Zet 'm op!

Maandagmiddag 19 februari 2024
 

Bezoek aan het Natuurmuseum Fryslân

Natuurmuseum Fryslân

Als je iets wilt zien van wat er op aarde leefde en leeft, kun je een bezoek brengen aan het Natuurmuseum Fryslân te Leeuwarden.

Dat is wat Durkje en ik vanmiddag samen met Baukje & Elwin & Nolan gaan doen.

We beginnen bij de tentoonstelling 'Zet 'm op!' rond het Nederlands Kampioenschap Prepareren, waarin we een uitgebreide selectie krijgen te zien van wat beginnende, gevorderde en professionele preparateurs hebben ingebracht aan opgezette dieren, waarmee ze de competitie met elkaar aangaan om kampioen preparateur te worden.

Door corona kon dit landelijk kampioenschap enkele jaren niet doorgaan, maar dit jaar is het eindelijk weer zover dat de preparateurs hun mooiste opgezette dieren hebben ingebracht, die worden gejureerd op de stand van het preparaat, op de anatomie, op de moeilijkheidsgraad, de houding en het voetstuk. 

Als bezoekers mogen we ook een stem uitbrengen op het mooiste werkstuk, want er zal ook een publieksprijs worden toegekend.

Mijn miniatuurmuseum

Daarna gaan we naar het atrium van het museum, want daar kunnen de beide jongens gaan werken aan hun eigen miniatuur-museum, ofwel mini-natuurmuseum. Kinderen krijgen een hele grote bouwplaat, die ze kunnen beginnen te kleuren, om daarna - als dat na veel kleurwerk klaar is - het model thuis uit te knippen, om er een museum-3D-model van de maken.

Deze mini-museum-bouwers kunnen kiezen welk soort museum ze willen ontwerpen, om in het model dat dan op te bouwen en in te richten op mini-formaat. Zo zou je bijvoorbeeld een schelpenmuseum kunnen inrichten, maar je kunt zelf ook allemaal kleine voorwerpen maken van hout, van papier of van klei, om op eigen wijze vorm en inhoud te geven aan je privé-museum.

Hier in het atrium kun je een eerste begin maken, en thuis kun je dan in de komende dagen van de pas begonnen voorjaarsvakantie er nog volop mee aan het werk, je fantasie de vrije loop latend.

Van prehistorie tot interactie

Na deze opstartsessie zelf-museum maken maken we een rondgang op de bovenverdieping van het natuurmuseum, waar de permanente expositie is te bezichtigen.  

Allerlei thema's passeren daar te revue, en we komen daarbij onder andere door een prachtig klassiek oude museumzaal, en verderop maken we een sprong voorwaarts in de tijd bij allerhande interactieve tentoonstellingsvormen met beeld en geluid.

Voor jong en oud is hier van alles te zien en te beleven.

Tot slot gaan we nog een verdieping hoger, waar we een bezoek brengen aan de zogenoemde Zolder van Darwin, waarin in de atmosfeer van een stoffige, donkere zolder van een oud huis aandacht wordt geschonken aan de evolutie van flora en fauna door de tijd van de vele miljoenen jaren die achter ons liggen. 

En, o ja, we nemen ook nog even plaats in de oude schoolbanken van het klaslokaal van het voormalige Leeuwarder weeshuis, waarin dit museum is gevestigd. Een korte documentairefilm brengt ons voor enkele minuten terug naar het leven in dit weeshuis van voorheen. 

Zo zijn we aan het eind van de middag weer meer bepaald bij al wat leefde en leeft.

Het Jabikspaad in de voorjaarsvakantie

Maandag 19 februari 2024 

Bezoek aan Refugio Ultreia Feinsum aan het Jabikspaad

Leren pelgrimeren
We krijgen aan het eind van de ochtend bezoek van twee wandelaars uit Sneek en Weidum, die enkele dagen het Jabikspaad bewandelen in de week van hun voorjaarsvakantie 

Ze zijn eergisteren begonnen met de eerste etappe van Sint-Jacobiparochie tot Oude-Bildtzijl, en lopen vandaag van Oude-Bildtzijl via Feinsum, Stiens, Britsum, Koarnjum en Jelsum naar Leeuwarden, om daar te overnachten.

Daarna gaat het deze week verder op het Jabikspaad naar Akkrum en Heerenveen.

Ze hebben het Sint-Odulphuspad al wandelend afgerond, en zien vervolgens het mooie pelgrimspad van het Friese Sint-Jacobiparochie tot aan het Overijsselse Hasselt als een mooi vervolg.

Onderweg oriënteren ze zich op alles wat je onderweg maar kunt beleven, en leren ze al wandelend meer over het pelgrimeren richting Santiago de Compostela. 

Ze vragen en krijgen bij ons hun eerste pelgrimsstempel van onze Refugio Ultreia Feinsum in hun wandelgids, en na nog even een foto gemaakt te hebben bij het Camino-bankje, verlaten ze Feinsum, en gaan de Hege Hearewei weer op, om over het Jabikspaad verder te lopen richting Stiens.

Margreet Molema exposeert in De Hege Stins van Stiens

Zondag 18 februari 2024 

Margreet Molema haar fotonegenluik van flora & fauna

Negen maal Flora & Fauna
De Interieurcommissie van de Protestantse Gemeente te Stiens organiseert doorlopend overzichtstentoonstellingen van allerhande kunstwerken van doorgaans maker uit onze regio.

Momenteel exposeert fotografe Margreet Molema een aantal van haar foto's in de ontvangsthal van De Hege Stins te Stiens.

Eén van de geëxposeerde fotowerken is een negenluik van diverse foto's van flora & fauna.

Dwarsliggers in Appelscha

Zaterdag 17 februari 2024

 

Lezing van Marianne Kootstra in Tresoar te Leeuwarden

Verrassende familieverhalen

• Honderd jaar geschiedenis van een rood veendorp.
• Vijf generaties dwarsliggers, die opkwamen voor hun rechten.
• Veertig verrassende familieverhalen. 

Eén dorp en één familie, maar exemplarisch voor een eeuw geschiedenis van arbeidersfamilies, die zich proberen te ontworstelen aan hun armoedige bestaan. 

Marianne Kootstra interviewde de oudste generatie van haar familie - tachtig en negentig plus - en deed uitgebreid archiefonderzoek. De stamboom van één tak van haar familie bleek terug te voeren tot in 1629. 

Door persoonlijke anekdotes over veenstakers, vrouwenstrijd, verzet tegen militarisme en tegen drankmisbruik gaat de geschiedenis leven. 

Je leeft mee met de onverzettelijke stakingsleider Roel Jacobs, de drankbestrijdster en Domela-fan Baukje, met de dromen van de mooie Sara, en met dienstweigeraar Jaap. 

Lezing over de dwarsliggers van Appelscha

Vanmiddag verzorgt Marianne Kootstra een lezing voor de afdeling Friesland van de Nederlandse Genealogische Vereniging in Tresoar te Leeuwarden, waarin haar bovengenoemde ontdekkingstocht uitgebreid voorbij komt. Deze lezing ondersteunt ze met beeldmateriaal van archief- en familiefoto’s.

Spreekster-schrijfster Marianne Kootstra (1958) groeide op in Appelscha. Ze studeerde sociologie in Groningen.

Verhalen vertellen is het allerliefste wat ze doet. Als kind stuurde ze verhaaltjes in voor de Friese Koerier, en was het haar droom om een echte schrijfster te worden. Met het uitkomen van haar boek ‘Dwarsliggers in Appelscha’ kwam die kinderdroom uit.

Historisch familie-onderzoek

Marianne Kootstra begint te vertellen over het feit dat familieverhalen doorgaans van generatie op generatie worden doorgegeven. Dat was voor haar de aanleiding om al die familieverhalen op schrift te stellen, wat uiteindelijk geleid heeft tot haar boek.

Als je de familieverhalen opvraagt bij je familieleden, blijkt dat je heel verschillende verhaalversies krijgt te horen. Zij heeft geprobeerd om de waarheid van die verhalen te achterhalen, om dat wat het meest waarschijnlijk is, op te schrijven. 

Ze heeft in het kader van haar historisch onderzoek allerlei interviews gehouden, met name onder de broer en de neven en nichten van haar vader, die vaak al in de negentig waren. 

Informatie over de eerste generaties moet je meestal al uit archieven halen. Verder doe je stamboomonderzoek. Kranten, tijdschriften, dagboeken, aantekenboekjes en familiefoto’s werden geraadpleegd.

Haar focus lag daarbij op de honderd jaren van 1880-1980, op 5 generaties, en op 40 familieverhalen.

Domela Nieuwenhuis (1846-1919) had ook in haar familie een rol gespeeld. Door de generaties heen zijn daar verhalen over doorverteld. Het zijn na zoveel generaties nog steeds verhalen van respect en bewondering. Domela had iets tegen op het Kapitaal, op de Kerk, op de Kroeg (vanwege alcoholmisbruik), op de Koning(het koningshuis) en op de Kazerne (militarisme). Marianne noemt dat de 5K’s.

Mariannes grootvader kocht een stuk land aan de rand van het Fochteloërveen, om daar in het veen te gaan werken. 

Aan de hand van verhalen vertelt ze vandaag indirect over de familiemoraal van haar familie.

Betovergrootvader Roel Jacobs de Jong (1841-1918)

• Roel Jacobs was in 1878 de eerste van de familie die naar Appelscha trok, toen eigenlijk de beste tijd in het veen al voorbij was. Mensen hadden het er toen slecht. De lonen waren al omlaag gegaan.
• De eerste staking in het veen kwam hier in 1880. Een grote aanhang deed mee, maar het lukte de veenarbeiders om dat rustig en netjes te houden. Het ging er overigens wel hard aan toe, want soldaten kwamen, stakingsbrekers kwamen ook, maar die hielden al snel op met het verzet tegen de staking. Deze staking heeft vier dagen geduurd, en werd een groot succes. Roel deed hier ook aan mee. Hij werd secretaris van de Sociaal Democratische Bond. Hij beheerde de strijdpenningen voor het zogenoemde ‘Recht voor allen’, om daarmee de zwakken te ondersteunen.
• Beroemd werd het zogenoemde Hongerproces in Appelscha in 1893. Dat was in een strenge winter. Mensen hadden honger, hadden het koud. Veenarbeiders kwamen bij het armenbestuur, kregen geen brood, maar eisten het toen wel op. Ze kregen niets, en het arbeidersbestuur vroeg het daarom daarna dringend(er) aan het armenbestuur, en met succes. Veldwachters pakten toen echter de drie vertegenwoordigers van de arbeiders op, die werden voorgeleid aan de rechtbank, in het zogenoemde Hongerproces. Deze mannen zijn veroordeeld, en hun vrouwen/gezinnen werden uitgesloten van de armenzorg.

Kerkbelasting leidt tot demonstratie

In 1906 vond er een demonstratieve uitschrijving (uittocht) plaats uit het kerkgenootschap van Appelscha. Het kerkbestuur wilde namelijk kerkbelasting heffen, ook voor de arbeiders. Ondertussen was het al een tijd van veel misstanden. De arme arbeiders wilden en konden die kerkbelasting niet betalen, waarna een deurwaarder bij hen langskwam. Ze hielden echter voet bij stuk en betaalden niet, en zeiden dat ze om deze reden uit de kerk zouden stappen. Het kerkbestuur gaf aan dat ze zich dan allemaal maar persoonlijk moesten afmelden, denkend dat ze dat niet durfden te doen. Resultaat was dat meer dan honderd protesterende arbeiders zich inderdaad lieten uitschrijven uit de kerk. Deze uitschrijving kreeg het karakter van een demonstratie, want ja: zo'n honderd mannen in een lange rij vóór de kerk van Appelscha. Ook Roel Jacobs schreef zich uit. Dit is één van de oorzaken dat Mariannes familie streng-atheïstisch werd en bleef.

Overgrootmoeder Baukje Pool (1870-1952)

• Baukje Pool was een hele strenge, rechtlijnige vrouw; niet aardig, niet gezellig, en te druk met van alles.
• Ze had een hele sterke overtuiging en kwam daar voor op. Dat had vooral te maken met haar kracht.
• Marianne is trots op haar, want Baukje deed als twintigjarige al mee aan de vrouwenstaking ten behoeve van gelijk loon voor gelijk werk. De veenbazen gingen tijdens die vrouwenstaking thuis langs de mannen, om hen op te roepen om hun eigen vrouwen weer aan het werk te sturen. Maar ook de mannen gingen toen staken. In vakbondsverband spraken ze af door te gaan tot het bittere einde. Maar dat duurde slechts drie weken, want toen gaven ze het op, en gingen ze weer aan het werk. Toch hebben de werkgevers een jaar later de lonen wel omhoog gebracht, dus kennelijk werd met deze staking wel iets bereikt.
• De veenarbeiders organiseerden in de winter eens een demonstratieve schaatstocht tussen Oosterwolde en Appelscha, vlak vóór de luxe woningen van de veenbazen langs. Ze riepen in het voorbij schaatsen leuzen, zongen liederen, hadden rode vlaggen en banieren, hetgeen toch wel afschrikwekkend moet zijn geweest voor de aanwonende veenbazen.
• Ook was er eens een optocht van de vrouwen, zingend onderweg naar het gemeentehuis, om te protesteren tegen de misstanden van die tijd.
• Baukje was ook geheelonthoudster, en lid van de Blauwe Knoop, fel tegen alcohol. Er wordt beweerd dat drie van haar broers waren gestorven aan alcoholmisbruik. Baukje ging bij de deuren langs om de veenarbeiders op te roepen te stoppen met alcoholmisbruik, met als doel: drankonthouding. Daarbij nam ze overigens bij die huisbezoeken ook de boodschap van geboortebeperking mee.

Terug tot 1629

Door stamboomonderzoek kon Marianne bij Baukje haar familie terug gaan tot wel 1629, in Tsjechië, waar ze uitkwam bij Bartholomeus Dopckewitz, die waarschijnlijk door de godsdienstoorlog van die tijd het land uit is gevlucht, en die later studeerde aan de Lutherse Universiteit van Franeker. 

Diens zoon was chirurgijn in Beetsterzwaag. 

Diens zoon was veenbaas, die achtereenvolgens vier vrouwen had. 

Diens zoon was veenbaas.

Diens zoon werd van schipper later arbeider. 

Diens zoon was arbeider, die naar Appelscha trok. 

Diens zoon was veenarbeider in Appelscha.

En dan: diens dochter was de hierboven genoemde Baukje Pool.

Marianne ontdekte dat de ene helft van deze familie de oorspronkelijke naam behield, en dat een ander deel van deze familie op zeker moment de naam Pool aannam. 

Grootmoeder Sara de Jong (1902-1989)

• Oma wilde bij een inzamelingsactie voor het koningshuis geen cent geven voor het koningshuis: het koningshuis kostte veel te veel geld, ze hadden geen verstand van zaken, en ze waren ook niet gekozen, dus, Mariannes grootmoeder was heel kritisch op het koningshuis. 
• Jongens gingen in die tijd doorgaans naar de ambachtsschool, en de meisjes bleven arm als dienstertje in het veengebied. Dienstertjes in de Randstad verdienden meer, dus Sara - ambitieus als ze was - werd dienstertje in Haarlem. Ze werd daar verliefd op Oebele Koonstra. Die was stoer, sterk, een grapjas, en zat bovendien in het wielrijdersbataljon als een toch wel wat dwarse dienstplichtige. Oebele ging er vandoor uit dienst, met alle gevolg van dien. Na militaire dienst trouwde Sara met Oebele, maar dat bleek geen ideaal huwelijk. 

Vader Jaap Kootstra (1927-2016)

• Jaap moest na de Tweede Wereldoorlog in dienst, maar dat wilde hij niet. Hij moest zich wel melden, en heeft toen zijn standpunt tegen militaire dienst verdedigd. Zijn ideeën heeft hij voorgelegd aan de keuringsafdeling, met als gevolg dat hij werd afgekeurd voor militaire dienstplicht.
• De jongens van zijn leeftijd gingen toen naar Indië om daar te vechten, maar dat wilde Jaap al helemaal niet.
• Marianne heeft veel rechtlijnige types in haar familie, maar Jaap was daarentegen wel heel tolerant. Jaap gaf aan dat je moest staan voor je overtuiging, en dat je daarvan dan ook de gevolgen moet accepteren.
• Toen Jaap van school ging, is hij eerst boer geweest, heeft later een beroepsopleiding gedaan, en toen werd hij beroepskracht (welzijnswerker) in de zorg. 
• Onderwijs werd in die tijd wel belangrijk geacht, maar men (bijvoorbeeld de ouders) wist in die tijd niet zo goed hoe je onderwijsgaande kinderen moest begeleiden (met name als het met de kinderen niet goed ging op school; dan moesten ze maar het werk, zo werd gedacht).
• Sommige andere familieleden weigerden dienst als dienstplichtige, of voor Indië, of als totaalweigeraar, en die kregen - in tegenstelling tot Jaap - daarom allen gevangenisstraf.
• Jaap was aanvankelijk trouw lid van de coöperatieve Boerenleenbank (later Rabobank). De banken vonden in die tijd echter dat te kleine boerenbedrijven moesten stoppen, dus de bank verstrekte die kleine boeren geen lening. Maar toen Jaap geen lening kreeg voor een grote tractor, en toen hij zich - tot zijn grote verbazing - later moest gaan legitimeren bij ‘zijn eigen’ bank, èn toen hij later geen kleine, tijdelijke lening kreeg, was de maat voor hem vol, en ging Jaap zijn banksaldo in baar geld zelf afhalen bij de Rabo, en bracht dat als dissident bankverenigingslid onmiddellijk naar een andere bank, in Oldeberkoop.

Marianne Kootstra (1958)

Na de pauze vertelt Marianne over zichzelf dat ze een links hart heeft, en een dwarskop is, dus een dwarsligger met principes, die vanuit overtuiging iets doet of laat.

Ze heeft - in tegenstelling tot haar voorgeslacht - veel kansen op school gehad, om op haar eigen nivo onderwijs te volgen. 

Verder - vertelt Marianne - is ze opgegroeid met:

• Zelfbewustzijn;
• Verantwoordelijkheidsgevoel;
• Een sociaal geweten;
• En is ze maatschappelijk actief.

Voorts voegt ze - in aanvulling op de 5K's van haar voorgeslacht - graag de zesde K van Klimaat toe.

• Na de brugklas wilde Marianne wel naar het gymnasium in Assen, ondanks dat ze – volgens de conrector - uit een ander milieu kwam. Dat ze daar eigenlijk niet welkom was, was voor haar de doorslaggevende reden om er dan juist wel naar toe te gaan. Ze merkte daar dat ze inderdaad maar heel gewoontjes was qua cijfers, en deed erg haar best, met als gevolg dat ze zich er na een jaar toch tussen had gewurmd. Ze had echter geen interesse voor Latijn en Grieks, en in groep 5 heeft ze uiteindelijk toch de overstap naar het atheneum (zonder Latijn en Grieks) gedaan, wat ze ook in Oosterwolde wel had kunnen doen.   
• Als twintigjarige werd Marianne in Groningen actief in de werkgroep Zuid-Afrika en bij de Pacifistisch-Socialistische Partij (PSP). In 1978 heeft ze een toespraak gehouden voor de PSP. 
• Over haar K van klimaat: als je ergens iets van vindt, moet je er ook maar iets voor doen, vindt ze. Marianne en haar echtgenoot hebben inmiddels de auto weggedaan, wat een leuk avontuur blijkt te zijn, alhoewel ze nu vanuit de stad Groningen vrij gemakkelijk kan reizen. Ze eet vegetarisch en gaat elke eerste maandag van de maand om 12:00 uur als activiste samen met anderen voor dood neervallen op de Vismarkt in Groningen, om te protesteren, om mensen te laten weten dat er echt iets moet gebeuren. Dan ligt ze dus letterlijk dwars - als dwarsligger - op straat.

Ontdekkingen uit Marianne haar historisch onderzoek

1. Marianne vertelt dat ze met de verhalen van haar vijf familiegeneraties een geschiedenis boven tafel gekregen, die representatief is voor het hele veengebied.
2. De stamboom van Baukje Pool was ook een mooie ontdekking.
3. Van het huis waarin ze geboren is, ontdekte ze later pas dat daarin vijf generaties (vanaf Roel Jacobs de Jong, vanuit De Hemrik) van haar familie hebben gewoond. De aankoop van dit huis betekende het begin van de opbouw in de familie; in de schuur konden ze bijvoorbeeld een paar koeien houden.

Dit is wat Marianne haar zoektocht - naar eigen zeggen - heeft opgeleverd:

• Ze verkreeg inzicht in haar eigen familiegeschiedenis.
• Ze kreeg hernieuwd contact met haar familie (met heel veel nieuwe familieverhalen van dien). En bovendien herkent ze bij al die familieleden hetzelfde: ze zijn trots op hun afkomst, ze zijn zelfbewust en ze hebben een links hart.
• Ze verkreeg inzicht in de succesfactoren voor vooruitgang (deels heeft dat ook wel met geluk te maken, maar ook met ondernemingszin, en haar voorgeslacht waagde tenminste iets, waarmee ze ook wel eens iets extra’s kreeg, door de generaties heen). En natuurlijk is ook onderwijs een belangrijke succesfactor geweest. Verder heeft ook de tijdgeest wel iets gedaan, want iedereen kreeg het beter, waarop haar familie meevoer. Ook solidariteit, samen opstaan voor je idealen was van belang, evenals dat je elkaar hielp als familie.  
• Napret (daarbij behoren bijvoorbeeld ook lezingen, zoals hier vandaag).

Hoe wonen we in Friesland?

Donderdagavond 15 februari 2024

 

In gesprek met Ykje & Durk Kramer over woon- en leefervaringen

Inspiratiesessie over wonen in Fryslân

'Leen een Fries' is een project van 'Fers'. Fers is een partner van de Friese bibliotheken. 

Vanavond organiseert de organisatie ‘Leen een Fries’ in samenwerking met Tresoar in Leeuwarden een thema-avond over wonen. We zitten in het Tresoar-café De Gouden Leeuw, waar achtereenvolgens in drie sessies interviews worden gehouden, en door de sprekers ook in gesprek wordt gegaan met de ongeveer dertig deelnemers in het literair café van Tresoar.

Tijdens dit evenement vertellen vier Friese inwoners over hun kijk op wonen. 

• Hoe komt het bijvoorbeeld dat Heeg verandert in een 'spookstad', en wat is hier tegen te doen? 
• Welke alternatieve manieren van wonen zijn er?
• Hoe kun je duurzamer leven in je eigen huis? 

Ter inspiratie heeft de organisatie de volgende vier sprekers uitgenodigd, van wie op internet bij 'Leen een Fries' van allen een podcast beschikbaar is:

A. Pommeline Preij 

Pommeline woont in het bruisende watersportdorp Heeg. 

In 2020 ging ze op zoek naar een woning in haar eigen regio. Dat was ook het moment waarop de huizenmarkt onder druk kwam te staan.

Pommeline vindt het lastig om een starterswoning te vinden. Tegelijkertijd ziet ze dat er steeds meer recreatiewoningen in Heeg worden gebouwd.

In de zomer is het altijd druk in het dorp, maar in de winter is het rustig. Volgens Pommeline was dit altijd al zo, maar wordt de verhouding tussen toeristen en lokale bewoners steeds schever in het dorp. Je kunt het zo langzamerhand wel een 'spookstad' noemen.

• Wat is er met de huizenmarkt in Heeg (en in andere Friese dorpen) aan de hand? 
• Hoe zet Pommeline zich hiervoor in? 
• Kunnen we hier zelf iets aan doen?

In gesprek met Pommeline

In 2020 startte haar zoektocht naar een woning in Heeg, in corona-tijd. 

• Voor een beschikbaar gekomen starterswoning waren zo’n 30 belangstellenden, waaronder ook mensen van buiten het dorp. 
• Ze beschrijft het watersportdorp Heeg als een spookstad, omdat er zoveel huizen in de zomer leeg komen te staan. Daar zijn ook opvallend veel woningen bij in het centrum van het dorp, dus het lijkt echt al steeds iets meer te gaan spoken qua leegstand. 
• Ze kreeg de gewenste woning niet, en ging toen samen met haar vriend op zoek naar een huis, met een grotere kans op succes, omdat je dan samen meer te besteden hebt. Toen hadden ze wel geluk, omdat de verkopende partij diens huis graag wilde verkopen aan iemand in de buurt. Dat huis hebben ze toen gekocht.
• Er worden steeds meer woningen in Heeg verkocht aan mensen van buiten het dorp, die het voor een veel hogere prijs kunnen kopen en dus hoger bieden, die zo'n huis dan voor hun recreatiedoeleinden (met veel leegstand als gevolg) kopen. Daardoor krijgen de mensen uit de buurt niet de kans om een huis in eigen dorp te kopen.   
• Samen met enkele deelgenoten ging Pommeline in gesprek met vertegenwoordigers van de gemeente, hetgeen wel een en ander heeft opgeleverd, maar ze ervoer ook dat het zomaar een hele tijd stil wordt in het contact met de gemeente, waardoor jij het steeds bent die het contact met de gemeente moet blijven onderhouden. 
• De gemeente houdt meestal niet van kritische media-aandacht, dus zelf de media inzetten, helpt doorgaans wel om bij de gemeente aandacht voor je probleem te krijgen. 
• Toen er een nieuwe wethouder kwam, begon het verhaal weer opnieuw, en nu blijkt inmiddels dat er in Heeg wel ruimte gaat komen voor nieuwbouw. 
• De vraag is nog wel hoe deze nieuwe wethouder de vaart erin houdt, en het is ook maar afwachten wat de betreffende projectontwikkelaar gaat doen in het nieuwbouwplan.
• Ze is een petitie gestart om aandacht te vragen voor de woon-kwestie, en dan blijkt dat er meer aandacht voor de zaak komt, zodra het aantal meewerkende dorpsbewoners groeit. 
• Er blijkt ook wel belangstelling te zijn voor woningruil in het dorp. Ouderen willen bijvoorbeeld wel kleiner gaan wonen in het dorp, maar het is maar de vraag waar ze dan naar toe kunnen. Desalniettemin zag ze in Heeg inmiddels al wel twee succesvolle voorbeelden van woningruilprojecten.
• In Heeg zijn zo langzamerhand ook wel enkele huurwoningen verkocht aan de bewoners in het dorp.
• In dorpen zou je eveneens kunnen gaan focussen op het onderling uitruilen van starters- en seniorenwoningen. 
• De gemeente zou ervoor kunnen kiezen om doorstroming zoveel mogelijk te reguleren van dorpsbewoners onderling. Dat zou al positieve invloed op de doorstroming hebben.
• Er worden heel veel recreatiewoningen om de oude kern van Heeg heen gebouwd, waardoor het aandeel van de oude dorpskern in verhouding tot het hele dorp kleiner wordt.

B. Ykje & Durk Kramer

Ykje en Durk hebben op veel verschillende manieren en plekken - ook in het buitenland - gewoond. 

Samen met hun drie kinderen onderzochten ze hoe ze op een zelfvoorzienende manier konden leven. Dit gaat van het verbouwen van eigen voedsel, tot het geven van thuisonderwijs. 

Na zeven jaar in Portugal te hebben gewoond, zijn ze terug in Fryslân. 

Nu woont het gezin deels in een boerderij, en deels in een yurt, samen met een ander gezin.

Zij blijven experimenteren met de omgeving waarin ze wonen. Nieuwe landen en plekken komen als vanzelf op hun pad. Hiermee hopen ze ook andere gezinnen te kunnen inspireren.

• Waarom is het belangrijk voor Ykje & Durk om op een zelfvoorzienende manier te leven? 
• Hoe is het om met een heel gezin op verschillende plekken te wonen? 
• Wat zijn de voordelen en nadelen hiervan?

In gesprek met Ykje & Durk

Ze hebben veel geëxperimenteerd met wonen, en willen het vanavond vooral graag hebben over wat een woonplek met jou doet.

• Hun podcast gaat over het wonen in veel verschillende soorten huizen. Ze zijn begonnen met het wonen in een woonwagen (op het terrein bij grootouders) en daarna in een kerk te Schettens. Van die kerk werd een woning met atelier voor kunst & vormgeving gemaakt, waar ze tien jaar hebben gewoond.
• Daarna gingen ze in een boerderij wonen, waar ze een grote moestuin hebben aangelegd. 
• Toen er kinderen kwamen, ontstond er een zoektocht naar anders wonen en ander onderwijs (dat werd Iederwijs). Daarbij werd gekeken naar wat hun zonen nodig hadden om zich te gaan ontwikkelen. Zo kwamen ze in een yurt te wonen, in Portugal, waar ze zeven jaar hebben gewoond.
• Inmiddels wonen ze weer deels in een boerderij en deels in een yurt, en onderzoeken ze nu wat een woonomgeving met je doet. 
• Ze wilden steeds meer de verbinding met de natuur gaan voelen, en dat wilden ze vooral ook aan hun kinderen meegeven. Ook zaken als hoe voeding tot stand komt, bijvoorbeeld hoe het groeit, wilden ze aan hun eigen kinderen meegeven, en ook de vaardigheden, om kinderen te laten zien dat je ook zelf voedsel kunt produceren en het daarna ook goed kunt bewaren (conserveren) voor later. Ze leerden dat je zelf kunt repareren wat kapot gaat. Vooral leren zelfredzaam te zijn, vonden ze belangrijk.
• In Portugal gebruikten ze onder andere leem om hutten te bouwen. 
• Wonen in de natuur bracht hen ontspanning, en toen pas ontdekten ze hoe gespannen ze eigenlijk waren.
• Zelfvoorzienend leven brengt je heel veel geluk, vertelt een deelnemer in de zaal. Je voelt dan ook heel veel vrijheid, en je kunt al dat moois ook met andere mensen delen, en ervan genieten. 
• Het geeft ook heel veel vreugde om te ontdekken dat je zelf iets kunt gaan doen, bijvoorbeeld zelf appelsap maken. 
• Ze wonen nu al weer vier jaar in Fryslân, in Workum, en daar zien ze dat één van de zonen (15 jaar oud) al goed integreert en actief is in de gemeenschap. De oudste (20 jaar oud) is op dit moment op reis met een campertje. De derde (tien jaar oud) is in Portugal geboren, en die is steeds nog wel op zoek naar zaken als vrienden maken, in de natuur leven, en voor jezelf zorgen. 
• In Portugal was het belangrijk om bij goed bronwater te wonen, en dan ervaar je dat bronwater overal anders smaakt.

C. Susan Janssen-Jouwsma 

Susan werkt samen met haar echtgenoot in een eigen onderneming, die mensen helpt om hun huis te verduurzamen. 

Zelf hebben ze hun 120 jaar oude huis volledig verduurzaamd.

Duurzaamheid is dus een rode draad in het leven van Susan. 

Volgens haar zijn er simpele dingen die je kunt doen om beter voor het milieu te zorgen. Daarvoor hoef je niet gelijk een heel huis te verbouwen.

• Welke tips heeft Susan om duurzamer te leven? 
• Wat als we elkaar zouden helpen hiermee? 
• Hoe kunnen we ons bewuster worden van onze leefomgeving?

In gesprek met Susan

In haar podcast gaat het om het verduurzamen van hun huis. 

Ze woont in een klein huis net buiten de stadsgracht van Leeuwarden. 

• Ze las het boek 'Kinderen van moeder Aarde' (van Thea Beckman), en wilde wel graag leven zoals in dat boek wordt beschreven, maar ja, dat kan hier in Nederland eigenlijk niet. Wel bekijkt ze hier in Fryslân/Leeuwarden hoeveel ze van dat boek alhier kan realiseren. 
• Ze begint te vertellen over de inhoud van het boek, waarin na een kernramp nieuwe beschavingen ontstaan, bijvoorbeeld op grond van technologie, of gebaseerd op vrouwen die in symbiose leven met de natuur. Dat laatste sprak haar aan, en daar probeert ze iets van te realiseren in hun Leeuwarder stadswoning met een klein tuintje. 
• Ze zijn gaan focussen op hun eigen woning: de kachel uit, niets onnodig kopen, niet alles nieuw hoeven te hebben, en lichten uit waar je niet in huis bent.
• Ze begonnen het huis vooral aan te pakken bij de keuken. Ze sloopten alles uit het huis wat ze niet nodig hadden, uitgaande van wat ze wilden en wat ze wel nodig dachten te hebben. 
• Ze willen zo weinig mogelijk energie gebruiken, en dan merk je dat je het grootste stuk van je bezuiniging kunt halen uit het verminderen van je energieverbruik.
• Alle spullen werden opgeslagen, en ze woonden tijdelijk elders, en toen zijn ze gewoon begonnen, precies wetend wat ze wilden, onder andere van het gas af (maar hoe ga je zo’n oud huis van 120 jaar dan verwarmen?). 
• Ga er maar van uit dat de meeste mensen wel weten wat ze willen, maar dat ze niet weten hoe ze dat moeten realiseren. Dan helpt het om bedrijven (bijvoorbeeld een bouwbedrijf) en mensen te zoeken en te vinden die je daarbij kunnen adviseren en helpen. 
• Ze zijn in 2020 gaan verbouwen, en dat was na een half jaar klaar.
• Ze wil eigenlijk nog graag ook een groen dak, maar de dakconstructie van hun oude huis blijkt daartoe niet geschikt te zijn.
• Dit verduurzamen kan dus allemaal wel als je een eigen huis hebt, maar als je in een huurwoning woont, wordt dat wel een stuk moeilijker, want dan ben je vooral afhankelijk van je sociale woningbouw-organisatie.
• Wat we allemaal zouden kunnen doen, is iets minder gaan doen, zoals: deur dicht, licht uit, verwarming laag, trui aan, eet je bord leeg. Dat is allemaal niet zo veel en zo groot, maar alles helpt, en alles wat je al doet, is goed. 
• We zouden wellicht meer met elkaar kunnen doen, want nu doen we alles nog zelf. Dat is wel een beetje 'ikkig'. We zouden bijvoorbeeld veel meer sámen energie kunnen opwekken en de opbrengst dan onderling optimaal verdelen. 

De Wereld van Suiker

Donderdag 15 februari 2024

 

Lezing van Ulbe Bosma in Tresoar over de wereld van suiker

The World of Sugar

Het boek ‘The World of Sugar’ is het levenswerk van de historicus Ulbe Bosma, die al een groot aantal boeken en artikelen publiceerde bij gerenommeerde uitgevers en in internationale toptijdschriften. 

Bosma schetst in dat boek een onthullend beeld van hoe cruciaal suiker is geweest in de totstandkoming van de moderne kapitalistische wereldeconomie. Juist vanwege de grote economische belangen die met suiker gemoeid zijn, zal het in zijn ogen heel moeilijk zijn om de huidige overproductie en overconsumptie terug te dringen.

Lezing over de wereld van suiker

Vandaag organiseert Tresoar in Leeuwarden een lunchlezing over deze wereld van suiker. Spreker is de schrijver van dat boek, Ulbe Bosma, onderzoeker aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG).

Bosma neemt ons vandaag in zijn lezing mee in de wereld van suiker. 

Suiker zit in bijna alles. Hoe dat komt, verklaart Bosma in zijn boek en in deze lezing.

Met zijn boek en zijn lezing legt hij uit hoe dit aanvankelijk zo dure luxe-artikel een vast bestanddeel kon worden in bijna alle industriële voedingsmiddelen. De gevolgen daarvan zijn niet gering, immers: 

• grootschalige plantage-slavernij en gedwongen arbeid, 
• enorme milieuschade en 
• een inmiddels onbeheersbare obesitas-pandemie. 

En dat met een product dat we eigenlijk niet nodig hebben.

Suiker en slavernij

Het grootste deel van haar bestaan heeft de mensheid prima zonder suiker gekund. 

De kostbare witte suikerkristallen waren oorspronkelijk alleen te vinden aan de hoven van radja's, keizers en kaliefen. 

Pas gaandeweg verspreidde de rietsuikercultuur zich over India, China en de Arabische wereld. Vervolgens maakte Europa suiker tot de drijvende kracht achter de slavernij: ongeveer twee derde deel van de 12,5 miljoen Afrikanen die als slaven over de Atlantische Oceaan werden verscheept, eindigde op suikerplantages. Nederlandse suikerhandelaren en raffinadeurs speelden een centrale rol in deze geschiedenis, zo laat Bosma zien. 

Uit de gruwelijke omstandigheden waaronder mensen in slavernij op suikerplantages werkten, kwam een roep om vrijheid voort, die ook vandaag de dag nog doorklinkt.

Suikerconsumptie

Inmiddels ligt in veel landen de suikerconsumptie twee keer zo hoog als de WHO (de Wereldgezondheidsorganisatie) verantwoord acht. Dit is niet het gevolg van individuele keuzes, zo betoogt Bosma, maar het resultaat van stelselmatige subsidiëring en bescherming van de suikerindustrie gedurende de laatste 150 jaar. Suiker was namelijk een goedkope manier om arbeiders van calorieën te voorzien. Obesitas is derhalve ontstaan vanuit armoede.

Suikergeschiedenis

Suiker was in de 19e eeuw het meest verhandelde product, dus het heeft veel invloed gehad op de wereldeconomie. Het is ook de oorzaak geweest voor zowel rijkdom, schrijnende armoede, als grof geweld.
Suiker heeft veel invloed op gezondheid en op het milieu

• Suiker komt aanvankelijk uit Azië. Tot 1870 kwam het meeste uit China en India.
• 300 jaar geleden was Taiwan de grootste suikerexporteur. Daar heerste toen een ware suikercultuur. 
• Via Egypte kwam Europa in aanraking met suiker, echter nog niet in de tijd van de Romeinen. Het waren de Kruisvaarders die van de Arabieren leerden hoe ze suiker moesten maken. Daarbij werden stenen maalschijven en waterkracht gebruikt. Na enkele malen suiker wassen en toevoegen van kalk kon suiker worden gemaakt. Op Cyprus werkten in de Middeleeuwen al zo'n 300-400 arbeiders in een suikerfabriek. Dat geeft voor die tijd wel aan hoe grootschalig de suikerindustrie toen al was.
• Witte suiker was aanvankelijk heel erg duur, en daardoor dus alleen beschikbaar voor de rijken. Die rijken maakten er in die begintijd mooie suikerbeelden van, om daarmee te pronken.
• Ook de geneeskunde begon gebruik te maken van suiker, omdat men dacht dat het evenwicht van de gezondheid kon worden hersteld met suiker. Apothekers hadden suiker in voorraad, dus daar kon het indertijd worden gekocht.

Van Azië naar Europa en Amerika

• Slaven moesten in de suikerplantages werken, waar de elite van onze Republiek goed aan verdiende. 
• Binnen 48 uur moest geoogst suikerriet worden verwerkt (vermalen), en daarom moesten de slaven dan wel zo'n 18 uur per dag werken. Kinderen werden op plantages nauwelijks geboren, en veel slaven werden ziek en stierven, waardoor er een continue aanvoer van slaven vanuit Afrika moest komen.
• In Nederland was echt wel bekend dat slaven zeer slecht werden behandeld. Er waren in die tijd immers ook slavenopstanden in het Caribisch gebied. De protesten namen toe, met het doel om de slavernij af te schaffen. Hier ligt al de oorsprong van 'fair trade', zou je kunnen stellen. Britten kochten bijvoorbeeld om die reden (als protest tegen slavernij) hun suiker uit India. Maar ook ahorn siroop, druivensuiker en bietsuiker waren geschikte alternatieven, en dat laatste (die bietsuiker) veranderde de wereld van de suikerproductie.
• De Duitse chemicus-natuurkundige-bioloog Franz Carl Achard (1753-1821) was de uitvinder van de productie van suiker uit suikerbieten. Achard gaf aan dat dit het einde van de slavernij zou kunnen betekenen.
• We kijken naar een afbeelding dat Napoleon de eerste suikerbroden van bietsuiker accepteerde als gezoet brood. Dit bietsuiker zou je kunnen beschouwen als antikoloniale boerensuiker. Bietsuiker was toen overigens wel duurder dan rietsuiker.
• De slavenhandel voor wat betreft rietsuiker ging nog voort tot ver in de 19e eeuw. In Suriname bijvoorbeeld tot 1863 (met trouwens een uitloop ervan van nog eens tien jaar). 
• Veel werk op het land werd indertijd gedaan door vrouwen, overal op aarde, zoals bijvoorbeeld ook op Java, op Japanse suikerplantages met arbeiders in Hawaii (rond 1910), en we kijken naar afbeeldingen van Volga Duitser in de VS en van vrouwenarbeid op de bietenvelden in Denemarken.
• Enkele dynastieën beheersten de wereld van suiker, bijvoorbeeld de Fanjul Broers, ‘s werelds machtigste suikerproducenten.
• Ook in Europa kregen we te maken met schaalvergroting, wat leidde tot succesvolle, economisch belangrijke bietsuikerindustrie. Bietsuiker werd zelfs – tegen dumpprijzen - vervoerd naar het suikerland India. 
• Als reactie daarop ontstonden er in Europa coöperatieve suikerfabrieken, omdat de boeren onder druk werden gezet om de suikerbieten tegen veel te lage prijs te verkopen aan de machtige suikerfabrieken. 

Veel (teveel) suiker per persoon

• Er kwamen promotiecampagnes voor suiker als absoluut noodzakelijk product, bij met name zwaar fysieke arbeid, die er toen nog veel was. Ook aan soldaten werd veel suiker gegeven, omdat ze dan beter konden vechten, vanwege een groter wordend uithoudingsvermogen. Suiker werd dus gekoppeld aan de verhoging van fysieke kracht.
• Na de Tweede Wereldoorlog werd de suikerconsumptie veel groter, bijvoorbeeld in frisdranken, in ijsjes, in koekjes en heel veel in muesli (soms meer dan 50%) 
• De norm van de WHO is 20 kilo vrije suiker per jaar per persoon. Nederland zit daar helaas ruim boven, dus veel te hoog, wat voor ons de weg betekent naar een obesitas-pandemie. In Amerika zit men trouwens nog ver boven onze Nederlandse suikerconsumptie per persoon, ook door toepassing aldaar van 'high fructose corn syrup', waar je nóg veel sneller aan verslaafd raakt dan aan suiker, kortom, dat is dus nog veel erger.

Conclusies

• Onze overmatige suikerconsumptie is een erfenis uit de Industriële Revolutie, èn als gevolg van protectionisme (die overheidsbescherming van de suikerindustrie leidde tot een enorme overproductie).
• De suiker-historie is een geschiedenis van oneerlijke en vaak gewelddadige handel, van gruwelijke uitbuiting, en leidend tot extreme rijkdom.
• Nu we veel minder fysiek hard werken, zie je dat suiker minder hard nodig is, maar de voedingsmiddelenindustrie blijft daarentegen werken aan enorme suikertoevoeging aan haar producten; zie vooral de veel te zoete frisdranken.

Gevolgen van Productie & Consumptie van suiker voor Milieu & Gezondheid

• De milieu-effecten van suiker van suikerbieten zijn overigens nog relatief mild, omdat je de restproducten ervan ook nog kunt gebruiken voor bijvoorbeeld dierenvoeding, en er wordt bijvoorbeeld ook wel gist van gemaakt. Ook de landbouwgrond wordt niet zwaar uitgeput door suikerbietenteelt, dus alles overziend is die suiker(bieten)productie niet zo erg schadelijk in Nederland. 
• Wel kritiek is dat de rietsuikerteelt zich zich momenteel sterk uitbreidt tegen Braziliaanse oerwouden aan, en zelfs tot in die oerwouden, zulks ten koste van die oerwouden. Daarnaast moet geproduceerd suiker vanuit Azië en Zuid-Amerika een groot deel van de wereld over worden vervoerd. Ook dat brengt nadelige milieu-effecten met zich mee.
• De suikerbiet is in de loop van de jaren zodanig veredeld, dat de suikerbiet een optimale opbrengst levert. Een dergelijke veredeling is trouwens ook toegepast op rietsuiker, wat wel tot 30% meer productie leidde. Door die hogere productiecijfers daalde overigens de prijs per kilo suiker natuurlijk wel op de wereldmarkt.
• Chemische, vervangende zoetstoffen kwamen later op de markt (zoals sacharine en aspartaam). Die alternatieve zoetstoffen moeten dan eerst wel worden toegelaten op de markt, waar de suikerindustrie zich overigens met sterke lobby’s tegen heeft verzet. 
• Medici en tandartsen staan tamelijk machteloos in hun strijd tegen de overmatige suikerconsumptie, ook al omdat hun beroepsgroepen veel minder geld hebben om ten strijde te trekken tegen de enorme, rijke suikerlobby van de voedingsmiddelenindustrie. 
• Het zal dus de politiek moeten zijn die stappen gaat zetten om vooral een suiker-tax in te voeren. Ministeries (bijvoorbeeld voor wat betreft Financiën en Gezondheid) schuiven nu elkaar de bal voortdurend toe, zo van, dat moeten die anderen dan maar gaan bepalen. Maar ja, zo gaat die suiker-tax er natuurlijk niet komen. De politiek is dus aan zet om een suiker-tax in het leven te roepen.
• Er zijn trouwens geen onschuldige suikers, dus we moeten die idiote top van de suikerconsumptie sterk aftoppen. 

Hallumer Falentyn-Hertsjes hûs-oan-hûs yn Feinsum

Woensdag 14 februari 2024
 

Hallumer Valentijnshartje van Protestantse Gemeente Mariëngaarde

2.000 zelfgemaakte hartjes.

In de Friese dorpen Hijum, Feinsum, Oude Bildtzijl, Nieuwe Bildtzijl en Hallum zijn de hartjes huis aan huis verspreid.
Heb jij er ook al één ontvangen?
Dan is die voor jou!
Of je geeft hem door aan iemand anders.
Dat is ook goed.

Hartjes ook in Feinsum

Vandaag is het Valentijnsdag.
In de brievenbus vind ik vanmiddag een hartje.
Een roze hartje, gehaakt.
Met een positief opvallend oranje visitekaartje eraan, met daarop het opschrift "Voor jou!" en "Op deze Valentijnsdag een hartje".
Het gaat hier om het Valentijn-hartje van de Protestantse Gemeente Mariëngaarde van het Friese Hallum. 

De Hallumer kerkgemeenteleden willen jou en mij hiermee de liefde van God toewensen.

Het opschrift op het visitekaartje is veelzeggend: 

"Troch de leafde fan God, foar elkoar en mei elkoar.

Dêr wurdt de wrâld better fan!"

Een teken van Liefde

Dit Hallumer Valentijn-initiatief wordt gewaardeerd.

En dat is welverdiend, want hiermee toont deze Hallumer protestantse gemeente een 'Beste Buur' te zijn.

Maandenlang is er door Hallumers - jong & oud - met passie gewerkt aan het haken van deze tweeduizend roze hartjes, om daarmee vandaag op deze Valentijnsdag alle inwoners van de dorpen die onder deze protestantse gemeente ressorteren huis-aan-huis te verrassen met haar zachte teken van liefde, van Gods liefde, voor jou!

Kortom, een mooi initiatief van de Protestantse Gemeente van Hallum, waarvoor hartelijk dank!

 

Lytse dingen telle somtiden it measte mei

De Facebook-pagina van deze Protestantse Gemeente Mariëngaarde meldt dat de Friese schrijfster Etie Pasma hierover enkele jaren geleden een bijpassend gedicht schreef.

In hertsje

De lytse dingen yn it libben

dy telle somtiden it measte mei.

Sa kin it sjongen fan in berntsje

mear kleur jaan oan in nije dei.

Ek kinne fûgels yn ‘e maitiid

de fleur wer bringe bûtendoar.

En sels in hiel lyts skouderklopke

kin wat betsjutte foar in oar!

Dit is de dei fan Falentinus.

As Sint die hy in protte goed.

Mei leafde joech er oan de minsken

in pakje, op sa ‘n dei as hjoed.

Dêrom bring ik jo as presintsje

dit lytse hertsje, tear en fyn.

Mar ek de alderbêste winsken,

mei groetnis, fan in Falentyn.

Liefde en jaloezie – wat werkt en waarom? Rivaliteit en het ‘spel der liefde’

Dinsdag 13 februari 2024

 

Lezing van Karlijn Massar over jaloezie 

Stel

Stel je voor: 

• Je hebt een date … 
• wat werkt dan beter?: 
• jezelf aantrekkelijk maken?,
• of je competitie zwart maken?

Emotie

Jaloezie heeft een negatieve reputatie en het is niet fijn om te voelen, maar het is een heel functionele emotie. 

• En wat te denken van roddelen en buitensluiting? 
• Zijn dat voorbeelden van sociaal onwenselijk gedrag?
• Of zijn het effectieve manieren om je romantische (of seksuele) competitie uit te schakelen?

In het spel der liefde

Karlijn Massar is universitair hoofddocente Sociale Psychologie bij de Universiteit Maastricht. 

Zij is in 2009 aan de Rijksuniversiteit Groningen gepromoveerd op onderzoek naar onbewuste processen en sekseverschillen in jaloezie. 

In haar huidige werk gebruikt ze evolutionair-psychologische theorieën om menselijke emoties en gedragingen te verklaren, vooral op het gebied van mentale en fysieke gezondheid, met als uiteindelijk doel gedragsverandering te bewerkstelligen. Hierbij probeert ze vooral de sterke en positieve kanten van menselijk gedrag (wat gaat al goed?) te benadrukken, in plaats van wat nog verbeterd kan of moet worden.

Karlijn zal vanavond in haar lezing voor Studium Generale Leeuwarden aan de hand van wetenschappelijke bevindingen licht werpen op deze oer-menselijke processen in het ‘spel der liefde’.

Kortom, op de avond vóór Valentijnsdag een lezingavond over mannen, vrouwen, competitie en rivaliteit.

Evolutionaire benadering

We hoeven vanavond van Karlijn Massar geen datingtips te verwachten, maar wel een interessante lezing over de manieren waarop mensen onderling de strijd aangaan om een partner te vinden, èn hoe ze daarna de relatie in stand proberen te houden. 

Dat de seksen in aanpak verschillen, zal niet verbazen. 

Karlijn neemt ons vanavond in De Beurs te Leeuwarden mee in het hoe & waarom, aan de hand van de evolutionaire benadering van de psychologie. Deze richt zich in de eerste plaats op de functie van gedrag, gedachten, of emoties: de mate waarin het ervaren van een emotie of het uitvoeren van een bepaald gedrag voor een grotere kans op overleving, en dus tot voortplanting, zorgt.

Haar lezing gaat vanavond overigens hoofdzakelijk over heterogene relaties.

Evolutie van ons brein

Evolutionaire psychologie bestudeert ons gedrag als product van biologische evolutie. Ons menselijk brein is het product van miljoenen jaren biologische evolutie. Onze emoties kunnen we zien als de producten van uitdagingen in een omgeving waarin de mens evolueerde. Ons brein is in dat evolutieproces nauwelijks veranderd, maar ons gedrag is wel aangepast. 

Jaloezie is een oplossing voor een probleem waar je als mens voor komt te staan, zoals angst bijvoorbeeld een oplossing is voor gevaar. 

Onze hersenen hebben een voorkeur voor zoet en vet eten, dat is óók door de evolutie in ons brein inmiddels zo geprogrammeerd. 

Partnerkeuze

• Verliefdheid activeert een verslavingsbehoefte in de mens, zoals je dat in het menselijk brein ook ziet bij een verslaving aan bijvoorbeeld heroïne.
• Natuurlijke selectie is het resultaat van 'the survival of the fittest'. Bij seksuele selectie gaat het om je eigenschappen, die ervoor zorgen dat je als man in de smaak valt bij vrouwen, en dat je als vrouw in de smaak valt bij mannen. Daarbij wordt 'ouderschap' als de kern ervan beschouwd.
• Vrouwen hebben een grotere biologische en economische (in tijd en zorg) investering in nageslacht (dan mannen), zowel bij de conceptie als ook na de geboorte (het is bijvoorbeeld immers de vrouw die borstvoeding geeft).
• Interseksuele selectie is de 'strijd' tussen mannen en vrouwen om elkaar te veroveren, wat bij succes leidt tot partnerkeuze. In de natuur vechten de mannetjes doorgaans, en het vrouwtje kiest dan het (beste) mannetje.
• Het doel van evolutie is je genen te verspreiden in je nageslacht.  
• Menselijke mannen en vrouwen willen een partner die de kans op hun nageslacht vergroot, maar ja, hoe weet je nu vooraf wat je ideale 'high quality' partner is? Dat is namelijk niet altijd zichtbaar voor wat betreft bijvoorbeeld gezondheid, vruchtbaarheid, en ouderschapskwaliteiten van die potentiële partner.
• De vruchtbaarheid van de vrouw is verborgen, dus er zit voor mannen niets ander op dan te letten op eigenschappen bij de vrouw, waarvan mannen - ziende op de uiterlijke kenmerken van de vrouwen - denken dat die vrouwen vruchtbaar zijn.  
• Tijdens hun vruchtbare periode geven vrouwen voorkeur aan fysieke aantrekkelijkheid van de man, maar ervoor/erna geven ze voorkeur aan zorgende mannen. 
• Door anticonceptiepil-gebruik door de vrouw wordt alles op de kop gezet bij vrouwen bij hun partnerkeuze. Pilgebruikers kiezen namelijk doorgaan meer feminiene mannen, maar, zodra ze stoppen met de pil kan het zomaar zijn dat diezelfde man niet meer aantrekkelijk wordt gevonden. 
• Vrouwen willen een man die sterk, lang(er) is, die spiermassa heeft, en die een hoge sociale status heeft (bijvoorbeeld voor wat betreft: geld, huis, auto). 
• Mannen daarentegen willen een vrouw die aantrekkelijk is (kijken bijvoorbeeld naar een bepaalde taille tot heup-ratio). Mannen zoeken jeugdigheid en fysieke aantrekkingskracht in de vrouw.
• Fysieke symmetrie - zoals bijvoorbeeld in je gezicht - wordt door mensen ook als aantrekkelijk gezien.

Van interseksuele naar intraseksuele competitie/selectie

Bij interseksuele selectie gaat het erover hoe je er als man of als vrouw voor zorgt dat je door haar of door hem wordt gekozen als partner.

Intraseksuele competitie gaat daarentegen over de strijd tussen mannen onderling en tussen vrouwen onderling, om voor zichzelf tot de beste partnerkeus te komen.

• Op datingsites zie je dan mannen en vrouwen veelal de hierboven reeds genoemde gewenste eigenschappen noemen om door de ander direct aantrekkelijk bevonden te worden.
• Maar als je eenmaal een partner hebt, is je probleem nog niet voorbij, want je moet dan proberen je partner bij je te houden. Dan kun je maar het beste aan zelfpromotie doen, òf je kunt je competitie uitschakelen.
• Over zelfpromotie: vrouwen weten waar mannen op vallen, dus ze vergroten hun aantrekkelijkheid om de strijd met hun rivalen aan te gaan, bijvoorbeeld door gebruik te maken van make up, bepaalde kleding, sieraden, en daarbij wordt ook cosmetische chirurgie toegepast (dat is tegenwoordig populair, maar tegelijk ook zorgelijk, vooral als het jongeren betreft). Maar ook diëten en sporten worden ingezet bij zelfpromotie. Vrouwen gaan daar vrij ver in, zelfs als ze daar later schade van ondervinden.
• Mannen richten zich daarentegen meer op het feit te laten zien dat ze heel succesvol zijn, door luxe goederen te vergaren en die te showen (bijvoorbeeld een sportauto). Mannen vertonen dan ook wel altruïstisch gedrag, door bijvoorbeeld heel gul te zijn, als ze zien dat vrouwen dat zien. 
• Met dergelijke vormen van zelfpromotie-gedrag laat je zien een hele goede partner te zijn voor de ander. Je zou daarbij de vraag kunnen stellen of dit allemaal wel succesvol is. Het antwoord daarop is: ja.
• Aantrekkelijk gevonden worden, activeert het beloningssysteem in ons brein. Mannen - bijvoorbeeld - die in dure auto’s worden gezien, worden door vrouwen als aantrekkelijk beschouwd.
• Als deze gedragsvormen van zelfpromotie niet succesvol (genoeg) zijn, kun je altijd nog je rivalen uitschakelen. Jonge vrouwen zetten daarbij hun agressie indirect in. Ze gaan dus niet met elkaar vechten, maar gaan bijvoorbeeld wel roddelen over (de positie van) andere vrouwen. Meisjes sluiten elkaar buiten uit rivaliteit. Gepest worden werkt overigens in je hele leven negatief door. Daarnaast is het zo dat het buitensluiten van de ander dat voor degene die het doet ook heel veel stress oplevert.
• Sport kun je beschouwen als geritualiseerd vechten, om bijvoorbeeld aandacht te krijgen van vrouwen. Door middel van fysiek geweld kun je je eigenstatus als man verhogen, zulks ten koste van de andere man(nen).

Jaloezie

• Jaloezie is een nuttige emotie, want dat gevoel vestigt je aandacht op iets waarop je goed moet letten, bijvoorbeeld dat je partner er niet met een ander vandoor gaat.
• Jaloezie heeft altijd met drie personen te maken, waarbij de relatie van een tweetal op het spel staat tegenover een derde.
• Jaloezie vestigt je aandacht op (ingebeelde) bedreigingen voor je relatie.
• Je partner goed in de gaten houden, kan trouwens zomaar overgaan in stalking.
• In de mate van jaloezie zijn er vrijwel geen verschillen tussen mannen en vrouwen. 
• Mannen en vrouwen worden daarentegen wel jaloers door andere triggers, door andere rivaalkenmerken, door andere vormen van ontrouw. Vrouwen en mannen gaan doorgaans vanwege van elkaar verschillende sekse-eigen aanleidingen weg bij hun partner.
• Eigenlijk zijn mannen en vrouwen heel gelijk in wat ze willen van hun partner, namelijk: vriendelijkheid, humor, intelligentie, eerlijkheid. Daarna komen pas andere (ook sekse-eigen) elementen aan de orde.
• Er is in ons oerbrein altijd een interactie tussen je evolutionaire mechanismen, je persoonlijkheid en de cultuur waarin je leeft. De resultante van deze elementen zijn bepalend voor je gedrag.
• Er zijn ook mogelijkheden om je jaloezie te verbloemen, bijvoorbeeld door je partner kadootjes te geven, zulks in de hoop en verwachting dat die dan bij je blijft.
• Jaloers zijn voelt naar, maar is wel heel nuttig. Aan de andere kant: extreem veel jaloezie leidt tot teveel sociale controle en/of stalking. Daar tussenin realiseer je je dat je partner dus kennelijk wel heel belangrijk voor je is (dat heeft ook wel weer iets moois); en het helpt je om je dat te realiseren, om over jezelf na te denken, om beter je best te doen je relatie in stand te houden. Je hoeft er dus niet iets speciaals aan te doen om je jaloezie te voorkomen. 
• Enige mate van jaloezie kan dus goed zijn voor jou en voor de kwaliteit van de relatie met je partner.

Stellingenpad van Vledder naar Havelte

Maandag 12 februari 2024

 

De Westerbeeksloot over in het Sterrebosch bij Frederiksoord

Stellingenpad

In het jaar 2022 gaf de uitgever Nivon Natuurvrienden een nieuwe wandelroutegids uit, met als titel 'Stellingenpad'. De subtitel van de wandelgids is: 'In de voetsporen van de Griffioen'. Dit pad wordt in het Engels ook wel de 'Griffin Fairy Trail' genoemd. 

De streekverhalen in deze wandelgids worden ingeleid door etappe-elfen en door de Griffioen, het fabeldier dat in het wapen van de Stellingwerven staat.

Inclusief een zuidlus en een doorsteek heeft dit wandelpad een totale lengte van 263,4 kilometer. De route loopt door de provincies Fryslân, Drenthe, Overijssel en Flevoland; in grote lijnen vanuit Appelscha door het Drents-Friese Wold, via Vledder, Steenwijk en Giethoorn langs de Weerribben, via Vollenhove door vestingstadjes aan de voormalige Zuiderzee, door Wolvega, Noordwolde, Oosterwolde, Haulerwijk, en dan weer terug naar Appelscha. En onderweg kruis je enkele slingerende riviertjes en beekjes, zoals bijvoorbeeld De Lende, de Kuunder/Tsjonger en de Slokkert.

Wandelgids

Deze wandelgids verdeelt de route over 15 etappes door de Stellingwerven, waarvan er zeven zijn onderverdeeld in elk twee deeletappes. De kortste etappe is 10,4 kilometer, en de langste heeft een lengte van 28,1 kilometer. Elke etappe heeft haar eigen thema. 

Omdat Durkje en ik proberen om de etappe-lengtes dicht rond het gemiddelde van zo'n 20 kilometer per wandeldag te houden, hebben wij een eigen etappe-verdeling gemaakt, uitgaande van zo'n 13 wandeldagen op het Stellingenpad.

De wandelgids bevat naast de routebeschrijving (in beide richtingen) en 42 topografische kaarten ook voorlichtende teksten over het landschap van de Stelllingwerven, en over de natuur, markante plaatsen, over bijzondere gebeurtenissen, en over het ontstaan, de geschiedenis en de taal van de Stellingwerven (vroeger ooit een autonome boerenrepubliek), want ook deze regio heeft een heel eigen karakter. Daarnaast kun je in deze wandelgids ook elfen-belevingsverhalen en cultuurhistorische verhalen lezen.

Deze route kent overigens geen eigen route-markering, maar maakt gebruik van het landelijke wandelknooppunten-netwerk.

Van Hunebed tot de Maatschappij van Weldadigheid
Vandaag lopen we onze tweede etappe van het Stellingenpad, namelijk van het Drentse Vledder naar het Drentse Havelte, over een afstand van 17,6 kilometer. Dit zijn de laatste 2,5 kilometers van deeletappe 1b en de gehele etappe 2, met aansluitend de eerste 0,5 kilometers van deeletappe 3a. 

Het thema van Etappe 2 is: 'Van Hunebed tot de Maatschappij van Weldadigheid'.

Om 8:20 uur vertrekken we vanuit Feinsum, om dan eerst naar Havelte te rijden, waar we de auto bij de marechaussee-kazerne van Het Schier nabij Havelte parkeren. Daarna rijden we met de andere auto door naar Vledder, want bij Herberg De Wilde Hof begint onze tweede etappe van het Stellingenpad.

Het is 7 graden Celsius als we vertrekken, en de temperatuur stijgt vandaag slechts drie graden. Het is overwegend bewolkt, maar af en toe breekt de zon even door. Al met al hebben we aangenaam wandelweer vandaag tijdens onze etappe door westelijk Drenthe.

Door het bos met een boog om Vledder

Vanaf de Havelter Middenweg lopen we om 9:40 uur het Vledderveld op, tot aan de Reeweg. Over de Reeweg lopen we naar en daarna onder andere over een bosrandpad door het bosgebied dat ten westen van Vledder ligt. 

Vlakbij de ijsbaan van Vledder staat het bospad met de bosstrook links en rechts ervan over de volle breedte onder water in dit natte bosgebied, dus we nemen direct de afslag in het bos naar de Vledderweg. Langs die N855 lopen we over het parallelle fietspad naar Miramar Zeemuseum. 

Dit museum is nu nog gesloten, maar zal in de voorjaarsvakantie wel open zijn.

We gaan het museum voorbij, en dan verder langs de N855.

Een eindje verderop steken we de Vledderweg over, om het bosperceel in te gaan. Vlak voor de oude  schietbaan van Frederiksoord buigen we af in westelijke richting. 

Als we het bos uit komen, lopen we over de Koningin Wilhelminalaan naar het begin van de bebouwde kom van Frederiksoord.

Door het bos met een boog om Frederiksoord

Wederom gaan we het bos in, het Sterrebosch (1770). Hier steken we op een gegeven moment de diepliggende 17e eeuwse Westerbeeksloot over.

Daarna komen we langs Huis Westerbeek.

Aan het eind van de oprijlaan van Huis Westerbeek staat een houten picknickbank, waarop we plaatsnemen voor onze koffiepauze, heel even heerlijk in de aangename zonneschijn.

Op de Majoor van Swietenlaan gaan we voorbij de betonnen grenspaal van de Kolonie van Weldadigheid.

Vlak vóór Nijensleek steken we de Hoofdweg over, om dan langs een bomenzoom in zuidoostelijke richting te lopen. Bij een klein broekbos zien we een ooievaar hoog op het ooievaarsnest op een nestpaal staan.

Als we even later over het fietspad langs de Van Helomaweg lopen, zien we links van de weg hoog in de bomen een reigerkolonie, waar overigens niet alleen reigers, maar ook ooievaars nestelen. 

Langs de Wapserveensche Aa naar Wapserveen

Bij de stuw in de Wapserveensche Aa steken we de N353 over.

Daarna volgen we een heel eind het brede zandpad met links van ons de Wapserveensche Aa, en rechts van ons Polder Ten Kate.

Verderop gaat het natte weidegebied over in het natuurreservaat, dat voornamelijk uit broekbos bestaat.

Bij nagenoeg alle dammen staan bordjes: Kwetsbaar gebied; geen toegang. 

Wij blijven het zandpad drie kilometer lang volgen, tot voorbij de volgende stuw in de Wapserveensche Aa.

Waar de Wapserveensche Aa en de Vledder Aa bij elkaar komen, blijven wij het brede zandpad langs de Wapserveensche Aa volgen.

Over de Wapserouwenweg gaat het vervolgens naar het lintdorp Wapserveen.

Over het Holtingerveld

Vanuit Wapserveen nemen we de Studentenkampweg in zuidelijke richting. Waar we bij een bosperceel komen, gaan we langs de bosrand links om het bosgebied heen. We betreden dan het Holtingerveld, waar her en der bruine en zwarte Schotse Hooglanders grazen. 

In het Holtingerveld gaan we het G.H. Voermanpad op, en dan passeren we al vrij spoedig het heide-/ bosmeertje van de Meeuwenkolonie.

We blijven het geasfalteerde pad volgen, en kruisen verderop twee brede zandwegen die het militair oefenterrein doorsnijden. Het haaks daarop staande zandpad is door het zware verkeer zo diep uitgesneden, dat het over de volle breedte onder water staat, dus we gaan voort over de smalle heideberm lang het zandpad.  

Langs een omvangrijke solitaire boom wandelen we in de richting van de Havelterberg, naar het Hunehuis, het natuurvriendenhuis van het Nivon. 

Hunehuis en Hunebeddenweg

Achter het Hunehuis vinden we een geschikte zitplaats om daar onze lunchpauze te houden.

Daarna gaan we de Hunebeddenweg op naar eerst hunebed D54. 

En vlak daarna komen we langs hunebed D53.

Bij dit hunebed gaan we tijdens onze volgende etappe de 19 meter hoge stuwwal van de Havelterberg op, maar nu verlaten we de doorgaande wandelroute, om over de Hunebeddenweg naar de marechausseekazerne aan de overzijde van de Van Helomaweg te lopen, waar onze auto geparkeerd staat.

Dan rijden we om 14:00 uur vanuit Het Schier terug naar Vledder, waar we de ander auto afhalen, om tenslotte terug te rijden naar huis.

Verstoppertje bij Alliade in Stiens

Zondagmiddag 11 februari 2024
 

Dominee Jaap Overeem tijdens de kerkdienst bij Alliade in Stiens

Young Christian Singers bij Alliade
Het is weer feest in Stiens, want bij Alliade aan de Ieleane te Stiens wordt vandaag de periodieke kerkdienst georganiseerd, in het samenwerkingsverband van Alliade Gehandicaptenzorg en de Protestantse Gemeente te Stiens.

Voorganger van deze bijzondere viering is de Stienser dominee Jaap Overeem, geestelijk verzorger van Alliade.

Aan deze feestelijke kerkdienst werkt vandaag een gospelgroep mee, en niet zomaar een gospelgroep, want: de Young Christian Singers uit Leeuwarden, een gospelband & gospelkoor met een populair repertoire en een prima performance. 

Deze kerkdienst voor bewoners en medewerkers van Alliade en voor alle familieleden, kerkelijke gemeenteleden en alle andere belangstellenden wordt gehouden in een vanmiddag nagenoeg volle sport- en spelzaal van Alliade.

Verstoppertje

Het thema van deze kerkdienst is 'Verstoppertje'.

Voordat en nadat de klankschaal - als symbool van een kerkklok - heeft geklonken, luisteren we naar 'You're the fire' en zingen we 'Tienduizend redenen tot dankbaarheid' samen met de Young Christian Singers.

Bij het aansteken van de Paaskaars zingen we samen met de gospelgroep 'Kom bij ons, o Heer, komt bij ons', en dan krijgen we 'de groeten van God'.

Na het aanvangsgebed zingt de gospelgroep 'I am so blessed', over dat je er mag zijn zoals je bent, en dat jij gezegend bent. 

Het thema van deze dienst wordt gepresenteerd. Dominee Jaap heeft zich verstopt achter de gospelgroep, en als de koorleden bukken, ontdekken we dat zich daar nóg iemand heeft verstopt, namelijk 'Buurman', een zekere Zacheüs, een bepaald niet populaire oppertollenaar met een slechte reputatie, die hoog vanuit een boom wel eens wil zien wie die Jezus is, die voorbijkomt. 

Voordat de vertelbijbel open gaat, zingen we met zijn allen 'Lees je Bijbel, bidt elke dag', waarbij één van de bewoners van Talant het door haar zo geliefde lied bij het gospelkoor mag, en met passie gáát dirigeren. Daarna luisteren we naar het bijbelverhaal, over de zichzelf verrijkende Zacheüs, die in Jericho - tot afkeuring van de Joodse religieuze leiders - liefdevol wordt benaderd door Jezus. Iedereen haat Zacheüs, maar Jezus wil wèl bij Zacheüs (thuis) zijn, zo blijkt.  

Aansluitend zingen de Young Christian Singers de song 'Confidence', waarin wordt gevraagd om geloof zoals van Daniël, om hoop zoals van Mozes, om een hart zoals van David, en ook om bekering zoals van - jawel, daar is hij: - Zacheüs. 

Gezien!

Nu we het thema Verstoppertje achter ons hebben gelaten, is Zacheüs 'Gezien!'. Daarover gaat de verwerking in de toelichting van dominee Overeem: Heb je wel eens een fout gemaakt? Ja, wij allemaal wel. We maken wel fouten, maar we zijn het niet. Zacheüs dacht eerst alleen maar aan zichzelf, maar door de ontmoeting met Jezus keert hij zich om, ten goede, bekeert hij zich.

Mooi dat de gospelgroep dan dat prachtige lied zingt van 'Toch houdt U van mij'.

Nadat we met zijn allen geld hebben geschonken dat naar het Steunfonds voor vakanties voor mensen met een beperking gaat, zingen we gezamenlijk 'Jezus overwinnaar'. 

Daarna zingt de gospelgroep 'Baba Yetu' en zingen we samen 'Ik wens jou'.

Aan het eind van deze vrolijke kerkdienst krijgen we de Zegen van God, want we mogen er geheel van overtuigd zijn dat God wil dat het goed met ons gaat.

En dan komt er tot slot nog een fantastische afronding van deze kerkdienst, als de Young Christians Singers zingen: 'As long as I get King Jesus'.

Met ambitie en passie kwaliteit leveren

Deze song heb ik al meerdere keren in de uitvoering van deze gepassioneerde gospelgroep mee-beleefd, en elke keer weer is het een feest om dit lied met die krachtige solo-partij her te beleven.

Hier is sprake van een glansrol van deze gospelgroep inclusief band, en datzelfde geldt ook vandaag wel weer voor de bijdrage die voorganger Jaap Overeem in deze kerkdienst op de kaart zet. Als je er eens kennis van had willen nemen met hoeveel ambitie een voorganger iets goeds op de kaart wil zetten in een kerkdienst, en dat ook doet, en er dan zichtbaar - met dansante bewegingen - van geniet, dan had je vanmiddag even bij deze bijzondere kerkdienst moeten zijn om dat zelf te zien.

Een aansprekende voorganger zijn in dergelijke kerkdiensten is iets waar je de tijd voor moet nemen, waar je in moet groeien, en waar je altijd in kunt doorgroeien, dat zagen we in de voorgaande jaren, en dat zien we vandaag, en daar zullen we vast nog meer van zien, ook in de kerkdiensten van Alliade die hier nog op zullen volgen, dus, komt dat zien!

Een nieuwe start in de kerk voor jong & oud te Stiens

Zondagochtend 11 februari 2024
 

Vaandelzwaaien in De Hege Stins te Stiens

Toekomst van kerk & dienst

Vandaag organiseert de werkgroep 'Toekomst van de kerk' van de Protestantse Gemeente te Stiens een zogenoemde 'Nieuwe Startdienst' in De Hege Stins van Stiens. 

In deze ochtendkerkdienst laten de leden van deze werkgroep ons zien en ervaren hoe een eredienst er ook uit kan zien, zulks op basis van de resultaten van de enquête die de werkgroep in het kader van haar opdracht in de kerkelijke gemeente heeft gehouden. 

Deze interactieve kerkdienst begint om 9.30 uur en na de dienst is er een activiteitenprogramma, waarna de barbecue wordt aangestoken voor de gezamenlijke lunch.

Voor een goede start zijn koffie of thee met wat lekkers erbij onmisbaar, dus de werkgroep heeft ons gevraagd een eigen mok, een gevulde koffie- of theekan en wat lekkers mee te nemen. Daarvan kan gezamenlijk dan worden genoten in de korte pauze tijdens deze kerkdienst.

Jonge wijn in nieuwe zakken
Voorganger van deze kerkdienst is onze gemeentepredikant dominee Jak Verwaal. 

Muzikale medewerking wordt verleend door onze gemeenteband United. Zo luisteren we naar en zingen we songs zoals '10.000 Reasons (Bless the Lord)' van Matt Redman.

Werkgroepslid Sytse Brouwer interviewt dominee Jak Verwaal over zijn visie op het vernieuwen van vormen & inhouden in de kerk. 

Lector Hille de Haan leest uit de Bijbel over jonge wijn in nieuwe zakken, waarmee Jezus zoiets wilde duidelijk maken als dat Zijn blijde boodschap (jonge wijn) het beste kan worden ontvangen door die mensen die bereid zijn een nieuwe manier van denken te ontwikkelen (nieuwe zakken), en die los willen komen van hun oude leefregels en gewoonten (oude zakken). Daarover gaat vervolgens ook de preek van dominee Verwaal:

• Soms ga je iets niet doen, waar je ontevreden over bent;
• Dat moet ik vaker doen, daar moet ik vaker naar toe;
• Ik had wel wat meer willen ....;
• Zoek iemand voor wie je iets kunt doen, want dat is barmhartigheid en óók evangelie;
• Wees dankbaar, ook als duizend en één dingen beter kunnen, want wat er nu al is, is veel;
• Bij alle veranderingen zullen er altijd bezwaren, spanningen en ook weerstand zijn;
• Jouw gebed en actie zal essentieel zijn;
• Klop, en je zal opengedaan worden: we houden vol, want dan zegt God: "Ik ben erbij'.

Naar Indonesië en uit Pakistan

Twee van onze gemeenteleden vertellen over hun persoonlijke ervaringen met het geloof vandaag de dag. 

Ytjanda Sloot vertelt dat ze eind van dit kalenderjaar mee wil gaan doen aan de Muskathlon in Indonesië, een extreme sportprestatie op een extreme locatie, met als doel hoop te brengen op plekken van wanhoop, en liefde op plekken van haat, en recht op plekken van onrecht. Voorts gaat haar verhaal over geloof en vertrouwen, en over haar project 'Bijbellezen in één jaar'.

Wout de Vries vertelt daarna dat hij vooral in een voor hem aanvankelijk onbekende omgeving (Pakistan, waar hij werkte) tot de ontdekking kwam hoe vanzelfsprekend zijn geloof eigenlijk wel voor hem was. Maar ja, hoe kan het ook anders als je vader, je grootvader en ook je overgrootvader predikant waren. Kennelijk moet je dan in den vreemde zijn om je pas echt te realiseren hoe het geloof zo bij je past. En die vanzelfsprekendheid gunt Wout iedereen.

Knallen voor de verandering

Met de tekst van de song 'Let it rain' van Ed Sheeran maakt United ons duidelijk dat het voor een verandering in ons leven 'eerst wel eens even goed moet knallen'. 

Na de preek verschijnt de Stienser versie van de alom bekende, komische Sister Act 'I will follow Him' op het podium.

Het dankgebed en de ingediende voorbeden sluiten we Friestalig af met het zingen van Het Onze Vader: 'God fan fier en hein ús Heit'.

De kinderen hebben ook een belangrijke rol in deze bijzondere viering, met name vanwege hun dans act en vaandelzwaaien op het podium, hetgeen enthousiast wordt ontvangen door de volle kerkzaal, en met welverdiend applaus van alle toeschouwers wordt afgesloten.

Als eerst de kinderen op het podium door dominee Verwaal zijn gezegend, ontvangen ook alle kerkgangers Gods Zegen van de voorganger en van de podiumkinderen, en dan sluit United deze viering af met het zingen van 'My Lighthouse', God van Licht.

Activiteitenprogramma

Daarna kunnen we allen twee activiteiten kiezen die achtereenvolgens kunnen worden bijgewoond, zoals:

• Samen werken aan een kunstwerk;
• Een bijbelquiz;
• Muziek op verzoek;
• Oud-Hollandse spelletjes voor de jeugd;
• Wedstrijd langzaam fietsen;
• Poppenkast voor de kinderen;
• Geloofsgesprek 'kaarten op tafel';
• Raad de foto & oude film van Stiens kijken.

Tot slot volgt de barbecue-lunch in de nevenruimtes van ons kerkgebouw.

Met deze uitgebreide sessie in de kerk sluiten we vandaag het project van de werkgroep 'Toekomst van de kerk' op aangename wijze af. Wordt vervolgd!