Friesland voor lanterfanters - Deel 1

Woensdag 22 mei 2013 

Cover van Friesland voor lanterfanters deel 1

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten als de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars. De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

Deel 1
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het eerste deel van deze wandelserie gelopen. Het eerste deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de Friese Waddenregio van noord-Fryslân. Je dwaalt over de Friese Klei en over alle vier Friese Waddeneilanden. Je gaat over wandelpaden door het voormalige Westergo, door de voormalige Middelzee, door het voormalige Oostergo en door de duinen en over het strand van de Waddeneilanden; en krijgt zo de gelegenheid om wandelend kennis te maken met de noordkant van de provincie Fryslân, waaronder ook een deel van de noordoostelijke Friese Wouden.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel één laat je een slingerend kustpad en een grillige lus door noord-Fryslân lopen, tussen Buitenpost, Kollum, Anjum, Holwerd, Hallum, Sint-Jacobiparochie, Franeker en Harlingen en tussen Buitenpost, Dokkum en Holwerd. En als kroon op die route wandel je ook nog over Schiermonnikoog, Ameland, Terschelling en Vlieland. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 24,4 kilometer, variërend van 21 tot 28 kilometer per dag, in totaal dus 244 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 juni 2009 van Buitenpost naar Anjum, 28 kilometer;
2. Op 2 april 2011 op Schiermonnikoog, 24 kilometer;
3. Op 5 mei 2013 van Anjum naar Holwerd, 27 kilometer;
4. Op 21 mei 2009 op Ameland, 21 kilometer;
5. Op 5 april 2010 op Terschelling, 22 kilometer;
6. Op 26 juni 2009 op Vlieland, 21 kilometer;
7. Op 30 september 2012 van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie, 27 kilometer;
8. Op 14 april 2013 van Sint-Jacobiparochie naar Hallum, 26 kilometer;
9. Op 12 juni 2011 van Hallum naar Dokkum, 27 kilometer;
10. Op 12 oktober 2008 van Dokkum naar Buitenpost, 21 kilometer.

Van De Haukes naar Schagen, tussen Wad & IJ

Donderdag 21 februari 2013 

Aan de voet van de Westfriesedijk tussen Keinse en Schagen

Schitterend winterweer

Durkje en ik rijden van Schagen naar De Haukes. Vanuit de jachthaven van De Haukes vertrekken we om 9.15 uur voor ons tweede dagtraject van de meerdaagse langeafstandwandeling van Den Oever naar Amsterdam. Van de wandelgids ‘Van Wad tot IJ’ bewandelen we vandaag het traject van De Haukes naar Schagen, over een afstand van ongeveer 22 kilometer. 

Als we van start gaan, is het schitterend winterweer. De zon schijnt aangenaam, maar de temperatuur blijft vandaag rond het vriespunt en vanwege de straffe noordwesten wind is de gevoelstemperatuur vandaag min 9 graden Celsius, aldus de weermannen. Warm aangekleed en met voornamelijk de wind in de rug hoeft dat geen enkel probleem te zijn. Integendeel, het is heerlijk fris wandelweer.

Vanuit De Haukes rond het Amstelmeer

We verlaten De Haukes over het jachthaventerrein. Voorbij de Haukersluis klimmen we naar de top van de Amstelmeerdijk, die hier rond het Amstelmeer ligt. Dit Amstelmeer is in 1925 ontstaan door de afsluiting van het Amsteldiep. Kilometers ver lopen we over de graskruin van deze brede dijk. Een groot aantal ganzen zit in verschillende groepen op en tegen de dijk. Als we te dichtbij komen, nemen ze de wijk en strijken neer in het Amstelmeer.

Van de Ulkesluis naar Wieringerwaard

Bij de Ulkesluis gaan we de brug over, om dan verder te wandelen over de kruin van de kanaaldijk langs het Waardkanaal. Wederom volgt een kilometerslang grasdijktraject, totdat we bij de molen en de gemaalsluis arriveren bij het dorp Wieringerwaard. Daar ontmoeten we bij de molen een Fries uit Kollum, die hier druk aan het werk is om de bliksembeveiliging van de oude molen te inspecteren. 

Kleine Sluis bij Anna Palowna

Vanuit Wieringerwaard wandelen we richting Anna Palowna. Als we daar aankomen, is het al bijna 11.45 uur. Omdat het te koud is om zomaar ergens te gaan zitten en we nu al tweeëneenhalf uur hebben gelopen, zou het mooi zijn hier een horecagelegenheid te vinden, waar we even binnen kunnen pauzeren. We hoeven niet door Anna Palowna, maar zien op de wandelkaart dat in Kleine Sluis-Anna Palowna wel een horecagelegenheid is. Op goed geluk verlaten we even de wandelroute om te zien of we vlak over het Oude Veer wellicht ergens binnen kunnen zitten. Dat lukt gelukkig direct al bij het eerste eetcafé van Kleine Sluis, direct over de brug aan de overzijde van het Oude Veer.

Oude Sluis en Keinse

Na een aangenaam warme lunchpauze gaan we weer terug over het Oude Veer, om over de Kneeskade onze route te vervolgen. Langs het water lopen we naar het dorpje Oude Sluis. We passeren het oude sluiswachtershuisje en gaan over de klapbrug het dorp in. 

Langs de Grote Sloot en de Keinsmerweg lopen we dan naar Keins(e). In het buurtschap Keinse staat de Keinskapel, die gewijd is aan Onze Lieve Vrouw van de Keins. Omstreeks het jaar 1510 spoelde hier in de buurt een houten Mariabeeldje aan op de Westfriese dijk, vermoedelijk afkomstig van de voorsteven van een Portugees schip. Dat houten beeldje is hier niet meer in de kapel, maar wel een keramiek beeld van Maria, gemaakt door Jules Rummens uit Roermond.

Over de Westfriese dijk naar Schagen

Voorbij deze kapel gaan we verder over de geasfalteerde kruin van de Westfriesedijk. Eerst lopen we om de Keinser wiel heen en verderop dalen we af naar de voet van de Westfriesedijk, om door een klaphekje en over een houten bruggetje op een graspad te komen. Vóór ons ligt Schagen, onze bestemming voor vandaag. 

Het is vandaag al behoorlijk kouder geworden, want de zon is enkele uren geleden al verdwenen achter een dik wolkenpak en de koude wind waait onophoudelijk. 

We lopen over de havenkade van Schagen en steken verderop de N245 over, om dan door te lopen naar de Markt van Schagen, waar ons hotel staat, tegenover de rooms-katholieke Christoforuskerk. Hier arriveren we rond 14.00 uur, na een wandeling van 5 uur en een kwartier.

Met de auto - die hier in Schagen staat - halen we de andere auto uit De Haukes, waarna we direct door rijden naar Bergen, waar we één van de auto's parkeren, zodat we morgen vanuit Schagen naar deze auto in Bergen kunnen wandelen.

Elfstedenschaatsers langs de elf Friese steden

Zaterdag 11 februari 2012

Elfstedenschaatsers op de Feinsumer Feart tussen Alde Leie en Feinsum

Wiebe Wieling: "Het kan niet!"
Het slechte, maar begrijpelijke en verwachte nieuws van de afgelopen week is dat het bestuur van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elfsteden heeft besloten dat de 16e Friese Elfstedentocht deze week niet kan en dus ook niet wordt uitgeschreven. Daarentegen was het goede nieuws - tevens oproep - van Elfstedenbestuurder Oostenbrug om deze week vooral wel gebruik te maken van al die geveegde banen, door veel Friese vrijwilligers in de afgelopen week aangelegd.

Elfstedenschaatsers starten en finishen
Van die suggestie en oproep hebben velen graag gebruik gemaakt. Ook vandaag wordt er weer volop in Fryslân geschaatst, en zeker ook op de Elfsteden-schaatsroute. Vanmorgen vroeg zijn velen in Leeuwarden of verder op de route op het ijs gestapt, om vandaag de hele tocht of een deel van de hele route te schaatsen. Deze ervaringsdeskundigen vertellen op radio en televisie dat het hier en daar onderweg inderdaad gevaarlijk is; dat ze ook nog stukken met onbetrouwbaar ijs zijn gepasseerd. Jan Wijbe is vandaag vanuit Groningen met de trein naar Buitenpost gereden, om vervolgens van Buitenpost te lopen naar Kollum, om daar op het ijs van de Dokkumer Trekvaart te stappen, Hij is van Kollum, via Dokkum, Bartlehiem, Wijns en Britsum naar ons in Stiens geschaatst en vertelde dat ook op de Dokkumer Ee veel schaatsers onderweg waren; een aantal allicht Elfstedenschaatsers, onderweg naar Dokkum, of al weer van Dokkum via Bartlehiem en Aldtsjerk richting Leeuwarden, om op de Bonkevaart te finishen.

Vrouwbuurt en Alde Leije
Ook gisteren was het voor alle schaatsers in het algemeen en voor de Elfstedenschaatsers in het bijzonder een hele mooie zonnige schaatsdag, met een matige wind. Ideaal schaatsweer dus. Vanuit Leeuwarden ben ik aan het eind van de middag naar Onze Lieve Vrouwenparochie gereden om daar bij de Vrouwbuurstermolen schaatsers vanuit Franeker vanaf de Blikvaart Vrouwbuurt te zien passeren richting Feinsumer Feart. Daarna kijk ik nog in Alde Leie, waar alle schaatsers bij de nieuwe sluis van de Elfstedenvaarroute passeren, waar voor schaatsers een voortreffelijk kluuntraject is aangelegd met vele traptreden en een kluunpad om op deze manier op snelheid en geleidelijk klimmend en dalend om deze nieuwe sluiskolk heen te kunnen klunen.

Feinsumer Feart
Tenslotte rijd ik vanuit Alde Leie via Feinsum naar Stiens. Tussen Alde Leie en Feinsum passeer je dan de stenen brug over de Feinsumer Feart. Dit is een prachtig uitzichtpunt om de schaatsers vanuit Alde Leie te zien aankomen over de Feinsumer Feart, die vervolgens onder je door schaatsen over de Feinsumer Feart richting Feinsum. Vanuit Feinsum gaan de schaatsers dan verder over deze vaart naar de Dokkumer Ee, om daar noordwaarts te draaien, richting Dokkum. Ik ontmoet een echtpaar, dat vandaag met de auto de hele dag langs de Elfstedenschaatsroute rijdt, om op bepaalde plaatsen langs de route even te stoppen om de Elfstedenschaatsers en al die andere schaatsers te zien passeren.

Elfstedensfeer in Fryslân
Afgelopen week was een week van 'Elfstedenkoorts'; een week hard werken voor baanvegers, een spannende week voor potentiële Elfstedentochtschaatsers en een topweek ook voor de media, die zich vol op een mogelijke Elfstedentocht hebben gestort. En de schaatsers, zij schaatsen door het prachtige Friese landschap, elke kilometer zoveel mogelijk genietend van ijs, landschap, prestatie en sfeer in Fryslân.

Lanterfanten over Route 1.1 van Buitenpost naar Anjum

Maandag 1 juni 2009
Als we vanmorgen naar Anjum rijden, kruisen we bij de brug over de Dokkumer Ee wielrenners van de Fietselfstedentocht, die op deze Tweede Pinksterdag als een lang lint door Friesland rijden. In Anjum parkeren we de ene auto en daarna rijden we naar het startpunt van onze wandeltocht van vandaag: Buitenpost. Op deze "healsnein" (christelijke feestdag) bewandelen Durkje en ik de 28 kilometer lange route nummer 1.1 van de wandelgids "Friesland voor lanterfanters". Deze wandeling van Buitenpost naar Anjum krijgt in de wandelgids als titel mee: "Nieuwe toekomst voor getemde zee"; waarmee de actuele bestemming van de voormalige Lauwerszee wordt bedoeld.

Vanaf het NS-station Buitenpost lopen we door het schilderachtige Paradyske en langs de Stroobosser Trekvaart naar Kollum. Vervolgens lopen we van Kollum naar Kollumerpomp, met - ten zuiden van Kollumerpomp - zicht op het grote aantal schotelantenne's (ofwel paraboolantenne's) van Burum. In Kollumerpomp pauzeren we aan de voet van een oude zeedijk. Over die slaperdijk lopen we langs het zogenoemde Contributiehuisje: een waterschapsmonument dat in 1828 werd gebouwd als stormwachtershuisje, in een tijd dat de zeedijk waarop dit huisje staat bij stormvloed het wassende water van de Lauwerszee moest keren.

Dan steken we de Kwelderweg over om het 5.000 hectare grote Nationaal Park Lauwersmeer binnen te wandelen. Daar volgen we door de verruigde graslanden, door de rietvelden, moerassen en bossen eerst een deel van de Vogelroute en daarna een deel van de Diepsterbosroute. Als we op een hoger gelegen wal bij het jacht(vlucht)haventje van het Dokkumerdiep even gaan pauzeren, volgt een verrassende ontmoeting. Mede-regiocomitélid (Vereniging VU-Windesheim Fryslân) Gerben Stavenga en zijn echtgenote Dini Stavenga-van der Waals (emeritus-predikant) komen met Nordic Walking-stokken in onze richting de hoge wal op klimmen. Een mooi moment om hier gevieren even te pauzeren op onze elkaar alhier kruisende wandelpaden.

Langs het Kollumeroord (voorheen YMCA-buitencentrum) en het Dokkumerdiep lopen wij dan naar Dokkumer Nieuwe Zijlen. Als we aan de overzijde van het Dokkumerdiep aan de voet van de voormalige zeedijk in noordelijke richting verder gaan, krijgen we af en toe mooie doorkijkjes naar het Lauwersmeergebied door de openingen in de oude Lauwerszeedijk. Een tweede verrassende ontmoeting volgt als we deze slaperdijk over steken om de polder Ezumakeeg in te gaan. Op de zeedijk ontmoeten we medepelgrim (Santiago de Compostela) Jitse van der Wal met zijn echtgenote. Zij fietsen vandaag vanuit hun woonplaats Kollum rondom het Lauwersmeer. Zowel Jitse als Durkje & ik hebben ervoor gekozen om het pelgrimspad naar het Spaanse Santiago de Compostela in een aantal opeenvolgende jaren te bewandelen. Af en toe wisselen we onze pelgrimservaringen uit tijdens de bijeenkomsten van het Fries Genootschap van Sint Jacob.

Door het prachtige natuurschoon van Ezumakeeg arriveren we bij de sluisbrug van Ezumazijl, gebouwd in 1901. Daarna wandelen we naar het boerengehucht Stiem, om vervolgens om de Aardgasboorlocatie naar Esonstad en Oostmahorn te gaan. Na een korte pauze in Oostmahorn lopen we via het gehucht Jewier naar de koren- en pelmolen van Anjum, waar onze auto staat. Via Buitenpost gaan we aan het eind van de middag weer naar huis. Een prachtige wandelroute met heel mooi weer: de hele dag zon, warm en op de vlaktes een heerlijk verfrissende, stevige noordenwind. Perfect wandelweer dus.