Een reis in de tijd langs het werk van fotografe Elske Riemersma

Donderdag 19 februari 2026

 

Lunchlezing van Elske Riemersma in Tresoar te Leeuwarden

Lunchlezing over fotografie

Vanmiddag wonen Durkje en ik de Lunchlezing bij van Elske Riemersma, die wordt georganiseerd in Tresoar te Leeuwarden.

In deze lunchlezing vertelt fotografe Elske Riemersma over de series en portretten die ze in Fryslân maakte. 

Ze belicht de keuzes in aanpak van fotografie en vertelt over haar contacten met de geportretteerden. 

Daarnaast vertelt ze over de betekenis van het ‘gezien worden’. 

Haar fotografie is sociaal bewogen, waarbij de mens centraal staat.

In deze lezing maken we als het ware ‘Een reis in de tijd langs het werk van fotograaf Elske Riemersma’.

Elske Riemersma

Elske Riemersma (1956) verhuisde op zesjarige leeftijd met haar Friese ouders naar het Friese Tijnje. 

Later verliet Elske Tijnje om te studeren, en werkte ze als jongerenwerkster in Haarlem. 

Nadat ze besloot om fotografe te worden, verhuisde ze terug naar Fryslân. 

Ze werkte als fotografe voor tal van maatschappelijke en culturele instellingen. 

Daarnaast ontwikkelde ze eigen fotoprojecten. 

Naast fotografe is ze ook docente fotografie. In 2012 richtte ze het cursuscentrum voor fotografie ‘de Fotofabryk’ op, en ze geeft hier nog steeds leiding aan. Vanuit de Fotofabryk organiseert ze in samenwerking met dbieb colleges over fotografie.

Lezing

In 1981 maakte ze haar eerste foto’s. Ze fotografeerde, en drukte in die tijd haar foto’s ook zelf af.

Ze werkte in twee vrouwen-fotocollectieven, en kwam terug naar Fryslân, omdat ze de Friezen en de Friese taal miste.

Ze fotografeerde demonstrerende vrouwen die protesteerden tegen de toenmalige behandeling van vrouwen in het arbeidsproces. De Vrouwenbeweging van die tijd was heel erg bepalend voor veel vrouwen van die tijd.

• De eerste serie foto’s die ze ons vanmiddag laat zien, dateert van 1983, en is gerelateerd aan haar mem. Eerst doorloopt ze met ons de levensloop van haar moeder. Haar mem werd dienstmeisje en huisvrouw. Mem was de hele dag druk, en had heel weinig tijd voor zichzelf.  

Dan maken we de oversteek naar 1988, als ze in een woonschip in Sneek wonen. Daarover maakte ze een fotoreportage, waarbij journalist Ate de Jong de tekst voor het fotoboek schreef. Botsingen met anderen en vrijheid om de trossen los te laten, komen nadrukkelijk aan de orde in dat fotoboek. De bootbewoners (volwassenen en hun kinderen) stonden in die tijd aan de rand van de samenleving. Het thema dat hierbij past, is ‘gezien worden’. Over dat belang van gezien worden, gaat veel van de fotografie van Elske.

• Dan stappen we over naar de fotografie van woonwagenbewoners in Leeuwarden in 1988, die werd gebruikt voor een tentoonstelling over het wonen en leven in een woonwagenkamp; over warmte en saamhorigheid op het kamp.
• Vervolgens spreekt ze over haar foto's van vrouwen in de toen voor vrouwen niet-gebruikelijke beroepen en in de kunst in 1988.
• In de tijd dat Elske kind was, waren getrouwde vrouwen handelingsonbekwaam, en hadden ze voor veel zaken de toestemming van haar man nodig. De wetgeving daarover veranderde in 1955, maar de erfenis van de aloude behandeling van vrouwen ebte nog lang door. Vrouwen waren daardoor toen nog wel heel lang beperkt in hun bewegingsvrijheid.
• Elske heeft ook gewerkt bij de Vrouw en Werk-winkel in Leeuwarden.
• Vervolgens maakte ze een serie over de Meisjes in de metaal, in de jaren 1991-1992-1993. De aandacht die de meisje voor hun werk hebben, valt op op de door haar gemaakte foto’s. Het gaat hier om de nasleep van de tweede feministische golf.
• Van 1997 en 1998 dateren haar foto’s voor de krant ‘Do en ik’, van Kleurrijk Friesland, over de persoonlijke verhalen van mensen uit andere landen. Dit in een tijd die veel vriendelijker was dan nu; waarin mensen veel meer begaan waren met bijvoorbeeld asielzoekers.
• Dan gaan we naar 2002, naar het lokaaltje achter de Gereformeerde Kerk van Tijnje. Elskes heit was slim en leergierig. Hij had wellicht de universiteit kunnen doen, maar zijn leven verliep heel anders. Hij werd namelijk kapper, eerst bij de Marine, later in Amsterdam, en dan toch weer terug naar Fryslân, waar hij een kapperszaak in Tijnje kocht, en ernaast nog bijbanen had, in de tijd dat ze als gezin in Drachten woonde. Elske maakte een tentoonstelling over de laatste kappersdagen van haar vader. 
• Vervolgens fotografeerde ze in 2005 de laatste boeren in de Zuidlanden bij Leeuwarden, waar boerengrond zou worden getransformeerd in nieuwbouwland. Ze fotografeerde daartoe uitgebreid bij twee boerenfamilies. 
• In 2008 maakte ze een serie Studies voor het boek Bûtenkans, over de hulpverlening van mannen, over ‘wâldpiken’, die vanaf 13 à 14 jaar reeds begonnen te werken, en vanaf hun 50e jaar al afgebrand waren, dan vaak ook verslaafd aan de alcohol.   
• In 2008 liep ook het fotoproject ‘Echt moai/Echt mooi’, over het schoonheidsideaal van vrouwen. Ze fotografeerde vrouwen zo natuurlijk mogelijk, en maakte ook close ups met bijvoorbeeld zichtbaar aanwezige rimpels. Het fotoboek daarover verscheen in het Nederlands en in het Fries, en er kwam een reizende fototentoonstelling, en veel lezingen en uitzendingen, ook op tv. Interviews daarover gingen daarentegen over het innerlijk van vrouwen. Els fotografeerde de vrouwen zo neutraal mogelijk. Dat was niet altijd heel gemakkelijk, want vrouwen zijn meestal heel kritisch op hoe ze over komen op foto’s.  
• Vervolgens maakte ze foto’s in 2015 over kinderen op hun lievelings(speel)plek in Leeuwarden, om te laten zien hoe kinderen hun leven ervoeren en hoe zij hun toekomst voor ogen zagen.  
• In 2021-2022 komen we bij haar laatste fotoproject ‘Welkom in Heechterp’. Ze maakte samen met drie andere fotografen reportages over de verhalen en over de dromen van de toenmalige bewoners van de Leeuwarder wijk Heechterp. Haar insteek daarbij was het favoriete recept van de gefotografeerde wijkbewoners. Fotograferen van die bewoners deed in hun eigen leefomgeving. 

Al fotograferend heeft Elske Riemersma in de loop der jaren de veranderingen in de samenleving laten zien.

Ze hoopt in de toekomst nog eens een boek te maken met haar foto’s van de afgelopen jaren.

Marco Polo’s tegenligger – pelgrimage, diplomatie en een onvoorstelbare alliantie tussen Oost & West

Woensdagavond 18 februari 2026

 

Tjalling Halbertsma als spreker in De Beurs

Rabban Bar Sauma

Aan het einde van de 13e eeuw reisde een bijzondere man vanuit China’s hoofdstad als bedevaartganger naar Europa. Deze man begreep dat de wereld groter was dan het rijk waarin hij geboren was. Het gaat hier over de Chinese monnik-diplomaat Rabban Bar Sauma (1220-1294).

Tijdens zijn bezoeken aan Rome, Parijs en Bordeaux ontmoette hij koningen, kardinalen en de paus, en schreef hij een levendig reisverslag. 

• Wie was deze tijdgenoot van de Italiaanse avonturier Marco Polo (1254-1324)? 
• Wat had deze Chinese pelgrim en gezant gemeen met het Westen?
• Waarom zijn we deze bezoeker uit China en zijn reisverslag vergeten? 
• Wat is de betekenis van deze reiziger uit China voor de wereld van vandaag? 

Het verhaal van deze diplomaat is het verhaal van (a.) de Kerk van het Oosten, (b.) van het Mongoolse wereldrijk en van (c.) een onvoorstelbare alliantie tussen een Mongoolse Khan en de koningen van Europa. 

Tjalling Halbertsma

Vanavond wonen Durkje en ik de lezing over bovenstaande thematiek bij in De Beurs te Leeuwarden. Deze lezing wordt georganiseerd door Studium Generale Leeuwarden. Spreker is Tjalling Halbertsma.

Tjalling Halbertsma is decaan van de faculteit Campus Fryslân en bijzonder hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen. Eerder was hij werkzaam voor onder meer de Nederlandse ambassade in China, met standplaats Ulaanbaatar in Mongolië. Hij is auteur van verschillende reisverhalen en boeken over vroege reizigers en ontmoetingen tussen Azië en Europa, en schrijft momenteel aan een boek over Rabban Bar Sauma, die je zou kunnen beschouwen als Marco Polo’s tegenligger.

Rabban Sauma & Mar Markos

Van zijn reis schreef Rabban Sauma een reisverslag. Dat werd een bijzonder verslag van een bijzonder man. Sauma was afkomstig van Peking in China. Daarvandaan reisde hij naar Europa, en arriveerde in het jaar 1287 in het Italiaanse Napels.

De Italiaan Marco Polo maakte in dezelfde tijd zijn reis trouwens precies omgekeerd, namelijk vanuit Italië naar Peking in China.

Zoals Polo een icoon is geworden, is Rabban Sauma eigenlijk in de vergetelheid geraakt.

De tegengestelde reis van Marco Polo is overigens moeilijk te volgen. Het verhaal over Polo is wel boeiend, maar er missen zaken, en het ene klopt wel, maar soms het andere dan weer niet. Kortom, het blijft maar de vraag of Marco Polo die (hele) reis al dan niet zoals beschreven heeft gemaakt

Het reisverslag van Sauma is daarentegen heel goed te volgen, gaand langs plekken die we heel goed kennen.

De Mongoolse heerser en veroveraar Dzjengis Kahn (1162-1227) maakte het uiteindelijk mogelijk dat de hele reis vanuit Peking naar Europa door één persoon kon worden gemaakt. Voorheen kon dat alleen maar in afzonderlijke delen door opeenvolgende reizigers.

Rabban leeft in de jaren dat Kublai Khan- de kleinzoon van Dzjengis - keizer was.

Rabban Sauma groeide op in een gemeenschap van zogenoemde Nestoriaanse christenen, een uit Europa door de roomse kerk verstoten groep christenen.

Rabban gaat het klooster in, wordt monnik, en studeert daar veel. Dan trekt hij zich terug als kluizenaar, een aantal jaren lang. Mar Markos, een andere monnik, komt bij Sauma op bezoek, en komt bij hem in de leer. Mar Markos overtuigt Rabban om samen met hem de grote pelgrimage naar Jeruzalem te maken. Echter, door een wending van het lot, komen ze uiteindelijk in Europa terecht. 

In de geboorteplaats van Mar Markos is nog veel te vinden in de ruïnes van wat daar ooit in de tijd van Mar Markos heeft gestaan; onder andere een Nestoriaans kruis op een grafsteen, zijnde het kruis van de Nestoriaanse christenen in de Kerk van het Oosten. Daaronder staan drie inscripties in twee talen (o.a. Syrisch, Chinees en Turks), verwijzend naar de tijdperken van overheersing. Die restanten zijn eigenlijk heel kosmopolitisch, en dat nota bene daterend uit de 13e eeuw.

Naar Bagdad in plaats van naar Jeruzalem

De beide mannen reizen via diverse Nestoriaans-christelijke gemeenschappen in China naar Kazachstan, en worden onderweg ook gefaciliteerd door andere christelijke gemeenschappen, gedurende hun doorgaande reis naar het Westen.

Onderweg moeten Marco Polo en Rabban Sauma elkaar op een of andere wijze en afstand van elkaar ergens hebben gekruist gedurende hun elkaars tegengestelde wereldreis.

Reizen ging in die tijd lopend of te paard. 

Jeruzalem was echter - zo ontdekten Sauma & Markos - ingenomen door islamitische bezetters, en daarom gaan de beide mannen eerst naar Bagdad, om daar te wachten tot het moment dat ze Jeruzalem wel zouden kunnen bereiken en bezoeken.

Even terzijde: Tariq Aziz (1936–2015), de prominente Iraakse politicus en diplomaat die als vicepremier (1979-2003) en als minister van Buitenlandse Zaken (1983-1991) diende onder Saddam Hoessein, was van origine ook een Nestoriaanse christen. De gemeenschappen van Nestoriaanse christenen leven nog steeds in het Oosten.

 

Rabban Sauma als Mongools diplomaat in Europa

Om Jeruzalem te laten bezetten door de Mongolen, moest door de Mongolen een alliantie worden gesloten. Dat was mogelijk in samenwerking met Europese legers. Daartoe moest een Mongoolse diplomaat naar Europa worden gezonden. En die diplomaat was de christen-pelgrim Rabban Sauma. Hij moest die alliantie smeden tussen de Mongolen en de Europeanen. Zo veranderde de pelgrim Rabban Sauma onderweg in een diplomaat.

Vanuit Bagdad ging Rabban daartoe naar Constantinopel, en dan gaat hij per schip naar het Italiaanse Napels, waar hij in 1287 aankomt. Dat is aantoonbaar, aangezien Sauma de vulkaanuitbarsting van de Etna, en een zeeslag uit die tijd beschrijft in zijn verslag, kortom daardoor is zijn aankomst in dat jaar verifieerbaar geworden.

Vanuit Napels gaat Rabban dan naar de paus in Rome, waar die paus echter inmiddels is overleden, en hij om die reden dan de daar aanwezige kardinalen spreekt. Sauma bezoekt ook verschillende kerken in Rome, onder andere de basiliek van Santa Maria Maggiorekerk, waar in onze tijd de vorige paus (2025) is begraven. De beschrijvingen van Rabban, van zijn bezoeken in Rome zijn levendig en accuraat.

In Parijs ontmoet Rabban Sauma de koning van Frankrijk, en bezoekt hij ook beroemde relieken, waaronder de vermeende doornenkroon van Jezus. 

Dan bezoekt hij overigens ook nog de koning van Engeland, in het Franse Bordeaux.

Uiteindelijk gaat hij terug naar Rome, om daar de nieuw geïnstalleerde paus te bezoeken.

Van de gewenste Mongools-Europese alliantie is uiteindelijk niets terecht gekomen.

Terugblik op de Oost-West-Oost-reis van Rabban Sauma

• Reisgenoot Mar Markos is uiteindelijk in Bagdad achtergebleven. Die krijgt nota bene het hoogste ambt in de Kerk van het Oosten. 
• Er bestaan nog ettelijke authentieke documenten, die getuigen van de reis van Rabban. Er is dus heel veel bewijs, er zijn veel en goed gedocumenteerde bronnen van de reis van Rabban (zo ook in het Vaticaan).
• Vreemd is dat er in de loop der eeuwen ons als Europeanen zoveel van deze reis is ontglipt, en Sauma daardoor alom onbekend geworden.
• Op het plein in de hoofdstad van Mongolië staat nu een standbeeld van Marco Polo, en - aldus Tjalling Halbertsma - helaas niet een standbeeld van Rabban.
• Goed beschouwd zijn de ontmoetingen tussen Azië en Europa dus niet iets van pas onze tijd, want deze betrekkingen zijn al heel oud.
• Het reisverslag van Rabban Sauma is pas veel later ontdekt, en inmiddels bewerkt en vertaald. Daardoor is pas eind 19e eeuw meer duidelijk geworden over wat het ware verhaal is van Rabban Sauma.
• Rabban gaat na zijn missie in Europa terug naar het Oosten en sterft in Bagdad, zonder dat zijn reisdoel van de alliantie het dus beoogde doel heeft bereikt.
• Rabban had overigens onderweg een groot reisgezelschap bij zich. Sauma sprak Chinees, Syrisch en Perzisch, en kon middels de meereizende tolken van dat reisteam communiceren met de Europeanen. 
• Vrouwen hadden indertijd al een prominente rol in de Nestoriaanse kerk, en ook verder hadden vrouwen in de tijd van Rabban Sauma al prominente posities in de Mongoolse samenleving, mede veroorzaakt door het feit dat de mannelijke leiders regelmatig op pad waren voor uiteenlopende zaken, en dan namen hun vrouwen de belangrijke honneurs waar. 

Turfroute - Fietsroute 13-noord wandelen als rondje om de Groote Veenpolder

Woensdag 18 februari 2026
 

Langs de Amerikaanse windmolen De Herkules op de Bûtendiken

Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland

De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 

De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 

In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.

Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer

Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 

• Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is.
• De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
• De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer.

De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in 36 dagetappes, variërend tussen de 15 en 33 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Rondje om de Groote Veenpolder

Vandaag zijn we van plan om het grotere noordelijke rondje van de 30,6 kilometer lange Fietsroute 13 te bewandelen, van Nijbeets via De Veenhoop, Smalle Ee, De Wilgen en Boornbergum, en daarna weer terug naar Nij Beets, met een lengte van 19,8 kilometer, daarbij rondom de Groote Veenpolder gaand.

We vertrekken daartoe vanuit Feinsum om 8:20 uur, en rijden dan met de auto naar de Domela Nieuwenhuisweg. Bij café De Brêge laten we onze auto achter op een parkeerplaats.

Bij vertrek vanmorgen in Feinsum is het 1 graad Celsius, en in Nij Beets is de temperatuur bij aankomst om 13:15 uur inmiddels opgelopen naar 2 graden Celsius.

Het is nagenoeg de hele dag aangenaam zonnig weer; het waait eerst nauwelijks, en aan het eind van deze tocht waait het licht. Gelukkig blijft het droog. Prima winter-wandelweer dus.

Eerst naar De Veenhoop

Om 9:00 uur gaan we in Nij Beets van start bij het dorpscafé, om na de oversteek over de Domela Nieuwenhuisweg op de Dorpsstrjitte in noordoostelijke richting Nij Beets uit te lopen. Daarbij halen we een groepje van zes seniore wandelaars in, die onder begeleiding van een zorgmedewerkster een wandeling maken.

Voorbij de kerk gaan we de Kanaelwei-Noard op, om dan langs het kaarsrechte Polderhoofdkanaal verderop over de Kanaeldyk naar de Drachtster Heawei te lopen.  

Daar steken we via de ophaalbrug het Polderhoofdkanaal over, en wandelen we De Veenhoop binnen. 

In de Veenhoop gaan we over Het Stalt en het Eijzengapaed naar de Noordersluis, waar we het Polderhoofd-kanaal wederom oversteken.

Langs het Grytmansrak wandelen we dan naar de steiger van de pont, waarmee je in het recreatieseizoen de oversteek naar de Hooidammen kunt maken.

Over de Bûtendiken naar Smalle Ee

Vanaf hier gaan we de Bûtendiken op, om dan over deze hoger gelegen polderdijk langs de Headamsleat te lopen. Een sleepboot heeft dan zojuist de ophaalbrug van De Hooidammen gepasseerd, waarna de brug weer sluit. Dit is de plek waar Durkje en ik in 1983 onze trouwfotoreportage hebben laten maken, op de pont, op het skûtsje De Twee Gebroeders, en op de ophaalbrug aan de overzijde van het Grytmansrak, in De Hooidammen.

Ter hoogte van het Stobbegat komen we langs de Amerikaanse windmolen, die de naam 'De Herkules' draagt.

We blijven alsmaar de Bûtendiken volgen, die parallel aan de Binnenringvaart rechts van ons ligt. Aan de linkerzijde en aan onze rechterhand hebben we op een gegeven moment het weidse uitzicht over de petgaten van de Groote Veenpolder.

Om 11:00 uur lopen we - nog steeds op de Bûtendiken - de bebouwde kom van Smalle Ee binnen.

Er staan twee houten banken aan de kopse kant van de jachthaven. We nemen plaats op één van de banken, en genieten hier een beetje in de luwte, en met de zon in de rug van onze koffiepauze, met het zicht op de werklui die op dit moment bezig zijn met het vernieuwen van de walbeschoeiing van de jachthaven. 

Links van ons staat een man een kraan electrisch te laden met een aggregaat. Hij is werkzaam bij het bedrijf De Vries Cornjum, vlakbij onze woonplaats gevestigd, die verderop vandaag bezig met natuuronderhoud in de polder ten zuiden van de Mûntsegroppe.

Op de Kleasterkampen komen we langs de hoogte van de voormalige vestigingsplaats van het vroegere klooster Smelne van Smalle Ee.  

Een monument van een liggend kruis op een betonnen plaat met een naamplaat, waarop staat dat dit klooster in het jaar 1580 is opgeheven, is de stille getuige van de rijke kloosterhistorie van deze plek.

Een bijgeplaatst informatiepaneel toont een schets van de contouren van dit vroege klooster van Smalle Ee.

Via De Wilgen & Boornbergum terug naar Nij Beets

Over de deels verharde en halfverharde Mûntseleane - met die toepasselijke naam - lopen we van Smalle Ee in zuidelijke richting naar De Wilgen. Over de Drachtster Heawei lopen we het dorp in. 

Daar nemen we de afslag - wederom in zuidelijke richting - van De Middelgeast, en zo wandelen we door een bosperceel over dit fiets- en voetpad van De Wilgen naar Boornbergum.

Nadat we op de Westerbuorren Boornbergum achter ons hebben gelaten, horen we twee verschillende sirenes ons naderen. Vanaf de Krite vóór ons komen drie begeleidende, verkeersregelende motoragenten met sirene en zwaailicht en daar achter twee ambulances met sirene en zwaailicht aanrijden, die vlak vóór ons de Dykfinne op gaan.

Wij gaan op die T-kruising dan parallel aan die Dykfinne verder in zuidelijke richting, over het fietspad naar de Tolhekbuurt.

Aan de overzijde van de Tolhekbuurt volgen we het asfaltpad langs de Zandwinput Nij Beets, waarin een omvangrijk zonnepanelenveld op het water van de zandplas ligt.

Op de Leppedyk aangekomen, beëindigen we wandelend dit eerste deel van deze 30,6 kilometer lange fietsronde, en maken we over de Leppedyk en de Domela Nieuwenhuisweg te voet de door ons geplande doorsteek van de Zandwinput naar Nij Beets.

Om 13:00 uur bij onze auto aangekomen, steken we toch nog even het Polderhoofdkanaal over, om langs het openluchtmuseum It Damshûs naar het mooie sanitairgebouw voor vaartoeristen te lopen. Daar nemen we plaats op de houten bank voor onze lunchpauze aan het water. 

Na deze lunchpauze gaan we terug naar onze auto, waarmee we tot slot terug rijden naar huis.

Kat vangt muis in Feinsum

Maandagmiddag 16 februari 2026
 

Kat met zojuist gevangen veldmuis in Feinsum

Kat en muis
De veldmuizen die normaal gesproken in hun gangenstelsels leven in de beide slootwallen rond ons huis, hebben hun territorium verplaatst naar het hoger en droger gelegen grasland aan de andere zijde van het huis.

Dit betekent ook dat de katten uit de buurt hun jachtterritorium hebben verplaatst van de sloot naar het grasveld, waarin het gras tamelijk hoog staat in de winter.

Bijna elke dag zien we een kat in uiterste concentratie speuren naar een veldmuis in ons grasveld. 

Aan de gespannen bewegingen van de kat kun je zien dat daar ergens tussen het hoge gras een muis loopt.

En dan ineens een explosieve duik, en bijna altijd zie je dan een muis in de bek hangen van de kat, reddeloos verloren, in doodsstrijd.

Soms volgt er dan nog een tijdje een waar kat-en-muis-spel, waarbij de kat de muis even loslaat, die direct op de vlucht slaat, maar dan onmiddellijk weer wordt gepakt door de snellere kat. Enkele keren herhaalt zich dat tafereel, totdat de kat de muis in de bek meeneemt naar elders, veelal mee naar (t)huis.

Vanmiddag heeft de kat waarschijnlijk geen zin in dit spel, want na een snelle aanval verdwijnt de kat met de muis in de bek, op weg naar huis.

Even later is dezelfde kat weer terug in het gras, maar is dan minder fortuinlijk qua vangst, dus na enige tijd steekt de kat de straat over om langs It Kanael op goed geluk verder te jagen. 

Toch doorrijden bij Feinsum gaat niet goed

Maandag 16 februari 2026
 

Vooruit kan niet meer, achteruit uiterst moeizaam en traag

Doorrijden
Precies een week geleden meldde ik hier op mijn weblog in een blog dat het vanaf vorige week maandag voor vrachtwagens niet meer is toegestaan om de bebouwde kom van het Friese Feinsum te doorkruisen.

Een verbodsbord aan beide zijden van ons dorp maakt duidelijk dat - bestemmingsverkeer uitgezonderd - vrachtwagens niet meer door Feinsum mogen rijden.

Een Poolse chauffeur die vanuit het noorden over de Hege Hearewei zuidwaarts naar Feinsum rijdt, passeert helaas het waarschuwende inrijverbod, en merkt dan tweehonderd meter verderop dat hij Feinsum niet in mag.

Er dan er niet voor kiezend om die tweehonderd meter achteruit terug te rijden over de brede Hege Hearewei, om dan de Iestdyk in te slaan om zo naar de doorgaande provinciale weg te rijden, gaat de chauffeur met zijn voor het betonnen bruggetje veel te zware vrachtwagencombinatie toch over de smalle Hyltsjebrêge, om zo'n honderd meter verderop erachter te komen dat in de zuidwesthoek van Feinsum de bocht richting Stiens veel te krap is voor zijn lange vrachtwagen, er dan voor kiezend om vooruit dan toch maar het uitermate smalle asfaltweggetje - een geasfalteerd landbouwpad (het voormalige 'stienpaad') - in te rijden in westelijke richting.

Maar bijna aan het eind van het rechte stuk blijkt het niet mogelijk te zijn om op de T-kruising de bocht te nemen met zijn lange combinatie, en moet hij met een langdurig manoeuvreerwerk zijn vrachtwagencombinatie weer recht op het smalle pad zien te krijgen. 

Terugrijden

Dan is er maar één oplossing mogelijk, en dat is het hele lange smalle pad achteruit terug te rijden. 

Met behulp van de aanwijzingen van de bijrijder - in de kou en sneeuw midden tussen alle akkers - en wisselend achteruit en stukjes vooruit te rijden, lukt het de chauffeur na ongeveer een uur om de vrachtwagen achteruit de Hege Hearewei op te rijden, waarna hij vooruit dezelfde route over de Hege Hearewei terug kan rijden naar Feinsum.

Daar moet dan de smalle betonnen brug na een S-bocht wederom worden overgestoken, wat met een luid knarsend kraswerk tegen de brugwand na enige tijd toch lukt. 

Nog steeds mag de chauffeur Feinsum niet binnenrijden, met als resultaat dat hij in noordelijke richting Feinsum weer achter zich laat over de brede Hege Hearewei.

Pakistani Buffet in Vrouwenbuurtstermolen voor sponsoren van Ma'laap

Zondagavond 15 februari 2026
 

Toelichting bij Pakistani Buffet in Vrouwbuurtstermolen

Stienser Ma'laap-project voor christelijk onderwijs in Pakistaans Lahore

Vanavond komen we met circa dertig sponsoren bij elkaar in 'De Pakistani Buffet', het nog maar pas enkele dagen geleden geopende gezellige buffetrestaurant van Nasir en Shabanah in Vrouwbuurtstermolen. 

Deze bijeenkomst is bedoeld voor alle sponsoren van het Stienser Ma'laap-project, waarmee we met enkele tientallen sponsoren uit Stiens en uit de verre omtrek een christelijke basisschool, haar leerlingen en doorstuderende oud-leerlingen èn hun christelijke gemeenschap in de stad Lahore in Pakistan sponsoren.

Enkele keren per jaar komen we als tientallen sponsoren bijeen om met elkaar te bespreken hoe we met zijn allen het christelijk onderwijs voor ruim 80 leerlingen in Lahore kunnen garanderen door de gezamenlijke inleg van onze sponsorgelden. En dat doen we al zo'n tien jaar lang met succes.

We zouden er graag nog wel enkele sponsoren bij willen hebben, om erin te kunnen voorzien dat alle kinderen van deze christelijke basisschool ook een persoonlijke correspondentie met Nederlandse sponsoren kunnen onderhouden, dus mede-sponsoren zijn nog van harte welkom. 

Stiens verbonden met Lahore

Eén van onze project-activiteiten is dat we zo ongeveer eenmaal per jaar met z'n allen genieten van een Pakistaanse maaltijd, die wordt bereid door de initiatiefnemers van Ma'laap, Nasir & Shabanah, die enkele jaren geleden in Stiens ook hun afhaalrestaurant Lahore Catering begonnen, in combinatie met het exploiteren van een Pakistaanse foodtruck op markten, braderieën en bij uiteenlopende feesten en partijen. 

Omdat Nasir & Shabanah eind vorige week hun nieuwe buffet-restaurant openden in Vrouwbuurtstermolen leek het hen een goed idee om de jaarlijkse Pakistaanse maaltijd voor de sponsoren van Ma'laap (wat in het Urdu 'Verbinding' betekent) in hun nieuwe buffet-restaurant te organiseren.

Pakistani Buffet voor sponsoren van Ma'laap

Rond het avonduur komen we met de sponsoren bijeen, en starten we met een kort voorstelrondje, want ook vanavond zijn er weer nieuwe sponsoren bij die tijdens zo'n Ma'laap-activiteit dan ook worden geïntroduceerd in de betrokken gemeenschap van Ma'laap.

Daarna geeft Nasir een toelichting op de grote hoeveelheid maaltijdcomponenten - Pakistaans, Nederlands, vlees & vegetarisch, hartig & zoet - waaruit het Pakistaanse buffet van vanavond bestaat, en dan genieten we de rest van de avond van al dat lekkere eten, en van elkaars gezelligheid. 

Aan het eind van de avond worden Nasir & Shabanah hartelijk bedankt voor hun inzet om deze avond tot een groot succes te maken, en worden ook alle sponsoren en de Diaconie van de faciliterende Protestantse Gemeente te Stiens van harte bedankt voor het zo betrokken ondersteunen van dit positieve Fries-Pakistaanse sponsor-initiatief.

Kies het leven, kies de liefde!

Zondag 15 februari 2026
 

Voorganger Johan Helfferich in De Hege Stins van Stiens

Stiens is Tsjerke fan 'e Moanne

Als we vanmorgen De Hege Stins in Stiens naderen, vallen - evenals in de voorgaande twee weken - de omroeptechniekwagens op, die op het parkeerterrein van de kerk van onze Protestantse Gemeente te Stiens staan opgesteld.

In deze maand februari 2026  mogen wij als protestantse gemeente van Stiens namelijk de gastgemeente zijn voor het zondagochtend-tv-programma 'Tsjerke fan ‘e Moanne', van Omrop Fryslân.

Dit kan worden beschouwd als een prachtige kans om met z'n allen te laten zien waar we als kerkelijke gemeente voor willen gaan en op termijn voor staan. Deelname aan dit tv-programma sluit naadloos aan bij enkele van onze beoogde kernwaarden: 'gastvrijheid' en 'beste buren', waarmee onze gemeente een eerste stap probeert te zetten in wat we doen en laten. Door onze deuren open te zetten voor de Friese omroep, om hen in de gelegenheid te stellen onze zondagse vieringen in deze maand te registreren en uit te zenden, ontvangen wij niet alleen de bezoekers in de kerk, maar ook de vele mensen thuis die daar voor de buis met ons meevieren. Het herinnert ons er ook aan dat wij als gemeente geroepen zijn om open en gastvrij te zijn, voor elkaar, voor bezoekers en voor de vele kijkers en luisteraars die nu met ons verbonden zijn. 

Leven & Liefde

We zien uit naar bijzondere en inspirerende diensten, waarin we samen geloven, vieren en groeien. Vieringen waarin ontmoeting centraal staat, waarin jong en oud zich allen welkom voelen, en waarin we laten zien dat traditie en vernieuwing hand in hand kunnen gaan. 

Vanmorgen is het thema van deze ochtendkerkdienst: 'Kies het leven, kies de liefde!', hetgeen ook deze week weer is ontleend aan de bijbelse Bergrede van Jezus, die als een rode draad door de vier zondagen van februari 2026 van 'Tsjerke fan 'e moanne' loopt. 

Dat ook de liefde vandaag centraal staat, hoeft ons op de dag na gisteren - Valentijnsdag - niet te verbazen.   

De viering begint om 9.45 uur met een korte introductie, en de televisie-uitzending start even later om 10.00 uur. 

Na afloop van de uitzending hebben we als gemeente nog ruimte voor interne mededelingen, die specifiek voor onze eigen gemeente zijn bedoeld.

Voorganger van deze kerkdienst is Johan Helfferich, lector is Tea Stapert, en muzikale medewerking wordt verleend door onze eigen kerkorganist- en pianist Auke de Boer, die de samenzang begeleidt op de vleugel en op het kerkorgel, en die ook enkele muziekstukken op het kerkorgel voor ons allen speelt.

"Daar waar liefde heerst, en vrede,

daar waar liefde heerst, daar is God met ons."

Kies het leven, kies de liefde!

In de beide schriftlezingen staat in de Oudtestamentische tekst uit het bijbelboek Deuteronoium het 'Kiezen voor het Leven en voor de Liefde' centraal, en in het Nieuwtestamentische bijbelboek Mattéus staan óók de keuzes in je leven centraal.

In de verkondiging daarover - en over het thema van deze dienst - worden we eveneens voor die keus gesteld. 

Kiezen we voor 'hard' (als steen), of kiezen we voor 'hart', voor de liefde, voor de mens?

De Here Jezus, die door Zijn dood Zijn hart gaf, mag aan óns met recht vragen te kiezen voor het leven, te kiezen voor de liefde. 

De vraag aan ons waar wij hart voor hebben, raakt ook aan de Bergrede die in Stiens deze maand centraal staat. 

Jezus koos met Zijn hart voor ons; zullen wij dan ook maar met ons hart kiezen voor Jezus? Voor Zijn Liefde in ons leven, en met onze liefde voor Hem in ons leven?

 

Feinsumer Stamppotavond 2026

Zaterdag 14 februari 2026 - Valentijnsdag
 

Jaarlijkse Feinsumer Stamppotavond By Donia & Co

Gezellige avond voor Feinsumers
Vanavond hebben de inwoners van het Friese Feinsum hun inmiddels traditionele Stamppotavond van het jaar.

Deze avond wordt wederom gehouden in de Bed & Breakfast By Donia & Co in het centrum van Feinsum, waarin de grote huiskamer door enkele vrijwilligers van de Vereniging Dorpsbelang Feinsum is omgebouwd tot dorpsrestaurant. 

Andere leden-vrijwilligers van onze vereniging voor dorpsbelangen zijn druk in de weer geweest om drie verschillende stamppotschotels èn een grote pan erwtensoep (snert) te bereiden, samen ruim genoeg voor zo'n dertig dorpsbewoners die hier vanavond gastvrij worden ontvangen voor een gezellig samenzijn van diner en nazit.

Het diner wordt geopend door voorzitter Ate Reitsma, die iedereen welkom heet, en alvast allen die een bijdrage hebben geleverd aan het welslagen van deze avond bedankt.

Tussen het stamppottenbuffet en het dessert worden alle aanwezige dames liefdevol verrast met een witte roos, want het is vandaag immers Valentijnsdag!

Gedurende de hele avond draait een beamer-presentatie van foto's en filmpjes van Feinsum, van Feinsumers, en van de activiteiten die in de loop der jaren in Feinsum zijn georganiseerd.

Na de maaltijd is er nog volop gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan, onder het genot van een drankje.

En zo beleven de inwoners van Feinsum ook dit jaar weer de gezellige stamppotavond van Feinsum.

Mijn herberg aan de Camino

Woensdag 11 februari 2026
 

Cover van 'Mijn herberg aan de Camino'

De magie van de Camino

De Spaanse Camino naar Santiago de Compostella is een pelgrimstocht met een ongekende aantrekkingskracht. Dat ervaart ook de Nederlandse programmamaakster-presentatrice Anna Visser (1975). 

Wanneer na het plotselinge overlijden van haar partner het leven voor haar alle kleur heeft verloren, besluit ze haar rugzak te pakken en te gaan lopen, te pelgrimeren. 

Tijdens haar reis ontdekt pelgrim Anna de magie van deze Spaanse pelgrimsroute, die haar stap voor stap haar levenslust teruggeeft. 

De tocht verandert haar leven zo sterk dat ze bij thuiskomst een ingrijpende beslissing neemt: ze laat dan in Nederland alles achter zich en begint een volledig nieuw bestaan als herbergier van de pelgrimsherberg 'Aves de Paso' aan de Camino del Norte, in Pendueles, een klein dorpje in Spanje. 

Daar ontvangt ze elke dag nieuwe pelgrims, die veelal vertellen over hun bijzondere levensverhalen. 

In haar boek 'Mijn herberg aan de Camino' (2025) neemt pelgrim-herbergier Anna Visser je mee op haar reis van verlies & verdriet,  op weg naar het vinden van een nieuw leven en nieuw geluk. 

Anna Visser over Liefde, Troost, Hoop en Gastvrijheid

• Als ik in Spanje ben, voelt alles goed en op z'n plek.
• Sommige dingen veranderen niet.
• Er zitten grenzen aan onze pelgrimstoewijding.
• Het is een bijzonder gegeven dat de Camino je precies geeft wat je nodig hebt, op precies het juiste moment.
• Het is een enorm bevrijdend gevoel dat ik opnieuw kan beginnen, zonder het verleden dat op mijn schouders drukt.
• De regelmaat en eenvoud van niks anders dan de gele pijlen volgen, ervoor zorgen dat je genoeg water hebt en een slaapplaats voor de komende nacht; het geeft ruimte en lucht in mijn hoofd.
• Je laat een pelgrim niet alleen aan een tafel zitten.
• Eten is op de Camino sowieso om te delen.
• Je hoeft niks te vertellen als je daar geen zin in hebt.
• Oordelen en de ander de les lezen, is hier ver te zoeken.
• De verhalen, ervaringen en keuzes van medepelgrims geven het vertrouwen dat het misschien nog best wel wat kan worden met die toekomst, die nu nog als een gapend gat voor me ligt.
• Het missen blijft, maar de pijn verdwijnt.
• Het is indrukwekkend te zien waartoe je kennelijk als mens in staat bent, als je maar wil.
• Gewoon zitten en zijn.
• Het valt me zwaar om dit nieuwe gevoel van vrijheid en hoop achter me te laten.
• Laat het leven maar even gebeuren.
• Neem geen overhaaste beslissingen als je emotioneel onstabiel bent.
• Leef het leven waar je zo benieuwd naar bent.
• Ik wil de wereld optimistisch en met vertrouwen blijven zien.
• Niks hoeft voor altijd.
• Gezegden vinden hun oorsprong in de werkelijkheid.
• Het is belangrijk naast een gezamenlijk leven ook een eigen leven te leiden.
• Ik vind het heel fijn en troostrijk om me in deze zwartste tijden van mijn leven vast te kunnen klampen aan symbolen en rituelen, ook als ik die zelf maak.
• In tijden van verlies is iets zeggen altijd beter dan helemaal niets. Ook van heel dichtbij kun je zwijgen. Het wordt gezien en niet vergeten.
• Ik heb me erbij neergelegd dat de dood rare dingen met me doet.
• Laat de tijd (met haar helende werk) er maar overheen gaan.
• Het is niet zo dat ik gevlucht ben voor mijn verdriet. Je neemt jezelf en je problemen, zoals een heftig verlies, mee naar waar je ook naartoe gaat.
• Bij een 'Donativo' betalen de pelgrims met hun gift voor het eten en schoongewassen lakens voor de pelgrims van de volgende dag. Je bepaalt als pelgrim zelf wat je kunt missen.
• Het aantal pelgrims neemt ieder jaar enorm toe en het eind van die groei is nog niet in zicht.
• Een aantal belangrijke kernwoorden van de Camino zijn: Vertrouwen en Respect, Verbondenheid en Samen delen.
• In Spanje hebben we geen haast.
• Ik geloof dat ik nog niet eerder zo in het hier en nu ben geweest als op deze reis.
• Een dankbaarder publiek dan een stel uitgehongerde pelgrims kun je je als kok niet wensen.
• Je zou het werk in de herberg het beste kunnen omschrijven als elke dag een vrolijk verjaardagsfeest geven.
• Tijdens de reis leer je gaandeweg dat het prettig is om zo licht mogelijk bepakt te zijn.
• Veel pelgrims eindigen hun Camino lichter dan dat ze hem begonnen: met minder lichaamsgewicht, een lichter gemoed, en een lichtere rugzak.
• Camino-junkies zijn verslaafd aan de vrijheid en verbondenheid die je hier op de Camino vindt.
• Later is misschien wel nu.
• Het is het meest ontspannen voor pelgrims om te wandelen tot je die dag niet meer verder wil of kan, en dan de dichtstbijzijnde herberg op te zoeken om uit te rusten.
• Als je al zo lang van huis bent, is het extra belangrijk om je gesteund en geliefd te voelen.
• De andere kant op lopen (van Santiago de Compostela terug naar huis) valt pelgrims vaak zwaarder dan gedacht.
• Je moet moed hebben om je leven te veranderen.
• De Camino stelde me als geen ander op de proef, en ik wist niet hoe ik ermee om moest gaan.
• De wereld is mooi als je hem neemt zoals hij is.
• Wat een zegen is dit nieuwe bestaan dat ik hier heb gevonden.
• Was de Camino vroeger een bedevaartstocht voor alleen maar katholieke gelovigen, tegenwoordig is dat allang niet meer zo.
• De Camino en alles daaromheen is gevormd door haar wortels in de religie. Dat ademt door in de gebouwen, de tradities, en in de normen en waarden die op de Camino gelden.
• Bezittingen zijn vaak ook ballast, die je maar meedraagt in je leven, omdat je denkt dat je het nodig hebt. Het is lastig om ze los te laten, maar eenmaal bevrijd, geeft het ruimte en een helder hoofd.
• Belarus is het enige land in Europa waar de doodstraf nog wordt uitgevoerd.
• Via de pelgrimsverhalen reis ik elke dag weer de wereld over.
• De rommeligheid van Spanje heeft mijn hart gestolen.
• Geluk is zoveel meer waard dan geld.
• De Camino is een metafoor voor 'de deur naar een ander leven', met meer tijd voor wat er echt toe doet.
• Geniet van vandaag, je weet nooit wat er morgen komt.

Turfroute - Wandelroute 9 - Lippenhuizen en beekdal Koningsdiep

Dinsdag 10 februari 2026

 

In de Hemrikkerscharren door het beekdal van het Koningsdiep

Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland

De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 

De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 

In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.

Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer

Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 

• Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is.
• De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
• De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer.

De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in 36 dagetappes, variërend tussen de 15 en 33 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Wandelroute 9 - Lippenhuizen en beekdal Koningsdiep

Vanmiddag wandelen we - na eerst ons bezoek aan Ytje in Drachten - Wandelroute 9, die als thema mee kreeg: 'Een vrijwel gaaf beekdal als balsem voor het gemoed'. We kruisen daarbij tussen Beetsterzwaag en Lippenhuizen tweemaal het Koningsdiep, in het Fries 'It Alddjip' genoemd, dat hier door een prachtig beekdal stroomt.

Deze wandelroute heeft een lengte van 15,5 kilometer. 

We kiezen ervoor om zo noordelijk mogelijk - dichtbij Drachten - deze wandelronde te beginnen, en dat kan in Beetsterzwaag. De route gaat dan vanuit Beetsterzwaag door het beekdal naar Lippenhuizen, en vervolgens in de richting van De Hemrik, om dan weer door het beekdal te gaan, terug naar Beetsterzwaag, met afsluitend nog een rondje door Beetsterzwaag.

We vertrekken daartoe vanuit Drachten om 12:15 uur, en rijden dan met de auto naar It Merkelân in Beetsterzwaag. Tegenover Alliade laten we onze auto achter in de berm nabij de Freulesingel.

De temperatuur ligt vandaag enkele graden boven nul, en het is de hele middag zwaar bewolkt, en het waait nauwelijks. Af en toe valt er een hele lichte neerslag, maar zo weinig dat je er geen hinder van hebt, dus het is vanmiddag prima om buiten te zijn. 

Door het Wallebos naar het beekdal van het Koningsdiep

Om 12:35 uur gaan we vanaf It Merkelân de Freulesingel op, en begint onze rondwandeling.

Op De Walle komen we langs een tractor van boswerkers op het bospad. 

In zuidelijke richting gaan we vanaf dat punt het Wallebos in, waarin we eerst de Bosheuvel passeren, om verderop over een vlonderpad te gaan, met aan beide zijden van het vlonderpad het bosven, waarop nog steeds een laagje ijs ligt.

Ten zuiden van het Wallebos steken we in de overgang van de Zandlaan naar de Ald Hearrewei via de Lippenhuisterbrug het Koningsdiep over.

Dan volgen we de Ald Hearrewei over de Lippenhuister Heide.

Daar moeten we even aan de kant voor een achteropkomende fietser, met wie we in gesprek raken. Het is een Drent, die van origine uit Zeijen komt, die enkele jaren in Zweden heeft gewoond, en inmiddels woonachtig is in De Wilgen. Hij maakt dagelijks een fietstocht door deze streek, en doorkruist daarbij veelal dit beekdal van It Alddjip.

Door Lippenhuizen naar de Opsterlandse Compagnonsvaart

Op de Bûtewei aangekomen, gaan we verder in de richting van Terwispel, maar zover hoeven we niet te gaan, want onze route gaat over de Krûme Leane in zuidelijke richting naar Lippenhuizen.

Bij de Piterkerk lopen we de bebouwde kom van Lippenhuizen binnen.

Op de parkeerplaats van een appartementencomplex vinden we een bankje in de luwte, waar we onze broodjeslunch hebben alvorens we verder gaan.

Na deze buitenlunch volgen we vanaf De Buorren de Buorsterwyk, die langs de openbare basisschool en het dorpshuis gaat. Binnen ontmoeten we juf Ria, die ons al had zien komen aanlopen met onze rugzakken op. In het gesprek met haar vertelt ze dat ze ook enkele pelgrimspaden heeft bewandeld in Spanje en in Portugal, en dan heb je als medepelgrims elkaar heel veel te vragen en te vertellen. Ze gaat in het voorjaar weer op pelgrimstocht op de Spaanse Camino vanuit Ponferrada. Zin in!

Wij gaan verder, over de Liphústerwyk naar de Opsterlandse Compagnonsvaart.

Nog maar net op de weg langs de vaart lopend, komen we langs het huis waar Fokko Bosker woont, die de wandelgids heeft geschreven waarvan we vandaag deze wandelroute lopen. Hij staat buiten, dus we blijven even bij hem staan om met hem een praatje te maken over onder andere zijn boeiende werk als wandeljournalist-wandelgidsenschrijver.

Door het beekdal van het Koningsdiep

Voorbij de Reitsmadraai komen we bij de Polebrêge, die onder de rook van Lippenhuizen over de Opsterlandse Compagnonsvaart ligt. 

Vanaf die brug blijven we de vaart volgen, totdat we vlakbij De Hemrik een bospad op gaan in noordelijke richting.

Na het kruisen van eerst de Boerestreek en even later de Bûtewei gaat het verder over een breed karrenspoor door het bos, totdat we aankomen op de plek waar we het uitzicht krijgen op de uitgestrekte Hemrikkerscharren in het beekdal van het Koningsdiep.

In de Hemrikkerscharren komen we voorbij het bosperceel (rechts van ons) langs een kleine dobbe.

Getuige het naambord is dit Durk's Dobbe.

Links en rechts van het brede veldpad door de Hemrikkerscharren stromen de sloten af, door het beekdal, naar It Alddjip. Er ligt nog ijs op de sloten, het restant van de nachtvorst van de afgelopen dagen en weken.

Ter hoogte van de Uitkijktoren De Skarrekiker gaan we het Hemrikerpaed op, in noordelijke richting, tot aan de houten brug over het Koningsdiep.

Door Landgoed Lauswolt en de Overtuin van Lyndensteyn

Aan de overzijde van It Alddjip gaan we linksaf het bos in, waarbij we op een gegeven moment in het Landgoed Lauswolt de golfbaan kruisen.

Tussen het bospad en Hotel Lauswolt zijn twee mensen aan het golfen, met verderop het zicht op het statige Lauswolt.

Langs de golfbaan lopen we door naar It Merkelân, totdat we vlakbij onze auto uitkomen op de Freulesingel.

Omdat de wandelroute ook nog een rondje door Beetsterzwaag aangeeft, stappen we hier nog niet in de auto, maar gaan we over de Freulesingel en door het park achter het gemeentehuis van Opsterland naar de Hoofdstraat in Beetsterzwaag.

Door de Hoofdstraat lopen we naar de overtuin, die tegenover Lyndensteyn ligt. Bij het standbeeld van Neptunus gaan we die langgerekte overtuin in, met de lange vijver aan onze linkerhand.

Het Postelaantsje voert ons dan naar de zuidrand van Beetsterzwaag, waar we De Walle op gaan, tot aan de kruising met de Freulesingel. En dan hoeven we alleen nog maar de Freulesingel in noordelijke richting te volgen, totdat we op de kruising met It Merkelân aankomen bij onze daar geparkeerde auto. We stappen om 17:00 uur in, en rijden terug naar huis, waar we met enige vertraging (want bij Akkrum was een auto-ongeluk gebeurd) iets na 18:00 uur arriveren.

Feinsumer Holdingawei nu Verboden voor Vrachtwagens

Maandag 9 februari 2026
 

Verkeersbord Verboden voor Vrachtwagens bij de entree van Feinsum

Verkeersonhandig en verkeersonveilig
In afstemming met (de leden van) de Vereniging Dorpsbelang Finkum heeft de Gemeente Leeuwarden besloten dat vrachtwagens niet langer door de bebouwde kom van het Friese Feinsum mogen rijden, waarbij een uitzondering is gemaakt voor het bestemmingsverkeer in en door het dorp.

Dat is het resultaat van een jarenlang proces, waarin de bewoners van Feinsum jaren geleden al hun zorgen hebben geuit over de verkeersonhandige en verkeersonveilige situaties die in het dorp ontstaan als dat grote en zware verkeer door de smalle en bochtige dorpsstraat van Feinsum rijdt.
Vrachtwagenchauffeurs die Feinsum niet kenden, twijfelden regelmatig of het wel haalbaar zou zijn om Feinsum te doorkruisen, wat op zich wel mogelijk is. In de afgelopen jaren zagen we regelmatig dat (vaak buitenlandse) chauffeurs van grote vrachtwagens hun vrachtwagen stilzetten op de Hege Hearewei bij de ingang van Feinsum, teneinde eerst te onderzoeken of het al dan niet verantwoord zou zijn om het dorp met zo'n forse truck te doorkruisen. Dat kon trouwens wel altijd, zij het met enig manoeuvreren, vooral als er (personen-/bestel-/vracht)auto's aan de kant van de doorgaande weg stonden en/of als er verkeer vanuit tegenovergestelde richting kwam aanrijden.

Procedure en Navigatie
Na alle vooroverleg heeft de gemeente eerst nog een verkeerstelling voor wat betreft het doorgaande vrachtverkeer gehouden, en daarna is de lange procedure opgestart om Feinsum voortaan vrij te houden van doorgaand vrachtwagenverkeer.
Behalve het doorlopen van de ambtelijke procedure moeten bijvoorbeeld ook navigatie-leveranciers op de hoogte worden gesteld van het verbod voor vrachtwagens om het dorp in en door te rijden. Daarmee wordt onder andere voorkomen dat het zware vrachtverkeer vanaf de provinciale weg niet in de verleiding komt het dorp in te rijden, om bij het afslaan dan plotsklaps te zien dat dat niet is toegestaan, met als gevolg dat de al gevaarlijke verkeerssituatie van de kruising van de Holdingawei met de provinciale weg nog gevaarlijker zou worden dan die al is.
En dan is het ten lange leste vandaag zover dat de verkeersborden aan beide ingangen van het dorp worden geplaatst, waarmee dan onmiddellijk het verbod in werking treedt voor inrijdend en doorgaand vrachtverkeer, met (nogmaals) de uitzondering voor het bestemmingsverkeer. 

Zo wordt ook aan de westkant van Feinsum op de T-kruising van de Hege Hearewei met de Holdingawei het betreffende verbodsbord geplaatst, waardoor het aantal vrachtwagens dat voortaan door Feinsum zal rijden tot een minimum wordt beperkt.

Gelijktijdig wordt net buiten de dorpskom een 60-kilometerbord verwijderd dat daar al jarenlang overbodig staat, omdat er eerder al twee 60-kilometerborden staan onder de 'einde bebouwde kom'-borden. Kortom een verkeersbord erbij, en een verkeersbord weg.

Onverwacht bij Alliade in Stiens

Zondagmiddag 8 februari 2026
 

Korpsmuziek van De Nije Bazún bij Alliade in Stiens

Kerkdienst bij Alliade in Stiens

Vanmiddag zijn Durkje en ik aanwezig bij de kerkdienst die door en bij de zorggroep Alliade wordt georganiseerd in de ontvangstzaal van Alliade aan de Ieleane in Stiens. Bij aanvang van deze bijzondere kerkdienst met en voor de bewoners van Alliade is de zaal gevuld met circa vijftig kerkgangers.

Voorganger van deze middagdienst is dominee-geestelijk verzorger Jaap Overeem, en muzikale medewerking wordt verleend door De Nije Bazún, de brassband van buurdorp Britsum.

Deze kerkdienst is evenals de andere kerkdiensten in Alliade een samenwerking tussen Alliade en de Protestantse Gemeente te Stiens.

Onverwacht

Het thema van deze kerkdienst is 'Onverwacht'. 

Voorafgaand aan de dienst speelt De Nije Bazún een stevig muziekstuk, krachtig en uitbundig. Dan zit de stemming er in elk geval goed in. 

Dan wordt door korpslid Marijke met de klankschaal als het ware de kerkklok geluid, en is de viering begonnen. 

Dominee Overeem laat een aantal muzikanten hun muziekinstrument benoemen en tonen, en ze spelen allen een stukje muziek, opdat we horen van welke 'stemmen' de muziek straks zal klinken.

Het openingslied van deze viering zingen we met het volgende lied: 'Kom in de kring van Gods gezin'.

Daarop krijgen we de Groeten van God, en wordt de veelkleurige Paaskaars van Alliade aangestoken, waarbij we dan het lied 'Kom bij ons, o Heer' zingen, en daarop aansluitend direct het lied 'Komt, laat ons vrolijk zingen tot God die alles schiep'.

Is het moeilijk, of voelt het fijn!

Bij het thema van deze kerkdienst vragen we ons af wat we als gewoon ervaren, en wat dan onverwacht is, en wat het onverwachte met ons doet. 

Bij Alliade wordt wel gewerkt met pictogrammen, plaatjes waarmee de volgorde der dingen duidelijk gemaakt kan worden, teneinde de cliënten van Alliade niet op te schrikken met al te veel onverwachte gebeurtenissen. Iets wat onverwacht gebeurt, kunnen wij soms immers heel moeilijk vinden, maar ja, het onverwachte kan soms ook wel heel fijn zijn.

Na de introductie van het thema van deze viering speelt De Nije Bazún het muziekstuk 'Reflections', waarbij een soliste op de bugel een stevig solo-partij speelt, boven de zachtere ondertonen van De Nije Bazún uit. Brassband en soliste oogsten daarmee applaus als lof voor de mooie muziek van vandaag.

Fatima, de Barmhartige Samaritaanse

Na het gebed zingen we met z'n allen het populaire lied 'Lees je Bijbel, bid elke dag', voorafgaand aan het openen van de Bijbel, waaruit het verhaal van 'De Barmhartige Samaritaan' wordt voorgelezen.

Nadat De Nije Bazún dan weer muziek heeft gespeeld, volgt de verwerking van dit bijbelverhaal over het thema, met daarbij de onderliggende vraag: 'Van wie je het niet verwacht'. 

We zien een knuffel in hulpeloze toestand op de grond liggen. Een dominee komt voorbij, maar laat die hulpeloze in hopeloze toestand liggen. Ook de daarna passerende pastoor denkt 'mij niet gezien', als het op leniging van de nood van de man gaat. Dan komt Fatima aanlopen, een hoofddoek om, een Samaritaan representerend, onze medemens die net even anders is dan wij, die er anders uit ziet, van wie je niet zou verwachten dat zij de hulpeloze man op de grond zal gaan helpen. Maar, dan blijkt het juist wel deze Samaritaanse te zijn die de gewonde man die op de grond ligt, aanspreekt, hem ondersteunt, hem verzorgt, en erin voorziet dat ook de voortgaande zorg van dit hulpeloze slachtoffer gegarandeerd zal zijn. Niemand had dit verwacht, dus de ware hulp en zorg komt uit onverwachte hoek. 

Er is altijd iemand die op je wacht

Na deze thema-verwerking zingen we het lied 'Jezus die langs het water liep'.

Dan gedenken wij een bewoner van Alliade, die kortgeleden onverwacht is overleden. We danken samen, en bidden om wijsheid en om kracht voor alle mensen die het moeilijk hebben, die iemand missen, bijvoorbeeld door overlijden, of omdat die geliefde zover van je is verwijderd.

De inzameling van de gaven zorgt voor een financiële bijdrage aan het Steunfonds van de Protestantse Kerk in Nederland, dat zorgt voor vakanties voor mensen met een beperking. 

Na de collecte sluiten we deze kerkdienst af met het ontvangen van Gods Zegen via de voorganger, voor als we naar huis gaan, wetende dat we niet alleen zijn, want er zijn altijd mensen die op je wachten, die van je houden, en ook God gaat met je mee naar huis. 

En dan moet het dak er in figuurlijk opzicht nog even af voordat we aan de thee/koffie gaan, met de uitbundige blaasmuziek 'Crazy litte thing called Love' van De Nije Bazún, dat door de kerkgangers met groot enthousiasme wordt ontvangen met meeklappen en een groots applaus na afloop.

Tot slot is er nog alle tijd om gezellig met elkaar na te praten over onder andere deze waarde(n)volle kerkdienst met de bewoners van Alliade.

Zout van PG Stiens als Tsjerke fan 'e moanne

Zondag 8 februari 2026
 

De VituStins Cantorij zingt vandaag in De Hege Stins van Stiens

Stiens is Tsjerke fan 'e Moanne

Als we vanmorgen De Hege Stins in Stiens naderen, vallen - evenals vorige week - de omroeptechniekwagens op, die op het parkeerterrein van de kerk van onze Protestantse Gemeente te Stiens staan opgesteld.

In deze maand februari 2026  mogen wij als protestantse gemeente van Stiens namelijk de gastgemeente zijn voor het zondagochtend-tv-programma 'Tsjerke fan ‘e Moanne', van Omrop Fryslân .

Dit kan worden beschouwd als een prachtige kans om met z'n allen te laten zien waar we als kerkelijke gemeente voor willen gaan en op termijn voor staan. Deelname aan dit tv-programma sluit naadloos aan bij enkele van onze beoogde kernwaarden: 'gastvrijheid' en 'beste buren', waarmee onze gemeente een eerste stap probeert te zetten in wat we doen en laten. Door onze deuren open te zetten voor de Friese omroep, om hen in de gelegenheid te stellen onze zondagse vieringen in deze maand te registreren en uit te zenden, ontvangen wij niet alleen de bezoekers in de kerk, maar ook de vele mensen thuis die daar voor de buis met ons meevieren. Het herinnert ons er ook aan dat wij als gemeente geroepen zijn om open en gastvrij te zijn, voor elkaar, voor bezoekers en voor de vele kijkers en luisteraars die nu met ons verbonden zijn. 

Zout

We zien uit naar bijzondere en inspirerende diensten, waarin we samen geloven, vieren en groeien. Vieringen waarin ontmoeting centraal staat, waarin jong en oud zich allen welkom voelen, en waarin we laten zien dat traditie en vernieuwing hand in hand kunnen gaan. 

Vanmorgen is het thema van deze ochtendkerkdienst: 'Zout', hetgeen ook deze week weer is ontleend aan de bijbelse Bergrede van Jezus, die als een rode draad door de vier zondagen van februari 2026 van 'Tsjerke fan 'e moanne' loopt.   

De viering begint om 9.45 uur met een korte introductie, en de televisie-uitzending start even later om 10.00 uur. 

Na afloop van de uitzending hebben we als gemeente nog ruimte voor interne mededelingen, die specifiek voor onze eigen gemeente zijn bedoeld.

Voorganger van deze kerkdienst is domina Inge de Rouwe, lector is Hille de Haan, en muzikale medewerking wordt verleend door onze eigen VituStins Cantorij van Stiens, die voor en met ons zingt, zulks begeleid op de vleugel en op het kerkorgel door pianist-organist Han Giesing.

Jimme binne it sâlt fan 'e ierde

In de beide schriftlezingen staat het Zout ook centraal, zoals in het Oudtestamentische bijbelboek Levititus, waarin we lezen dat het zout - als teken van het verbond met God - niet mag ontbreken in elk graanoffer, en in het Nieuwtestamentische bijbelboek Mattéus, waarin we vervolgens lezen dat wij allen het zout van de aarde moeten zijn, zoals we als gelovigen ook het licht van de wereld zijn.

In haar Verkondiging wordt door domina De Rouwe uitleg gegeven bij de bijbelse betekenis van het zout (der aarde), vroeger en nu, voor de Joden van die tijd, en ook voor ons als christenen van heden ten dage.

Domina Inge de Rouwe daarover:

• Op zoek naar mensen zonder een groot ego, mensen die willen samenwerken, om het grote belang te kunnen dienen. Is dat niet hoopvol?
• De Bergrede is als het ware het Partijprogramma van het Koninkrijk der Hemelen.
• Wat zou Jezus van het programma van onze regering vinden?
• Onze kracht is dat wij het zout zijn
• Jezus gebruikte in zijn tijd altijd voorbeelden die tot de verbeelding spreken.
• Zout (sal), het witte goud, waaraan ons woord 'salaris' is ontleend.
• Jezus zegt tegen ons allen: "Jij bent het zout".
• Wij zijn dus als het ware 'het witte goud'; kostbaar in Gods ogen, smaakmakers die de wereld versterken, en medicijn tegen al het bederf in deze wereld.

Als wij onze kracht verliezen, 

dan hebben we geen relevantie meer.

Hoe zien mensen aan ons dat wij als dat zout zijn? 

• Ga wel wat doen, maar niet teveel, en niet te weinig. Het moet in evenwicht zijn. 
• Je moet door je eigen keuzes in je leven zichtbaar maken waarom dat zo belangrijk is voor jou. 
• Vertel bij gelegenheid waarom je doet wat je doet. 
• Laten wij in onze bescheidenheid krachtig zijn. 
• Maak - in verbondenheid met God - het koninkrijk van God zichtbaar.

Hoe weerbaar, moedig en overtuigd zijn gelovige mensen vandaag? 

• Wij moeten innerlijk onafhankelijk blijven van de tijd waarin we leven. 
• De Zaligsprekingen van de Bergrede helpen ons daarbij. Ze zijn een stuk vrijheid om het anders te doen. 
• Dan mag je het beste van jezelf geven, vrijwillig, jezelf geven, met kleine daden van liefde, elke dag weer opnieuw, om God te danken en Hem de eer te geven. 
• We doen dat samen, we doen dat met Hem!

Turfroute - Fietsroute 1-noord wandelen als rondje Ravenswoud

Zaterdag 7 februari 2026
 

Vanuit Kamp Oranje terug naar het grijze veld

Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland

De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 

De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 

In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.

Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer

Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 

• Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is.
• De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
• De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer.

De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in 36 dagetappes, variërend tussen de 15 en 33 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Rondje Ravenswoud

Vandaag zijn we van plan om het kleinere, noordelijke rondje van de 37,6 kilometer lange Fietsroute 1 te bewandelen, van Ravenswoud via Fochteloo door het Fochteloërveen, en daarna weer terug naar Ravenswoud, met een lengte van 19,8 kilometer.

We vertrekken daartoe vanuit Feinsum om 8:20 uur, en rijden dan met de auto naar de Boksloot, die langs Ravenswoud stroomt. Bij de rijksmonumentale brug over de Boksloot laten we onze auto achter in de berm van de Compagnonsweg.

Bij vertrek vanmorgen in Feinsum is het 2 graden Celsius, en in Ravenswoud is de temperatuur bij aankomst om 14:15 uur inmiddels opgelopen naar 6 graden Celsius.

Het is de hele dag mistig, van hele dichte mist (met een zicht van zo'n 100 meter) tot licht mistig aan het eind van de etappe, en het waait eerst nauwelijks, en aan het eind van deze tocht waait het licht. Gelukkig blijft het droog, en de hele etappe loop je als het ware in een klein wereldje, met nauwelijks ver-zicht.

Eerst naar en op het Zuideinde

Om 9:15 uur gaan we in Ravenswoud van start bij de brug over de Boksloot, om na de oversteek via die brug in westelijke richting de Compagnonsweg op te lopen. 

Aan het eind ervan gaan we iets zuidelijker het zogenoemde Parachutistenpad op, dat ook het Zuideinde wordt genoemd. Op het Zuideinde loop je eerst door het open veld, en verderop gaat het dan verder door een singel, tot aan de kruising met (ook) het Zuideinde.

Daar gaat het dan over het Zuideinde verder in noordelijke richting. Voorbij de T-splitsing met de Vogelrijd passeren we op het Zuideinde de voormalige Nederlandse-Hervormde Kapel, nu een toeristische verblijfsaccommodatie, die ook wel de Pelgrimskapel wordt genoemd.

Enkele minuten later lopen we op het Zuideinde tussen twee begraafplaatsen door, met de nieuwe begraafplaats links van de weg, en het oude kerkhof rechts van de weg. 

Op het oude kerkhof staat de klokkenstoel van Fochteloo, waarin twee luidklokken hangen, die vroeger hebben gehangen in de toren van de voormalige dorpskerk.

Van dat oude kerkje op de hoge bult van het kerkhof is niets meer te zien, dan alleen vier in de uithoeken opgestapelde kloostermoppen, zogenoemde Âlde Friezen, die als hoekstenen de contouren van het vroegere kerkje markeren. 

Oude grijze smalle grafstenen kleden dit oude kerkhof aan, ter herinnering aan aloude tijden.

Fochteloo

Aan het begin van het parkeerterrein bij het voetbalveld van Fochteloo staat een bijzonder kunstwerk van de beroemde Friese kunstenaar Anne Woudwijk uit Drachten, die hier een kunstwerk in drie losse steen-elementen heeft staan, die gedrieën een korhoender voorstellen, de vogel die hier al decennia terug helaas is uitgestorven.

Om 10:30 uur wandelen we de bebouwde kom van Fochteloo binnen.

Links van de weg staan in het mistige weiland twee pony's bij een ruif, ons tijdens het passeren in alle stilte gadeslaand. Het is een stille entree in dit zo mistig-stille landschap.

Nu hadden we op een bord zojuist al gezien dat Fochteloo een dorpscafé heeft, en dan hoop je dat het geopend is om er een kop koffie te kunnen drinken, maar tegelijk denk je bijna zeker te weten dat zo'n café in dit dorpje van zo'n vierhonderd inwoners op zo'n vroege zaterdagochtend gesloten zal zijn.

Toch, als we bij het café komen, zien we een in lichtletters oplichtend 'open' achter het caféraam hangen. Op het bordje bij de deur staat dat het café op zaterdag pas om 11:00 open gaat, en dan zien we iemand in het café ons groeten met een handopsteken. We voelen aan de deurkruk en kunnen zowaar al naar binnen, waar we gastvrij worden ontvangen door café-eigenaar Van Weperen, die eerder dan gebruikelijk zijn café al heeft geopend, en ons direct voorziet van een fikse mok koffie. 

Tijdens het koffiedrinken ontspint zich een goed gesprek met cafébaas Van Weperen, die ons een prachtig fotoboek laat zien, waarin 22 markante dorpscafé's van Fryslân worden beschreven in woord en beeld, waaronder ook dit dorpscafé 't Korhoen.

Na deze aangename koffiepauze gaan we ter hoogte van het kunstwerk van de Korhoenders van het Zuideinde over op het Noordeinde.

Kamp Oranje 

Ter hoogte van de Sociale Voedseltuin 'De Kleine Boerderij' verlaten we het Noordeinde, om daar een klein bosperceel binnen te lopen.

Hier betreden we een berucht kampterrein van het zogenoemde Kamp Oranje, dat tientallen jaren onderdak heeft geboden aan ten eerste de Arbeidsdienst, ten tweede de gevangengenomen NSB-ers, daarna aan de Vrijwilligers voor Indië en vervolgens aan de Repatrianten vanuit Nederlands-Indië, en tenslotte aan de in Nederland tijdelijk in de barakken gehuisveste Molukkers. Heel bijzonder welk een uitzonderlijke geschiedenis zo'n bosje hier midden in het open veld nabij Fochteloo heeft geschreven. Nu resteren er alleen nog paden door het bos, geasfalteerd en onverhard. 

De stilte op deze mistige winterdag spreekt hier als het ware boekdelen over een de roerige historie vol menselijke emoties.

Waar we op de Veenweg Kamp Oranje verlaten, gaan we wederom de dichte mist in van het grijze open veld. Links van de weg, in de schaduw van het bosperceel ligt nog sneeuw op de akker.

En vóór ons alleen een dichte mist over weg en veld.

Kamp Ybenheerd

Maar we laten de roerige Nederlands-Indische geschiedenis nog niet achter ons, want verderop gaan we wederom zo'n klein bosgebied in, waarin zich vroeger het zogenoemde Kamp Ybenheer bevond.

In een tijdsbestek van zo'n vijftien jaar rond de Tweede Wereldoorlog werden in dit kamp achtereenvolgens allerlei doelgroepen in de hier gebouwde barakken gehuisvest, waaronder zogenoemde Contractbrekers, Joodse mannen (afgevoerd naar Kamp Westerbork), Moeilijke jongens, Limburgers, Onderduikers, NSB-ers en Zuid-Molukse militairen. 

Op zo'n mistige, winterse dag krijg je er enig gevoel bij en veel respect voor hoe verschrikkelijk het voor veel mensen moet zijn geweest om hier in dit kamp in dit verlaten veengebied tijdelijk gehuisvest te zijn, soms zonder hoop en vol vrees voor wat al dan niet komen zou.

Fochteloërveen 

Als we ook dit bosperceel verlaten, gaan we weer het open veld in, nu van het Fochteloërveen. In en langs de rietkragen van dit veengebied ligt hier en daar nog een restant sneeuw, en ook ijs op het water.

We komen dan uit de voor het doorgaande verkeer al enige tijd geleden afgesloten weg van het Fochteloërveen, die we volgen tot voorbij de Parkeerplaats en de Vogelkijkhut van het Fochteloërveen. Daar draaien we een wandel- en fietspad op, langs een waterplas met een ijzige rand, die ons naar de Lycklemevaort voert.

Die Lycklemevaort blijven we volgen, totdat we bij de splitsing met de Meester Lokstraat een houten bank vinden, waarop we onder de druppende bomen in de mist plaatsnemen voor onze lunchpauze.

Grensweg tussen twee provinciën

Daarna blijven we alsmaar die Lycklemevaort volgen, tot aan de Fries-Drentse provinciegrens. Vanaf dit punt gaat het dan in zuidelijke richting verder over die tweeprovinciën-weg, de Menneweg, onder andere langs de NAM-locatie

Net voorbij de Kymmelswijk gaat het dan rechtsaf, een betonpad op in de richting van Ravenswoud.

Aangekomen op de Compagnonsweg gaan we die volgen, om even later de bebouwde kom van Ravenswoud binnen te lopen.

Aan het eind van de Eerste Kruuswiek komen we langs het kunstwerk van Hein Mader.

En direct daarna passeren we het beeld van De Veengravers (1979), van Wilma Burgers-Gerritsma.

Nu hoeven we alleen nog maar de Compagnonsweg uit te lopen, tot aan de brug over de Eerste Wiek.

Hier staat onze auto geparkeerd, waarmee we na het boodschappen in Appelscha eerst naar mim gaan voor onze koffievisite, en tot slot aan het eind van de middag naar huis terug rijden.