vrijdag 29 mei 2026

Pelgrimeren van Salamanca naar Calzada de Valdunciel

Pelgrimsroute van Sevilla (S) naar Santiago de Compostela (S)
Vía de la Plata van Sevilla naar Astorga
Van Salamanca naar Calzada de Valdunciel
Woensdag 22 april 2026 – 16,4 km.
Dag 24: 506,8 – 523,2 km.
 
Op het grote Plaza Mayor van Salamanca
Spaanse Vía de la Plata
Vanuit het zuiden van Spanje lopen verschillende Spaanse pelgrimsroutes naar Santiago de Compostela.
Eén van die aanlooproutes die Durkje en ik in 2024 richting Santiago de Compostela al liepen, is de zogenoemde ‘Camino Mozárabe’, die begint in Almería, en dan ongeveer 630 kilometer noordwestelijker eindigt in Merída, waar de Camino Mozárabe aansluit op de ‘Vía de la Plata’, die bij Astorga in het noorden van Spanje aansluit op de Camino Franchés, richting Santiago de Compostela.
Durkje en ik hebben ervoor gekozen om in 2025 te beginnen met de Vía de la Plata, ook vanuit het zuiden van Spanje, en ook richting Santiago de Compostela. De ‘Vía de la Plata’ is de ongeveer 680 kilometer lange pelgrimstocht van Sevilla naar Astorga. In 2025 liepen we al het traject van Sevilla naar Salamanca.
 

















En nu – in 2026 –vervolgen we onze pelgrimage vanuit Salamanca naar Astorga, om daarmee dit jaar de Vía de la Plata geheel uit te lopen, tot de plek waar die pelgrimsroute in Astorga eindigt op de Camino Franchés.
Vandaag lopen we van deze Vía de la Plata onze 24e etappe, over een afstand van 16,4 kilometer, van Salamanca naar Calzada de Valdunciel. We stijgen daarbij van 800 naar 806 meter hoogte.

Het gaat altijd anders dan je denkt 
Pelgrims weten dat je dag als pelgrim altijd anders zal zijn dan dat je had gedacht. En dat geldt Durkje en mij vandaag ook al weer, om die pelgrimsregel maar weer eens te bevestigen.
Het begint nog goed, want onze wekker hadden we voor vanmorgen gezet voor 7:45 uur in Hotel Matilde in Salamanca, en dan maken we ons in de hotelkamer gereed voor vertrek.
Maar dan gaat het direct al mis, want als Durkje haar opgevouwen wandelstokken uit haar rugzak haalt, blijkt dat beide wandelstokken gisteren kapot zijn gegaan, hetgeen moet zijn gebeurd bij de bagage-afhandeling vóór vertrek op Schiphol of bij aankomst op het vliegveld in Madrid. De veiligheidspallen waarmee je de wandelstokken op de gewenste lengte kunt fixeren, zijn op één of andere wijze uit de stokken geraakt, en die kunnen we ook na herhaaldelijke pogingen niet terugplaatsen op de daartoe bestemde plaats in de wandelstokken. Dit betekent dat Durkje haar wandelstokken zo in het geheel niet kan gebruiken tijdens deze voorjaarspelgrimage. We zullen dus voordat we vertrekken een oplossing voor dit gebrek moeten realiseren, of andere wandelstokken kopen. Dat gaan we eerst doen voordat we vertrekken voor onze etappe van vandaag.
Beneden naast ons hotel gaan we om 8:55 uur eerst ontbijten, dan hebben we dat maar alvast gehad, en gebruiken we de wachttijd alvorens de winkels open gaan.

Verlaat vertrek uit Hotel Matilde in Salamanca
Dan gaan we de stad in om enerzijds onze boodschappen voor vandaag en morgen te halen, en anderszins een oplossing te vinden voor onze wandelstokken. We zien dat voorbij een supermarkt een fietsenwinkel is, en omdat die fietsenzaak nog niet open is op dit vroege uur, gaan we eerst onze boodschappen halen in een supermarkt die al wel open is.
Dan vragen we de fietsenmaker of hij een oplossing ziet voor ons probleem. Ik opper een gaatje te boren door de wandelstokken, om er dan een boutje met een moer in te bevestigen waarmee de stokken op hoogte gefixeerd blijven. Hij verwijst ons dan echter door naar een winkel verderop voor orthopedische artikelen, omdat zij wellicht een oplossing vinden voor een kapotte wandelstok.
Daar aangekomen, vragen de medewerkers van de winkel of wij de wandelstokken een dag kunnen missen, want dan kunnen ze mee naar de techniekafdeling in een dorp verderop, en kunnen we ze morgen afhalen. Dat kan niet, dus ik vraag of ze tape hebben, waarmee we de stokken ook op hoogte kunnen fixeren. Dat hebben ze wel en op mijn aanwijzen rollen ze het sterke en brede tape rond de stokken, waarmee ze perfect op hoogte worden gefixeerd. Daarmee hebben we het probleem voor de duur van onze pelgrimage opgelost. En als het op den duur niet meer vast blijft zitten, plakken we er wel weer nieuwe tape omheen. Klaar is Kees.
We lopen terug naar ons hotel, pakken alle spullen in de rugzakken, en zijn dan om 10:50 uur klaar voor vertrek.

Door de oude binnenstad van Salamanca
Na het verlaten van ons hotel beginnen we onze voorjaarspelgrimage in een kerk. Daartoe gaan we de Sint-Maartenkerk binnen aan de overzijde van de straat.
We maken een rondgang door de kerk en vragen een geestelijke of we een stempel in onze pelgrimspaspoorten kunnen krijgen. Dat doet hij in de sacristie, maar die mogen we niet mee naar binnen. In de kerkzaal wachten we tot de man de sacristie uit komt met de stempel van deze parochie in onze pelgrimspaspoorten.
Achter in de kerk worden enkele kostbaarheden getoond in een met glas afsloten nis in de kerk.
Als we de kerk uit gaan, zien we aan het eind van de hoofdstraat nog de kathedraal van Salamanca. Hier en nu is onze pelgrimstocht begonnen.
Direct daarna gaan we het grote Plaza Mayor op, het beroemde stadsplein van Salamanca.
We doorkruisen het plein, omdat we onder het stadhuis onze route moeten vervolgen.
Als we het stadsplein achter ons hebben gelaten en al door de brede Calle de Zamora lopen, worden we aangesproken door een Spaans stel, waarvan de man ons vraagt of wij Padre Blas ook kennen. We vertellen hem dat we pater Blas vorige jaar in een parochiale herberg hebben ontmoet in Fuenterroble de Salvatierra, hetgeen hij prachtig vindt, want hij kent deze beroemde pater persoonlijk.
In een rechte lijn blijven we de brede winkelstraat volgen, en verlaten we het oude stadscentrum.

De stad Salamanca uit
Ook voorbij de grote stierenvechtersarena van Salamanca blijven we die rechte lijn volgen, richting noordelijke uitgang van de stad. 
Dan zien we de eerste wegwijzer van vandaag, namelijk een metalen Jacobsschelp in het wegdek van het voetpad.
We lopen door het bedrijven-terrein aan de noordelijke rand van Salamanca, waar hier en daar leegstaande bedrijfspanden staan, en bedrijfsterreinen een al lang geleden verlaten indruk maken.
Om 11:50 uur wandelen we de bebouwde kom van Salamanca uit.
Voorbij het voetbalstadion Helmántico komen we bij een grote rotonde, waar aan de overzijde van de weg een verkoopstalletje is, waar met name fruit wordt verkocht.
Als we onder de A-62 door zijn gelopen, volgen we een heel eind de N-630, en dan passeren we ook het eerste grote verkeersbord dat automobilisten meldt dat de Camino de Santiago hier langs de drukke verkeersweg loopt.

Naar Aldeaseca de Armuna
We lopen inmiddels links van de weg, en volgen de zo beroemde gele caminopijlen die in Spanje overal langs de route worden geschilderd om de pelgrims de juiste weg te wijzen.
Een kwartiertje later maken enkele wegwijzers ons duidelijk dat we niet langer over de N-630 hoeven te lopen, maar dat we hier een veldweg op dienen te gaan.
Op één van de wegwijzers staat ook het logo van de Ruta Vía de la Plata, om ons maar weer eens duidelijk te maken dat we echt op die lange pelgrimsroute wandelen.
Enkele minuten laten lopen we tussen onder andere bloeiende koolzaadakkers door.
Een boer is met zijn tractor bezig om over grote breedte het gewas te bespuiten met bestrijdingmiddelen.
Bij het eerste huis van Aldeaseca de Armuna zijn twee camino-wegwijzers aangebracht om de pelgrims welkom te heten in het dorp.
Bij een kleurrijke speeltuin worden we aan de Calle Ruta de la Plata met een naambord gewezen op de naam van dit dorp.
We komen in het dorp langs een lange muur met daarop een prachtige muurschildering van de Camino de Santiago.
In het dorpscentrum is de deur van het gemeentehuis open, dus we gaan er naar binnen om te vragen of we een stempel in onze pelgrimspaspoorten kunnen krijgen. Dat gaat helemaal goed, want de ambtenares weet precies wat ze daartoe moet doen, dus heel snel staan we al weer buiten met ons tweede stempel van vandaag.
Bij de dorpskerk aangekomen, gaan we even van de route af, want daar zouden we een bar kunnen vinden die open is, aldus een vrouw die ons daarover informeert.
De bar is open, en we nemen plaats op het terras waar we onze lunchpauze houden met thee en tortilla de patatas met een flesje koud water erbij.
We zitten hier heerlijk in de zon, terwijl een zachte, iets verkoelende wind waait. De temperatuur ligt zo rond de 20 graden vandaag, dus lekker warm wandelweer voor zo’n eerste dag.

Door de riviervallei naar Castellanos de Villiquera
Voorbij Aldeaseca de Armuna gaan we op een veldweg onder de A-66 door, en dan lopen we over die veldweg door naar het buurtschap El Prado.
Daar slaan we rechtsaf, om dan door een weids heuvelland verder te lopen. Verderop gaan we de riviervallei in, waar we op het diepste punt de waterloop van de Arroyo de la Encina oversteken.
Dan gaat het weer heuvelopwaarts de riviervallei uit. Bij de drie sportvelden arriveren we bij het dorp Castellanos de Villiquera. 
Op het clubgebouw staat een muurschildering van voetballers.
Even later zien we Castellanos de Villiquera vóór ons liggen.
Om 14:15 uur wandelen we de bebouwde kom van Castellanos de Villiquera binnen.
Rechts van de toegangsweg is een voormalige wasplaats, waar we enkele mooie muurschilderingen zien op twee naast elkaar staande gebouwen.
In de dorpsstraat komen we langs een huis met daarop een aan de pelgrimstocht gerelateerde muurschildering.
Nabij de kerk halen we in het gemeentehuis een stempel in onze pelgrimspaspoorten.
Prachtig blijkt ook de beschilderde watertoren van het dorp te zijn.
Onder het waterreservoir zien we een Jacobsschelp.
Op de onderzijde van het waterreservoir staat een prachtige muurschildering van de kathedraal van Santiago de Compostela.
Ook aan de andere zijde van de watertoren zien we een mooie muurschildering.
Aan de onderkant van het waterreservoir zien we een muurschildering van twee pelgrims die  door het veld trekken.
En ook als we het dorp uit wandelen, passeren we nog meerdere gebouwen met op de blinde muren mooie muurschilderingen.

Op weg naar Calzada de Valdunciel 
Voorbij Castellanos de Villiquera gaan we weer een breed veldpad op. 
In een lange rechte lijn gaat het dan voort in de richting van Calzada de Valdunciel, dat we rond 14:40 uur duidelijk vóór ons in de verte zien liggen.
Rechts van de veldweg zien we in de berm een rij cactussen staan.
Voordat we de laatste heuvelrug over moeten naar Castellanos de Villiquera komen we langs een rechtop gezette platte steen.
Daarop staat de afbeelding van een pelgrim, met eronder de pelgrimsgroet ‘Buen Camino’, waarmee alle pelgrims op de Vía de la Plata hartelijk welkom worden geheten in het dorp achter de heuvelkam.
In een nog steeds rechte lijn lopen we het dorp binnen, en lopen dan door naar het dorpsplein, waar een mooi gemeentehuis staat.
We zouden hier door kunnen lopen naar de herberg, maar we willen eerst nog een bezoek aan de dorpskerk brengen, want daarin zouden we volgens onze routegids een afbeelding van de apostel Jacobus kunnen zien. Maar helaas, de kerkdeur is gesloten, en we kunnen dus niet naar binnen. Helaas Jacobus.

Reserveringsregistratieproblemen om op te lossen
Dan lopen we weer langs het gemeentehuis en komen we al vrij spoedig aan bij de herberg waar we gisteravond een tweepersoons kamer hebben gereserveerd.
We bellen de herbergier, die na enkele minuten aan komt rijden in de auto, en ons binnen laat. Dan kan hij de kamersleutel niet vinden van de tweepersoons kamer, en belt iemand anders. En dan blijkt dat onze boeking van gisteravond niet is geregistreerd, en bovendien heeft iemand anders die tweepersoons kamer al in gebruik genomen.
De herbergier vraagt ons of wij dan in de vijfpersoonskamer willen overnachten. Dan zouden we 15 euro per bed moeten betalen, maar als we 38 euro betalen (vier euro meer dan voor de tweepersoonskamer), mogen we de hele slaapkamer gebruiken. Dat doen we, want dat is wel zo comfortabel, omdat we de kamer dan af kunnen sluiten en onze spullen daar onbeheerd achter kunnen laten.
Even later komt nog een laatste pelgrim in de herberg, die eveneens een kamer heeft geboekt, en van wie eveneens geen boeking is geregistreerd door de herbergier. Twee mannen halen dan met onze goedkeuring één bed uit onze slaapkamer en sjouwen die naar boven naar een andere kamer waar geen bed staat, en zo lossen de beide heren ook dit non-registratieprobleem op voor de pas gearriveerde Ierse pelgrim.

Overnachten in Albergue La Casona del Molinero
We kunnen hier heerlijk warm douchen, en Durkje kan de was van de dag doen, en op de binnenplaats staat een wasrek, waar de was vol in de zon vlot droogt, dus ook dat is al weer een feestje waard. Schone en droge was kant en klaar, wat wil je nog meer.
De herbergier had op onze vraag al verteld dat alle drie restaurants in het dorp gesloten zijn, maar dat er wel een kruidenierswinkeltje verderop open is. Daar haal ik de boodschappen voor het warm eten van vandaag en voor het ontbijt en de lunch van morgen.
Durkje kookt een lekkere maaltijd in de keuken van de herberg, en ondertussen ga ik weer verder met mijn fotoregistratie en met dit wandelverslag van vandaag. 
Op de binnenplaats en rondom ons in dit grote huis is het gezellig druk met alle andere gasten erbij in deze toeristische herberg, dus we hebben een prima eerste overnachtingsaccommodatie voor de komende nacht.

2e Reisdag van Hoofddorp naar Salamanca

Dinsdag 21 april 2026 
Aankomst in de busterminal van Salamanca 

Nederland
Durkje en ik staan om 7:45 uur op in het OZO Hotel Antares in Hoofddorp, en als we na het ontbijt gereed zijn voor onze doorreis van Hoofddorp naar Salamanca, verlaten we om 9:20 uur ons hotel.
Met de half uur verlate airport shuttle rijden we vervolgens vanuit ons hotel in Hoofddorp naar de vertrekhal van Schiphol Airport.
In de vertrekhal van Schiphol maken Durkje en ik om 10:15 uur onze rugzakken klaar voor het inchecken van onze bagage, en als dat klaar is, gaan we door de Security Check naar de vertrekhal, waar de gates zijn. 
Daar hebben we nog zo’n twee uren om te wachten op de vliegreis, ondertussen de laatste meegenomen Leeuwarder Couranten lezend. 
Om 11:40 uur begint het boarden voor onze vlucht van Schiphol naar Madrid, de hoofdstad van Spanje.

Spanje
Met een vertraging van zo’n 20 minuten – om 12:30 uur – vertrekt het vliegtuig, en dan vliegen we over België en Frankrijk naar Spanje.  
Dan volgt Spanje, van noord naar het midden, totdat we rond 14:50 uur – zo ongeveer volgens vluchtplan - landen op het vliegveld van Madrid. 
Dan volgt ongeveer twee uren wachttijd, omdat we om 17:15 uur de bus zullen nemen van Madrid naar Salamanca. In die wachttijd maken we van de gelegenheid gebruik om in de busterminal een warme maaltijd te nuttigen, dan hoeft dat straks in Salamanca niet meer. 
Bij de bushalte vóór de aankomsthal van Madrid hoeven we dan nog maar zo’n 10 minuten te wachten, en dan rijden we van 17:15 tot 19:45 uur met de bus van het vliegveld van Madrid naar het stadscentrum van Salamanca.
Vóór ons in de bus zit een jong stel. Hij begeleidt haar – zij heeft het been in het gips – naar de stad, waar zij studeert aan de universiteit van Salamanca. Ze helpen ons even om op gang te komen met het reserveren van de eerste twee overnachtingsplekken in de herbergen aan de camino. De ene reserveert hij voor morgen via de telefoon, en de tweede reserveren we zelf via WhatsApp. Overmorgen is een regionale feestdag, waarop de inwoners van deze regio een vrije dag hebben, en alle winkels gesloten zullen zijn. Daarom is het verstandig dat we nu alvast de overnachting van overmorgen – op die feestdag van de regio Castillië & Léon – reserveren, dan zijn we zeker van een overnachtingsplek op die feestdag. En dat lukt allemaal prima gedurende de ruim twee uren durende busrit.
Rond 20:00 uur verlaten we het busstation van Salamanca.

Overnachten in Salamanca
Dan wandelen we direct door de binnenstad van Salamanca naar Hotel Matilde, waar we de komende nacht zullen overnachten. Met de toegangscode die het hotel ons via sms heeft gestuurd, kunnen we de voordeur en ook de hotelkamerdeur openen, en dan hebben we om 20:30 uur de hotelkamer betrokken. We zitten nota bene midden in de stad bij het grote stadsplein, vlakbij het hotel waar we vorig jaar overnachtten, toen we aankwamen in Salamanca vanuit Sevilla. Dit is echt een topplek om te overnachten. Voor nog geen 40 euro zit je hier midden in Salamanca in een prima hotelkamer.
We eten nog een broodje, maken thee klaar in de hotelkamer, en maken ons daar klaar voor de eerste overnachting in Spanje.  
Morgen gaan we de stad Salamanca al direct verlaten, nadat we morgenochtend eerst in de stad ontbijten en de nodige boodschappen voor onderweg halen voor onze eerste en deels tweede pelgrimsdag van deze voorjaarspelgrimage, als doorstart op de Vía de la Plata.
Het is in Spanje vandaag mooi voorjaarsweer, met een temperatuur van rond de 20 graden Celsius, met in het avonduur nog een koel windje en een incidentele regendrup. Maar die drukt de pret niet.

1e Reisdag van Feinsum naar Hoofddorp

Maandag 20 april 2026 

Met de trein van Leeuwarden naar Hoofddorp
Voorjaarspelgrimage 2026
Durkje en ik hebben besloten om dit jaar op voorjaarspelgrimage te gaan in Spanje, namelijk op de Vía de la Plata van Salamanca naar Astorga, en dan aansluitend op de Camino de Invierno van Ponferrada naar Santiago de Compostela. In de afgelopen weken hebben we daartoe het nodige voorbereid.
Vanmorgen maken we thuis alles gereed voor onze volgende pelgrimstocht, en verlaten we om 14:45 uur ons huis. Buiten is het nogal fris, en het regent licht.
Dan lopen we over de Holdingawei door ons dorp naar de bushalte langs de provinciale weg, waar we de bus van 15:15 uur wilden nemen. Maar omdat de voorafgaande bus iets later is, kunnen we daar alvast mee, dus vlak na 15:00 uur zitten we al in de bus van Feinsum naar Leeuwarden, waar we rond 15:25 uur arriveren op het Leeuwarder busstation.

Met de trein naar Hoofddorp
Vanuit het naastgelegen NS-station van Leeuwarden, vertrekken Durkje en ik om 15:46 uur met de trein naar Zwolle. 
Tussen 16:41 uur en 16:46 uur stappen we in Zwolle over op de Intercity-trein naar Schiphol, waar we tussen 18:00 en 18:08 uur overstappen op de Sprinter-trein naar Hoofddorp, waar we vier minuten later om 18:12 uur arriveren.
Na deze voorspoedig treinreis wandelen we van het NS-station een kilometer door het bedrijvenpark van Hoofddorp naar het OZO Hotel Antares, waar we rond 18:30 uur inchecken voor onze hotelkamer.
Na het avondeten volgt de overnachting in dit hotel, in afwachting van onze doorreis van morgen, van Hoofddorp via Schiphol en Madrid naar Salamanca, waar overmorgen onze voorjaarspelgrimage aanvangt.

maandag 20 april 2026

Piaggio

Maandag 20 april 2026
 
Cover van 'Piaggio'

Hendrik Groen is Peter de Smet
Voor de Nederlandse Boekenweek van 11 tot en met 22 maart 2026 heeft 'Hendrik Groen' (schuilnaam) het Boekenweekgeschenk van 2026 geschreven voor de 91e Boekenweek. 
Deze bestseller-auteur van de populaire dagboeken van Hendrik Groen bleef meer dan tien jaar anoniem voor het grote publiek, maar voor deze Boekenweek trad de 71-jarige Peter de Smet uit de anonimiteit, om zich als boekenweekgeschenk-auteur bekend te maken. 
Het boekenweekgeschenk 2026 kreeg als titel 'Piaggio', naar het Italiaanse merk dat bekend staat om compacte, vaak driewielige, voertuigen, zoals de Piaggio Ape (het bestelwagentje) en de Piaggio Porter (de bedrijfswagen).

Van Italië naar Nederland in een Piaggio
In het boek 'Piaggio' lacht het leven Anton Struik (61) bepaald niet toe: zijn vrouw is weg, zijn baan kwijtgeraakt en hij heeft last van een bemoeizuchtige vader.
Ook Marieke Bollegraaf (58) kan wel wat geluk gebruiken, want het leven is voor haar een kwestie van tobben met de liefde, en bovendien heeft zij een lastige dochter. 
Als Anton & Marieke elkaar voor het eerst tegenkomen op een feestje van Anton zijn zuster, tevens de buurvrouw van Marieke, helpen de combinatie van het toeval en een paar drankjes de twee alleenstaanden een eind op weg., zowel letterlijk als in het leven.

Avontuurlijk reisverhaal met wendingen
Hieronder enkele citaten uit dit avontuurlijke reisverhaal:
  • Eén van zijn talenten was dat hij negatieve gedachten heel goed uit het zicht kon parkeren.
  • Misschien moet ik eens beginnen met gekke dingen doen.
  • Je moet doen waar je gelukkig van wordt.
  • Ben altijd bezig met wat er nog moet gebeuren. En dan vergeet je te genieten van het nu.
  • Met de eerste kus heb je jammer genoeg vaak ook al meteen het mooiste moment van een relatie achter de rug.
  • Soms zou ik best wel gelovig willen zijn, voor wat houvast. Dan zou ik graag in een god willen geloven waar je een beetje mee kan lachen.

zaterdag 18 april 2026

Kwetsbaarheid in onderwijs, zorg en pastoraat

Zaterdag 18 april 2026
 
Germa Kamsma-Kunst & Dominicus Kamsma

Twee jubilarissen
Dat Germa Kamsma-Kunst dit jaar 25 jaar pastoraal werker is en dat Dominicus Kamsma dit jaar 40 jaar werkzaam is in het onderwijs gaat dit echtpaar vanmiddag vieren in de Dominicuskerk te Leeuwarden, in het bijzijn van een grote schare familie, (oud) collega's, vrienden, kennissen en anderssoortige relaties.
Durkje en ik wonen deze jubilea-bijeenkomst bij, die zal bestaan uit een symposium, een receptie en een vesperviering, alle drie in de grote kerkzaal van de Dominicuskerk.
Het symposium staat onder de programmaleiding van dochter Anna-Nynke, en heeft als thema: 'Kwetsbaarheid in de zorg, het onderwijs en het pastoraat'.
De volgende vier sprekers komen achtereenvolgens aan het woord, en na twee sprekers gaan we als als deelnemers in kleine groepen kort met elkaar in gesprek over totaal acht gespreksvragen:

Lysbeth Minnema over Kwetsbaarheid in het Pastoraat 
Lysbeth spreekt vanuit het Diaconaat over pastoraat en kwetsbare mensen.
  • Daarbij vertelt ze over een man die diep in de problemen was geraakt. Ze ging met de man langs allerlei hulpverleningsloketten. Zijn behoefte aan autonomie en zijn stress stonden een deel van de oplossing in de weg. Al met al kostte het zo'n drie à vier maanden regelwerk, en duurde het nota bene ongeveer vijf jaar voordat deze man een huurhuis kreeg toegewezen.
  • Met recht kun je zeggen dat diaconaat iets is van de lange adem.
  • De hamvraag die je aan kwetsbare mensen zou kunnen stellen, is de vraag wat de man of vrouw nodig heeft, en wat er voor hem of haar gedaan zou kunnen worden. Wees (ook als diaconaal werker) gastvrij, en sluit dan aan bij wat iemand nodig heeft.
  • Het is een kado om bondgenoot van de kwetsbare mens te zijn. 
  • In de ontmoeting met de kwetsbare leer je om samen op weg te gaan.
Germa Kamsma-Kunst over Kwetsbaarheid in het Pastoraat 
Germa spreekt vanuit het Pastoraat over de kwetsbaarheid in het pastoraat en van de pastoraal werker.
  • Die kwetsbaarheid ligt onder andere in het maken van (welke?) keuzes, en dan ook nog in een krimpende kerk; een kerk die steeds zoekend is, en een kerk die steeds meer divers wordt. Maar, kan die krimpende kerk dat wel aan? 
  • Pastoraat is verbonden met het leven van alledag, en is heel veelzijdig en dynamisch.
  • Dat van de pastor tegenwoordig zoveel tegelijk wordt gevraagd, maakt het pastoraat en ook de pastor zo kwetsbaar.
  • Er zit een grens aan wat mensen kunnen.
  • Wat de pastor kwetsbaar maakt, maakt het pastoraat ook kwetsbaar.
  • Het gevaar is dat je je als pastor verliest in nog meer activiteiten en nog meer organisatie. We zouden daarentegen moeten luisteren naar de Heer zelf.
  • Zoek en vind een nieuwe toekomst.
  • Bijbelse taal wordt momenteel niet altijd goed begrepen.
  • Uit kwetsbaarheid kan ook een kracht zichtbaar worden, namelijk: de kracht van Gods boodschap.
Henk Willemsen over Kwetsbaarheid in de Zorg 
Henk spreekt vanuit het Onderwijs over kwetsbaarheid en passende zorg.
  • De casus waar Henk over spreekt gaat over een vrouw in de Groninger aardbevingsregio. Elke brief die ze krijgt, voelt als een doolhof. Ze wordt er moedeloos van.
  • Niemand overziet meer het geheel.
  • Zorg zit gevangen in protocollen. 
  • Zorg = Herstel, namelijk: fysiek, qua waardigheid, vrijheid en autonomie.
  • Brede welvaart en zorg & welzijn staan onder druk.
  • Compassie is het zien van de ander, en daar dan iets mee doen.
  • We leiden studenten niet op naar de beperking, maar naar de betekenis van een vol leven. En dat doen we met inachtneming van het volgende:
1. Zie de mens achter elk dossier;
2. Werk interprofessioneel samen;
3. Durf creatief te zijn als het systeem tekortschiet;
4. Signaleer waar het systeem faalt;
5. Betrek cliënten in hun eigen herstel met de vraag: 'Wat hebt u nodig om weer grip te krijgen?'
  • Zorg gaat over menselijkheid, en die begint bij ons.
Dominicus Kamsma over Kwetsbaarheid in het Onderwijs 
Dominicus spreekt vanuit het Onderwijs over kwetsbaarheid in het onderwijs.
  • Talent mag niet worden begrensd door afkomst.
  • Het is belangrijk dat er mensen zijn die je 'aan' zetten.
  • Beleid kan deuren openen, maar mensen leiden je naar binnen, en mensen geven je hoop en vertrouwen.
  • Prestatiedruk heeft een prijs.
  • Onderwijs moet werken aan persoonsvorming en samenwerking.
  • Vertrouwen geven, vraagt moed, en levert veel op.
  • Leiderschap betekent: aanwezig zijn en vertrouwen geven.
  • De leider moet ook de goed functionerende collega waarderen.
  • Vraag eerst: Wat helpt echt?
  • Moed (hier: ruimte geven) blijft moeilijk.
  • Creëer momenten dat je als gemeenschap je successen viert.
  • Onderwijs kan mensen uit hun zware (moeilijke) positie halen.

Quaataardige vrouwen in de achttiende eeuw

Donderdag 16 april 2026
 
Lezing van Tanja Wassenberg in Tresoar te Leeuwarden






















"Een talrijke drom diep gevallene wezens, 
die met hunne schande winst doen en 
met hunne reeds lang verflenschte bekoorlijkheden woekeren, 
zweven als helsche geesten, 
loerende op buit, 
als dames en dienstboden vermomd."

Rebelse zielen: van slachtoffer tot dader
Tanja Wassenberg geeft vanmiddag in Tresoar te Leeuwarden een lunchlezing over de verhalen van vrouwen die in archieven voortleven als daders. 
In haar boek ‘Quaataardige vrouwen in de achttiende eeuw - Rebelse zielen: van slachtoffer tot dader’ laat Wassenberg zien hoe de levens en keuzes van deze vrouwen nieuw licht werpen op het begrip 'kwaadaardigheid'. 
De vrouwen staan bekend als onhandelbaar of crimineel, maar hun daden en de omstandigheden waarin ze verkeerden, onthullen vaak een schrijnend verhaal van sociale en persoonlijke strijd.
In haar lezing neemt Tanja ons vanmiddag mee in een 18e eeuwse wereld, waar grenzen tussen slachtoffer en dader vervagen en waar morele kaders voortdurend op de proef worden gesteld. 
Deze verhalen vertellen niet alleen iets over de achttiende eeuw, maar nodigen ook uit tot reflectie op de huidige tijd.

Lunchlezing van Tanja Wassenberg 
Tanja Wassenberg (1959) is cultuurhistorica en auteur. 
Ze schreef onder andere over de complexe relatie tussen Nederland en Frankrijk in de patriottentijd en Bataafse periode, onderzocht verhalen uit de koloniale geschiedenis en bracht persoonlijke familiegeschiedenissen tot leven. 
Haar belangstelling gaat vooral uit naar de zeventiende en achttiende eeuw, met bijzondere aandacht voor mensen die in het leven niet helemaal, of zelfs helemaal niet geslaagd zijn. 
Wassenbergs werk kenmerkt zich door een zorgvuldige combinatie van grondig archiefonderzoek en een persoonlijke, toegankelijke vertelstijl.

Terug naar de 18e eeuw
Tanja Wassenberg neemt ons mee terug naar de 18e eeuw.
Ze houdt van de randjes van de maatschappij, van de mislukten in de samenleving.
Als je in de 18e eeuw failliet ging, was er nagenoeg niemand die je hielp.
Met 'quaataardigen' worden bedoeld: geweldpleegsters, moordenaressen, dievegges, rebellen, vrouwen die genderrollen uitdaagden; dus zeg maar gewoon ‘de krengen’ van die tijd.
Haar onderzoeksdoel was om deuren van landhuizen en krotten en huizen van middenstanders als het ware open te zetten, omdat de kwaadaardigheid in die tijd ook al in alle lagen van de bevolking voorkwam.
Ze nam kennis van rechtbankverslagen, kranten, dagboeken en eerder onderzoek.
Ze wilde de menselijke kant achter de vrouwelijke misdaad belichten.
  • Hoofdbedekking in de 18e eeuw was verplicht; de omgeving in die tijd was prachtig, maar we gaan als het ware nu naar een stinkend Amsterdam in 1702, en ja, wie komen we daar dan tegen?
  • Ze leest voor uit haar boek, over een vrouw die vanuit Hoorn op de vlucht door de weilanden rent. Ze is ongewenst zwanger, onthoofdde haar pasgeboren baby, en dumpte die in de sloot via het openbaar toilet boven die sloot.
  • In de 18e eeuw waren het de zogenoemde 'engeltjesmakers' die voor de abortussen zorgden, en ze deden dat onder andere door gebruik te maken van gevaarlijke stoffen, die ze inbrachten. Anderen waren de zogenoemde natuurgenezers, of pleegden fysiek geweld, en ook als je je baby niet op andere wijze doodde of liet doden, dan kon je de baby altijd nog te vondeling leggen in een kastje van een weeshuis.
  • Tijdens een verhoor moest je indertijd als verdachte voorzeker je daad bekennen; je werd dan te kijk gesteld in het midden van je dorp of stad, je werd voor schut gezet (daar verloor je je eer), en men zette een grote variatie aan straffen in zoals brandmerken, lijfstraffen of opsluiting. Ook kon je voor de doodstraf naar het galgenveld worden gebracht. 
  • De 18e eeuwse havenstad Amsterdam puilde uit door grootschalige arbeidsmigratie. Er waren veel gelukszoekers, het was er vuil en het stonk, er was altijd wat te doen, vrouwen moesten massaal werken, want er was geen sociaal vangnet.
  • Ook vrouwen uit de hogere klasse begingen mis-daden. De Amsterdamse Anna bijvoorbeeld hield zich niet aan de geldende regels. Anna ging naar bed met haar eigen dienstknechten had. Een dappere of roekeloze dienstbode verraadde Anna bij Nicolaas, de man van Anna. Nicolaas constateert overspel, en Anna wordt gestraft door de helft van haar bezit af te moeten staan aan haar man, en ze wordt opgesloten in het zogenoemde Beterhuis: de instelling voor moreel ontspoorden. 
  • De overspelige man riskeerde in die tijd niet zo’n zware straf, maar riskeerde publieke veroordeling. De overspelige vrouw verloor haar status en ook haar vermogen.
  • In het beterhuis ontmoet Anna de ook opgesloten jongeheer Paul, met wie ze een ontsnapping regelt, door met een touw het raam uit te klimmen, waarna ze terug gaat naar haar ouders in Emmerik. Van daar gaat ze naar Parijs in 1738. Maar ja, ook daar kost vertier geld. Ze moet dus aankloppen bij vrienden, en wie gaat haar daar helpen? Niemand helpt haar. Ze bouwde wel een flinke schuld op, en wat moet je dan? Ze is toen met een schuld stiekem Parijs uit gevlucht. 
  • Dan gaat Anna naar Brussel. Pas veel later is ze weer terug bij (nota bene) Paul in Den Haag, met wie ze in ondertrouw gaat. Dan staat ze vanaf die tijd onder toezicht van haar nieuwe man Paul. 
  • In 1744 kopen Paul & Anna het landgoed Windesheim. Paul is daar de 'heer van stand'. Hij koopt landerijen, bouwt boerderijen en bijgebouwen en financiert dat extern, met grote schulden tot gevolg. Maar dan in 1752, als alle bezittingen worden verkocht, vraagt Anna echtscheiding aan. 
  • Paul heeft al haar geld opgemaakt, dus gaat Anna terug naar Amsterdam, waar haar vader haar dan ook nog onterft. Anna sterft op 62-jarige leeftijd.
  • De daden van dergelijke vrouwen waren dan wel crimineel, maar opvallend is dat daders vaak ook slachtoffers waren. Ze handelden vaak in verbondenheid en samenwerking. Het waren vrouwen uit alle klassen van de samenleving, en ze kregen zware straffen.
  • Er is nog wel behoefte aan diepgaander onderzoek naar de drijfveren van dergelijke 'lollepoppen' (ofwel de vrouwelijke daders).
Vraag voor nu Anno 2026 is nog in hoeverre onze moderne tijd vrij is van sociale vooroordelen. 
- Staan dergelijke vrouwen tegenwoordig ook voor schut? 
Kijk maar eens naar wat over vrouwen wordt gepubliceerd in de sociale media. 

Moraal van dit verhaal:
Achter elk keurig 'corset' kan (ook nu nog) een gewiekst kwaadaardig type vrouw schuilgaan. 

woensdag 15 april 2026

Turfroute - Wandelroute 5 als rondje Wolvega en omgeving

Dinsdagmiddag 14 april 2026
 
Vanaf de Domeinenweg over De Lende zicht op Polder De Linde

















Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland
De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 
De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 
In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.
Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer
Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 
  • Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is. Die hebben we inmiddels alle tien gelopen.
  • De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
  • De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer. Ook deze hebben we inmiddels geheel gelopen.
De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in circa 35 dagetappes, variërend tussen ongeveer 15 en 35 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Wandelroute 5 - Wolvega en omgeving
Vandaag wandelen we twee verschillende rondjes, namelijk vanmorgen eerst al Wandelrondje 6 vanuit Driewegsluis, en aansluitend nu vanmiddag Wandelrondje 5 vanuit Wolvega. 
Die totaal 25,3 kilometers wandelen we vandaag derhalve als volgt:
  • 6. Eerst al de 15,9 kilometer lange Wandelronde 6: Driewegsluis - Spanga, startend in Driewegsluis, rond en door de Rottige Meente. Deze bewandelden we vanmorgen.
  • 5. Dan nu nog de 9,4 kilometer lange Wandelronde 5: Wolvega en omgeving. Deze bewandelen we vanmiddag.
We vertrokken daartoe vanuit Feinsum om 7:45 uur, en reden toen met de auto naar Driewegsluis. Bij het paviljoen van Driewegsluis parkeerden we onze auto voor het eerste rondje van vandaag.
Bij vertrek vanmorgen in Feinsum was het 3 graden Celsius, en in Wolvega is de temperatuur bij aankomst na ons tweede rondje om 15:20 uur inmiddels opgelopen naar 15 graden Celsius.
Toen we vanmorgen vertrokken, was het nog behoorlijk mistig, met voor het verkeer code geel. Op de autoradio hoorden we over veel files op de Friese wegen, die waren ontstaan door de dichte mist. Tegen negen uur was de mist vanmorgen echter wel opgetrokken, en verscheen een helder blauwe, lichtbewolkte lucht. Het blijft droog en al met al is het schitterend wandelweer gedurende de hele dag.

Wolvega
Nadat we na ons eerste rondje rond het middaguur van Driewegsluis naar Wolvega zijn gereden, begint om 12:45 uur ons tweede rondje van vandaag op de parkeerplaats van de Atalanta bij het Van der Valk hotel van Wolvega.
We verlaten de parkeerplaats en lopen dan via de Lycklamaweg naar de Eikenlaan. Via de Drafsportlaan gaat het dan terug naar de Lycklamaweg, waar we eerst de Heilige Franciscukerk passeren, om dan op de Hoofdstraat Oost de spoorlijn te kruisen teneinde verder langs het spoor te kunnen lopen over de Spoorlaan. Die Spoorlaan alsmaar volgend langs het spoor brengt ons langs het volkstuinencomplex van De Wrotters. Hier en daar wordt al druk gewerkt om de volkstuintjes klaar te maken voor het zaaien en planten van de nieuw gewassen. Eén van die volkstuinen aan het pad erlangs is als het ware een apenkooi, want rondom staat betonvlechtijzer opgesteld, waaraan allerlei knuffels van apen hangen. 
De route voert ons om de grote algemene begraafplaats heen, en iets verderop lopen we langs de hoog opgaande wal van het park De Nieuwe Aanleg. De groen bemoste slootswal en de parkbomen weerspiegelen met de helderblauwe lucht prachtig in het rimpelloze water van de sloot van het park.
We volgen ten zuiden van Wolvega in zuidelijke richting het Roodbaardpad door een langgerekt parkachtig natuurgebied dat oogt als een veengebied met petgaten en legakkers. Dat Roodbaardpad voert ons naar de Steenwijkerweg, waar we het parallelle fietspad op gaan.

De Lende
Voorbij Wolvega steken we via de Blessebrug ter hoogte van de gereconstrueerde Blessebrugschans de rivier De Lende over.
Dan gaan we de Domeinenweg op, en doorkruisen we het natuurgebied nogmaals, maar nu in de richting van de snelweg. Voorbij de spoorwegovergang zien we rechts in de berm een bermmonument ter herdenking van een man die hier het leven liet ten gevolge van een dodelijk ongeval in 2024. Er hangt een herdenkingstekst van zijn dierbare bij, en daarnaast een kindertekening gericht aan 'lieve papa'. Tekenen van een onomkeerbaar, schrijnende familietragedie.
Vlak voordat we onder de A32 door gaan, krijgen we aan de overzijde van De Lende een mooi uitzicht over Polder De Linde, met de nieuwbouwwijk van Wolvega op de achtergrond.
Aan de andere zijde van het viaduct gaan we zitten op een picknickbank aan De Lende voor onze lunchpauze in de zon en aan het water. 
Na het oversteken van de brug over De Lende (hier ook wel de Noordwolder Vaort genoemd) gaan we rechtsaf het Vlinderpad op, en lopen we eerst over het verharde en daarna over het onverharde graspad tussen de zandwinput links van ons en De Lende rechts van ons.

Hermeanderen voor rivier en wandelaars
Een ganzenpaar met ongeveer zeven ganzenkuikens spoedt zich vanaf de oever het water in van de zandwinput.
Rechts zien we inmiddels de resultaten van het grootschalige project, waarin men langs de lang geleden gekanaliseerde rivier van De Lende heeft gewerkt aan het hergraven van de dichtgegroeide voormalige meanders van deze rivier. Daarbij zijn de omliggende gronden zo sterk afgevlakt dat dit gebied aan weerszijden van de gerestaureerde meanders kan worden gebruik als vloedgebied om hoge waterstanden van de rivier op te vangen.
De uitgegraven meanders als resultaat van dit hermeanderproject zijn inmiddels duidelijk zichtbaar in het landschap, en ook hier rechts van ons tussen ons pad en de Lende ten zuiden ervan.
Ook voorbij de zandwinput blijven we de aangegeven knooppuntenroute volgen conform onze wandelgids.  
Daarbij komen we aan bij het ge-reconstrueerde Helomasluisje. Dit monumentale veensluisje is grondig gerestaureerd, en biedt vanwege een daar op geconstrueerde loopplank de mogelijk voor wandelaars om hier via deze sluis het brede water over te steken.
Maar direct na het oversteken van het Helomasluisje kunnen we de aangegeven wandelroute niet verder vervolgen.

Alternatieve doorsteek voor droge voeten
Het lange rechte veenpad in noordelijke richting staat namelijk over enkele meters vóór ons over meer dan de volle breedte geheel onder water. De overstroming is zo breed, dat het ook niet mogelijk is om linksom of rechtsom deze niet-doorwaadbare plaats te lopen. We zien het te volgen pad dus vóór ons liggen, maar kunnen er niet met droge voeten komen.
Er zit niets anders op dan maar weer het Helomasluisje over te steken, een eind terug te lopen langs de hermeander van De Lende, om een heel eind terug bij de zandwinplas door het hek te gaan, waar we dan een graspad op kunnen gaan, dat tussen die zandplas en een brede sloot parallel aan het beoogde pad in noordelijke richting loopt. Dat pad volgen we, totdat we iets noordelijker de doorsteek rechtsaf kunnen maken, om terug te keren op het pad van de aangegeven route van deze wandelronde.
Deze doorsteek komt op het beoogde pad op de plek waar een aarden heuvel is opgeworpen, van waar je een mooi vergezicht krijgt over de resultaten van de natuurontwikkeling van de Scheltingapoolder. De paarden die achter de aarden heuvel grazen, schrikken als ze ons ontwaren bovenop de heuvel, en gaan er in draf vandoor.
Wij kunnen vervolgens de officiële wandelroute vervolgen over een graspad in noordelijke richting, tot we aan het eind uitkomen op de Stellingenweg, de N351.
Over het fietspad van die N351 lopen we terug naar Wolvega, en als we dan even later onder de snelweg A32 door zijn gelopen, arriveren we bij de Atalanta, die we op gaan, om terug te keren naar onze auto die daar verderop staat geparkeerd. We stappen in, en rijden terug naar huis.

Turfroute - Wandelroute 6 als rondje Driewegsluis - Spanga

Dinsdag 14 april 2026
 
Starten in de mist in Driewegsluis

















Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland
De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 
De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 
In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.
Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer
Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 
  • Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is. Die hebben we inmiddels alle tien gelopen.
  • De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
  • De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer. Ook deze hebben we inmiddels geheel gelopen.
De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in circa 35 dagetappes, variërend tussen ongeveer 15 en 35 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Wandelroute 6 - Driewegsluis - Spanga
Vandaag zijn we van plan om twee verschillende rondjes te bewandelen, namelijk vanmorgen Wandelrondje 6 vanuit Driewegsluis, en vanmiddag Wandelrondje 5 vanuit Wolvega. 
Die totaal 25,3 kilometers wandelen we vandaag als volgt:
  • 6. Eerst de 15,9 kilometer lange Wandelronde 6: Driewegsluis - Spanga, startend in Driewegsluis, rond en door de Rottige Meente. Deze bewandelen we vanmorgen.
  • 5. Dan de 9,4 kilometer lange Wandelronde 5: Wolvega en omgeving. Deze bewandelen we vanmiddag.
We vertrekken daartoe vanuit Feinsum om 7:45 uur, en rijden dan met de auto naar Driewegsluis. Bij het paviljoen van Driewegsluis laten we onze auto achter.
Bij vertrek vanmorgen in Feinsum is het 3 graden Celsius, en in Wolvega is de temperatuur bij aankomst na ons tweede rondje om 15:20 uur inmiddels opgelopen naar 15 graden Celsius.
Als we vanmorgen vertrekken, is het behoorlijk mistig, met voor het verkeer code geel. Op de autoradio horen we over veel files op de Friese wegen, die zijn ontstaan door de dichte mist. Tegen negen uur is de mist vanmorgen wel opgetrokken, en verschijnt een helder blauwe, lichtbewolkte lucht. Het blijft droog en al met al is het schitterend wandelweer gedurende de hele dag.

Over de Lindedijk van Driewegsluis richting Ossenzijl
Om 8:35 uur begint ons eerste rondje van vandaag op de parkeerplaats bij het paviljoen van Driewegsluis.
We verlaten de parkeerplaats en lopen langs de lege jachthaven van Driewegsluis.
De lege aanlegsteigers worden al beschenen door het zonlicht van achter ons, en de achtergrond van de jachthaven verdwijnt in de stille mist.
De rietkraag aan de overzijde van De Lende is wel te zien, zij het vaag door de mist, en met een diffuse weerspiegeling in het rimpelloze water van de rivier. 
Dan steken we de ophaalbrug over van Mr. H.P. Linthorst Homansluis, waar zojuist de brugwachter in zijn auto arriveert en naar het brugwachtershuisje loopt, waarschijnlijk voor aanvang van zijn nieuwe werkdag.
Bij de Lindedijk aangekomen, gaan we linksaf om over de hoge Lindedijk in de richting van Ossenzijl te lopen. Links stroomt De Lende, en rechts ligt het uitgestrekte natuurreservaat van de Rottige Meente, van waaruit het geluid van heel veel watervogels komt.

Het Voetpad van Spanga
Nog voordat we in Ossenzijl aankomen, gaan we rechtsaf de Marktweg op in de richting van Spanga.
Ook Spanga gaan we niet in, want waar we op de T-kruising aankomen op de plek waar de Scheene begint, gaan we rechtsaf de Spangahoekweg op.
Die hoeven we maar een klein eindje te volgen, totdat we vlak vóór de markante betonnen brug over de Scheene linksaf het zogenoemde Voetpad op kunnen gaan, met dan vóór ons de perifeer liggende begraafplaats van Spanga.
Op de heuvel van deze begraafplaats staat een klokkenstoel met één luidklok. 
Gemeenschappen die vroeger door geldgebrek geen kerktoren konden bouwen, losten dat op door van hout een veel goedkopere klokkenstoel te bouwen. Een luidklok erin, en dan kon je bij de kerk en op het kerkhof of op een begraafplaats toch de klok luiden. Zo ook hier.
Op het Voetpad komen we langs een huis met een grote tuin links van ons, en een uitgestrekte overtuin rechts van ons pad.
De eigenaar hebben er van alles aan gedaan om hier een bijzondere sfeer te scheppen, waar je als fietser of als wandelaar te midden van alle decoraties even kunt pauzeren.
Aangekomen bij de Pieter Stuyvesantweg steken we die N351 over, om aan de overzijde het voetpad te vervolgen.

De Rottige Meente in
Dit Voetpad gaat met een royale bocht om de rechts van ons liggende Rottige Meente heen.
Links ligt Scherpenzeel, waar we onder andere de dorpskerk zien staan.
Inmiddels lopen we in noordelijke richting op het Voetpad, en passeren we op enige afstand het links van ons liggende Munnekezeel.
Bij het kruispunt met de Kerkeweg aangekomen, draaien we af naar het oosten, in de richting van de Scheene. Links van ons zien we verderop in het open veld drie grazende reeën. Ze vluchten van ons af, in de richting van struikgewas.
Dan steken we op de Kerkeweg via het Alle Bakkers broggien de Scheene over.
Na het in zuidoostelijke richting doorkruisen van de Rottige Meente gaan we aan het eind van de Kerkeweg linksaf, het fietspad op, dat parallel aan de Pieter Stuyvesant ligt.
Verderop verlaten we dit fietspad al weer, omdat we de Rottige Meente wederom in gaan. Daar ontmoeten we een groep van zo'n tien vrijwilligers, die op dit moment bezig zijn om een enorme bult houtsnippers in kruiwagens te scheppen, waarmee ze dan een eind het natuurgebied in gaan om die houtsnippers als natuurlijk verhardingsmateriaal te storten op het natuurpad door de Rottige Meente.
Deze vrijwilligers vertellen dat ze in de winter in de Rottige Meente het snoeiwerk doen, om de takken te versnipperen, en die houtsnippers vervolgens uit te rijden over de natuurpaden in dit drassige natuurgebied.
Als we hen voorbij zijn, lopen we deinend over een dikke, zachte laag snippers verder.
Verderop verandert het drassige pad in een droger en breder graspad, waarover we in noordelijke richting al weer terug lopen naar de Scheene.

De Rottige Meente uit 
Bij de Scheene aangekomen, steken we die via de brug over, om vervolgens over het Scheenepad in noordoostelijke richting parallel aan de Scheene voort te gaan.
Bij de informatiehut aan de Scheene nemen we onze koffiepauze. Een honduitlatend echtpaar dat tegenover ons over de brug komt, gaat tegenover ons zitten op de picknickbank aan het water. Een vrouw met een grote hond komt aanlopen, en als deze drie hondenbezitters even met elkaar staan de praten, beginnen de beide grote honden vervaarlijk met elkaar te vechten. De beide honden raken met elkaar verstrikt in elkaars lange hondenriemen, en het kost de nodig moeite om ze weer uit elkaar te krijgen. De vrouw blijft nog even staan te praten, maar haar hijgende hond blijft agressief en doet nog enkele pogingen om zich los te rukken om de andere hond wederom aan te vallen, hetgeen de hond overigens niet lukt omdat de vrouw de hond - zij het nauwelijks - in bedwang kan houden.
Als zij uiteen gaan, zit onze koffiepauze erop, en steken wij hier via de brug de Scheene over.
Nu doorkruisen we de Rottige Meente weer, maar hier in zuidoostelijke richting.
Langs de drassige paden liggen veel smalle en brede sloten, waarin we tamelijk veel watervogels zoals eenden, ganzen en zwanen zien foerageren.
Na eerst door het broekbos gelopen te hebben, komen we in een gebied met meer open veld.

Terug bij Paviljoen Driewegsluis
Weer teruggekeerd bij de Pieter Stuyvesantweg, steken we die iets verderop over, om dan over de Lindedijk langs de Helomavaart terug te lopen naar het paviljoen van Driewegsluis, waar onze auto staat geparkeerd.
Bij het Paviljoen Driewegsluis aangekomen, stappen we in de auto, en rijden we direct door naar Wolvega, waar we over enkele minuten van start gaan met ons tweede wandelrondje van vandaag.

zondag 12 april 2026

Feest bij Alliade in Stiens

Zondag 12 april 2026
 
Dominee Jaap Overeem bij de viertafel van Alliade in Stiens

















Kerkdienst bij Alliade in Stiens
Vanmiddag zijn Durkje en ik samen met veel anderen aanwezig bij de kerkdienst die door en bij de zorggroep Alliade wordt georganiseerd in de ontvangstzaal van Alliade aan de Ieleane in Stiens. Bij aanvang van deze bijzondere kerkdienst met en voor de bewoners van Alliade is de zaal goed gevuld met kerkgangers, met deze keer een opvallend groot aandeel bewoners van Alliade.
Voorganger van deze middagdienst is dominee-geestelijk verzorger Jaap Overeem, en muzikale medewerking wordt verleend door gitarist-zanger Claes de Jong-van Heusden, die voorheen de muziekagoog, en momenteel coördinator zorg is bij Alliade in Stiens.
Deze kerkdienst is evenals de andere kerkdiensten in Alliade een samenwerking tussen Alliade en de Protestantse Gemeente te Stiens.

Feest
Het thema van deze kerkdienst is 'Feest'. 
Voorafgaand aan de dienst zingt en speelt Claes het lied 'Avond' van Boudewijn de Groot.
Vervolgens wordt door dominee Overeem de klankschaal gebruikt, als ware het dat de kerkklok wordt geluid. Daarmee zeggen we tot God: "Fijn dat Je erbij bent. Welkom!" En daarmee is deze viering begonnen. 
Het openingslied van deze viering zingen we met het volgende lied: 'Kom in de kring van Gods gezin'. 
Daarop wordt de veelkleurige Paaskaars van Alliade aangestoken, waarbij we dan het lied 'Kom bij ons, o Heer' zingen.
Direct daarna krijgen we dan overigens de Groeten van God, want God zegt (daarmee) tegen ons dat je mooi bent, en dat je ook geliefd bent.
Daarop aansluitend zingen we samen het Paaslied 'Zoekend naar licht hier in het duister'.

Zoeken naar en schenken van wat schaars is
Bij de introductie van het thema van deze kerkdienst worden we door dominee Jaap uitgenodigd om eens even onder onze stoel te kijken.
Zowaar, daar vinden we allen een munt, een geldstuk. Dat verwijst naar de beide bijbelverhalen waarnaar we straks gaan luisteren.
In het gebed vragen we: "God, geef dat wij hier met elkaar feest vieren".
Vervolgens zingt Claes het lied 'Laat de zon in je hart' van Rene Schuurmans. 
Nu zingen we met z'n allen achtereenvolgens in drie talen het populaire lied 'Lees je Bijbel, bid elke dag', voorafgaand aan het openen van de Bijbel.
Dominee Jaap Overeem vertelt dan uit het bijbelboek Lucas twee bijbelverhalen, die beide gaan over muntjes. Het ene geldstuk was zoekgeraakt, maar na intensief zoeken wordt het weer gevonden, hetgeen alle reden is om feest te vieren. In het tweede verhaal horen we dat een vrouw in de tempel zo ongezien als mogelijk een geldstuk schenkt, dat voor haar veel waard is, vanwege het weinige dat ze maar heeft.

Hoe klein het ook is
Na deze thema-verwerking zingen we het Paaslied 'O vlam van Pasen, steek ons aan, de Heer is waarlijk opgestaan'.
Dan luisteren we naar de uitleg die dominee Overeem geeft bij het thema en bij de beide bijbelverhalen van zojuist.
Soms ben je niet zo blij met jezelf; dan wil je jezelf wel verstoppen. Maar Jezus zegt: "Kom maar tevoorschijn, want jij bent belangrijk voor Mij."
Zo is iedereen belangrijk voor God, want God houdt van jou. Alles wat je bent, is heel belangrijk voor God.
Als je ziet hoeveel iemand doet, is het feest in de wereld.

Omdat er met mensen wel es iets is
Na deze uitleg zingt Claes de song 'I'll be here in the morning' van Townes Van Zandt.
Dan danken en bidden we samen, en vragen we: "God, zorg voor de mensen waar wel es iets mee is", en dat gebed sluiten we af met een gezongen 'Onze Vader'.
Tijdens de zang van Claes ('Samen zijn' van Willeke Alberti) vindt de inzameling van de gaven plaats, als onze financiële bijdrage aan het Steunfonds van de Protestantse Kerk in Nederland, dat zorgt voor vakanties voor mensen met een beperking.  
Na de collecte zingen we samen het lied 'Vervuld van Uw Zegen, gaan wij onze wegen' en dan sluiten we deze kerkdienst af met het ontvangen van Gods Zegen, waarmee we mogen weten dat we namens God goede dingen over mensen mogen zeggen.
Tot slot is er nog alle tijd om gezellig met elkaar na te praten over onder andere deze waarde(n)volle kerkdienst met de bewoners van Alliade.

Pelgrim de voorstelling in Soest

Zaterdag 11 april 2026
 
Pelgrim Eva tijdens haar poëtische theatervertelling in Soest

















Poëtische theatervoorstelling van pelgrim Eva
Ons Nederlands Genootschap van Sint Jacob (NGvSJ) bestaat dit jaar 40 jaar. Dit pelgrimsgenootschap heeft inmiddels zo'n 16.000 leden, en is daarmee een betrekkelijk grote vereniging in Nederland.
Het genootschap is landelijk georganiseerd, maar werkt door het hele land met regionale comité's die voor haar leden allerhande activiteiten organiseren.
Zo organiseert de NGvSJ-regio Midden-Nederland vanmiddag in cultureel centrum De Rank te Soest een bijzondere theatervoorstelling in het kader van het 40 jarig jubileum van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob. 
Durkje en ik zijn vanmiddag aanwezig bij deze poëtische theatervertelling, getiteld 'Pelgrim de voorstelling'.
Eva van de Velde is de hoofdpersoon, die de pelgrimstocht vanuit haar woonplaats Retie in België naar het Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela heeft gelopen. Eva vertelt haar verhaal op sublieme wijze, die diepe indruk maakt op haar publiek.
Deze indrukwekkende theatervertelling wordt schitterend omlijst door ondersteunende life muziek en ander geluid, met daarbij ook prachtige scènes in beeld, licht en geluid.

Pelgrimeren van Retie naar Santiago de Compostela
Een jaar na haar thuiskomst schreef de universitair pas afgestudeerde Belgische Eva van de Velde een theatervoorstelling (2020), waarin ze haar ervaringen tijdens haar pelgrimstocht naar Santiago de Compostela (2019) wilde delen met het bredere publiek. 
De toen 23 jaar oude pelgrim Eva vertelt vandaag over haar tocht, en over universele thema’s van hoop, twijfel, doorzetting en het gemis om die ervaringen uit te kunnen spreken. 
Durkje en ik zijn vanmiddag aanwezig bij deze twee uur durende voorstelling over ontmoeting en vertrouwen. 
De voorstelling is eigenlijk een monoloog. Eva vertelt haar verhaal met behulp van decor, beeld en choreografie, onder begeleiding van een muzikante. Er zitten zoveel aspecten in haar verhaal over haar bedevaart vol 'kaarsjesliefde', dat iedereen zich er wel op een bepaalde manier door kan laten raken, en dat is wat zeker ook gebeurt.

Niet vergeten: Handen open!
  • In mijn rugzak heb ik bijna niets, en toch heb ik nooit tekort.
  • Ik ben alléén vertrokken, maar is ben nooit alleen om de problemen van onderweg op te lossen.
  • Het onderweg zijn naar kathedraaltorens maakt mijn hart emotioneel.
  • Al wandelend vraag ik me af waarom ik overal uitgenodigd wordt.
  • Ik ben kwetsbaar, en wie mij ontvangt is ook kwetsbaar.
  • De schoonheid is er, maar je moet haar wel willen zien.
  • Na 40 dagen wandelen wordt de tijd relatiever.
  • Na dagen zonder mensen, is een mens 'geluk'.
  • 'Verwend' is wat mij overkomt, wat ik word.
  • Ik ben vertrokken omdat het kon.
  • Het geheim van de Camino zit in het 'ontvangen'.

  • Mijn tocht voor mezelf wordt steeds meer een tocht voor anderen; 
    die verdrietig zijn, die het niet kunnen, voor wie te ziek is.













  • Ieder voor zich is: 'weinig verbondenheid'.
  • Er wordt veel gepraat, maar weinig gezegd.
  • Misschien moet ik niet de weg veranderen, maar mijn verwachting.
  • Misschien moet ik voor verbinding even vertragen.
  • Voor vertrouwen zijn geen woorden nodig.
  • Pelgrim is wie ik nu ben.

vrijdag 10 april 2026

Turfroute - Wandelroute 1B als rondje Appelscha - Aekingerzand

Donderdagmiddag 9 april 2026
 
Door het uitgestrekte Aekingerzand terug naar Appelscha

















Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland
De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 
De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 
In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.
Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer
Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 
  • Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is. Die hebben we inmiddels alle tien gelopen.
  • De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
  • De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer. Ook deze hebben we inmiddels geheel gelopen.
De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in circa 35 dagetappes, variërend tussen ongeveer 15 en 35 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Wandelroutes 1BA - Appelscha - Aekingerzand
Vandaag zijn we van plan om de twee rondjes van Wandelroute 1 te bewandelen, vanmorgen al vanuit Ravenswoud, en nu vanmiddag vanuit Appelscha.
Deze eerste wandelroute van onze wandelgids bestaat uit twee delen, namelijk:
  • 1A. Het 14,8 kilometer lange deel ten noorden van Ravenswoud, grotendeels door de Compagnonsbosschen en over het Fochteloërveen. Deze bewandelden we eerder vanmorgen al.
  • 1B. Het 13,1 kilometer lange deel ten westen van Appelscha, waarvan een groot deel door het Aekingerzand. Deze bewandelen we nu vanmiddag. En daarmee lopen we vandaag dus een tocht van totaal 27,9 kilometer.
We vertrokken daartoe vanuit Feinsum om 7:50 uur. Bij vertrek vanmorgen in Feinsum was het 8 graden Celsius, en in Appelscha is de temperatuur bij aankomst na dit tweede rondje om 15:30 uur inmiddels opgelopen naar 18 graden Celsius.
Toen we vanmorgen vertrokken, was het nog fris, en het blijft de hele dag nagenoeg bewolkt. Vanmiddag krijgen we heel even te maken met lichte regen, bestaande uit niet meer dan enkele dikke regendruppels, maar verder blijft het goed wandelweer vandaag.

Van de Bosberg naar de Kraalheidepollen
Nadat we vanmorgen het rondje van Ravenswoud - Fochteloërveen al hebben gelopen, en om 12:00 uur aankwamen bij onze auto in Ravenswoud, reden we van Ravenswoud direct door naar Appelscha, waar we aan het begin van deze middag aanvangen met ons tweede rondje van vandaag.
Om 12:20 uur begint ons tweede rondje bij de VVV aan de Boerestreek in Appelscha.
Daar gaan we ter hoogte van De Hoolten Klinte en het bomenklimparcours het bos in, waar we al direct de Bosbergtoren passeren, die hier hoog op de Bosberg is gebouwd.
Achter restaurant De Bosberg Appelscha en langs het openluchttheater De Koele gaan we over mooie bospaden door het bos.  
Na het oversteken van de Sanatoriumweg komen we bij de noordelijke ingangspartij van het voormalig 'Friesch volkssanatorium' Beatrixoord, tegenwoordig geëxploiteerd door Olmen Es, en daarmee nu een instellingsoord voor verstandelijk beperkte bewoners. Dat terrein van deze zorgorganisatie is opengesteld voor publiek, dus we kunnen het hele terrein van noord naar zuid doorkruisen.
Aan de zuidelijke uitgang draaien we naar het westen, om onze route door het bos te vervolgen, waarbij we onder andere langs het bosven van de Kraalheidepollen komen.
Voorbij dit ven gaat het nog een eindje verder tot aan de N381, waarna we over parallelle bospaden in noordelijke richting langs de N381 lopen, totdat we door een viaduct onder die autoweg door kunnen lopen.

Aekingerzand
Aan de overzijde van de N381 komen we dan in het prachtige natuurgebied van het Aekingerzand. 
Hier volgt een kilometers lang traject over bospaden en daarna over fiets- en wandelpaden door het heideachtig gebied in een stuifduinlandschap.
Nadat we op het meest westelijke punt de terugtocht inzetten, komen we door een prachtig zandverstuivingsgebied, waar we door een brede zandvlakte gaan. 
En daarna verlaten we de open vlakte, en gaan we het bosgebied weer in, waar we op allerlei bospaden voort gaat.
Deze bosroute voert ons naar de Oude Willem, waar we middels het viaduct de N381 wederom kruisen, maar nu gaan we over de N381 heen, in de richting van Appelscha.

Terugkeer naar Appelscha
Voorbij vakantiepark De Roggeberg gaan we ter hoogte van de Hildenberg het bos in, waar we over mooie paden parallel aan de Bosberg voortdurend in noordelijke richting terug lopen naar Appelscha.
Na het passeren van de zandvlakte in het bos komen we om 15:30 uur weer terug bij onze auto, die we rond het middaguur achter de VVV hadden geparkeerd aan de Boerestreek.
We stappen in, en rijden na een kampeerboerderijbezichtiging in Waskemeer terug naar huis. Onderweg krijgen we in de auto dan toch nog even te maken met enige regen, maar ook nu niet lang en niet veel, dus al met al bleef het prima wandeldagweer vandaag.