Neilêzing

Sneon 12 jannewaris 2013

De dichtbondel 'Neilêzing' van Atze Bosch

Earste dichtbondel

In ‘letbloeier’, sa wurdt de dichter-skriuwer Atze Bosch (1927-2011) neamd op ’e efterflap fan syn twadde dichtbondel. Syn earste dichtbondel ‘Alles op syn tiid’ ferskynde by de KFFB yn jannewaris 2009, doe’t Bosch al oer de tachtich jier wie. In wiere letbloeier. As bestjoer fan de Kristlik Fryske Folksbibleteek hawwe wy Atze yn de KFFB-jiergearkomste fanjannewaris 2009 it earste eksimplaar útrikt fan syn moaie earste dichtbondel. Dat wie in fertsjinne kroan op alle fersen, dy’t er skreaun hie.

Twadde dichtbondel

Mar Atze Bosch hie folle mear poëzy skreaun. Dat doe’t twa jier letter - ein 2011 - syn ierdske libbensreis dien wie, lei der noch mear as genôch om in twadde bondel út te jaan. In nije, twadde dichtbondel waard nei Bosch syn ferstjerren gearstald troch in kommisje, besteande út syn omkesizzer Janke Feenstra-Bosch, skriuwster-sjongeres Grytsje Kingma-Zantema en dr. Bernard Smilde (sweager fan Atze).

Yn novimber 2012 wie syn twadde bondel ferzen klear en op 16 novimber 2012 wie ik der by yn Tresoar yn Ljouwert, doe’t postúm de twadde dichtbondel fan Bosch by de KFFB ferskynde. Dy bondel krige as titel: ‘Neilêzing’, as ferwizing nei it weardefolle, dat op it lân noch efterbliuwt, nei de rispinge. Op it omslach stiet in bypassende foto fan frou J.Y. Sijens-Wassenaar.

Neilêzing
Bosch syn teksten sprekke oan troch suver en linich taalgebrûk, en springe der bytiden út troch geastige en geastlike rykdom. Wa’t syn pinnefruchten lêst, sil soks wis ûnderfine.

De 66 gedichten yn dizze nije dichtbondel fan de KFFB binne printe yn de folgjende acht tema’s:

1. Fryslân en it Frysk, mei bygelyks it moaie gedicht oer ‘De emigrant’ en oer ‘De Bonkefeart’.
2. Leafde en lok; mei ‘Ljochtmoannenacht’ mei linige fersrigels lykas: ‘Tusken beamkeguod en reiden, op ‘e grins fan heide en fean, by de bosk-omseame greiden sjochst in boerespultsje stean’;
3. Boerelân en boerelibben; mei in hjerstich tredde koeplet yn it ‘Jister-Trijelûk’;
4. Jier en dei; lês dêr yn ‘Ofskie fan ‘e dei’ oer ‘in berntsje, skjin tenein troch mem yn ’t smûke bedsje lein,’;
5. Bisten en blommen; mei ‘Snie’, dat alles wisket ûnder in wintersk bewâld, foar in bern in toverwrâld;
6. Lieten út oratoaria, lykas: Ruth, Mozes en ‘It ljocht fan ‘e wrâld’;
7. Om Krysttiid hinne; fan, oer en tusken ‘Krêbe en krús’;
8. Oare geastlike teksten, mei de oersetting ‘De minsken fan foarby’, hja binn’yn it ljocht, binn’frij.

By josels begjinne

As bestjoerder fan de KFFB haw ik Atze Bosch yn de ôfrûne jierren kennen leard as in freonlik en beskieden man. Syn moaie gedicht ‘Net in oar’ stiet ek yn dizze nije bondel. It is in gedicht dat dy beskieden Atze Bosch as Neilêzing fan syn skriuwsels oan ús oerlanget as wy eltse nije dei begjinne; thús, op it wurk, yn tsjerke, op it sportfjild en op strjitte. Tink dan nochris oan en libje dizze wurden fan Atze Bosch:

Net in oar

Jei dei oan dei de frede nei;

dêr moatte wy nei stribje,

dat jong en âld op hiel de wrâld yn frede en leafde libje.

Mar dy’t soks wol, ferwachtingsfol,

moat net in oar oerwinne,

mar earst teset oer eigen hert en by himsels begjinne.

 

Lanterfanten over Route 4.2 Leeuwarden-Oentsjerk v.v.

Maandag 28 mei 2012 - Tweede Pinksterdag

Easy Tweede Pinksterdag
Ook voor vandaag wordt prachtig weer voorspeld. Durkje en ik kiezen ervoor om evenals gisteren ook vandaag te gaan wandelen. Niet zo ver en niet zo lang als gisteren, maar tien kilometer korter. Vandaag zullen we het tweede wandeltraject van het vierde deel van de wandelserie 'Friesland voor Lanterfanters' lopen. Dat is de route vanuit Leeuwarden naar Oentsjerk en dan via een iets zuidelijker traject weer terug naar Leeuwarden. Een wandeltraject van 18 kilometer, niet zo lang, dus we kunnen het vandaag rustig aan doen. Lekker 'easy' op deze mooie, warme Tweede Pinksterdag.

Stadshof van Eden
Om 9.30 uur parkeren we onze auto bij het Haak-gebouw van Stenden Hogeschool op het parkeerterrein van de Kenniscampus Leeuwarden aan de Rengerslaan. Hier begint Route 4.2. Wandelgidsauteur Fokko Bosker gaf deze route de titel: 'Dwalen door de stadshof van Eden'. We lopen langs de Dokkumer Ee en steken bij de Dammelaan de Dokkumer Ee over, om vervolgens aan de oostoever door de Leeuwarder Vrijheidswijk in noordelijke richting te lopen. Via het 'heechhout' steken we de Bonkevaart over en dan komen we in en door Snakkerburen.

Eerste Efstedenfietsers passeren Lekkum
Het volgende dorp waar we door wandelen, is Lekkum. Aan de noordoostzijde van Lekkum zien we de voorhoede van de fietsers die vandaag meedoen aan de jaarlijkse Elfstedenfietstocht. Het zijn op dit moment van de dag nog voornamelijk racefietsers, die de vaart er aardig in hebben. Zij zijn vanmorgen vroeg in Bolsward gestart en zijn nu al weer op weg vanaf Dokkum richting Leeuwarden, om daarna de Friese Zuidwesthoek in te gaan. In de ruime bocht voorbij Lekkum gaan wij verder over het Wynser Binnenpaad, een prachtig fiets- en wandelpad dat door de weilanden in noordelijke richting loopt, parallel aan de Dokkumer Ee.

Wandelaars ontmoeten fietsers
Aan het eind van het Wynser Binnenpaad komen aan in Wyns.We pauzeren bij Eetcafé De Winze, op het terras aan de Dokkumer Ee. Het pontje van de Wynser Oerset vaart af en toe heen en weer om fietsers en wandelaar hier over de Dokkumer Ee te zetten. Na deze koffiepauze verlaten we Wyns. In de bocht van Wyns nemen we rustig de tijd om een lange sliert voorbijfietsende Elfstedentochtdeelnemers te bekijken. Ze hebben de wind in de rug en de vaart zit er ook hier in de bocht behoorlijk in. Een bonte stoet fietsers trekt aan ons voorbij, aangemoedigd door de hier en daar staande groepjes toeschouwers. Racefietsen, toerfietsen, kinderfietsen, ligfietsen, handfietsen en tandems, ze zoeven allemaal snel voorbij. De fietsers genieten zichtbaar van alle aandacht en aanmoedigingen. Vlak buiten Wyns staan onze dorpsgenoten, de Stiensers Ale & Jannie aan de kant van de weg. Voorbijkomende familieleden krijgen hier drinken aangeboden door hen. Wij zien hier ook zwager Theo uit Dokkum en neef Lieuwe uit Heerenveen voorbijfietsen.We roepen hen toe, maar door de drukte en de snelheid horen en zien ze ons niet.

Naar Stania State
Door de berm lopen we Wyns uit, terwijl ondertussen een groot aantal fietsers - soms met zijn vieren of vijven naast elkaar - ons snel voorbij fietst. Verderop gaan de fietsers rechtsaf richting Lekkum. Daar gaan wij rechtdoor richting Oenkerk. Als we langs het riviertje de Murk lopen, halen Ale & Jannie ons in op de fiets. We lopen een eindje met zijn vieren verder tot we bij hun auto arriveren. Wij gaan een eindje verder, om in oostelijke richting over het zand- en ruiterpad naar de N361 te lopen, om daar over te steken naar het park van Staniastate in Oenkerk. In het park nemen we een etenspauze op een bankje bij de vijver, onder een immense rode beuk in dit voorname, statige park; onmiskenbaar het ontwerp van de beroemde 19e eeuwse landschapsarchitect Lucas Roodbaard.

Liever zand dan beton
De wandelgids geeft aan dat we tegenover de Proefboerderij van PTC+ over een betonpad tussen de weilanden door moeten, richting Gytsjerk. De toegang tot dit betonpad is volgens een verbodsbord echter verboden. Vanaf het erf van de proefboerderij roept een man dat we eerst nog over de weg door moeten lopen naar een menpad, dat ongeveer een kilometer verderop ligt. Dat is een prima advies, want dat brede zand-/ruiterpad is veel mooier dan het aangegeven betonpad en bovendien loopt dit menpad door een schilderachtige weidegebied. Dit menpad voert ons naar de Canterlandseweg ten westen van Gytsjerk.

Tegeltjesbrug Elfstedenschaatser
Verderop gaan we over de blauwe tegeljesbrug, die is 'bekleed' met de vele geglazuurde aardewerktegels met daarop evenzovele Elfstedenschaatser afgebeeld. Ook vandaag trekt deze unieke tegeltjesbrug veel bekijks. Op de volgende splitsing komen we langs een EHBO-post van de Elfstedenfietstocht. De EHBO-ers vertellen ons dat ze nog een kwartiertje zullen wachten alvorens ze alles opruimen, want de laatste fietsers zijn zo langzamerhand wel voorbij deze plek. Bij Miedum komen we langs het opmerkelijke kerktorentje zonder kerk, verscholen in de omliggende bomen.

Langzaamaansociaalactief
Nog voordat we in Lekkum arriveren, nemen we het fietspad linksaf naar de Bullepolder, waar de Leeuwarder nieuwbouwwijk Blitsaard wordt gebouwd. Een groot aantal kavels ligt hier nog braak, gereed om te verkocht en bebouwd te worden. Gezien de huidige recessie zal dat hoogstwaarschijnlijk nog wel enkele jaren duren. Over de oude Miedwei gaan we naar Snakkerburen en daarna lopen we door de Leeuwarder Vrijheidswijk weer terug naar onze auto op het parkeerterrein van Stenden Hogeschool. We arriveren daar zes uren nadat we we hier vanmorgen van start zijn gegaan. We zijn in elk geval in onze opzet geslaagd om de 18 kilometer in een rustig tempo af te leggen. Bovendien hebben we onderweg veel meer dan gemiddeld de tijd genomen om hier en daar eens even een praatje te maken met deze en gene die we onderweg ontmoeten. Niet alleen in sociaal opzicht is dit dus een heel geslaagde dag, maar ook qua beweging en aanschouwde schoonheid van natuur en landschap heeft deze dag ruimschoots aan alle verwachtingen voldaan. Een hele mooie Tweede Pinksterdag dus.

Elfstedenschaatsers langs de elf Friese steden

Zaterdag 11 februari 2012

Elfstedenschaatsers op de Feinsumer Feart tussen Alde Leie en Feinsum

Wiebe Wieling: "Het kan niet!"
Het slechte, maar begrijpelijke en verwachte nieuws van de afgelopen week is dat het bestuur van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elfsteden heeft besloten dat de 16e Friese Elfstedentocht deze week niet kan en dus ook niet wordt uitgeschreven. Daarentegen was het goede nieuws - tevens oproep - van Elfstedenbestuurder Oostenbrug om deze week vooral wel gebruik te maken van al die geveegde banen, door veel Friese vrijwilligers in de afgelopen week aangelegd.

Elfstedenschaatsers starten en finishen
Van die suggestie en oproep hebben velen graag gebruik gemaakt. Ook vandaag wordt er weer volop in Fryslân geschaatst, en zeker ook op de Elfsteden-schaatsroute. Vanmorgen vroeg zijn velen in Leeuwarden of verder op de route op het ijs gestapt, om vandaag de hele tocht of een deel van de hele route te schaatsen. Deze ervaringsdeskundigen vertellen op radio en televisie dat het hier en daar onderweg inderdaad gevaarlijk is; dat ze ook nog stukken met onbetrouwbaar ijs zijn gepasseerd. Jan Wijbe is vandaag vanuit Groningen met de trein naar Buitenpost gereden, om vervolgens van Buitenpost te lopen naar Kollum, om daar op het ijs van de Dokkumer Trekvaart te stappen, Hij is van Kollum, via Dokkum, Bartlehiem, Wijns en Britsum naar ons in Stiens geschaatst en vertelde dat ook op de Dokkumer Ee veel schaatsers onderweg waren; een aantal allicht Elfstedenschaatsers, onderweg naar Dokkum, of al weer van Dokkum via Bartlehiem en Aldtsjerk richting Leeuwarden, om op de Bonkevaart te finishen.

Vrouwbuurt en Alde Leije
Ook gisteren was het voor alle schaatsers in het algemeen en voor de Elfstedenschaatsers in het bijzonder een hele mooie zonnige schaatsdag, met een matige wind. Ideaal schaatsweer dus. Vanuit Leeuwarden ben ik aan het eind van de middag naar Onze Lieve Vrouwenparochie gereden om daar bij de Vrouwbuurstermolen schaatsers vanuit Franeker vanaf de Blikvaart Vrouwbuurt te zien passeren richting Feinsumer Feart. Daarna kijk ik nog in Alde Leie, waar alle schaatsers bij de nieuwe sluis van de Elfstedenvaarroute passeren, waar voor schaatsers een voortreffelijk kluuntraject is aangelegd met vele traptreden en een kluunpad om op deze manier op snelheid en geleidelijk klimmend en dalend om deze nieuwe sluiskolk heen te kunnen klunen.

Feinsumer Feart
Tenslotte rijd ik vanuit Alde Leie via Feinsum naar Stiens. Tussen Alde Leie en Feinsum passeer je dan de stenen brug over de Feinsumer Feart. Dit is een prachtig uitzichtpunt om de schaatsers vanuit Alde Leie te zien aankomen over de Feinsumer Feart, die vervolgens onder je door schaatsen over de Feinsumer Feart richting Feinsum. Vanuit Feinsum gaan de schaatsers dan verder over deze vaart naar de Dokkumer Ee, om daar noordwaarts te draaien, richting Dokkum. Ik ontmoet een echtpaar, dat vandaag met de auto de hele dag langs de Elfstedenschaatsroute rijdt, om op bepaalde plaatsen langs de route even te stoppen om de Elfstedenschaatsers en al die andere schaatsers te zien passeren.

Elfstedensfeer in Fryslân
Afgelopen week was een week van 'Elfstedenkoorts'; een week hard werken voor baanvegers, een spannende week voor potentiële Elfstedentochtschaatsers en een topweek ook voor de media, die zich vol op een mogelijke Elfstedentocht hebben gestort. En de schaatsers, zij schaatsen door het prachtige Friese landschap, elke kilometer zoveel mogelijk genietend van ijs, landschap, prestatie en sfeer in Fryslân.

Schaatsen na schooltijd

Dinsdag 7 februari 2012

Na schooltijd schaatsen op de Kletsefeart in het Stienser Aldlân

Strenge vorst
Toen ik vanmorgen vroeg naar het werk in Leeuwarden reed, vroor het 15 graden. Strenge vorst dus, en een prima temperatuur om een steeds dikkere ijslaag te krijgen op bijvoorbeeld de Friese meren, sloten, kanalen en vaarten. Het is vandaag prachtig winterweer: vriezend en een heerlijke winterzon bij een heldere lucht. Ideaal weer om te schaatsen.

Kletsefeart in Stiens
En dat schaatsen kan al enkele dagen prima op de Kletsefeart, die door de nieuwbouwwijk Aldlân van het Friese dorp Stiens loopt. De omwonenden hebben er in de afgelopen dagen voor gezorgd dat brede schaatsbanen sneeuwvrij zijn gemaakt, dus er kan heerlijk worden geschaatst op de Kletsefeart. En voor wie de Kletsefeart te klein is, is er nog de mogelijkheid om doorschaatsend Stiens te verlaten over de Stienzer Feart - via Britsum - naar de enkele kilometers oostelijker gelegen Dokkumer Ee. Daar kun je dan kiezen om linksaf in noordelijke richting te gaan naar het beroemde bruggetje van Bartlehiem, of in zuidelijke richting naar Leeuwarden naar de Bonkevaart, beide onderdeel van de Friese Elfstedentocht op de schaats.

IJspret voor jong en oud
Nog niet eens zo lang geleden heeft de schoolbel van de beide basisscholen van Stiens-Zuidoost geklonken, of de eerste kinderen verschijnen al met of zonder ouder(s) en schaatsen op het ijs van de Kletsefeart. Snel de schaatsen aan en dan kan de ijspret beginnen. Even later wordt er door jong en oud geschaatst. Sommige ouders lopen met de kleine kinderen die nog niet kunnen schaatsen op het besneeuwde middengebied van de Kletsefeart. Het waait nauwelijks en de winterzon maakt dat het aangenaam vertoeven is op de mooie ijsvloer hier in Stiens.

Route 5 van "Leeuwarden. Natuurlijk!"

Zondag 8 februari 2009

Na het avondmaal in De Hege Stins en het middagmaal thuis gaan Durkje en ik direct op stap. Mooi winterweer, een helderblauwe lucht met oerhollands witte wolken, af en toe een kleine bui met speels dwarrelende sneeuw, het zijn de ingrediënten van een mooie winterse middag in het veld. Als wandelroute kiezen we vanmiddag route nummer 5 uit de wandelgids "Leeuwarden. Natuurlijk". Deze route is 10 kilometer lang en heet: "Snakkerburen en Lekkum".

We starten in noord-Leeuwarden, in Lekkumerend en wandelen over de Lekkumerweg naar het terpdorp Lekkum. Dan over de Canterlânswei naar Miedum, met zijn toren zonder kerk. Aan onze rechterhand ligt dan in de verte de Leeuwarder nieuwbouwwijk Blitsaerd en tussen ons wandelpad en Blitsaerd ligt de Bullepolder, waarin nog het ijs op de sloten ligt.

Voorbij Miedum lopen we over een boerderijpad om de Groote Miedumerpolder heen, in de richting van de Dokkumer Ee. Bij de Dokkumer Ee aangekomen, gaan we in zuidelijke richting over het Wynserbinnenpaad, langs de kop-hals-rompboerderijen en tussen de velden door weer terug naar Lekkum.

In Lekkum wandelen we aan de voet van de terp om de 18e eeuwse kerk heen, om vervolgens eerst langs de Dokkumer Ee en verderop weer door het veld naar Snakkerburen te gaan. Bij het Drenkelingenkerkhof - dat sinds 1873 werd gebruikt voor overledenen van wie men de identiteit niet kon vaststellen - komen we Snakkerburen binnen. In Snakkerburen gaan we over de Bonkevaart en dan door de Leeuwarder Vrijheidswijk, langs de Bonkevaart weer terug naar Lekkumerend waar onze auto staat.