Friesland voor lanterfanters - Deel 1

Woensdag 22 mei 2013 

Cover van Friesland voor lanterfanters deel 1

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten als de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars. De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

Deel 1
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het eerste deel van deze wandelserie gelopen. Het eerste deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de Friese Waddenregio van noord-Fryslân. Je dwaalt over de Friese Klei en over alle vier Friese Waddeneilanden. Je gaat over wandelpaden door het voormalige Westergo, door de voormalige Middelzee, door het voormalige Oostergo en door de duinen en over het strand van de Waddeneilanden; en krijgt zo de gelegenheid om wandelend kennis te maken met de noordkant van de provincie Fryslân, waaronder ook een deel van de noordoostelijke Friese Wouden.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel één laat je een slingerend kustpad en een grillige lus door noord-Fryslân lopen, tussen Buitenpost, Kollum, Anjum, Holwerd, Hallum, Sint-Jacobiparochie, Franeker en Harlingen en tussen Buitenpost, Dokkum en Holwerd. En als kroon op die route wandel je ook nog over Schiermonnikoog, Ameland, Terschelling en Vlieland. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 24,4 kilometer, variërend van 21 tot 28 kilometer per dag, in totaal dus 244 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 juni 2009 van Buitenpost naar Anjum, 28 kilometer;
2. Op 2 april 2011 op Schiermonnikoog, 24 kilometer;
3. Op 5 mei 2013 van Anjum naar Holwerd, 27 kilometer;
4. Op 21 mei 2009 op Ameland, 21 kilometer;
5. Op 5 april 2010 op Terschelling, 22 kilometer;
6. Op 26 juni 2009 op Vlieland, 21 kilometer;
7. Op 30 september 2012 van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie, 27 kilometer;
8. Op 14 april 2013 van Sint-Jacobiparochie naar Hallum, 26 kilometer;
9. Op 12 juni 2011 van Hallum naar Dokkum, 27 kilometer;
10. Op 12 oktober 2008 van Dokkum naar Buitenpost, 21 kilometer.

Lanterfanten over Route 4.7 van Mantgum naar Deinum

Zondag 12 mei 2013 

Over het Jabikspaad door de weilanden van Jorwert naar Leons

In een zee van gras
Vandaag lopen Durkje en ik de voor ons laatste wandeling van de vierdelige wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters'. Het is de zevende route van het vierde deel, over een afstand van 13 kilometer, van Mantgum naar Deinum. Jan Wijbe & Gaby lopen vandaag ook met ons mee. Een gezellige wandelochtend door het stille midden van de Friese Greidhoek. Deze wandeling 4.7 kreeg als thema mee: 'De lichtheid van het bestaan in een zee van gras'. Waar vroeger het water van de Middelzee landinwaarts stroomde, lopen wij vanmorgen door een 'zee' van kruidig gras, gevuld met heel veel paardebloemen, boterbloemen en pinksterbloemen.

Mantgum
Met beide auto's rijden we van Stiens naar Deinum. Daar laten we de ene auto achter bij het treinstation, om dan met de andere auto door te rijden naar Mantgum, waar onze wandeling vanmorgen even na 9.00 uur begint bij het Mantgumer treinstation.
We lopen langs de kerk door het dorpscentrum van Mantgum, om buiten Mantgum het fietspad richting Weidum te nemen. Buiten Mantgum gaat het dan verder over een smal wandelpaadje naar een boerderij, waar we omheen lopen, om aan de achterzijde onze route te kunnen vervolgen. We lopen dan al vanaf Mantgum over het Jabikspaad.

Nijkleaster in Jorwert
Via een landweg en de Arsumerdyk lopen we naar Jorwert. De Sint-Radboudkerk van Jorwert zien we al van verre staan. In Jorwert lopen we onder andere langs het 'Skriuwershûske' van Geert Mak, de herberg 'Het wapen van Baarderadeel', de pastorie, de notariswoning en ook de deels uit de 12e eeuw stammende Sint-Radboudkerk, waarin wij als bestuur van Stifting Nijkleaster tot nader order Nijkleaster hebben gevestigd.
De geschiedenis van Jorwert voert terug naar de Middeleeuwen, naar de tijd dat Jorwert al als terpdorp lag aan de oude 'heirbaan' vanuit Franeker naar het zuiden.

Over het Jabikspaad van Jorwert naar Leons
Buiten Jorwert gaan we verder over het Jabikspaad, dwars door het open veld, door de met veel veldbloemen bontgekleurde weilanden van Jorwert naar Leons. De routepalen met richtingsborden en wulk-wijzers wijzen ons globaal de weg door deze prachtige 'bonte zee van gras' temidden van paarden, weidevogels en schapen met lammeren. Wie kennis wil maken met de pracht van Fryslân zou er goed aan doen het Jabikspaad te bewandelen, vooral ook dit unieke graspad hier in de 'Fryske greiden' van de Lionser Polder.
Als voorzitter van de Stichting Jabikspaad Fryslân kijk ik onderweg vooral ook naar onze faciliteiten hier in het veld en in de aanliggende dorpen. In het veld vind ik helaas een met bruut geweld afgebroken richtingwijzer, maar in Leons ligt het stempel van het Jabikspaad keurig op de daartoe bestemde stempelplaats. De route van het Jabikspaad is goed bewegwijzerd, dankzij de routebeheerders, die de route daartoe regelmatig inspecteren ten dienste van alle wandelaars en fietsers die het Jabikspaad volgen.

Langs de Bolswardertrekvaart van de Panwurksbrêge naar Hoptille
Tussen Leons en Húns slaan we vanaf de Panwurksbrêge rechtsaf, om over het fiets-wandelpad langs de Bolswardertrekvaart verder te lopen tot aan Hoptille, waar we ter hoogte van het Tolhuis (met een gevelsteen van 1652) deze vaart over kunnen steken. We hebben mooi zonnig wandelweer, maar als de zon even achter de wolken verdwijnt, is de stevige westenwind nogal fris, dus zomaar even onderweg op één van de zitbankjes gaan zitten langs de route is wat teveel van het goede. Je zou te snel afkoelen, dus we hebben doorgelopen, tot we hier bij Hoptille in de luwte van een aantal huizen even kunnen pauzeren voor een broodje en wat drinken.

Blessum
Na de Hilaerdermieden vervolgen we ons voetpad over het Ringiapaad door de weilanden richting Blessum. We passeren hier de mooie vogelkijkhut en zien hier en daar in de slingerende sloten langs het pad enkele meerkoeten broedend op hun nesten zitten. Bij de vogelkijkhut steken we de Hilaardervaart over, die deels nog de route van een oude slenk door de Hilaarder Mieden volgt. We lopen hier over de oostelijke rand van het vroegere eiland Westergo.
In het terpdorp Blessum ontmoeten we de hier wonende Thom Miedema, die als medebestuurder jarenlang met mij in het bestuur zat van de Federatie Christelijk Jeugdwerk Friesland (FCJF), waarvan ik toen bestuursvoorzitter was. Thom vertelt ons een en ander over de oude wandelpaden die vanuit Blessum onder andere liepen en lopen in de richting van bijvoorbeeld Hilaard en Deinum, waaronder ook het voormalige 'Mennistepaed'. In Blessum komen we ook langs de boerderij met het hoogste pannendak van Fryslân.

Deinum, mei de sipel op 'e toer
Over de slingerende Blessumerdyk wandelen we het laatste stuk naar het treinstation van Deinum, waar onze auto staat. Vanuit Deinum halen we de andere auto weer op uit Mantgum, en daarna rijden we met beide auto's weer terug naar huis in Stiens, waar onze thuiskok Pieter voor ons een heerlijke warme maaltijd heeft bereid.
's Avonds vinden we op Facebook onze wandelgegevens van vandaag, die Jan Wijbe voor deze gelegenheid met behulp van het programma Sports-tracker vanmorgen al wandelend heeft laten registeren. Hieronder ter illustratie een overzicht van de door Jan Wijbe aangeleverde gegevens:

• Een wandelduur van 3 uren en 5 minuten en 23 seconden;
• De feitelijke wandelafstand was 14,09 kilometer;
• We liepen een kilometer gemiddeld in 13,09 minuten;
• Op onze topsnelheid hadden we 6,9 kilometer per uur af kunnen leggen;
• In werkelijkheid legden we gemiddelde 4,6 kilometer per uur af;
• We verbruikten bij deze wandeling vanmorgen 744 kilocalorieën.

Lanterfanten over Route 1.7 van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie

Zondag 30 september 2012

Over de poldervaart naar de Waddenzeedijk

Slachtedyk en Griene Dyk

De weersvoorspellingen voor vandaag waren gisteren goed, dus Durkje en ik besloten gisteren om vandaag aan de wandel te gaan. We zullen vandaag van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie wandelen, over een afstand van 27 kilometer, volgens route 1.7 van de wandelgidsenserie ‘Friesland voor lanterfanters’. De beide thema’s van deze wandeling zijn ‘Over dijken’ en ‘Twee Friese steden gescheiden door een oude dijk’. De twee Friese steden die hier worden bedoeld, zijn Harlingen en Franeker. De dijk die hier wordt bedoeld is de in Fryslân welbekende Slachtedyk, een oude zeedijk, die door het Friese landschap slingert. Een andere dijk waarover deze route voert, is de ‘Griene Dyk’, die we pas aan het eind van de route bewandelen.

Oude wegen en nieuwe straten van Harlingen

We verlaten Stiens om 7.45 uur en staan om 8.15 uur bij onze auto klaar voor vertrek bij het treinstation van Harlingen. Via de Oosterparkweg en de Achlumerdijk komen we in een nieuwbouwwijk van Harlingen-oost. Hier wordt ons het oriënteren moeilijk gemaakt, omdat onze vijf jaar oude routegids qua routebeschrijving niet meer aansluit bij het nieuwe stratenplan in deze nieuwbouwwijk. Zoekend naar de juiste plaats om Harlingen te verlaten, passeren we ook nog de nieuwbouw van de Prins Johan Friso School, de basisschool waar Durkje van 1980-1983 als onderwijzeres heeft gewerkt, totdat wij trouwden en in Delfzijl gingen wonen. Met hulp van enkele Harlingers die de het voormalige wegennetwerk hier ter plekke nog kunnen reconstrueren, vinden we uiteindelijk aan de zuidoostzijde van Harlingen het oude tracé van de Achlumerdyk, die we volgen in de richting van de Slachtedyk.

Kiesterzijl – Franeker - Getswerdersyl

De Slachtedyk snijdt de spoorlijn Leeuwarden-Harlingen ten noorden van Sopsum. Als we de spoorlijn over zijn gestoken, komt een trein uit de richting van Leeuwarden. Voorbij Kie steken we bij Kiesterzijl het Van Harinxmakanaal over en dan gaan we richting Franeker. Ter hoogte van Groot Lankum nemen we het Filosofenpad, het fiets-voetpad langs de westrand van Franeker. Door een bosperceel komen we aan de zuidkant van de A31. Hier kunnen we met een fietsers-voetgangerstunneltje onder de autosnelweg Leeuwarden-Harlingen door. Aan de noordzijde lopen we parallel aan de A31 naar het monument van Getswerdersyl. Hier nemen we onze eerste rustpauze om wat te eten en te drinken. Dat wordt ook wel tijd, want we hebben nu drie uren onophoudelijk gelopen.

Oosterbierum

Het is prachtig wandelweer. Ongeveer 16 graden Celsius en volop zon, en een aanwakkerende, tot harde wind in de rug.

Voorbij Getswerdersyl gaat de Frentsjerterdyk over in de Slachtedyk, die we langs het windmolenpark ‘De Bjirmen’ volgen tot aan Oosterbierum. In Oosterbierum gaan we rechtsom via de Stationsreed en een schelpenpad om het dorp heen. Bij de dorpskerk steken we de doorgaande weg over om dan langs een kassencomplex eerst over een schelpenpad en verderop over een onverhard boerenpad naar de Waddenzeedijk ten noorden van Oosterbierum te lopen. Via een oude houten platte brug kunnen we de poldervaart oversteken om aan de voet van de zeedijk te komen.

Via Koehool over de zeedijk naar de Westhoek

Vanaf hier lopen we nu ongeveer drie kilometer in oostelijke richting over de zeedijk, nu eens binnendijks, dan weer buitendijks of boven over de zeedijk. Een grote kudde schapen houdt hier het gras van de zeedijk mooi kort. Af en toe rijden auto’s en motoren binnendijks aan de voet van de dijk. Hier en daar stopt men even om uit te waaien op de zeedijk en/of buitendijks langs de vloedlijn van de Waddenzee.

Bij Koehool passeren we het mooie standbeeld van de haringvisser. Vlak vóór de Westhoek gaan we in zuidelijke richting verder, op de scheiding van de Friese gemeenten Franekeradeel en Het Bildt. Iets ten zuiden van de zeedijk gaan we in oostelijke richting verder over een andere zeedijk. Het is de Griene Dyk, momenteel een slaperdijk, de 11^e eeuwse oude Middelzeedijk, die nog ouder is dan de Slachtedyk. De Griene Dyk slingert hier verhoogd en mooi door de Friese zavelgronden.

Over de Griene Dyk naar Sint Jabik

Bij de kruising met Zondervans Reed verlaten we de Griene Dyk, richting Sint-Jacobiparochie. Links van de Zondervans Reed ligt een oogst uien in lange rijen te drogen op de akker. We bellen Pieter met het verzoek om nu vanuit Stiens naar Sint-Jacobiparochie te komen om ons daar straks af te halen. Via de Westerweg en het Westeinde wandelen we Sint-Jacobiparochie binnen. Op het moment dat Durkje en ik arriveren op het dorpsplein vóór De Groate Kerk, komt Pieter juist uit tegenovergesteld richting aan rijden. Wat een perfecte timing! We stappen bij Pieter in de auto en dan rijdt hij ons naar onze andere auto in Harlingen. Pieter gaan dat weer naar huis en wij rijden door naar Drachten om bij mem op zondagmiddagvisite te gaan.

Om 14.30 uur arriveerden we in Sint-Jacobiparochie, dus de 27 kilometer vanaf Harlingen hebben we afgelegd in 6 uren en een kwartier. Regelmatig ontmoetten we vandaag fietsers en andere wandelaars. Mooi om te zien hoeveel mensen op zo’n zonnige najaarszondag genieten van gezond bewegen over de uitgestrekte Friese kleigronden.

Zomervergadering Bestuur Stichting Jabikspaad Fryslân

Woensdag 4 juli 2012 

Wegwijzer van het Jabikspaad

Warme vergaderavond
Nog eenmaal komen we dit werkseizoen bijeen als bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân. Op deze warme avond in juli vergaderen we in de Jacobshoeve te Sint-Jacobiparochie. In het koffiekwartier voorafgaand aan de vergadering spreken we zoals te doen gebruikelijk over elkaars lief & leed en wel & wee. De kandidaat voor onze bestuursvacature woont dit overleg in verband met zijn zomervakantie vanavond niet bij; hem hopen we de volgende keer wel te ontmoeten.We inventariseren elkaars beschikbaarheid en bereikbaarheid in de komende zomerweken.

Ingekomen
We nemen kennis van het heuglijke feit dat de nieuwe parochie die zal ontstaan door de fusie van de huidige parochies van Harlingen & Franeker, Sint-Annaparochie, Dronrijp en Terschelling & Vlieland als naam zal krijgen: 'Heilige Jacobus de Meerdere', een mooie naam voor de parochie waar het Jabikspaad doorheen loopt.
Voorts bespreken we ingekomen stukken met betrekking tot een fondsenlijst, de Hasselter bedevaart, het pelgrimeren met jongeren, het Pelgrimsinformatiecentrum en het zogenoemde Waddenwandelen.

Routegids Jabikspaad
Nadat we de notulen van de vorige keer hebben vastgesteld, bespreken we onze in herdruk zijnde routegids van het Jabikspaad. We zijn blij dat al over twee weken de herdruk van de routegids van het Jabikspaad klaar zal zijn. De gids kan dan snel in de verkoop, want van diverse kanten kregen we al signalen dat er vraag is naar de heruitgave. Veel wandelaars willen het Jabikspaad bewandelen en dat kan over twee weken dus al met de nieuwe uitgave van de routegids, die op afzienbare termijn via diverse verkoopkanalen weer in de handel is. Omdat de financiering van de herdruk nog niet rond is, laten we eerst 750 exemplaren drukken, zodat er in de komende zomerweken en maanden in elk geval met het nieuwe routeboekje kan worden gewandeld.

Routezaken Jabikspaad
Voorts bespreken we ons routebewijzeringsproject in en in samenwerking met de gemeente Steenwijkerland. Ook onze werkzaamheden rondom de Kapelle van Dodo bij Haskerdijken passeren de revue. Daarna bespreken we de resultaten van ons bestuurlijk overleg met de Kerngroep Tsjerkepaad, met wie we in gesprek zijn om zogenoemde Jabiksrondjes/Jabiksrûntsjes te ontwikkelen, waarbij een combinatie wordt gezocht van wandelrondjes langs kerken van het Tsjerkepaad Fryslân en deels over het Jabikspaad. Doel is om elk jaar drie van die Jabiksrûntsjes letterlijk en figuurlijk op de kaart te gaan zetten.
Mede op signalen van wandelaars hebben we onderzoek gedaan naar ontbrekende wegwijzers langs de Jabikspaad-route. We besluiten - ondanks het feit dat we krap bij kas zitten - een aantal nieuwe routepalen en routeborden aan te schaffen en te plaatsen op die locaties waar bewegwijzering essentieel is voor het volgen van de juiste route. Na de zomervakantie zullen we wegen moeten vinden voor financiering van onze komende werkzaamheden van de Stichting Jabikspaad Fyslân, want een goed beheerd en onderhouden wandelroute als het Jabikspaad vraagt de nodige financiële armslag.

Ypma’s Bloemenhandel in Stiens

Goede Vrijdag 6 april 2012

De bedrijfsauto vóór de winkel van Ypma's Bloemenhandel

Assortiment

Ypma's Bloemenhandel is in de afgelopen jaren in Stiens een begrip geworden. Hier is van alles te koop op het gebied van bloemen. Zo heeft deze bloemenwinkel een uitgebreid assortiment planten, veel soorten boeketten in diverse prijsklassen en stijlen, snijbloemen-arrangementen, planten-arrangementen, zowel vaste als ook éénjarige buitenplanten, potten voor binnen of buiten, vazen en ander glaswerk en enig decoratiemateriaal.

Stiens en Franeker

De levering van luxe, aparte boeketten is een sterk punt van deze bloemenwinkel. Daarnaast verzorgt men bruidswerk en is men ook gespecialiseerd in grafwerk. Als je speciale wensen hebt, kun je het beste even contact met het winkelpersoneel opnemen, want ze willen hun best doen om aan jouw specifiek wensen te voldoen. Ypma is lid van Euroflorist, zodat men ook wereldwijd de levering van bloemen op locatie voor je kan verzorgen. Ypma’s Bloemenhandel heeft ook nog een winkelvestiging in Franeker. Deze Franeker bloemenwinkel hanteert hetzelfde winkelconcept.

Langebuorren

De winkel is in het winkelcentrum, aan de Langebuorren van Stiens gevestigd. Stiens kent geen betaald parkeren, dus als het niet al te druk is in het dorpscentrum, kun je gratis nabij de winkel parkeren. Nu eens staat de eigen vrachtwagen of een ander vrachtauto voor de deur (als er bijvoorbeeld nieuwe voorraad wordt aangeleverd), dan weer staat de kleine bedrijfsauto vóór het Stienser winkelpand. Ypma krijgt dagelijks aanvoer van verse bloemen. Men stelt eigen boeketten samen en heeft ook een eigen bezorgdienst.

Geschiedenis

Ypma's bloemenhandel is een familiebedrijf. De zonen hebben het bedrijf overgenomen van hun vader. Vader Ypma is vroeger begonnen met het kweken van groentes in kassen en hij is later overgegaan naar de bloemen. In de jaren 70 hebben de zonen het bedrijf overgenomen van hun vader en zijn zij verder gegaan met de bloemenhandel.

Vanuit de kas werd eerst ook aan particulieren bloemen verkocht. Al snel werd de zaak in Franeker er bij gekocht. De zaken liepen goed en zo werden de kassen verkocht en eind 2005 werd een tweede winkelvestiging in Stiens geopend.

Inkoopkanalen

De potplanten voor binnen en buiten worden door Ypma wekelijks zelf ingekocht in Aalsmeer. Daardoor kan men voor een scherpe prijs de planten blijven aanbieden. De snijbloemen worden vier keer per week door een lijnrijder aangeleverd. Bij met name snijbloemen stelt men hoge eisen aan de kwaliteit. Verder zijn er nog enkele kwekers van wie men producten afneemt en tenslotte zijn er enkele grossiers, bij wie Ypma de potten, het glaswerk en het decoratiemateriaal inkoopt.

Het Jabikspaad

Cover van de wandelgids van het Jabikspaad

Zaterdag 10 december 2011

Wandelen en/of fietsen
Het Jabikspaad is zowel een wandelroute als een fietsroute; vanuit het Friese Sint-Jacobiparochie naar Hasselt, in de kop van Overijssel. Het traject voert je eerst over de vette klei op Het Bildt, dan door de wijde verten van de Fryske Greidhoek in Mid-Fryslân, door de romantische bossen bij Oranjewoud en dan tenslotte door de waterrijke wereld van Noordwest-Overijssel. Het landschap kent hier veel gezichten en op dit 150 kilometer lange traject hoor je zelfs vier verschillende talen.

Van St. Jacob naar St. Jacob
Het Jabikspaad is de Friese aanlooproute voor – als je dat ook wilt – je indrukwekkende pelgrimstocht naar het Spaanse Santiago de Compostela!

• Je loopt dan vanuit Nederland van Sint Jacob (St.-Jacobiparochie) naar Sint Jacob (Santiago (de Compostela)) in Spanje.
• Je loopt dan van (Wadden)zee naar zee (Atlantische Oceaan).
• Je neemt een Friese wulk mee uit de Waddenzee en je haalt een Atlantische Jacobsschelp uit de Atlantische Oceaan.
• Je loopt dan van het begin van de wereld (Zwarte Haan in Fryslân) naar het einde van de wereld (Cap Finisterre in Galicië).
• Je begint als wandelaar in het noorden van Europa en door de verandering die je onderweg gegarandeerd doormaakt, arriveer je als pelgrim in het zuiden van Europa.
• Je kunt er elke dag mee beginnen, vandaag nog? ….. of morgen? ….. of …..?

Start in Sint-Jacobiparochie
Je pelgrimstocht begint dus in het Friese Sint-Jacobiparochie. Daar hebben het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en de Stichting Jabikspaad Fryslân (waarvan ik bestuursvoorzitter ben) een prachtig Pelgrimsinformatiecentrum in De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie. Zo’n honderd meter vanaf dit startpunt vind je ook de Jacobshoeve, de pelgrimsherberg van Douwe & Klaske Wijbenga, waar je de Wandel- en Fietsgids van het Jabikspaad kunt kopen, maar bijvoorbeeld ook Jacobsschelpen, textielemblemen en stempelkaarten voor onderweg. De routegids van het Jabikspaad bevat veel informatie over het Jabikspaad: over de geschiedenis, over de route, met tips voor onderweg, informatie over Sint Jacob, over Friese elementen zoals de landschappen, de talen, over symboliek, de cultuur en de natuur.

De route
De routegids biedt kaartmateriaal en de routebeschrijving naast elkaar in een smalle ringband. Het routeboekje biedt ook keus. Je kunt de route bewandelen of fietsen. Beide routes kennen een oostelijke variant (van Sint-Jacobiparochie via Zwarte Haan en Leeuwarden naar Jirnsum) en een westelijke variant (van Sint-Jacobiparochie via Franeker naar Jirnsum), maar in Jirnsum komen de routes bij het pelgrimsmonument de ‘Jirnsumer Moeting’ bij elkaar en dan gaat het als één pelgrimspad op naar Hasselt, in Overijssel. De wandel- en fietsroute gaan soms uit elkaar, maar verderop gaan ze dan weer over hetzelfde pad verder. De route is dubbel beschreven: van het noorden naar het zuiden, maar ook van het zuiden naar het noorden. De route is onderweg goed bewegwijzerd met als symbool de gele wulk (Friese schelp) op een donkerblauwe ondergrond.

Wandeldagen
In het jaar 2005 hebben Durkje en ik het Jabikspaad van noord naar zuid bewandeld via de oostelijke route. Hieronder staat op welke dagen we welk traject liepen, over het daarbij aangegeven aantal kilometers:

• op 16 mei 2005 van Sint-Jacobiparochie via Zwarte Haan naar Oude Bildtzijl (17 km);
• op 22 mei 2005 van Oude Bildtzijl via Stiens en Leeuwarden naar Goutum (20 km);
• op 19 juni 2005 van Goutum via Jirnsum naar Aldeboarn (25 km);
• op 10 juli 2005 van Aldeboarn via Heerenveen naar Oranjewoud (20 km);
• op 24 augustus 2005 van Oranjewoud via Wolvega naar Oldemarkt (21 km);
• op 31 augustus 2005 van Oldemarkt via Blokzijl naar Genemuiden (31 km);
• op 9 oktober 2005 van Genemuiden naar het eindpunt Hasselt (en toen nog even door naar Berkum bij Zwolle(21,5 km).

Routevarianten
In het jaar 2006 hebben we nog de westelijke variant van het Jabikspaad in het noorden van Fryslân gelopen, en wel als volgt:

• op 5 juni 2006 van Sint-Jacobiparochie via Franeker naar Tzum (22 km);
• op 27 augustus 2006 van Tzum naar Jorwert (14 km);
• op 10 september 2006 van Jorwert naar Jirnsum (13 km).

Op 10 juni 2007 hebben we van de 15e etappe vanaf de rivier de Linde bij de Sasweg/Gapenburg nog even de oostelijke variant via Oldemarkt naar de Paasloër Allee bewandeld en toen via de westelijke route direct weer terug door Oldemarkt naar onze startplek aan de Linde, totaal zo’n 13 kilometer.

De routegids
Wegens het grote succes van het Fries-Overijsselse Jabikspaad is inmiddels ook de 5e druk van de routegids al bijna uitverkocht, dus er wordt momenteel druk gewerkt om in 2012 een 6e druk uit te geven. Daarin zijn dan weer alle routewijzigingen verwerkt.
Wie nog gebruik wil maken van de 1e tot en met de 5e druk van de routegids, kan op de website van het Jabikspaad de beschrijvingen van de diverse routewijzigingen vinden.
Wandelen is helemaal in. Het wordt van Fryslân tot aan het Spaanse Santiago de Compostela steeds drukker op de schitterende Europese pelgrimspaden.

NBG Rayonontmoeting 2011 in Franeker

Maandag 19 september 2011

De bijna 2.500 vrijwilligers van het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) hebben zich ook in het afgelopen jaar weer op heel verschillende manieren ingezet voor het bijbelwerk van het NBG. Mede daardoor kon het bijbelwerk in binnen- en buitenland doorgaan. Voor het nieuwe seizoen staan er op het gebied van alle bijbelwerk weer veel activiteiten op het programma. Zo start het NBG bijvoorbeeld met de nieuwe bijbelcampagne met als titel 'Wijs met de Bijbel'. Om samen terug te kijken op de resultaten van vorig jaar, om elkaar te inspireren en om vooruit te blikken op wat we het komende bijbelwerkseizoen gaan doen, worden in het hele land voor alle plaatselijke werkgroepen per NBG-rayon zogenoemde Rayonontmoetingen georganiseerd.

Vanavond ben ik als bestuurslid van het NBG te gast bij één van de rayons in NBG-regio Noord, in kerkelijk centrum De Rank te Franeker. De rayonavond wordt geopend door rayoncoach Gerben Boskma. NBG-regio Noord-coördinator Henk Ruiter start met een groot aantal praktische mededelingen. Zo vertelt hij bijvoorbeeld over de nieuwe verkoopartikelen die het NBG op de markt brengt, zoals een jaarkalender, kerstballen, ansichtkaarten en een rijk geïllustreerde kinderbijbel. Ook de jaarlijkse Regioavond en de landelijke statutaire ledenbijeenkomst wordt vooraangekondigd. Binnenkort gaan de vijf nieuwe caravans van de Kids Express het land in om educatieve programma's over de Bijbel te verzorgen voor kinderen van basisscholen.

Nadat Gerben Boskma met de aanwezigen terug heeft geblikt op de activiteiten van het vorig seizoen, vertelt Henk Ruiter over het nieuwe Bijbelcampagnethema 'Wijs met de Bijbel', dat tot en met het jaar 2014 een jaarlijks terugkerend thema is. Binnen dat thema is in het seizoen 2011-2012 het onderwerp 'Wijze lessen van Jezus' de leidraad van bijbelwerkpromotie. We krijgen uitleg over onder andere het werkmateriaal dat in het kader van dit meerjarenthema en van dit jaaronderwerp wordt gebruikt. Vóór de pauze wordt dan nog informatie gegeven over de voortgaande ledenwerving, bestaande uit activiteiten op het gebied van heractiveren van bestaande leden en het werven van nieuwe NBG-leden. In de pauze kan iedereen kennis nemen van een uitgebreid assortiment bijbelpromotiemateriaal van het NBG dat in de zaal op de tafels ligt.

In het tweede deel van de avond staat de NBG-Bijbelquiz van najaar 2011 centraal. Aan de orde komen zaken als: locatie, quizmaster, wedstrijdteams, persberichten, sponsoring en de te winnen prijzen. Op de avond van 8 november 2011 organiseert dit rayon haar Bijbelquiz voor teams in de Zilverstraatkerk te Franeker. Dit programmadeel van vanavond wordt afgesloten met een korte promotiefilm, waarin wordt vertoond voor welke actie de opbrengst van de Bijbelquiz 2011 is bestemd. De opbrengst zal worden gebruikt voor buitenlands bijbelwerk in drie Westafrikaanse landen, te weten: Benin, Burkina Faso en Togo. In het filmpje zien we een kind aandachtig lezen in een kinderbijbelboekje getiteld: 'Ik bewaar het woord van God in mijn hart'.

Ypma's Bloemenhandel in Stiens

Donderdag 6 januari 2010

Reeds enkele jaren is Ypma's Bloemenhandel aan de Langebuorren in het winkelcentrum van Stiens gevestigd. Deze bloemenhandelaar heeft drie vestigingen in Noordwest-Friesland, te weten in Franeker, Oosterbierum en Stiens. In Franeker is de winkel gevestigd op een wel heel toepasselijk adres, namelijk aan de "Groenmarkt".

Het winkelpand is gevestigd aan de zuidzijde van de Langebuorren, op het gedeelte waar het bijzonder brede voetgangersgebied in noordelijke richting steeds smaller wordt. Omdat Ypma's Bloemenhandel is gevestigd op een nog vrij breed gedeelte van het voetgangersgebied, is het hier nog mogelijk om de grote Scania-bedrijfsvrachtwagen vóór het winkelpand te parkeren op de momenten dat de aangevoerde bloemen en planten moeten worden gelost. Daarmee wordt voorkomen dat het doorgaande verkeer van de Langebuorren wordt gehinderd door deze geparkeerde vrachtwagen, wat vanwege het betrekkelijk drukke doorgaande verkeer in de Langebuorren een goede zaak is.

Ten opzichte van de aan de zuidzijde grenzende kledingzaak verspringt de gevel van Ypma's Bloemenwinkel iets naar achteren, om vanaf hier de nieuwe rooilijn van de naar het noorden verder aangrenzende winkels te bepalen. Het opvallende van de voorkant van het winkelpand van Ypma's Bloemenhandel is dat de gevel tot boven in de nok geheel in metselwerk is gebouwd.

De Blikken in Stiens

Zondag 2 januari 2011

De Blikken is een woonstraat in de wijk Aldlân van Stiens. Deze straat is aan de zuidzijde toegankelijk via de brede doorgaande weg van de Brêgeleane. Als je De Blikken in noordelijke richting volgt, kom je uit op de T-kruising met de Mienskar. De Blikken is een betrekkelijk korte straat, die - zoals meer woonstraten in de Stienser wijk Aldlân - is ingericht in twee delen. Het smalle 1/3-wegdeel aan de westzijde is met name bedoeld voor het langzame verkeer en wordt doorgaans ook gebruikt als parkeerstrook. Het brede 2/3-wegdeel aan de oostzijde wordt in principe bereden door het gemotoriseerde verkeer. Aan de achterzijde van de westelijk gelegen woningen grenzen de tuinen aan het doorgetrokken wandel- en fietspad van het parallel liggende Tiltsjepaad.

In de Friese taal wordt het woord “blik” in de aanduiding “blik lân” gebruikt als bijvoeglijk naamwoord, om daarmee aan te duiden dat het gaat om vaak lager gelegen, moerassig land. Als aanduiding van hoedanigheid wordt het woord “blikken” in Fryslân ook wel aangeduid in bijvoorbeeld de combinatie van “in blikken lûd”, in de betekenis van bijvoorbeeld “een schelle stem”. En als bijvoeglijk naamwoord werd het woord “blikkene” vroeger ook wel gebruikt in de minderwaardige aanduiding van bijvoorbeeld “in blikkene dominy”, waar dan bijvoorbeeld een onbevoegde predikant of straatprediker werd bedoeld. Aangezien in dit deel van het Stienser Aldlân de straatnamen aanduidingen zijn voor landnamen, mogen we er van uit gaan dat hier “De Blikken” is bedoeld in de betekenis van drassig land.

Door de Friese gemeente Het Bildt stroomt de Blikvaart (in het Fries ook wel Blikfeart genoemd). Deze vaart is route-onderdeel van de Elfstedenschaatstocht, door schaatsers gevreesd vanwege de harde en koude wind die hier veelal in strenge ijswinters vanuit het noordoosten over de zeedijk en over de Bildtse zeeklei waait. Die wind maakt het de schaatsers niet alleen lastig als ze van Franeker in noordoostelijke richting naar Dokkum schaatsen, maar die zorgt na sneeuwval ook voor het onder stuifsneeuw geraken van de baan waar geschaatst moet worden. En bij afwezigheid van sneeuw kan diezelfde wind er ook voor zorgen dat een dun laagje zavelachtige klei vanaf de akkers over het ijs wordt geblazen, waardoor het schaatsen stroef en moeizaam verloopt. In de meeste gevallen vraagt het passeren van de Blikvaart dan ook een bovengemiddelde krachtsinspanning van schaatsers.

Een ander Bildts woord dat lijkt op het Friese “blikke”, is het woord “blaik”. Mijn grootmoeder legde vroeger de was te drogen op – zoals ze dat noemde – “de blaik” of “bleek”, zijnde het grasveld dat rondom het woonhuis van de boerderij van mijn pake en bep aan de Nieuwe Bildtdijk in de Friese Bildthoek lag. Toen mijn ouders vanuit de Bildthoek verhuisden naar Drachten en wij voor en achter ons huis ook een grasveld hadden in onze tuin in de nieuwbouwwijk, werden die grasveldjes door mijn ouders ook nog wel aangeduid als “bleek”. Wie op taalonderzoek gaat, zal hoogstwaarschijnlijk nog wel meer taalverwante woorden voor “blikke”, “blaik” en “bleek” op het spoor komen, die alle werden en/of nog steeds worden gebruikt als aanduiding voor een stuk(je) land.

Van binnenuit

Zondag 21 november 2010

Op 18 juni 2010 was ik in het Franeker Museum Martena bij de feestelijke opening van de tentoonstelling "Van binnenuit, Kerkinterieurs van Loppersum tot Wier". Deze tentoonstelling was een idee van de Friese kunstenaar Douwe Elias. De tentoonstelling vond plaats in het kader van het veertigjarig bestaan van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De Groninger kunstschilder Henk Helmantel voelde er meteen voor om samen met zijn collega Douwe Elias een aantal van hun beider schilderijen van kerkinterieurs gelijktijdig in Museum Martena tentoon te stellen. Deze bijzonder gelegenheidsexpositie duurde tot 5 september 2010. Ter gelegenheid van deze expositie verscheen een tentoonstellingsbrochure getiteld": "Van binnenuit". De directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken - Gerhard Bakker - noemt in deze brochure zijn voorwoord "Een waardig eerbetoon".

Eén van de doelstellingen van de Stichting Alde Fryske Tsjerken is het behouden van monumentale kerkgebouwen, nadat ze hun religieuze functie hebben verloren. Een tweede doelstelling is het wekken van publieke belangstelling voor deze bijzondere kerkgebouwen. De kunstenaars Douwe Elias en Henk Helmantel zijn hartstochtelijke liefhebbers van historische kerken. Het is dan ook voor de hand liggend dat zij een aanmerkelijk deel van hun kunstwerken in het teken hebben gesteld van kerkinterieurs.

Het was de 17e eeuwse kunstschilder Pieter Janszoon Saenredam die in de eerste helft van de 17e eeuw een heel nieuw schildergenre introduceerde, namelijk die van de kerkinterieurs. Saenredams schilderijen zijn meesterwerken van religieuze kunst. Die traditie is in onze tijd voortgezet door Helmantel en Elias. Het standpunt, het perspectief, het ongelofelijke realisme en de fenomenale fijnschildertechniek van Henk Helmantel zijn de succesfactoren van deze meesterschilder. In de brochure schrijft Ruud Spruit over het bijzondere talent en de toewijding van de in Westeremden wonende Henk Helmantel. In de brochure staan afbeeldingen van zijn geschilderde kerkinterieurs van Amersfoort, Bozum, Huizinge, Leermens, Loppersum, Westeremden en Gernrode.

Zijn Franeker collega-schilder Douwe Elias schildert volkomen anders. Elias is een romantisch schilder, een realist, zo schrijft Peter Karstkarel in de tentoonstellingsbrochure. Manon Borst (directeur van Museum Martena) schrijft in deze brochure dat sfeer, kleurgebruik en lichtval in de kerk een belangrijke rol spelen in de geschilderde kerkinterieurs van Elias. In de brochure staan afbeeldingen van zijn geschilderde kerkinterieurs van Dordrecht, Dronrijp, Leermens, Wier en Bologna.

Frappant is het trouwens om te zien hoe groot de verschillen tussen de schilderstijl van Elias en Helmantel letterlijk aan het licht komen, vooral als je hun schilderijen vergelijkt van de kerkinterieurs die zij beiden schilderden. Bij nadere beschouwing blijkt dan tevens dat beide schilders zich ook enige artistieke vrijheden hebben gepermitteerd in die onderdelen van de identieke kerkinterieurs, die zij al dan niet aan hun schildersdoek toevertrouwden.

Expositie Van binnenuit in Museum Martena te Franeker

Vrijdagmiddag 18 juni 2010

Vanmiddag is de opening van de tentoonstelling "Van binnenuit, Kerkinterieurs van Loppersum tot Wier" in Museum Martena te Franeker. Deze dubbeltentoonstelling met schilderijen van kerkinterieurs van Henk Helmantel en Douwe Elias vindt plaats in het kader van het 40-jarig bestaan van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. De kerkinterieurs van Henk Helmantel en Douwe Elias hangen deze zomer in de Coba de Grootzaal; een prachtige plek voor de virtuoze en stijlvolle schilderijen van deze twee meesterkunstenaars.

Aan het eind van de middag worden alle genodigden welkom geheten door Manon Borst, directeur van Museum Martena. Daarna volgt een toespraak van de directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, Gerhard Bakker. Ter gelegenheid van de opening van deze jubileumexpositie volgt een lezing over architectuurschilders en architectuurschilderijen, verzorgd door Peter Karstkarel. Na een muzikaal intermezzo is er volop gelegenheid om te genieten van de grovere schilderstijl van Douwe Elias en van het fijnschilderwerk van Henk Helmantel.

Stichtingsbestuur Jabikspaad Fryslân vergadert in Bolsward

Donderdag 10 september 2009

Voor het eerst na de zomervakantie komt vanavond het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân weer in Boslward bijeen bij ons medebestuurslid pastoor Jan Romkes van der Wal. Het is dan wel bijna vier maanden geleden dat we vergaderden, maar in die zomermaanden is er wel veel gebeurd en ook veel (vrijwilligers)werk verricht. Ter tafel ligt een respectabele agenda, die we vanavond voor de helft gaan afhandelen. We beginnen maar eens met alle lief en leed van onze bestuursleden en vertellen en luisteren (naar) elkaar(s) wandelervaringen in het binnen- en buitenland van de afgelopen zomerweken. Daarna blikken we terug op diverse bestuurszaken van de afgelopen vier maanden.

We bespreken diverse bijeenkomsten waarin we als Stichting Jabikspaad Fryslân participeren, zoals de Bildtse Uitmarkt, het Waddenwandelen, Oude Paden Nieuwe Wegen en onze recente contacten met de Fietserbond Fryslân. Omdat onze voorraad Stempelkaarten van het Jabikspaad Fryslân bijna op is, besluiten we tot een nieuwe uitgave over te gaan.

Dan volgen een aantal routezaken betreffende het Friese Jabikspaad, zoals de onderzoekspilot van onze routebeheerder Thom Boorsma naar nieuwe vormen van routeaanduiding in vooreerst de gemeenten Het Bildt en Leeuwarderadeel, We besluiten het Jabikspaad ten zuiden van Franeker om te leggen, omdat het volledig aan kunnen leggen van de geplande rondweg om Franeker de komende jaren stagneert, met als gevolg dat het Jabikspaad binnenkort wordt afgesneden door de aanleg van een brede sloot. Positiever stemt ons het andere verzoek vanuit Raard om met ons in gesprek te gaan over het verleggen van het Jabikspaad nabij Raard, waarbij we zullen proberen om het Jabikspaad in de toekomst langs de oude waterloop de Mûzel te laten lopen in plaats van via de doorgaande verkeersweg, zoals dat momenteeel nog het geval is. Raard draagt zo bij aan het nog aantrekkelijker maken van de route van het Jabikspaad, dus wij werken uiteraard van harte mee.

Een ander mooi project waar de Stichting Jabikspaad Fryslân momenteel aan werkt, is het met hulp van de provincie Fryslân bouwen van een Jabikspaad-monument in Jirnsum, de "Jirnsumer Moeting" genoemd. De aanleg en bouw vordert bijzonder voorspoedig en nadert zijn voltooiing. Eén van de laatste dingen waarover we nog een besluit moeten nemen vanavond, is de vorm en inhoud van het daarbij aan te brengen informatiepaneel, waarop informatie zal worden gegeven over de achtergronden van dit monument en over de oorspronkelijke vindplaatsen van de kloostermoppen, waarvan dit monument is gemetseld.

Voldoende voor vanavond. De tweede helft van de agenda zullen we aanvang oktober afhandelen. Met vóór me de grote, draaiende lampen van de vuurtorens van onze Waddeneilanden rijd ik weer terug van Bolsward naar Stiens, in de richting van de Waddenzeekust, vanwaar de verschillende eiland-vuurtorens hun licht over de donkere "greiden" en over "the road ahead" laten glijden.

Bestuuur Stichting Jabikspaad vergadert in Bolward

Donderdag 6 november 2008

Het is de tweede keer dat ik ter kennismaking en oriëntatie de vergadering van het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân bijwoon. Vanavond treed ik toe tot het stichtingsbestuur. De bijeenkomst is ten huize van medebestuurslid pastoor Jan Romkes van der Wal te Bolsward.

We spreken over het tienjarig bestaan van de/het (Stichting) Jabikspaad (Fryslân), over de eerste uitgave van een Nieuwsbrief, over de Stichtingsstatuten en over de eerstvolgende bijeenkomst voor en met onze rayoninspecteurs.

Verschillende items aangaande het Jabikspaad komen aan de orde, zoals een door ons in Jirnsum gepland Jabikspaad-monument op de plaats waar de oostelijke en de westelijke variant bijelkaar komen, over een nieuw-beoogd project bij Stenden hogeschool Leeuwarden, over een routewijziging die we moeten invoeren als de nieuwe Franeker rondweg wordt gerealiseerd, over het tweejaarlijks groot onderhoud van onze route-bebakening en over de wijze van financiële dekking van de voor 2009 begrote kosten en uitgaven, teneinde alle gewenste activiteiten ook mogelijk te maken.

Keninginne Beatrix is wolkom yn Fryslân

Maandag 28 april 2008

Op Koninginnedag 30 april 2008 komt koningin Beatrix haar verjaardagsfeest vieren in Friesland. Makkum & Franeker worden met een bezoek vereerd. Al weken laten de media in Friesland de voortgang van alle voorbereidingen van dit koninklijk bezoek zien en horen.

Ook onze zoon & dochter Jan Wijbe & Baukje zijn klaar voor deze aanstaande Koninginnedag, getuige de Koninginnedag-uitdossing van deze twee studenten.

Makkum & Franeker en Jan Wijbe & Baukje zijn er klaar voor; laat onze koningin maar komen.

"Ús keninginne Beatrix is is mei har famylje wolkom yn Fryslân!".