Zoeken naar verbinding is erg religieus

Zaterdag 20 april 2013 

Hinne Wagenaar geeft uitleg over de Kleasterkuier

Ferbining - Verbinding
We lijken te leven in een tijd waarin het individu centraal staat, maar dat is schijn. Langs allerlei wegen en lijnen - bijvoorbeeld via social media - verbinden mensen zich met elkaar. In dat zoeken naar verbinding zit een religieuze laag.
Ook in religieus leven gaat het van oorsprong om verbinding maken. Zo willen steeds meer mensen ook verbonden zijn met inspiratiebronnen.
Daarover spreekt dominee Sytze Ypma - predikant te Scharnegoutum - vandaag tijdens de vierde Kleasterdei van Stifting Nijkleaster in de Sint-Radboudkerk in Jorwert. Vandaag neem ik deel aan deze bijzondere Kleastersneon van Nijkleaster.

Twee kloostergroepen in Nijkleaster
De pionierspredikant van Nijkleaster - dominee Hinne Wagenaar - staat even na 9.00 uur bij de ingang van de eeuwenoude dorpskerk van Jorwert om de binnenkomende deelnemers van deze Kleasterdei welkom te heten. Er zijn vandaag twee verschillende groepen actief in Nijkleaster. De groep waar ik aan deelneem, staat onder leiding van Sietske Visser, die het programma van Sytze Ypma over Verbinding zal begeleiden. De andere groep staat vandaag onder leiding van Hinne Wagenaar. Deze andere groep bestaat uit eerste- en tweedejaars cursisten van de cursus Theologische Vorming te Kampen. Beide groepen hebben hun eigen programma, maar bij vier programmadelen, zullen beide groepen gezamenlijk optrekken. Niet alleen dus Verbinding in mijn kloostergroep, maar ook tussen beide kloostergroepen; een mooi concept.

Gezamenlijk ochtendgebed
Om 9.30 uur zitten we in een dubbele halve cirkel in het koor van de Sint-Radboudkerk. Het is er nog koud, maar de fleece plaids die op de stoelen klaar liggen, houden ons voldoende warm. Hinne Wagenaar heet beide groepen hartelijk welkom en daarna leidt hij het ochtendgebed van deze vierde Kleasterdei. Er wordt gebeden, uit de Bijbel gelezen, we zijn een moment stil en er worden onder andere liederen van Taizé en Iona in het Nederlands, Fries en in het Engels gezongen, onder begeleiding van Hindrik van der Meer op piano.
Na deze korte viering gaan beide groepen uiteen. De groep uit Kampen gaat met Hinne Wagenaar naar het dorpshuis van Jorwert, waar zij vandaag hun programma zullen doorlopen. Wij gaan naar de Voorkerk van de Sint-Radboudkerk, waar wij ons kloosterprogramma hebben.

Een eeuwigdurende verbond
In de kennismakingsronde krijgen we van Sytze Ypma allemaal een verschillende bijbeltekst. We dienen ons met die tekst te verbinden, om na een korte voorbereiding aan elkaar te vertellen hoe wij ons hebben verbonden met deze tekst, of hoe die tekst zich heeft verbonden met ons leven, met mij als persoon. Opmerkelijk is dat in de daarop volgende kennismaking blijkt hoezeer ieder zijn eigen tekst kreeg, die zo onvoorwaardelijk bij de persoon in kwestie past. De tekst uit Genesis 17:7 die mij toekwam, luidt:

"Ik sluit een verbond met jou en met je nakomelingen,

met alle komende generaties,

een eeuwigdurend verbond:

ik zal jouw God zijn en die van je nakomelingen."

Ik ga in mijn gedachten niet eerst naar mijn nakomelingen, maar vertel in mijn 'memmetaal' - de Bildtse streektaal - eerst dat mijn Bildtse overgrootouders, mijn Bildtse grootouders en mijn Bildtse ouders, en ook ik nu al generaties lang leefden danwel nog leven in die lijn van het verbond van onze God met ons als nakomelingen van onze voorgaande generaties; en dat ik daaruit toch voorzeker ook de hoop mag putten en vertrouwen dat ook onze kinderen - en alle komende generaties van onze familie - levenslang deel uit mogen, willen en zullen maken van dat eeuwigdurende verbond van God met ons.

Sytze Ypma:  

"In Nijkleaster worden oude teksten heropend, 

en die komen hier opnieuw tot leven".

Verbinding

Na deze bijzondere kennismakingsronde verzorgt ds. Ypma een presentatie over 'Hoe Facebook mensen verbindt met elkaar,' oftewel 'Zoeken naar verbinding is erg religieus'.
Sytze Ypma:

• Verbinding hangt in de lucht; Nijkleaster plukt het uit de lucht en gaat zich daartoe verhouden;
• Social media zijn kortstondig snelle, fragmentarische en virtuele manieren van verbondenheid;
• Na de oude Binding van weleer, na de daaropvolgende Ontbinding van het voorbije postmoderne tijdperk, komen we terecht in een nieuwe tijd van Verbinding; het computertijdperk biedt daartoe nieuwe mogelijkheden;
• Vriendschap roep je niet uit (zoals Friends @ Facebook), maar is een vrucht van een verleden, en blijkt ook uit het verleden;
• Facebook en Twitter zorgen voor een nieuw soort alomtegenwoordigheid;
• Twitter als podium, als beerput, als publiek domein, creëert een nieuw sociaal leven, in een gemeenschap waaraan je je verbindt;
• De vrijblijvendheid in de tegenwoordige overkill aan verbindingen leidt tot ontbinding;
• Waarlijke verbinding zit van binnen;
• We blijven zoeken naar het religieuze;
• Religie betekent 'verbinden', opnieuw verbinden, opnieuw gewetensvol zorgvuldig beschouwen;
• Er is verbinding tussen het alledaagse (de koetjes & de kalfjes) en het religieuze.

Gedurende het gehele ochtendprogramma van Sytze Ypma is ook zijn echtgenote Anneke Meiners aanwezig als permanente Nijkleaster-twitteraar. Nijkleaster heeft al 275 volgers op Twitter, en zo langzamerhand komen vandaag de eerste reacties op Annekes tweets via Twitter binnen.

Gezamenlijke Kleasterkuier: Stilte > Besinning >  Ferbining
Om 11.45 uur komen beide groepen buiten bij de Sint-Radboudkerk bijeen, voor een begeleide Kleasterkuier buiten de bebouwde kom van Jorwert. Hinne Wagenaar legt uit wat we gaan doen.
- Het eerste deel van de Kleasterkuier lopen we in stilte.
- Het tweede deel van de Kleasterkuier lopen we ook in stilte, maar gaan we ons in gedachten wandelend bezinnen op een bijbeltekst over de Emmaüsgangers.
- En tenslotte gaan we in het derde en laatste deel van de Kleasterkuier wandelend met elkaar in tweetallen of in drietallen in gesprek over onze verbinding met de vanmorgen gelezen bijbeltekst.
Zo wandelen we Jorwert uit, laten we Jorwert steeds verder achter ons en komen we met een ruime boog wandelend door het veld na ruim een uur weer terug bij de kerk en de kroeg in Jorwert.

Van de kerk naar de kroeg
Van de kerk wandelen we naar de kroeg, naar het 'Wapen van Baarderadeel', waar we gezamenlijk als groepen lunchen. Nijkleaster gaat uit van een combinatie van klooster, kerk en kroeg. Mensen verbinden zich in klooster, kerk en kroeg. Het is gezellig in de Jorwerter kroeg. De deelnemers van de twee verschillende groepen zitten gemixt aan tafels, gezellig pratend, onderwijl genietend van een goede lunch.

Het diepste in onszelf is God
Na de lunch gaan beide groepen weer voor het middagprogramma uiteen. In onze kloostergroep gaan we verder met het onderwerp Verbinding. We maken nader kennis met mystieke gidsen, zoals Augustinus (4e/5e eeuw), Meister Eckhart (13e/14ee eeuw) en Etty Hillesum (20e eeuw). We lezen en spreken over een dagboektekst van de in 1943 in Auschwitz gestorven Hillesum. Voor Etty Hillesum waren niet haar omstandigheden (in het concentratiekamp) doorslaggevend, maar wel haar innerlijk, als verbinding met God.
We sluiten het middagprogramma af met een meditatie rondom het Jezusgebed.

Afsluitende viering
Om 15.30 uur komen beide groepen weer bijeen in het koor van de Sint-Radboudkerk van Jorwert. Hier vieren we gezamenlijk - onder liturgische begeleiding van Hinne Wagenaar en onder muzikale begeleiding van Hindrik van der Meer - onze verbinding met elkaar, met God, met de Vader en met de Heilige Geest.
Hinne & Sietske sluiten daarna deze Kleasterdei af en daarna groeten wij elkaar allen met een hartelijke handdruk en vriendelijke woorden van dank en groet.

Dit is het einde, van een heel bijzondere dag in Nijkleaster.

Nieuw bestuur van start voor Stifting Nijkleaster

Vrijdag 12 oktober 2012

Het bestuur van Stichting Nijkleaster vergadert in Jorwert

Dromen van een nieuw klooster in Fryslân
Stap voor stap komt de droom van het Friese echtpaar dominee Hinne Wagenaar & Sietske Visser meer uit: de oprichting in Fryslân van een protestants nieuw klooster, genaamd 'Nijkleaster'. Met een initiatiefgroep zijn zij enkele jaren geleden gestart om te onderzoeken of het uitkomen van deze droom haalbaar is. Tot nu toe lijkt dat hoopgevend, immers belangrijke stappen zijn al gezet, want:

• De (stichting) 'Stifting Nijkleaster' is opgericht, de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) heeft dit mooie Friese initiatief aangemerkt en gefinancierd als 'Protestantse Pioniersplek', als welkome vorm van pionieren met nieuwe gemeentevormen;
• Per 1 juli 2012 heeft de Protestantse gemeente Westerwert (van de Friese dorpen Jellum, Bears, Weidum en Jorwert) dominee Hinne Wagenaar aangesteld als predikant voor haar kerkelijke gemeente, tevens pionierspredikant voor het Nijkleaster in oprichting;
• De eerste bestuursleden Romke Lemstra, Hindrik van der Meer, Taeke Posthuma en Hinne Wagenaar van het initiatiefbestuur van de Stifting Nijkleaster hebben hun positie beschikbaar gesteld, om zelf meer operationele activiteiten binnen Nijkleaster te verrichten en om daarmee een aantal nieuwe bestuurders aan te trekken, die het opzetten en het uitbouwen van deze nieuwe kloosterstichting willen gaan besturen;
• De nieuwe bestuursvoorzitter van Nijkleaster is Henk Kroes geworden en ook dominee Jan Henk Hamoen en ik zijn benaderd en geïnstalleerd als bestuurders van de Stifting Nijkleaster;
• De PKN heeft Gerko Last in dienst genomen om zich bezig te houden met Fondsenwerving & Communicatie voor Nijkleaster;
• Er is een Comité van Aanbeveling benoemd, bestaande uit: Geart Benedictus, Jan Bosman, Nynke Dijkstra-Algra, Tjitske Hiemstra, Jeroen Jeroense, Alex Riemersma en Kobus Walsma;
• Een groot aantal overige vrijwilligers zijn al enthousiast aan het werk; en daarmee heeft Nijkleaster in korte tijd al een grote groep actieve mensen achter zich staan.
• De Voorkerk van de eeuwenoude dorpskerk van Jorwert dient eerst als spirituele uitvalsbasis voor Nijkleaster. Voor een nieuw klooster wordt gezocht naar een plek en financiën.
• Op zondag 28 oktober 2012 zal Nijkleaster officieel worden geopend in de dorpskerk van Jorwert, waarin Nijkleaster haar activiteiten aanvangt.

Nijkleaster

Nijkleaster wil een klooster vormen, dat op protestantse leest is geschoeid, waar mensen zich in alle rust kunnen terugtrekken om op adem te komen, en waar mensen elkaar kunnen ontmoeten in liturgie en gesprek, in studie en werk, in plezier en recreatie. 

De doelstelling is om samen nieuwe wegen te zoeken voor het evangelie, en daarmee een aandeel te leveren aan persoonlijke, maatschappelijke en kerkelijke vernieuwing. 

Nijkleaster is in intentie open en oecumenisch, maar protestants van oorsprong. 

Nijkleaster wil wortelen in de eigen Friese cultuur en geschiedenis, en tegelijk open staan voor de wereldwijde oecumene. 

Mannen, vrouwen en kinderen van een diversiteit aan kerken en tradities zijn van harte welkom als medewerker en als gast.

Eerste bestuursvergadering
Vanavond woon ik de eerste stichtingsbestuursvergadering bij in Jorwert. Na een nadere kennismaking spreken we over de lopende verbouw van de Voorkerk van de Jorwerter kerk, waarin Nijkleaster van start zal gaan. We spreken ook over de Huurovereenkomst en de Gebruikersoverenkomst van de kerk, die we huren van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Daarbij komt ook het verzekeringspakket op tafel dat gewenst is bij de aanvang van onze stichtingsactiviteiten. Het nieuwe bestuur zal zich op afzienbare termijn ook gaan richten op een Plan van aanpak voor de toekomst van Nijkleaster op korte, middellange en lange termijn. Tenslotte komt ook de inrichting van het Pioniersplekoverleg ter bespreking op de bestuurstafel.

Nijkleaster op de landelijke televisie
Daarna passeren de nodige voorbereidingen de revue inzake de activiteiten rondom de officiële opening van Nijkleaster op zondag 28 oktober 2012. Op die zondagochtend van 28 oktober zal de IKON op Nederland 2 haar interview over Nijkleaster uitzenden van Annemiek Schrijver met pionierspredikant Hinne Wagenaar.

Eerder was Nijkleaster al te zien in de televisieuitzending van 'Eén Vandaag'.

Fan in tút in tintsje bouwe

Zondag 30 januari 2011

In de loop der eeuwen is “de liefde” een veel gekozen onderwerp voor dichters, componisten en beeldende kunstenaars geweest. Het Bijbelse Hooglied is daarvan een sprekend voorbeeld. Jarenlang liep de Friese musicus-componist Hindrik van der Meer rond met het idee om ook een muziekprogramma te maken over de liefde. Daartoe had hij al negen teksten op muziek gezet. Hindrik van der Meer heeft de Friese schrijver-dichter Eppie Dam gevraagd om hierbij verbindende teksten te schrijven en om er uiteindelijk één samenhangend geheel van te maken.

Eppie Dam koos daartoe tien gedichten, die in verschillende perioden zijn gemaakt. Zo stelden Van der Meer en Dam een muzikaal programma samen met teksten van Piter Boersma, Eppie Dam, Tiny Mulder, Huub Oosterhuis, Tsjits Peanstra, Margryt Poortstra, Rixt, Douwe A. Tamminga, Abe de Vries, Ella Wassenaar, Harmen Wind en Baukje Wytsma. Behalve deze betrekkelijk recente poëzie, is ook het 17e eeuwse Midfriese erotische vers in het programma opgenomen, dat begint met de woorden: “Eren doe wij swylen, lay ick mey ien int hae”. Deze geheel Friestalige muziekproductie kreeg een citaat uit een gedicht van Eppie Dam als titel, namelijk: “Fan in tút in tintsje bouwe” met als ondertitel: “gedichten en lieten oer de leafde”.

Vanmiddag zijn Durkje en ik aanwezig bij de uitvoering van deze muziekproductie. Die is in de Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie; nagenoeg helemaal vol. Na de uitvoering wijst de voorzitter van de Groate Kerk, Eelkje Hilarides, ons nog op het feit dat het eigenlijk wel heel bijzonder is om in dit markante kerkgebouw op dit moment een concert te hebben, aangezien hier nog hard wordt gewerkt aan de verbouwing en restauratie van dit sociaal-cultureel centrum van de Stichting Groate Kerk. Hilarides wijst er ook op dat over enkele weken in het grote voorportaal van deze Groate Kerk het Pelgrimscentrum St. Jacob zal worden geopend door het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en de Stichting Jabikspaad Fryslân.

Na een korte introductie van dirigent Hindrik van der Meer op het muziekprogramma, begint de uitvoering. We luisteren naar een programma dat is ontstaan uit gezongen en voorgedragen gedichten rond de personificatie van de liefde. Suzanne is de rode draad, “De Liefde”, die in de persoon van een vertellende vrouw letterlijk tussen de liederen door loopt, soms spannend en uitdagend, dan weer teder en vertroostend. Gezongen wordt er door Van der Meers eigen Kwartettenkoor van ongeveer vijftig stemmen. De jonge solisten zijn de alt Nynke de With als bruid en de bas Willem Oostra als bruidegom. De zangers worden begeleid op piano en door meerdere blaasinstrumenten.

Daarnaast begeleidt violist Rob du Jardin en verzorgt hij tevens een aantal muzikale solo-intermezzo’s. Met die steeds terugkerende viool-improvisaties rijgt Rob de opeenvolgende gedichten en liederen als steeds weer een nieuwe kraal aan de ketting. In elke improvisatie blikt Rob terug op het voorgaande lied en kijk hij vooruit naar het daarna volgende gedicht. Zo legt hij muzikaal de verbindingen, zoals Susanne (De Liefde) dat op haar manier doet, met de uitgesproken tussenteksten.

Het is een ware Van der Meer-Dam-productie, zoals we dat van Hindrik en Eppie gewend zijn. We genieten van deze poëtische kralenketting met fonkelende kralen van poëzie, tussenstemmen, instrumentele intermezzo’s en schilderachtige Friese woorden op de na vele jaren inmiddels herkenbare muzikale wendingen en eind-akkoorden van Hindrik van der Meer. Aan het eind van het muziekprogramma wordt ook het gedicht “Hús fan stilte” van dichteres Tsjits Peanstra (1924) gezongen op de muziek van Hindrik van der Meer. Ze (Tsjits Jonkman-Nauta) zit naast me en geniet zichtbaar van haar gedicht op Hindriks muziek, uitgevoerd door dit Fries groot-Kwartettenkoor: “Lit ús in hûs fan stilte bouwe. Mei muorren fan leafde …..”.

Ademloos luistert het publiek naar de aaneenschakeling van gesproken woord, poëzie en muziek. Maar, als bruid Nynke “har kening yn har frissels fongen hat” en bruidegom Willem en het vrienden- en vriendinnenkoor dit zingend beamen, volgt na de laatste klank een groot applaus. En na deze “Lofsang op ’e dûnsjende breid” – een bewerking van het Bijbelse Hooglied - zijn we nog maar halverwege het programma.
De liefdestaal gaat verder met onder andere:
- Dam: “ien adem genôch om op in stille jûn de wyn te wekjen”;
- Oosterhuis: “myn neisteke, wat ha ik dy, wat hasto mij oait dien”;
- Poortstra: “In krûdige wyn yn’e maitiid is leafde”;
- Wytsma: “Ik dreamde my in tún fan dy en my’;
- Mulder: “leafste hâld de siken yn”;
- Boersma: “Wy sizze net folle en altyd deselde dingen”.

En dan tot slot het “Kom by my sitten, achterhûs” van Poortstra en ook nòg eens het “Van in tút in tintsje bouwe” van Dam. Een lang applaus. En na de afscheidswoorden van Eelkje Hilarides de prachtige, expressieve toegift van de lofzang op de dansende bruid, door Eppie Dam in het Fries bewerkt, met de liefdesdansmuziek van Hindrik van der Meer. En nog eens weer een enthousiast applaus.
De kerk en al wat daarin is, laat je achter, maar het goed gevoel reist met je mee naar huis, zoals Eppie Dam het dichtte met de woorden: “genôch genôch en lit it sa bliuwe”.

Nei 100 Jier Kristlik Frysk Selskip

Sneon 12 april 2008

Hjoed fiere wy meiinoar it ieufeest fan it Kristlik Frysk Selskip (KFS). Grutsk kinne wy allegearre wêze op de ryke rispinge fan hûndert jier krewearjen foar Frysk yn 'e Earetsjinst, bygelyks: ús Fryske Bibeloersetting, it Fryske Lieteboek foar de Tsjerken, Fryske foargongers, Fryske eretsjinsten, it Fryske Tsjinstboek, de nije Fryske lietebondel "Tuskentiden", alle jierren it Fryske Bûsboekje, folle gjin genôch. Ús oprjochter fan 1908, dûmny Sipke Huismans, hie hjoed grutsk wêze kinnen op dit risseltaat; ek al kin it fansels noch mear en noch better.

Op 'e middei bin ik by de Ledegearkomste, dy't folge wurdt troch de Jubiléumgearkomste yn Tresoar yn Ljouwert. In feestrede fan foarsitter dûmny Liuwe Westra, de oanbieding fan it jubiléumboek "Mei it wiffe skip", de Tresoar-presintaasje fan de Ynventaris fan it argyf van de KFS, de presintaasje fan de nije KFS-lietebondel "Tusken rein en sinne". Trije jonges sjonge in tal lieten út dizze nije Fryske bondel, ûnder muzykale begelieding fan oargelist Olchert Clevering.

En jûn binnen Durkje en ik yn de Fenixtsjerke by de moaie útfiering fan it sjongstik "Jona" fan it Kwartettekoar ûnder lieding fan Hindrik van der Meer. Koartsein, de ganse dei feest mei de blik foarút op nochris hûndert jier.