere tuin kunnen en ook naar de omliggende groenstroken.

Reeds enkele jaren herbergt ook onze tuin één of meer egel(s). Vooral op wat grotere afstand van de gevels - op de donkere plekken in de tuin - moet je tijdens herfstavonden altijd goed opletten om niet per ongeluk op een egel te gaan staan of ertegen aan te stoten. Vorige week was het letterlijk en figuurlijk weer eens raak. Gelukkig liep het goed af. De egel rolde zich op gebruikelijke wijze op en bleef roerloos op de aangetroffen plaats in het gras zitten, wachtend tot de kust weer veilig is. Een halfuurtje later was hij weer weg, waarschijnlijk ergens goed verscholen op een veiliger plekje in de tuin; zich voorbereidend op de komende winter.

Geduld .......... de ruwe bolster moet er nog af!

Maandag 24 augustus 2009

Op een prachtige zomeravond in de tuin aan het werk.
Tijdens de harde wind van vorige week zijn weer enkele bolsters uit de Wilde Kastanje gevallen. Te vroeg in de zomer afgevallen bolsters omvatten nog een witte kastanje. Dan hebben de "ruwe bolsters nog een blanke pit". Van mensen die zo op het eerste gezicht grof lijken te zijn, maar eigenlijk een vriendelijk karakter hebben, wordt onder verwijzing naar de Wilde Kastanje wel gezegd: "Dat is een ruwe bolster met een blanke pit". Als je ooit eens zo'n onrijpe, witte kastanje in zo'n bultige bolster hebt gezien, begrijp je direct dat zo'n typering van "ruw gedrag en zacht karakter" een hele rake is.

Maar het stadium van de nog witte kastanje zijn we nu al lang gepasseerd. Het is tijd geworden voor de glimmende, kastanjebruine kleur van het bittere zaad van de Wilde Kastanje, ook wel Paardekastanje genoemd. De bultige bolster van de vroege zomer is veranderd in een dikkere bolster met scherpe punten. "De ruwe bolster moet er nog af" om het volkomen, glanzende zaad van de Paardekastanje het daglicht te laten zien. Een tweede spreekwoord in de Nederlandse taal dient zich daarmee aan, want van een nog al te onbeschaafd, onbeholpen persoon zeggen we ook wel eens dat "de ruwe bolster er nog af moet".

Bij de kastanje èn óók bij de mens is het doorgaans een kwestie van tijd om aanvankelijk nog tegen de bultige, en later tegen de stekelige bolster aan te kijken. Maar er komt vroeg of laat voor elke bolster een moment, waarop de aanvankelijk onzichtbare blanke pit zijn door de tijd en weer en wind gelouterde, glimmende innerlijke glans laat zien.

Ter afsluiting nog twee andere spreekwoorden, woorden die ook spreken, die veel zeggen:
* Geduld en gras zal melk worden

* Geduld is als een bittere plant die zoete vruchten geeft.

Madeliefjes vóór de eerste snee van 2009

Zaterdag 18 april 2009

Een mooie zonnige dag met vooral vanmorgen nog een vrij harde, frisse wind. Een geschikte middag om voor het eerst dit kalenderjaar het gras weer te maaien: de eerste snee van 2009. Vorig jaar was de eerste maaibeurt op dezelfde zaterdag (zie mijn weblogbericht van 19 april 2008).

Vóórdat het gras gemaaid is, tref ik her en der in het grasveld nog allerlei andere planten aan tussen het opgeschoten gras. Inmiddels bloeien hier de Paardenbloem, het Madeliefje en de Pinksterbloem. Na de eerste maaibeurt volgt een vertikuteersessie, zodat aan het eind van de middag het grasveld nagenoeg mosvrij en kruidenvrij is. Eigenlijk toch best jammer van die mooie madeliefjes, die vanmorgen nog zo mooi bloeiden.

EHBO voor de Accipiter nisus

Dinsdag 10 februari 2009

















Toen ik afgelopen zaterdagmiddag aan het bureau zat te lezen, zag ik vanuit onze werkkamer laag over de tuin een sperwer - letterlijk - vliegensvlug op me af komen. De sperwer boog enigzins af en vloog met een doffe klap tegen een raam. Van sperwers (Latijnse naam is: Accipiter nisus) is bekend dat ze op onbesuisde wijze langs allerlei obstakels vliegen om hun prooi koste wat kost te pakken te krijgen, maar dat ze zoveel risico nemen, was voor mij een verrassing.

Toen ik snel naar buiten liep, trof ik de sperwer gelukkig nog levend aan. Gezien de kleurstelling was het een vrouwtje. Ze was nog net bij bewustzijn, maar ook niet veel meer. Ik ben er even op gepaste afstand bij gaan zitten, om de vogel niet nog angstiger te maken en bovenal om te voorkomen dat een passerende kat de onfortuinlijke vogel te pakken zou krijgen. De ogen vielen af en toe half toe, hetgeen er dan even op leek dat ze het niet zou overleven.

Maar waarschijnlijk is de nek niet gebroken en blijft het bij een fikse hersentjesschudding, want na enkele minuten kwam de sperwer in beweging en fladderde vlak boven de grond naar de struiken. De vleugels leken ook intact te zijn gebleven. Weer een paar minuten later vloog ze op de pergola, waar ik ook nog enkele foto's van deze mooie roofvogel heb kunnen maken.

Toen de sperwer na ongeveer vijf minuten de wijk wilde nemen, vloog het arme dier nogmaals - maar nu langzamer - tegen hetzelfde raam. Weer belandde de vogel op de grond, waar ze nòg een keer enkele minuten op apegapen lag. Tot mijn vreugde kwam de sperwer weer overeind en herstelde zichtbaar. Ze liet zich nog steeds van nabij fotograferen, wat erop duidde dat ze nog niet geheel in orde was. Toen de sperwer na enige tijd weer op voldoende krachten was gekomen, vloog ze langzaam in zuidelijke richting over de tuin weg.

Het was al weer enkele jaren geleden dat ik een sperwer in de tuin had gezien; het was dan ook wel heel toevallig dat ik één dag later - afgelopen zondagmiddag - wéér een sperwer in onze tuin op de pergola aantrof; waarschijnlijk dezelfde van de dag ervoor, aangezien ook deze sperwer een vogelring om de linker poot had.

Hedera en Vuurdoorn gaan samen door het leven

Maandag 20 oktober 2008

Mooi weer vandaag. Toch nog wel een stevige wind, maar met de zon er zo heerlijk bij, is de temperatuur aangenaam. Een prima tuinwerkdag dus.

Als erfafscheiding hebben we bij de tuinaanleg destijds gekozen voor een combinatie van klimplanten, waarbij vooral de Hedera veelvuldig en de Vuurdoorn sporadisch voorkomt. Inmiddels zo'n dan tien jaar later hebben de Hedera en de Vuurdoorn zich gemengd. Door de altijd groenblijvende Hedera komt in elk voorjaar de weelderig bloeiende Vuurdoorn tevoorschijn. En nu - in het najaar - is het genieten van het grote aantal bundels oranjerode bessen van de Vuurdoorn. Die bessen blijven meestal tot in het voorjaar hangen.

Paddestoelen horen er ook bij

Maandag 13 oktober 2008

Het Stienser Aldlân blinkt bepaald niet uit qua aantal (soorten) paddestoelen. Onze tuin, aangelegd in een gebied dat eeuwenlang bouwland op zeeklei was, vertoonde dan ook de eerste woonjaren geen enkele paddestoel.

Om daar verandering in aan te brengen, heb ik bij de tuinaanleg gekozen voor een variatie aan loof- en naaldbomen en daartussen allerlei soorten struiken en bodembedekkende planten. Enkele jaren aaneen is de border vóór de winter steeds bedekt met een klein laagje compost van groente-, fruit- en tuinafval en daarover heen kwam een laagje snippers van houtachtig tuinafval, dat eerst door de hakselaar ging. En dan maar wachten op wat er gaat gebeuren.

Twee jaar geleden, kwamen de eerste paddestoelen op. Vorig jaar werd dat aantal al groter. En dit jaar is toch overduidelijk dat bovenstaand beleid succes heeft gehad. Het aantal paddestoelen spant dit jaar de kroon. En nu maar afwachten of het aantal variëten zich in de komende jaren zal uitbreiden. De natuur zorgt goed voor ons, maar we moeten af en toe wel geduld oefenen; op zich een schone zaak.

Nazomeren met geel op blauw

Zaterdag 11 oktober 2008

Een heerlijke nazomerse dag; geschikt om weer in de tuin aan het werk: snoeien, compost opbrengen, hakselen en daarvan de snippers als winterdek over de compostlaag strooien. Zo is de border klaar voor de komende winter.

De hele week heb ik geduldig gewacht op een helderblauwe lucht, want de klimplant op onze pergola is inmiddels prachtig geel gekleurd. Elk jaar is het dan een prachtig gezicht: het geel van de herfst tegen het blauw van de lucht.

Tuinwerk op de eerste zaterdag van de herfst

Zaterdag 27 september 2008

Afgelopen zondag begon de herfst, maar vandaag lijkt het nog wel een zomerse dag. Een heerlijke temperatuur, nauwelijks wind en een aangenaam schijnende zon.

Een mooie dag om in de tuin aan het werk te gaan. Er moet vandaag eerst behoorlijk worden gesnoeid. Daarnaast is het de tijd van het jaar om de tuin zo langzamerhand winterklaar te maken. Durkje en Pieter steken vanmiddag de handen ook mee uit de mouwen, dus tegen de avondschemer hebben we een flink deel van de tuin onder handen genomen.