Pelgrimeren van Ligugé naar Coulombiers

Pelgrimsroute van Parijs (F) naar Santiago de Compostela (S)
Via Turonensis van Parijs naar Saint-Jean-Pied-de-Port (GR655)
Van Ligugé naar Coulombiers
Donderdag 20 juli 2023 – 20 km.
Dag 26: 542,5 – 562,5 km. 

Pelgrimeren door bos, langs akkers en door het veld

Koffie met iets lekker bij de start in Ligugé

Wij gaan vandaag in Ligugé beginnen met de tweede dag van de voor ons dit jaar nog 28 resterende etappes van de Via Turonensis. Onze etappe van vandaag loopt tot in Coulombiers.

De wekker wekt ons vanmorgen om 6:00 uur in onze caravan op Municipal Camping de Vauchiron in het Franse Lusignan.  

Het wordt vandaag een prachtig zomerse dag om te wandelen, want als we vanmorgen vanaf de camping vertrekken, is het 13 graden Celsius, en de temperatuur loopt vanmiddag op tot 27 graden Celsius. We lopen bij een lichtbewolkte lucht met heel mooi zomerweer.

Na het ontbijt verlaten we in onze auto - met achter op het fietsenrek de twee fietsen - om 7:15 uur onze camping, om dan eerst van Lusignan naar Coulombiers te rijden. Daar parkeren we onze auto.

Dan fietsen we de 14,7 kilometers van Coulombiers naar Ligugé.

Onze fietsen stallen we in het dorpscentrum van Ligugé tussen de Mairie en de abdij, en dan maken we ons klaar voor vertrek.

Maar voordat we met deze tweede etappe beginnen, gaan we eerst koffiedrinken op het terras van de Tabac-winkel tegenover de Mairie. En als we dan bij de naburige bakker ook nog twee pains aux raisins hebben gehaald voor bij de koffie, vinden we dat wij een heerlijk begin hebben van onze dagtocht van vandaag. 

Twee GR’s en drie honden

Vanuit het dorpscentrum beginnen we direct al met een fikse klim in de richting van een hoge tuinmuur, die wel lijkt op een burchtmuur. Onze langgerekte schaduw loopt voor ons uit.

Dit is weer zo’n typisch Frans dorpje, met huizen die deels zijn bekleed met klimop-planten.

Buiten Ligugé gaan we een karrenspoor op door een boomsingel, met een beeld dat heel kenmerkend is voor veel paden in Frankrijk.

Op de wandelkaart hebben we gezien dat we straks op een punt komen waar onze GR655 en de andere GR364 uiteen gaan. Daar moeten we even goed opletten, om te voorkomen dat we op de verkeerde GR-route verder gaan. Op dat punt aangekomen, zien we echter dat met een houten wegwijzer duidelijk is aangegeven in welke richting de twee routes uiteen gaan.

Bovendien volgen we eerst nog enkele kilometers de route die voor beide GR’s geldt. 

Als we in het buurtschap Peu Secret komen, worden we met luid geblaf verwelkomd door drie honden achter een afrastering. Het kleine hondje rent zonder te blaffen met ons mee langs het gaas, maar de twee grote Sint-Bernhardhonden duiken achter de coniferenhaag en laten zich slechts hier en daar even zien, maar ze blaffen bijna voortdurend.

Als we bijna door een spoorviaduct gaan, raast er een trein hoog over het viaduct voorbij.

Vlak daarvóór is de GR364 in de andere richting dan al afgesplitst van onze GR655.

Mazeau en Bourgchambault

In het buurtschap Mazeau komen we langs een leegstaande kerk aan de doorgaande weg. 

Aan de overwoekerde ingangspartij kun je goed zien dat dit kerkgebouw niet meer wordt gebruikt waar die voor is bedoeld.

Aan de buitenkant is overigens in het geheel niet te zien òf dit kerkgebouw nog ergens voor dient.

Bij het volgende buurtschap – Bourgchambault – zien we verderop op een landgoed een landhuis in de steigers staan. Een man is met een tractor en een hark bezig om een grote hoeveelheid takken uit het grasveld te halen. Kennelijk is hier een boom gerooid, en worden de houtrestanten van takken en wortels nog weggehaald.

Stempelen en pauzeren in Croutelle

Even later wandelen we het dorp Croutelle binnen. 

In het dorpscentrum vragen en krijgen we in de Mairie een gemeentestempel in onze pelgrimspaspoorten. Als de ambtenares ziet hoeveel stempels wij inmiddels vanaf België al in onze credentials hebben, roept ze verrast ons toe: “Bravo!” en dan “Bon courage!”

Voorbij dit gemeentehuis is een plantsoen langs het beekje dat door het dorp stroomt. Aan het eind van het plantsoen staat de voormalige wasplaats langs de beek.

Wij vinden voor onze eerste etenspauze een schaduwrijke plek op één van de houten banken in het plantsoen, aan de beek La Feuillante.

Aan de overkant van de drukke verkeersweg door het dorp stroomt La Feuillante verder stroomafwaarts.

Ook hier weer veel huizen met klimop-planten aan de muren.

Abbatiale Notre Dame van Fontaine le Comte

Buiten Croutelle komen we in een langgerekt bosperceel, dat we in de lengterichting doorkruisen.

Als we het bos uit zijn, wandelen we even later het dorp Fontaine le Comte binnen.

Heel prominent vóór ons staat de abdij van het dorp, de Abbatiale Notre Dame.

Gelukkig staat de deur van de abdijkerk open, en kunnen we de lange zaalkerk binnen lopen. Een heel lang tongewelf hangt in de lengterichting boven de lange kerkzaal.

De kerkmuren van het interieur zijn uiterst eenvoudig, maar aan het koor van de kerk is meer aandacht besteed. Boven de koorbanken zien we de kerkramen met eenvoudige patronen en kleuren.

Een houten kruis staat op het liturgisch centrum midden in het koor van de kerk.

Ook in de muren van de zijkapellen zien we de kerkramen in dezelfde stijl als in het koor.

Voor de passerende pelgrims heeft men waterflesjes klaargezet, en nodigt men de passerende pelgrims uit om daar gebruik van te maken. Durkje vult het gastenboek van de kerk in.

Voordat we verder gaan, bekijken we buiten ook nog even het binnenterrein van de voormalige abdij. Boven in het entreegebouw kun je overnachten. Met een moderne lift is het logiesverblijf zelfs rolstoeltoegankelijk.

Vlak buiten de abdij staat een ons welbekende wegwijzer van het pelgrimspad, met op de paal de gestileerde gele Jacobsschelp op een blauwe ondergrond met eronder de verwijzing naar Santiago de Compostela. Helaas ontbreekt daaronder het plaatje waarop altijd de resterende afstand tot Santiago de Compostela staat vermeld.

We laten de abdij achter ons, en wandelen Fontaine le Comte uit.

Door lanen en over veldpaden

Nu volgt een lange asfaltweg door het bos via het buurtschap Le Foy naar de drukke verkeersweg N11. Die steken we over, en dan lopen we in de opgang naar een groot spoorviaduct langs een modern woonwagenkamp, bestaande uit kleine gebouwtjes met daarbij caravans. Kinderen spelen buiten op het kampterrein.

Aan de overzijde van het spoor gaan we naar een brede en vooral schaduwrijke laan, die we volgen in de richting van het buurtschap La Boulletterie. We lopen over mooie veldpaden tussen kale akkers.

Op één van de bomen langs het veldpad is de gebruikelijke rood-witte markering van de GR-routes geschilderd, en eronder hangt een kunststof plaatje met daarop de verwijzing naar de pelgrimsroute die wij nu bewandelen, op zijn Frans de ‘Voie de Tours’, in het Latijn de ‘Via Turonensis’ genoemd.

Over karrensporen tussen kale akkers, en akkers met nog graan, lopen we door een golvend landschap in de richting van het buurtschap Le Hoho.

Stop in Le Hoho

Zo langzamerhand wordt het ook wel tijd voor onze tweede rustpauze, onze lunchpauze.

Verrassend mooi is het dat we het buurtschap Le Hoho naderen op de plek waar de bewoners aan de route kunststof tuinstoelen en een tuinbankje hebben geplaatst. Daarop nemen we graag plaats voor onze broodjeslunch.

Aan de boom boven het bankje heeft iemand een Camino-pijl gehangen, die is gemaakt van negen Sint-Jacobsschelpen, wijzend in de richting van Santiago de Compostela. Heel mooi is dat voor passerende pelgrims.

En aan een andere boom hangt een vuilnisemmertje, met daarop de aanduiding ‘Poubelle’, met een Jacobsschelp erbij getekend. Je kunt hier dus ook nog je afval kwijt, dat je dan niet meer hoeft mee te nemen onderweg. Een mooi voorbeeld van gastvrijheid voor de passerende pelgrim.

Sporen door het landschap

Na deze tweede pauze volgen nog enkele kilometers tot aan Coulombiers. De route bestaat nu uit een opeenvolging van karrensporen, halfverharde paden, veldpaden, en asfaltwegen. Op een gegeven moment kunnen we over een houten bruggetje, op de plaats waar in de weg een doorwaadbare plaats is van een nog stromend beekje. Het water kan er zijn gang gaan, en de pelgrim evenzo.

Verderop steken we via een groot spoorviaduct een aantal parallelle treinsporen over. Treinen kunnen hier op zeer hoge snelheid door het landschap suizen.

Langs een halfverhard karrenspoor verderop zien we in de struiken in de berm een blauw beschilderd bord, met daarop een gele Sint-Jacobsschelp geschilderd. Een mooie wegwijzer voor de langs wandelende pelgrim.

Bij het buurtschap La Fosse Neuf moeten we weer een spoorlijn kruisen. Op het moment dat we het spoorhuisje bij de spoorwegovergang naderen, gaan de slagbomen naar beneden, rinkelen de bellen, en passeert een trein.

Naar Coulombiers

Daarna kunnen we het spoor oversteken, en gaat de route verder over asfaltwegen naar Coulombiers. 

In Coulombiers komen we langs een houten paal, waarop voor ons als pelgrims drie wegwijzers zichtbaar zijn, te weten: een Jacobsschelp, de rood-witte routemarkering, en een plaatje van een gestileerde Jacobsschelp. Duidelijk is wel dat we hier op een pelgrimsroute wandelen.

Langs de drukke verkeersweg door Coulombiers staat de dorpskerk.

We kunnen en gaan naar binnen, om deze kerk te bezichtigen.

Het is een eenvoudige kerk, maar wel met onder andere mooie kerkramen, beelden en een kruiswegstatie.

Hoog achter in de kerk bij het orgel hangt een grote afbeelding van Bernadette (van Lourdes) met Maria.

En in de doopkapel zie ik een bijzondere afbeelding van Maria & Jozef met het kindje Jezus, die zij samen in een doek dragen. Maria heeft de hand over de schouder van Jezus gelegd, opdat Hij niet uit dit doek zou kunnen vallen.

Iets verderop arriveren we op het parkeerterrein naast de Mairie van Coulombiers, waar we vanmorgen onze auto hebben geparkeerd.

Met de auto rijden we terug naar Ligugé, waar we onze fietsen afhalen, om die dan op het fietsenrek mee terug te nemen naar onze camping in Lusignan.

Pelgrimeren van Buxerolles naar Ligugé

Pelgrimsroute van Parijs (F) naar Santiago de Compostela (S)
Via Turonensis van Parijs naar Saint-Jean-Pied-de-Port (GR655)
Van Buxerolles naar Ligugé
Woensdag 19 juli 2023 – 20,5 km.
Dag 25: 522 – 542,5 km.

 

Bij de Notre-Dame-de-la-Grande in Poitiers

Nog 28 etappes op de Via Turonensis te gaan

Eergisteren zijn Durkje en ik van Feinsum naar Saint-Laurant-Nouan gereden, waar we één nacht hebben overnacht op de Municipal Camping L’Amitié, waar we twee jaar geleden enkele dagen hebben gestaan tijdens onze zomerpelgrimage.

Gisteren reden we van Saint-Laurant-Nouan naar de Municipal Camping de Vauchiron van Lusignan, waar we voor ongeveer een week ons kampement hebben opgeslagen met onze caravan. Van hieruit willen we de eerste zes etappes van deze zomerpelgrimage gaan lopen op de Via Turonensis richting Saint-Jean-Pied-de-Port, de grensplaats waar pelgrims vanuit Frankrijk de Pyreneeën oversteken om aan de overzijde van de bergen in Spanje verder te pelgrimeren op de Camino Franchés naar Santiago de Compostela.

Wij gaan vandaag in Buxerolles beginnen met de eerste dag van de voor ons nog 28 resterende etappes van de Via Turonensis. Onze etappe van vandaag loopt tot in Ligugé.

Startdag van de zomerpelgrimage 2023

De wekker wekt ons vanmorgen om 6:00 uur in onze caravan op Camping de Vauchiron in het Franse Lusignan.  

Het wordt vandaag een prachtig zomerse dag om te wandelen, want als we vanmorgen vanaf de camping vertrekken, is het 14 graden Celsius, en de temperatuur loopt vanmiddag op tot 25 graden Celsius. We lopen bij een halfbewolkte lucht met heel mooi zomerweer.

Na het ontbijt verlaten we in onze auto - met achter op het fietsenrek de twee fietsen - om 7:15 uur onze camping, om dan eerst van Lusignan naar Ligugé te rijden. Daar stallen we onze fietsen tussen het gemeentehuis (Mairie) en de abdij, midden in het dorpscentrum van Ligugé.

Vervolgens rijden we met de auto naar het parkeerterrein bij de Lidl-supermarkt aan de noordrand van Buxerolles, één van de voorsteden van Poitiers. Hier begint vandaag onze wandeldag om 8:30 uur. 

Buxerolles 

Op de naast deze supermarkt liggende rotonde maken we enkele foto’s bij het grote Buxerolles-mozaïek op die rotonde, en bij de cortex-stalen figuren van wandelende pelgrims. 

Op deze plek hebben we vorig jaar in 2022 onze zomerpelgrimage beëindigd. Hier vervolgen we dus onze pelgrimage richting Santiago de Compostela.

Bij de plaatselijke watertoren gaan we een veldpad op.

Eerst volgt een lang recht stuk langs de oostkant van Buxerolles. Daarna gaan we door de woonwijken, en passeren we het grote sportcomplex van Buxerolles. Een eindje verderop is iemand bezig om de posters in abri’s te vervangen.

Even later lopen we over de warenmarkt van Buxerolles.

Daarna merken we duidelijk dat we de afdaling inzetten naar de rivier die door Poitiers stroomt. Waar een steile afdaling begint, staan bij een hoekhuis twee wegwijzers van het Franse pelgrimspad, met daarbij een Jacobsschelp.

Naast het huis langs de route hangen twee andere Jacobsschelpen, ten teken dat we op de goede weg zijn.

Tijdens deze steile afdaling zien we in de verte vóór ons al de grote Notre-Dame-de-la-Grande van Poitiers.

We lopen onder een viaduct door, dat hier hoog over de stad gaat.

De route gaat verder door een straat die parallel aan de rivier de Clain loopt.

Op de plek waar we na het eerste anderhalf uur wandelen de voorstad Buxerolles achter ons laten, gaan we met een brug over de Clain deze rivier over, om dan langs de Tour du Cordier de stad Poitiers binnen te wandelen.

Sint Jacobus in de kathedraal van Poitiers

In Poitiers lopen we eerst naar het kerkplein van de Notre Dame. 

Een voorbijganger maakt een foto van ons beiden, staande vóór deze grote kerk.

Hij vertelt ons ook dat we iets verderop bij de VVV een pelgrimsstempel in onze pelgrimspaspoorten kunnen krijgen, dus daar gaan we naar toe, en daar krijgen we inderdaad een stempel van de vrienden van de camino in onze credentials; de eerste van vandaag, en ook de eerste van deze zomerpelgrimage.

De VVV-medewerkster legt uit hoe we van de helaas gesloten Notre-Dame-de-la-Grande naar de kathedraal van Poitiers kunnen lopen. In de straat die rechtstreeks naar de kathedraal gaat, zijn enkele wegwerkers bezig met asfaltreparaties van het wegdek.

We kunnen er prima om heen lopen, en staan dan even later vóór het front van de kathedraal van Poitiers. Het is hier stil, en het lijkt erop dat we niet naar binnen kunnen door de houten deuren in de gevel van deze kathedraal.

Aan de zijkant kunnen we de kathedraal wel in, dus we gaan naar binnen. Het is stil in de kathedraal, met slechts twee andere bezoekers, toeristen.

De Cathédrale Saint-Pierre heeft een eenvoudig interieur, maar de beide kapellen zijn het mooist van deze grote kerkzaal. 

Tot onze verrassing vinden we in de rondgang achter het koor een beeld van enkele apostelen, waaronder ook de heilige Jacobus, de beschermheer van de pelgrims.

Bij Jacobus staan we even stil.

Nu vinden we het zo langzamerhand wel tijd voor een kop koffie. Maar rond de kathedraal en ook verderop komen we in het geheel niet meer langs een horecagelegenheid waar koffie wordt geschonken. We gaan dus zonder koffiepauze de stad weer uit.

Via de Pont Neuf over de Clain gaan we de binnenstad van Poitiers uit.

Langs Saint Benoit

Eerst lopen we een eind op enige afstand langs de rivier de Clain, dan snijden we een stuk van de grote riviermeander af, en daarna lopen we vanaf Les Sables weer op ruime afstand parallel aan de rivier, nu in zuidelijke richting.

Ter hoogte van Saint Benoit dalen we over een mooi schaduwrijk bospad sterk af naar de oever van de rivier.

Daarna lopen we langs de Clain.

Hier en daar staan paaltjes langs het oeverpad, waarop staat vermeld welke boomsoort op zo’n aangegeven locatie staat. Zo passeren we bijvoorbeeld een hele oude, enorme plataan.

Aan de zuidkant van Saint Benoit steken we via een brug het stroomgebied van de Clain over.

Links zien we een hooggebouwde ijzeren brug over de rivier, en rechts van ons bij de ingang van een park staat een oude watermolen (moulin).

Hier vinden we een hele mooie picknickplek aan de overzijde van de rivier, waar we onze lunchpauze houden om 12:10 uur. We hebben zonder te pauzeren tot hier bijna vier uren gelopen, dus een pauze is welverdiend, vinden we.

Rivierpaden, bospaden en een Romeinse weg

Na deze rustpauze volgt een fikse klim, vanuit de riviervallei een steile helling op, naar het dorpje Naintré.

Waar we Naintré binnenkomen, gaan we direct links langs de dorpsrand, om een eindje verderop al weer het dorp uit te lopen. 

Nu volgt een evenzo steile helling, die we voorzichtig afdalen over een steenachtig hellingpad, tot aan de doorgaande weg bij de rivier de Clain.

Hier steken we diagonaal de weg over, om dan op een mooi pad (promenade) te komen, dat ons langs de rivier voert. 

Al spoedig gaan we onder een hoge spoorbrug door.

Dan volgt een mooi oeverpad over de helling langs de Clain, maar niet zo ver.

Al vrij snel buigt het bospad namelijk af van de rivier, en dan volgen mooie brede bospaden door het Bois de Grand Aiguillon, waar we heerlijk schaduwrijk wandelen.  Onderweg passeren we een avonturen-boomklimtraject, waar je hoog door de bomen een traject kunt afleggen op allerhande manieren.

Vlak voordat we arriveren bij Ligugé komen we tot onze verrassing op een oude Romeinse weg, dwars door het bos.

Deze antieke Romeinse weg volgen we tot in Ligugé. Daar gaan we het dorpscentrum binnen om 13:30 uur. Vlak voor sluitingstijd kunnen we bij de plaatselijke bakker nog een vers brood kopen voor morgen.

Bezoek aan de abdij van Ligugé

In het centrum van Ligugé staan onze fietsen tussen de Mairie en de abdij.

Het gemeentehuis is nog even dicht, maar het toegangsportaal van de abdij is niet afgesloten. We gaan derhalve de abdij binnen, en komen door het portaal op de binnenplaats van de abdij.

Daar ontdekken we dat de kerkdeur van de abdijkerk niet op slot zit, dus we gaan er naar binnen. Op het moment dat we de kerkzaal binnen lopen, beginnen de monniken van de abdij net op dat moment met de gezongen middagviering, die we een tijdje bijwonen. 

Heel mooi en kleurrijk zijn de decoratieve ramen van deze abdijkerk.

Na dit kerkbezoek lopen we over de binnenplaats terug naar de uitgangspartij van deze abdij.

Mairie en Eglise van Ligugé

Als we de abdij verlaten, zien we dat een gemeenteambtenares net op dat moment de deur van het gemeentehuis opent. We lopen achter haar aan naar binnen, en vragen en krijgen daar bij de Mairie-receptie een mooi gemeentestempel in onze credentials. Vandaag hebben we dus al twee nieuwe stempels in onze pelgrimspaspoorten verkregen; zowaar een goede score.

De dorpskerk een eindje verderop ziet er niet goed onderhouden uit, maar als we voor de zekerheid toch even proberen of de vervallen kerkdeur open gaat, blijkt dat we geluk hebben, want de kerkdeur gaat open, en we kunnen naar binnen.

We maken een rondje door deze sobere kerk, die toch ook wel weer een mooie verschijning is.

Na dit kerkbezoek lopen we naar onze fietsen tegenover de kerk, en vertrekken we op onze fietsen richting Buxerolles.

Na eerst 20,5 kilometer gewandeld te hebben, fietsen we nu 14,6 kilometer terug naar onze auto in Buxerolles. Dat gaat doorgaans prima, met uitzondering van het traject dat het navigatieprogramma ons over de smalle en steenachtige bospaden van het Bois de Grand Aiguillon stuurt. Dit is verre van ideaal, want we zijn genoodzaakt om af en toe behoorlijke stukken met de fiets aan de hand over de smalle rotsachtige hellingpaden van dit bos te lopen. Eerder vanmiddag hebben we dit stuk wandelend afgelegd, dus we kennen het pad inmiddels, en weten ook al waar het steenachtige pad straks voorbij de spoorbrug uitkomt op een geasfalteerde doorgaande weg.

Voorbij Saint Benoit gaan we verderop een beetje langs de oostelijke rand van Poitiers richting Buxerolles. In dat stuk door Poitiers is het de bedoeling dat fietsers de brede busbaan volgen, waar ook taxi’s over heen mogen, dus vóór ons liggen hele brede fietspaden door de stadsrand; prima te fietsen.

Om ongeveer 15:00 uur arriveren we bij onze auto aan de noordkant van Buxerolles. De fietsen gaan op het fietsenrek, en dan rijden we van Buxerolles met de auto terug naar onze camping in Lusignan, waar we om 15:45 uur arriveren na een prachtige eerste dag van onze zomerpelgrimage 2023.

Het is nu 25 graden Celsius, en het blijft vanmiddag en vanavond nog heerlijk zomerweer op de camping. Kortom, we hebben een hele mooie eerste dag.

Christoffel de veerman

Maandag 17 juli 2023
 

Cover van 'Christoffel de veerman'

Beschermheilige voor reizigers

In 1993 verscheen het boek 'Christoffel de veerman', geschreven door dominee Nico ter Linden, en geïllustreerd door Hans Bayens.

Durkje en ik kregen dit boek onlangs van een bevriend echtpaar uit onze Protestantse Gemeente te Stiens, in de veronderstelling dat wij als pelgrims vast en zeker wel belangstelling zouden hebben voor dit boek. Immers, het boek handelt over Christoffel. 

De heilige Christoffel (ook wel Sint Christoforus genoemd) wordt vereerd in de rooms-katholieke kerk, maar ook in de oosters-orthodoxe kerken. Christoffel is de patroonheilige van met name schippers, van reizigers in het algemeen, en van pelgrims in het bijzonder. 

Ook bij reislustige niet-gelovigen is deze heilige vrij populair. De naamdag van Christoffel is jaarlijks op 24 juli. 

Voor pelgrims is daarnaast vooral ook Sint-Jacob(us) hun beschermheilige, en voor deze heilige Jacobus valt de naamdag één dag later, namelijk op de 25e juli.

Maar dit boek gaat dus over de heilige Christoffel.

De reus wordt veerman

Het is een kinderboek, met daarin het verhaal over Christoffel, geschreven voor kinderen èn voor grote mensen die - heel bijbels - 'als een kind' willen worden. 

Volgens de laatmiddeleeuwse legende heette Christoffel vóór zijn levensveranderende ervaring nog Reprobus, wat zoiets betekent als: verworpene, verdoemde, vervloekte.

Dit verhaal gaat over de ongelukkige Reprobus, zo groot als een reus, die op zoek is naar de machtigste koning van de wereld. Maar bij koning en duivel vindt hij niet wat hij zoekt.

Op een goede dag geeft een oude kluizenaar hem het zoek-advies om 'Christus te dienen', door te vasten of door te bidden. En de kluizenaar geeft Reprobus de raad om reizigers te helpen bij het oversteken van een woeststromende rivier. Reprobus is immers zó groot en sterk, dat hij die reizigers met gemak op zijn schouders kan dragen, om hen daarmee veilig en droog naar de overkant te brengen. Zo zou Reprobus mensen dienen, en daardoor een dienaar van Christus zijn. 
Voor de overtocht vroeg Reprobus als beloning voor zijn dienst alleen maar een verhaal van degenen die hij naar de overzijde van de rivier droeg.

De veerman wordt Christusdrager

Tijdens een nacht wordt de reus Reprobus bezocht door een kind, dat hem - na Reprobus driemaal geroepen te hebben - laat weten dat hij óók graag naar de overkant van de rivier gedragen wil worden. 

Voor Reprobus is dat weliswaar ogenschijnlijk een gemakkelijk klusje, maar ... tijdens de overtocht wordt het kind plotseling ondraaglijk zwaar. 

Als Reprobus met in zijn hand de staf (stok) en met het kind op zijn schouders met veel moeite - op het licht af van de kluizenaar - de overkant uiteindelijk toch wel veilig heeft bereikt, vertelt het Kind hem dat hij zojuist Christus - met alle zonden van de wereld - heeft gedragen.

Dan geeft het Christuskind aan Reprobus zijn nieuwe naam: Christoffel (ofwel Christoforus). Die naam betekent zoiets als ‘drager van Christus’.

De volgende ochtend plant Christoffel zijn staf diep in de grond. Die staf gaat bloeien en draagt vruchten, zoals ook de veerman Christoffel tot bloei kwam en vrucht droeg. 

Maar hoe is het nu eigenlijk?
Heeft de veerman Christus gevonden?
Of heeft Christus de veerman gevonden?

Dopen in Grou

Zondag 16 juli 2023
 

Aaron Samuel wordt gedoopt in de Sint-Pitertsjerke van Grou

Een feestelijke doopdienst
Op 21 april 2023 is Aaron Samuel geboren, ons vijfde kleinkind, onze vierde kleinzoon.

Vandaag laten Pieter & Esther hun eerstgeborene dopen in de Sint-Pitertsjerke van het Friese Grou.

Domina Marije Hage is de voorgangster in deze doopdienst van de Protestantse Gemeente te Grou-Jirnsum. Deze kerkdienst begint vanmorgen om half tien in de volle dorpskerk van Grou. Fijn dat zoveel gemeenteleden, familie, vrienden en toeristen vanmorgen naar deze eeuwenoude kerk zijn gekomen om in groten getale de doop van Aaron Samuel mee te vieren. Het wordt een feestelijke dienst.

Schepper wij willen U danken

We worden welkom geheten door ouderlinge van dienst Marieke Meinderts, en daarna mag Elwin helpen bij het aansteken van de beide aandachtskaarsen op de viertafel in het koor van de kerk.

Als intredelied zingen we daarop 'Hear, it ljocht fan Jo leafde fynt ús ... Skyn op my'.

Na het Kyriëgebed, afgewisseld met een acclamatielied, zingen we het Glorialied: 'Zonne en maan, water en wind, de bloem en het kind schiep onze God. Schepper, wij willen U danken.'

Na de bijbellezing over de zaaier volgt naar aanleiding van deze gelijkenis een verkondiging, waarbij nu eens niet alleen de aandacht wordt gericht op de verschillende soorten grond waarop het zaad valt, maar waarin de focus verschuift naar de Zaaier, die - ongeacht waar het zaad terecht komt - zijn zaad rijkelijk uitstrooit, opdat het overal terecht kan komen en kans maakt om te kiemen, te groeien, te bloeien en vrucht te dragen. Zo vindt het licht van Gods liefde ons allemaal; Schepper wij willen u danken.

De kinderen in de kerk zijn dan al met een verwijzing naar de zaaier naar de kinderkerk vertrokken, en als ze terug komen, verwelkomen we hen met zang: 'Laat de kind'ren tot Mij komen'.

De doop

De doopouders presenteren hun zoon aan de gemeente, door de naam van de dopeling te noemen: Aaron Samuel. Daarna luisteren we naar enkele van de motieven van de doopouders om hun eerstgeborene vandaag te laten dopen. Esther & Pieter beantwoorden de aan hen gestelde doopvragen met hun doopgelofte.

Er wordt in dit deel van de viering niet alleen gesproken, maar ook naar muziek geluisterd ('Nooit gedacht dat je zo mooi zou zijn. Je bent ... meer dan een wonder') en gezongen ('Verbonden met vader en moeder, je hebt al een naam, maar je krijgt er één bij op dit feest'). 

Aaron Samuel wordt gedoopt 'in de naam van de Vader, de Zoon, en de Heilige Geest'  met het zevende vers van Psalm 32 als dooptekst: 'Heer, U beschermt me, U bevrijdt me. Daarom zing ik en juich ik'.

En dan is het aan ons als kerkgangers samen om Aaron te verwelkomen met de collectieve doopbelofte, dat we Aaron zullen dragen in onze gebeden, hem opnemen in ons midden, Aaron helpen groeien in geloof, en hem voorgaan in het volgen van Jezus Christus. 'Ja, dat willen we', luidt het dan in koor.

Liefde, die je hart vervulling geeft 

Dan is het moment aangebroken dat Esther als moeder van Aaron zijn doopkaars mag aansteken aan de Paaskaars in de kerk, dat het doopdoekje en de doopkaart van Aaron wordt overhandigd aan de  doopouders. 

De kinderleider Martin van den Reek en de kinderen van de kinderkerk verwelkomen Aaron dan met hun eigen creatieve, kleurrijke werken. 

Dan gaat de voorgangster ons voor in gebed, met de dankbeden voor wat ons verheugt, en met voorbeden voor wat ons zorgen baart. We beantwoorden dat afwisselend met een acclamatielied. 

Na de collecte komt Pieter naar voren, en zingt hij met gitaar het lied 'Ik wens jou een dak boven je hoofd, dat je huis een thuis mag zijn, dat de liefde aan jou hart vervulling geeft.' Het duurt maar even, dan zingt de gemeente de coupletten en het refrein mee, begeleid door Pieter op gitaar en Carl Visser op de vleugel.

Nadat we de Zegen hebben ontvangen, beantwoorden we die - ter heenzending - met uitbundig gezang:

"Vervuld van Uw Zegen, gaan wij onze wegen,

van hier, uit dit huis, waar Uw stem wordt gehoord,

in Christus verbonden, tezamen gezonden, 

op weg in een wereld, die wacht op Uw woord.

Om daar in genade, Uw woorden als zaden, 

te zaaien tot diep, in het donkerste dal,

door liefde gedreven, om wie met ons leven,

Uw zegen te brengen, die vrucht dragen zal."

Eerst op de Camino, dan het Jabikspaad op

Zaterdag 15 juli 2023
 

Pelgrim Monique op bezoek bij Refugio Ultreia Feinsum

Van de Camino Franchés naar het Jabikspaad
Rond het middaguur meldt zich een wandelaar bij Refugio Ultreia Feinsum. Ze vraagt om een stempel van onze refugio voor haar stempelkaart van het Jabikspaad èn voor haar pelgrimspaspoort.

Ze vertelt Durkje en mij dat ze van plan is het Jabikspaad te bewandelen. Gisteren is ze begonnen bij de Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie, en vanmorgen is ze doorgestart vanuit Oude Bildtzijl. Vandaag wandelt ze naar Leeuwarden.

Of eigenlijk moeten we zeggen dat ze vandaag 'pelgrimeert' naar Leeuwarden, want Monique- zo heet ze - is een pelgrim. Ze heeft namelijk eerder al eens in het kader van 'Camino Anders Bekeken' als mede-begeleider van een groep mensen met een visuele beperking de laatste 250 kilometers gepelgrimeerd op de Camino Franchés in Spanje, naar de Spaanse bedevaartsstad Santiago de Compostela.

En zoals dat met veel pelgrims gaat die meer of minder laatste etappes van het pelgrimspad naar Santiago de Compostela lopen, groeide ook bij haar de wens om uiteindelijk toch ook eens de hele pelgrimsroute vanuit Nederland tot aan Santiago de Compostela te lopen. En dan verdient het aanbeveling om deze pelgrimage vanuit Nederland aan te vangen bij de Friese pelgrimskerk van Sint-Jacobiparochie, want dan loop je van het Friese 'Santiago' (ofwel Sint Jacob) naar het Spaanse Santiago, van zee naar zee, en van de wulk naar de Sint-Jacobsschelp, kortom een complete pelgrimage.

Pelgrimservaringen uitwisselen

Tijdens deze aangename ontmoeting in onze refugio worden allerlei ervaringen en toekomstige pelgrimages met elkaar uitgewisseld, en zoals zo vaak, raken we ook nu niet uitgesproken over onze wederzijdse pelgrimservaringen.

Maar ja, de Alkmaarse pelgrim Monique moet wel verder, want er zijn nog kilometers te gaan van Feinsum via Stiens, Britsum, Koarnjum en Jelsum naar Leeuwarden.

Dus, we nemen hartelijk afscheid van elkaar, en Durkje en ik wensen pelgrim Monique een 'buen camino', en zwaaien haar dan uit.

Monique gaat vanuit Feinsum het Jabikspaad weer op, en wandelt dan over de Hege Hearewei op weg naar Stiens, en wat daar dan nog op volgt. 

Wrakke wilgen weggehaald in Feinsum

Vrijdag 14 juli 2023
 

Omzagen van de holle wilg bij de Hyltsjebrêge

Stormschade aan Feinsumer wilgen
Vorige week schreef ik al op 5 juli 2023 dat de hevige storm Poly noodlottig was voor in elk geval twee wilgen die in Feinsum langs It Kanael staan ter hoogte van de Hyltsjebrêge.

De ene - holle wilg- was gehalveerd, en van de ernaast staande wilg was een dikke tak afgebroken. Beide delen waren over It Kanael heen gevallen, waardoor de doorvaart onmogelijk was geworden.

Van gemeentelijke zijde was eerder al poolshoogte genomen van deze stormschade, en vandaag is het zover dat er twee medewerkers van een bomenverzorgingsbedrijf aan het werk gaan om de afgebroken boom en tak te verwijderen.

Verwijderen en bijwerken

De dikke, holle wilg die door de storm werd gespleten, wordt vanmiddag geheel verwijderd, zowel het afgebroken deel, als ook de nog resterende holle romp van de wrakke wilg. 

Daarna wordt ook de afgebroken tak van de andere wilg uit het water gehaald, en die wilg wordt waar dat nodig is enigszins bijgewerkt. Door de nog goede conditie van die boom kan deze jongere wilg gelukkig wel blijven staan. 

Met vereende krachten zijn de beide bomenverzorgers bezig met kettingzaag en kraan om de bomen te zagen waar dat nodig is, en om dan de verwijderde delen van de boom in kleinere delen op één grote hoop te gooien langs de oever van It Kanael. 

Enkele Feinsumer komen vanaf de Hege Hearewei de verrichtingen van de beide boom-zagers observeren.  

Resultaat

Na afloop zie je de prachtige tekening en kleuren van het stam-hout, dat verscholen heeft gezeten onder de laag schors van de boom. 

En als je het restant van de oude wilg van bovenaf bekijkt, zie je heel goed hoe slecht de conditie van de grotendeels holle wilg was. 

Als het werk klaar is, en de kraan met de aanhanger en de bomen-werkers vertrokken zijn, zie je pas hoe groot het gapende gat is tussen de nog resterende bomen aan weerszijden van de weggehaalde wilg.  

Waarschijnlijk zal de oude wilg van onderop wel weer uitlopen, dus volgend jaar zal er vast en zeker wel weer een begin te zien zijn van wat later ooit weer een breed uitwaaierende wilg zal zijn.

Rondje west en oost pelgrimeren op het Jabikspaad

Woensdag 12 juli 2023
 

Het Woudenbergse pelgrimsechtpaar bij Refugio Ultreia Feinsum

Eerst de westroute
In Refugio Ultreia Feinsum krijgen we vandaag bezoek van twee pelgrims, die langs Feinsum op doorreis zijn op het pelgrimspad.

Dit echtpaar uit Woudenberg heeft al de nodige pelgrimservaring opgedaan tijdens hun meerjarige wandelpelgrimage vanuit Woudenberg naar het Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela.

Thuisgekomen, werd eenmaal het plan opgevat om ook nog het Fries-Overijsselse pelgrimspad van het Friese Sint-Jacobiparochie naar het Overijsselse Hasselt te lopen.

Nu is het zo dat het Jabikspaad vanuit Sint-Jacobiparochie een west- en een oostroute kent.

Ze hebben eerst al de westelijke routevariant gelopen, via onder andere Boer, Franeker, Tzum, Jorwert en Mantgum naar Jirnsum. En voordat ze nu vanuit Jirnsum verder zuidwaarts gaan, wandelen ze eerst ook nog de oostelijke routevariant naar Jirnsum, die gaat via onder andere Zwarte Haan, Feinsum Stiens, Leeuwarden en Friens. 

En dan de oostroute

En nu op deze oostelijke routevariant passeren deze ervaren pelgrims ons dorp Feinsum, waar wij onze refugio hebben langs de route van het Jabikspaad.

Ze hoeven niet bij ons te overnachten, want ze verblijven op de camping van het nabije Oude Leie, maar ze willen uiteraard wel graag het pelgrimsstempel van onze Refugio Ultreia Feinsum op zowel hun stempelkaart van het Jabikspaad, als ook in hun pelgrimspaspoort van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob.

Na een gezellige ontmoeting in onze refugio, het plaatsen van ons stempel in hun stempelkaarten, nemen we afscheid, en gaat het pelgrimeren verder vanuit Feinsum naar Stiens; en dan morgen nog verder zuidwaarts op het Jabikspaad.

Afscheid van het Friesland College na dertig jaar trouwe dienst

Dinsdag 11 juli 2023
 

Openingstoespraak van Durkje in de Kurioskerk van Leeuwarden

Einde van werken in het Friesland College
Na een lange loopbaan in het onderwijs neemt Durkje vandaag afscheid van haar werk in het onderwijs en van het Friesland College (FC), om in deze maand juli 2023 met prepensioen te gaan.

Begonnen in het basisonderwijs in Harlingen in 1980, en daarna in de tachtiger jaren werkzaam geweest in het basisonderwijs en in het lager beroepsonderwijs in Delfzijl, startte Durkje in 1993 door in het onderwijs voor anderstaligen bij wat toen nog Het Baken B.V. was in Leeuwarden en omstreken.

Het Baken als Centrum voor Anderstaligen voor Nederlands als Tweede Taal (NT2) ging precies dertig jaar geleden op in het Friesland College, en sindsdien is Durkje in allerlei scholen en afdelingen van het Friesland College ononderbroken werkzaam geweest.

Met ingang van het komende schooljaar gaan zowel het Friesland College als de Friese Poort op in het nieuwe Regionale OpleidingsCentrum (ROC), dat inmiddels de naam Firda kreeg. En dat moment grijpt Durkje aan om een punt achter haar onderwijsloopbaan te zetten, waarmee ze één van de collega's is die alle dertig jaren van het Friesland College in dienst is geweest van dit Friese college voor middelbaar beroepsonderwijs.

Afscheid van oud-collega's en collega's in twee delen

Durkje haar afscheid van school en werk vindt vanmiddag plaats in de grote zaal van de Kurioskerk te Leeuwarden, tegenover de hoofdvestiging van het Friesland College. 

Het programma bestaat in grote lijnen uit twee onderdelen. Voor het eerste deel zijn met name haar oud-collega's uitgenodigd, die de school bijvoorbeeld onlangs of soms al tot al vele jaren geleden hebben verlaten, en die doelgroep wordt in dit eerste middagprogramma aangevuld met een groep van Durkje haar huidige, naaste collega's. Met die groep van zo'n 75 onderwijscollega's gaan we vanmiddag aan de slag. 

Later vanmiddag zullen tijdens de afscheidsreceptie nog enkele tientallen andere collega's aansluiten, waardoor we dan in het tweede deel van de middag met ruim honderd onderwijscollega's bijeen zijn.

Durkje haar kernboodschap voor Firda
Voormalig FC-collega Marcel van der Horst - tegenwoordig zzp-er als kunstenaar-innovatiebegeleider - is vanmiddag de dagvoorzitter, om ons met een bepaalde werkvorm door het inhoudelijk middagprogramma te leiden.

Om die werkvorm met een voorbeeld inhoud te geven, vangt Durkje aan met haar openingstoespraak, waarin zij aan de hand van haar mooiste professionele herinnering aan dertig jaar werken bij het Friesland College een kernboodschap formuleert, die zij vanmiddag vanuit het Friesland College graag wil doorgeven aan het College van Bestuur van Firda. Durkje haar kernboodschap luidt: 

Liesbeth Vos haar kernboodschap voor Firda

Na Durkje haar startspeech is het woord aan Liesbeth Vos, die jarenlang voorzitter was van het College van Bestuur van het Friesland College. 
Ook Liesbeth begint met een dierbare professionele herinnering, aan de hand van de beschrijving van een bijzondere ervaring van jaren geleden met één van al die unieke studenten van het Friesland College, in dit geval een studente van een creatieve MBO-opleiding van de afdeling D'Drive. 

We luisteren naar een boeiend verhaal, dat uiteindelijk uitmondt in de kernboodschap die Liesbeth vanmiddag met passie aan het huidige College van Bestuur wil meegeven, namelijk dat zij graag ziet dat de fusieschool in de toekomst een sociaal veilig onderwijsinstituut zal zijn voor het brede spectrum tussen de uitersten van karakters en gedragingen van allen die samen deze nieuwe school voor middelbaar beroepsonderwijs zullen vormen, want - aldus Liesbeth Vos - "als Firda daartoe in staat zal zijn, dan komt het wel goed met Firda".

Werkvorm onder leiding van Marcel van de Horst 

Nu alle aanwezigen ter introductie twee professionele herinneringen hebben horen vertolken in een kernboodschap, is het woord aan Marcel van der Horst, om alle gasten in de subgroepen aan de tafels aan het werk te zetten om ieder voor zich een waardevolle herinnering aan het Friesland College op te halen, daarover aan elkaar te vertellen, en dat dan zo mogelijk te transformeren in een evenzo waardevolle kernboodschap voor Firda. 

Dat doen we vervolgens met behulp van de Talking Stick op tafel. Degene die de Talking Stick ter hand neemt, krijgt maximaal vijf minuten de gelegenheid om dat aan de andere groepsleden te vertellen. Dan ontstaat in de 12 subgroepen een bijzonder gesprek, waarin men bevlogen vertelt over, en vol aandacht luistert naar wat het Friesland College heeft betekend voor de collega's hier aan tafel. 

In een plenaire interventie vraagt Marcel vervolgens aan alle groepen om te proberen die herinneringen en kernboodschappen zo mogelijk te clusteren, teneinde er één of meer kernboodschappen uit te formuleren, die vervolgens aan de hand van fotokaartjes met tekstkaartjes door elke groep afzonderlijk worden geplakt op staande panelen, waarop een Jacobsschelp (symbool voor Durkje haar pelgrim-zijn) groot is afgebeeld. Zo worden alle herinneringen-kernboodschappen voorin de zaal verzameld.  

Aanbieding aan het College van Bestuur van Firda

Als alle Jacobsschelpen met kernboodschappen zijn verzameld, nodigt Durkje haar FC-bestuurder Carlo Segers uit om naar voren te komen, om dan aan de hand van een korte toespraak toe te lichten wat we met zijn allen hebben gedaan ter advisering aan het nieuwe, driehoofdige College van Bestuur van Firda.

Namens alle aanwezigen in de zaal biedt Durkje dan alle panelen met al die kernboodschappen aan, aan Carlo Segers, als representant van het nieuwe College van Bestuur van Firda. 

In zijn reactie op deze aanbieding van alle aanbevelingen bedankt Carlo alle oud-collega's en huidige collega in de zaal voor hun gewaardeerde inbreng voor visie en beleid van de fusieschool Firda, en vertelt Carlo dat hij al deze kernboodschappen mee zal nemen naar Firda, om er na de zomervakantie in klein comité - met onder andere Durkje als aandrager en met de practor van Firda - mee aan de slag te gaan, om te bespreken en af te spreken hoe de waardevolle resultaten van deze middag handen en voeten kunnen en zullen krijgen binnen de onderwijsgemeenschap die het nieuwe Firda vorm en inhoud zal geven.

Afscheidsreceptie met speeches

Dan is het even pauze, want nu maken we de overstap van het inhoudelijke programma naar de afscheidsreceptie voor Durkje, die aansluitend hier in deze zaal zal gaan plaatsvinden.

Dit deel van het afscheidsmiddagprogramma staat onder leiding van directeur Rachel van Vugt, die achtereenvolgens de drie sprekers van het receptie-programma zal introduceren.

Eerste spreekster is Sabine Houwen, inmiddels ex-collega, met wie Durkje jarenlang in een tandem-directieconstructie heeft samenwerkt in het managen van achtereenvolgens twee verschillende scholen van het Friesland College.  

Sabine benadrukt onder andere de waarde van de onderlinge samenwerking als directieteam, waarin zij beiden uiteenliepen op bijvoorbeeld het gebied van karakter, achtergrond, insteek en aanpak. En juist daarin school de kracht van hun samenwerking als directieteam van beide scholen, aldus Sabine.

Daarna krijgt Carlo Segers wederom het woord, om in zijn afscheidstoespraak terug te blikken op de eerste en tweede periode waarin hij verbonden was en nu is bij het Friesland College. Hij vertelt dat in de jaren dat Durkje en hij al dan niet hebben samengewerkt binnen het Friesland College Durkje in bijna alle mogelijke functies binnen het MBO-college wel eens heeft gefunctioneerd; om bijvoorbeeld maar te noemen: docent, teamleider, directeur, projectleider, adviseur en (senior) beleidsmedewerker. Dat kenmerkt Durkje haar meebewegen in en haar ware passie en liefde voor steeds doorontwikkelend beroepsonderwijs. 

Dan komt Rachel van Vugt aan het woord, de directeur van de FC-afdeling Adviserende Faciliterende Diensten. Zij spreekt haar grote waardering uit voor het vele en goede dat Durkje in al die tientallen jaren voor het Friesland College heeft betekent, waarbij voor Durkje het 'samen' werken vooral voorop stond, en ze als het ware een voorbeeld is van een medewerker die je niet uitdrukkelijk leiding hoeft te geven, omdat Durkje zelf wel leiding geeft op plekken daar waar dat binnen het Friesland College gewenst is.

En dan neemt Durkje nog eenmaal het woord, teneinde deze toesprakenserie af te sluiten, en het meer informele deel van de receptie te openen. Ze benadrukt onder andere in andere bewoordingen nogmaals haar kernboodschap van eerder vanmiddag, om ook in Firda te blijven werken aan goed onderwijs, en het al werkende ook goed met elkaar te hebben als studenten en collega's.

En dan wordt het officiële programma beëindigd, en hebben de ruim honderd receptiegangers nog ruimschoots de tijd om tot het avonduur in een informele setting onder het genot van hapjes en drankjes te praten over verleden, heden en toekomst. Het blijft nog lang gezellig in de Kurioskerk. 

"Het was een bijzonder afscheid", zo hoor ik aan het eind van de middag van menig onderwijscollega van Durkje. 

Sint-Odulphuspad van Hindeloopen naar Warns

Vrijdag 7 juli 2023
 

Wachten bij de Koebrug over de Stadsgracht in Stavoren

Stilte, bezinning en verwondering
Het Friese Sint-Odulphuspad is een wandelroute van 260 kilometer door Zuidwest-Friesland, Gaasterland en de Fryske Greidhoeke.
Dit langeafstandswandelpad bestaat uit 15 prachtige wandelingen in allerlei landschappen.

Elke etappe heeft een eigen thema, met als doel om je kennis te laten nemen van dit bijzondere gebied, met verrassende wisselende landschappen en bijhorende kwaliteiten, met een rijke kerkelijke geschiedenis en verrassende historische feiten daarover. 

Het Sint-Odulphuspad biedt je een pad om ‘op weg’ te zijn, en schenkt je de kans om stil te staan bij wat echt belangrijk is in je leven. Met het Sint-Odulphuspad stap je voor even uit de alledaagse stroom van het leven. De focus ligt op stilte, bezinning en verwondering.

Kernwaarden en thema's

De wandelgids van het Sint-Odulphuspad bevat de nodige informatie om het pad te kunnen bewandelen. In dit wandelboek staan prachtige foto’s van de verschillende trajecten. 

Bij het boek is ook een gratis app ontwikkeld, die je informatie en wetenswaardigheden geeft over de trajecten. De app en de gids bieden samen de onderdelen voor de maximale beleving van het Sint-Odulphuspad.

Deze wandelroute wordt gekenmerkt door de drie Kernwaarden 'Stilte & rust & ruimte'; en de drie thema’s 'Bezinning/spiritualiteit & landschap & cultuurhistorie'.

Deze thema’s en de kernwaarden zijn de 'dragers' van de route. Zij vormen de belangrijkste uitgangspunten voor het wandelen. Maar de route kan ook prima worden gebruikt om op allerlei andere manieren te genieten van de paden, wegen, dijken, het landschap en van de cultuurhistorie; bijvoorbeeld door het beleven van de natuur langs de paden.

Door Zuidwest-Friesland, Gaasterland en de Fryske Greidhoeke

Onderweg kun je de gastvrijheid van de streek ervaren, of kun je een bezoek brengen aan een museum of attractie 

Deze wandelroute voert je door zeven van de Friese elf steden.

De Friese 'Greidhoeke' is in de route opgenomen vanwege de gaafheid van de landschappen, haar kerkelijke geschiedenis en haar bijzondere initiatieven. 

Gaasterland is opgenomen omdat het een totaal afwijkend landschap binnen Zuidwest-Friesland heeft. Hier lag overigens de bakermat van de heilige Odulphus zijn werk, en van hieruit strekte de invloed van het voormalige Sint-Odulphusklooser zich uit over Zuidwest-Friesland en ook daarbuiten.

Etappe 3 van Hindeloopen naar Warns

Vandaag gaan Durkje en ik de derde etappe van het Sint-Odulphuspad lopen, over een afstand van 17,5 kilometer, van de IJsselmeerhaven van Hindeloopen naar het dorpscentrum van Warns

Het thema van deze tweede etappe is 'Via', dat 'weg' betekent. Die 'weg' verwijst namelijk naar de 'Via Ortus Sancte Marie', waarmee de 'Weg van Mariëngaarde', wordt bedoeld, zijnde de historische pelgrimsroute (beschreven in de 12e eeuw) van het voormalige klooster Mariëngaarde (bij het Friese Hallum) naar Stavoren, de Friese Elfstedenstad waar in het jaar 837 door de geestelijke Odulphus een klooster is gesticht, van waaruit Odulphus de Friezen wilde kerstenen.

Vanmorgen vertrekken we bij een temperatuur van 23 graden Celsius om 10:45 uur vanuit Feinsum, en dan brengen we onze auto eerst naar Warns. Die laten we achter op het parkeerterrein bij de Johannes de Doper-kerk.

Dan fietsen we de 9 kilometers van Warns via Molkwerum naar de IJsselmeerhaven van Hindeloopen, waar we onze fietsen bij de havenkade stallen. 

We hebben vandaag te maken met een warme zomerdag, waarbij de temperatuur tijdens de etappe oploopt tot 28 graden Celsius, vlak vóór 17:00 uur bij aankomst in Warns. Hier en daar zal de temperatuur vandaag toch zeker wel boven de 30 graden Celsius zijn geweest. Dat is wel warm, maar een bijkomend voordeel is dat er een heerlijk verfrissend windje waait vanuit het zuiden, en zeker als je dan bovenop de IJsselmeerdijk loopt, is dat een heel aangenaam weertype.

Over de Westerdijk Hindeloopen uit

Als we de fietsen hebben gestald tussen Het Oost en het Oosterstrand, nemen we plaats op een houten bank op de havenkade. Met de zon in de rug en een zonovergoten havenkom vóór ons, beginnen we deze etappe met onze lunch.

Vlak vóór 13:00 uur steken we via de ophaalbrug de Hindelooper sluis in de Zijlroede over.

Boven op de Westerdijk lopen we rond de westpunt van Hindeloopen, om zo over deze grasdijk in zuidelijke richting langs het IJsselmeer te lopen. 

Ter hoogte van het buitendijkse recreatiepark gaan we tussen de twee gebouwen van Schuilenburg door verder in zuidelijke richting. 

Hier zijn enkele dijkvakken opnieuw ingezaaid, dus over dat traject lopen we aan de voet van de IJsselmeerdijk, tussen de dijk aan onze rechterhand en de Westerfaart aan onze linkerhand. In de berm heeft zich zojuist een echtpaar uit Leeuwarden bij hun auto op tuinstoelen geïnstalleerd. Deze bermtoeristen vertellen dat ze vanmiddag op deze zomerse dag graag willen genieten van hun buitenzijn.

Langs kerken en rechthuis door Molkwerum

Waar de Westerdijk is overgegaan in de Noorderdijk, lopen we al weer boven op de IJsselmeerdijk, met het mooie uitzicht over de vele ganzen en zwanen die hier in de Bocht van Molkwerum in het IJsselmeer zwemmen. Er wordt overigens ook volop gevaren op het IJsselmeer, en gezwommen in het IJsselmeer. 

Waar de Noorderdijk over gaat in de Sédyk hebben we al het uitzicht op de voormalige schutsluis van Molkwerum.

Ter hoogte van het andere Molkwerumer monument - het 'Nationaal Monument Missing Airmen' in het IJsselmeer - gaan we langs de camping over 't Séleantsje het dorp Molkwerum binnen.

Langs de Hellingstrjitte staat rechts onder andere de voormalige Doopsgezinde kerk, en links van de weg het voormalige rechthuis (1697) van Molkwerum.

Nadat we aan de Tsjerkestrjitte even naar de - helaas niet opengestelde - Lebuïnuskerk zijn gelopen, wandelen we over de Wimerts het dorp uit.

Stavoren

Buiten Molkwerum gaan we de Noardermar op, tussen de graslanden door. Een boer rijdt met betrekkelijk hoge snelheid met zijn tractor door het weiland om het hooi van het land te halen. Achter de boerderij wordt het op de kuilbult gereden.

Verderop lopen we onder andere langs het weerstation van het KNMI, dat hier in het open veld staat.

Via de Jurisdictie en de Kooijweg lopen we naar de volgende Friese Elfstedenstad Stavoren. 

Bij de voormalige aansluiting van de veerstoep van de Spoorpont Stavoren-Enkhuizen lopen we over het havenbedrijventerrein Stavoren binnen. 

Een groep fietsers passeert ons, gaat hier de steiger op, om daar de fietsen in te laden op het dek van een boot, waarmee de fietsers straks - zoals ook verderop in de haven van Stavoren - varend het IJsselmeer op gaan.

Langs het spoor lopen we naar het centrum van dit havenstadje, waar we aankomen bij het Elfstedenkunstwerk van de '11 Fountains', bij de Vis van Stavoren. Kinderen vinden hun vertier in het water rondom de visfontein.

Bij de Vis van Stavoren

Op de havenkade iets verderop zit een vrouw bij een zeilboot het bruine zeil te naaien.

Wij halen vis bij de Staverse Vishandel en nemen een etenspauze onder één van de parasols achter de viskraam.

Naar en door Warns

Na deze pauze lopen we bij het standbeeld van 'Het Vrouwtje van Stavoren' de brug van de historische sluis van de Stadgracht over. 

Door het centrum gaan we dan naar de Koebrug, waar we even op de doorvarende pleziervaartuigen moeten wachten, om er de Stadgracht over te steken.

Aan de andere kant van de Stadsgracht ligt de Staverse Jol ST16 afgemeerd.

Op de kruising van de Koeweg en de Meerweg kunnen we om de wegwerkzaamheden heen lopen, om via de Koeweg Hindeloopen uit te lopen.

Ten oosten van Hindeloopen volgt dan een lang traject langs de Noardermar, ten noorden van het Johan Frisokanaal, richting Warns.

We steken dan in Warns het Johan Frisokanaal over, om verderop op Het Noard voorbij de Doopsgezinde kerk het Mennistepaed op te gaan.

Sta eens stil

In de tuin van de Pastory staat een oude wegwijzer; zo'n witte paddenstoel van de ANWB.

De plaatsnamen op deze oude wegwijzer zijn weggewerkt.

Daarvoor in de plaats zijn korte teksten geschilderd, ter reflectie van wie deze wegwijzer passeert.

Eén van de teksten erop - om over na de denken - luidt: 'Sta eens stil bij het wonder van je alledaagse bestaan'. Een goed idee om het eens op te volgen.

Voorbij de nog 'under construction' zijnde rotonde van Warns staan we verder nòg eens even stil. Twee meisje van basisschoolleeftijd staan hier als jonge, startende onderneemsters nog maar net hun dranken te verkopen. Ze hebben koffie in een thermoskan en een fruitige ranja met kleurrijke ijsblokjes in een grote glazen pot met schenkkraantje. Alles voor een euro per beker.

Als we er langs lopen, staan ze verwachtingsvol te kijken naar wat deze wandelpassanten gaan doen. Wij stoppen, en bestellen de gekoelde drank. De moeders stonden er al bij, en ook de beide - kennelijk opgetrommelde - vaders komen nu nagenoeg gelijktijdig aanrijden met hun auto, want de verkoopkraam is nu net geopend, en dan moet er natuurlijk ook klandizie komen. Een gezellig moment zo in de berm van de weg.

Inschenken van onze bestelling gaat heel goed, maar het door de beginnende onderneemsters uitrekenen en teruggeven van wisselgeld stuit bij één van de twee verkoopsters op een emotionele blokkade. Ondernemen moet je leren met vallen en opstaan, zo ook hier. Maar moeder helpt, dus het komt helemaal goed.

Door de Buorren lopen we terug in de richting van de dorpskerk. Daarbij passeren we de voormalige Nederlandse Hervormde lagere school, met haar gevelsteen en stichtelijke bijbeltekst op de schoolgevel.

En dan arriveren we tegen vijf uur vanmiddag bij de Johannes de Doper-kerk van Warns. 

Hier stappen we in de auto, om dan via Molkwerum naar Hindeloopen te rijden, waar we onze fietsen afhalen van de havenkade, waarna we huiswaarts keren.

Happy Birthday @ Schiphol Amsterdam Airport

Donderdag 6 juli 2023
 

Happy Birthday @ Schiphol

Landed
Net na tien uur vanmorgen landt een Boeing van United Airlines vanuit San Francisco op Schiphol Amsterdam Airport. Durkje en ik staan dan paraat in de aankomsthal van Schiphol om Jan Wijbe & Gaby met hun kinderen daar te verwelkomen en af te halen, om hen straks thuis te brengen, na hun ongeveer zes wekend durend verblijf in het westen van de Verenigde Staten.

Natuurlijk zijn we heel blij dat ze veilig geland en terug zijn, want ons weerzien doet ons goed, en die vreugde wordt nog eens extra onderstreept door het feit dat één van onze 'pake- en beppesizzers' vannacht in het vliegtuig haar eerste verjaardag begon te vieren. Vanaf vandaag is ze geen baby meer, maar een dreumes, en dat is - dankbaar als we zijn - best een feestje waard.

Birthday

Na ons weerzien in de vliegveldterminal gaan we naar buiten, want daar is het prachtig zonnig weer, en beter vertoeven dan in de drukke terminal. Buiten zingen we met z'n allen voor de jarige het 'O, wat zijn wij heden blij', maar dat had na die verblijfsperiode in de USA ook heel goed het 'Happy Birthday' kunnen worden, maar ja, ze zijn nu weer in Nederland om het leven te vieren.

Na het uitpakken van het eerste - Amerikaanse - verjaardagskadootje gaan we naar de auto's, waarin de grote hoeveelheid bagage wordt geladen, om aansluitend met z'n allen direct huiswaarts te keren. 

Het is memorabel om je eerste verjaardag hoog in de lucht in zo'n grote Boeing te gaan vieren, en dat feestje gaat nog wel even door, ook nadat je op Schiphol je eerste verjaardagskadootje in ontvangst neemt nadat er voor je is gezongen is. Als broerlief bij het 'hiep, hiep, hoera!' de armen uitbundig in de lucht steekt, verschijnt er dan ook een vrolijk glimlachje op het gezicht van de jarige.

Poly velt wilg in Feinsum

Woensdag 5 juli 2023
 

De half afgewaaide wilg aan It Kanael in Feinsum

Poly teistert Nederland

We zaten er eigenlijk al enkele jaren op te wachten.

De holle wilg tegenover ons huis aan de overzijde van It Kanael in Feinsum zou vast en zeker niet nog een lang leven beschoren zijn, want hij was in de loop van vele jaren al zó diep hol geworden, dat het alleen nog wachten was op de eerstvolgende harde storm die hem geheel of gedeeltelijk zou laten omwaaien.

En vanmiddag is het dan zover. Vandaag waait de zware storm Poly over ons land. Vanmorgen heeft dat in Haarlem helaas al een dodelijk slachtoffer geëist. Bovendien laten beelden uit het extra NOS-journaal, en van andere media de ernstige gevolgen zien van wat de huidige storm Poly in Nederland vandaag op veel plekken al heeft aangericht.

Storm halveert twee wilgen

Werkend met ondertussen het zicht op de rij wilgen langs It Kanael houd ik af en toe de stand van zaken buiten in de gaten. 

Halverwege deze middag zie ik een gapend gat in de rij wilgen. Ik ga erheen om te kijken wat er is gebeurd. 

Aangekomen op de Hyltsjebrêge kan ik het geheel overzien, en constateer dan dat de helft van de holle wilg is afgebroken, en dat - waarschijnlijk door het gapende gat dat daardoor in de bomenrij is ontstaan - van de ernaast staande wilg ook een dikke tak is afgebroken. Beide delen van de twee wilgen liggen in It Kanael. In de vliegende storm en regen maak ik enkele foto's van deze stormschade.

Storm en de regen geselen ondertussen het noorden van Fryslân.