Onverwacht bij Alliade in Stiens

Zondagmiddag 8 februari 2026
 

Korpsmuziek van De Nije Bazún bij Alliade in Stiens

Kerkdienst bij Alliade in Stiens

Vanmiddag zijn Durkje en ik aanwezig bij de kerkdienst die door en bij de zorggroep Alliade wordt georganiseerd in de ontvangstzaal van Alliade aan de Ieleane in Stiens. Bij aanvang van deze bijzondere kerkdienst met en voor de bewoners van Alliade is de zaal gevuld met circa vijftig kerkgangers.

Voorganger van deze middagdienst is dominee-geestelijk verzorger Jaap Overeem, en muzikale medewerking wordt verleend door De Nije Bazún, de brassband van buurdorp Britsum.

Deze kerkdienst is evenals de andere kerkdiensten in Alliade een samenwerking tussen Alliade en de Protestantse Gemeente te Stiens.

Onverwacht

Het thema van deze kerkdienst is 'Onverwacht'. 

Voorafgaand aan de dienst speelt De Nije Bazún een stevig muziekstuk, krachtig en uitbundig. Dan zit de stemming er in elk geval goed in. 

Dan wordt door korpslid Marijke met de klankschaal als het ware de kerkklok geluid, en is de viering begonnen. 

Dominee Overeem laat een aantal muzikanten hun muziekinstrument benoemen en tonen, en ze spelen allen een stukje muziek, opdat we horen van welke 'stemmen' de muziek straks zal klinken.

Het openingslied van deze viering zingen we met het volgende lied: 'Kom in de kring van Gods gezin'.

Daarop krijgen we de Groeten van God, en wordt de veelkleurige Paaskaars van Alliade aangestoken, waarbij we dan het lied 'Kom bij ons, o Heer' zingen, en daarop aansluitend direct het lied 'Komt, laat ons vrolijk zingen tot God die alles schiep'.

Is het moeilijk, of voelt het fijn!

Bij het thema van deze kerkdienst vragen we ons af wat we als gewoon ervaren, en wat dan onverwacht is, en wat het onverwachte met ons doet. 

Bij Alliade wordt wel gewerkt met pictogrammen, plaatjes waarmee de volgorde der dingen duidelijk gemaakt kan worden, teneinde de cliënten van Alliade niet op te schrikken met al te veel onverwachte gebeurtenissen. Iets wat onverwacht gebeurt, kunnen wij soms immers heel moeilijk vinden, maar ja, het onverwachte kan soms ook wel heel fijn zijn.

Na de introductie van het thema van deze viering speelt De Nije Bazún het muziekstuk 'Reflections', waarbij een soliste op de bugel een stevig solo-partij speelt, boven de zachtere ondertonen van De Nije Bazún uit. Brassband en soliste oogsten daarmee applaus als lof voor de mooie muziek van vandaag.

Fatima, de Barmhartige Samaritaanse

Na het gebed zingen we met z'n allen het populaire lied 'Lees je Bijbel, bid elke dag', voorafgaand aan het openen van de Bijbel, waaruit het verhaal van 'De Barmhartige Samaritaan' wordt voorgelezen.

Nadat De Nije Bazún dan weer muziek heeft gespeeld, volgt de verwerking van dit bijbelverhaal over het thema, met daarbij de onderliggende vraag: 'Van wie je het niet verwacht'. 

We zien een knuffel in hulpeloze toestand op de grond liggen. Een dominee komt voorbij, maar laat die hulpeloze in hopeloze toestand liggen. Ook de daarna passerende pastoor denkt 'mij niet gezien', als het op leniging van de nood van de man gaat. Dan komt Fatima aanlopen, een hoofddoek om, een Samaritaan representerend, onze medemens die net even anders is dan wij, die er anders uit ziet, van wie je niet zou verwachten dat zij de hulpeloze man op de grond zal gaan helpen. Maar, dan blijkt het juist wel deze Samaritaanse te zijn die de gewonde man die op de grond ligt, aanspreekt, hem ondersteunt, hem verzorgt, en erin voorziet dat ook de voortgaande zorg van dit hulpeloze slachtoffer gegarandeerd zal zijn. Niemand had dit verwacht, dus de ware hulp en zorg komt uit onverwachte hoek. 

Er is altijd iemand die op je wacht

Na deze thema-verwerking zingen we het lied 'Jezus die langs het water liep'.

Dan gedenken wij een bewoner van Alliade, die kortgeleden onverwacht is overleden. We danken samen, en bidden om wijsheid en om kracht voor alle mensen die het moeilijk hebben, die iemand missen, bijvoorbeeld door overlijden, of omdat die geliefde zover van je is verwijderd.

De inzameling van de gaven zorgt voor een financiële bijdrage aan het Steunfonds van de Protestantse Kerk in Nederland, dat zorgt voor vakanties voor mensen met een beperking. 

Na de collecte sluiten we deze kerkdienst af met het ontvangen van Gods Zegen via de voorganger, voor als we naar huis gaan, wetende dat we niet alleen zijn, want er zijn altijd mensen die op je wachten, die van je houden, en ook God gaat met je mee naar huis. 

En dan moet het dak er in figuurlijk opzicht nog even af voordat we aan de thee/koffie gaan, met de uitbundige blaasmuziek 'Crazy litte thing called Love' van De Nije Bazún, dat door de kerkgangers met groot enthousiasme wordt ontvangen met meeklappen en een groots applaus na afloop.

Tot slot is er nog alle tijd om gezellig met elkaar na te praten over onder andere deze waarde(n)volle kerkdienst met de bewoners van Alliade.

Zout van PG Stiens als Tsjerke fan 'e moanne

Zondag 8 februari 2026
 

De VituStins Cantorij zingt vandaag in De Hege Stins van Stiens

Stiens is Tsjerke fan 'e Moanne

Als we vanmorgen De Hege Stins in Stiens naderen, vallen - evenals vorige week - de omroeptechniekwagens op, die op het parkeerterrein van de kerk van onze Protestantse Gemeente te Stiens staan opgesteld.

In deze maand februari 2026  mogen wij als protestantse gemeente van Stiens namelijk de gastgemeente zijn voor het zondagochtend-tv-programma 'Tsjerke fan ‘e Moanne', van Omrop Fryslân .

Dit kan worden beschouwd als een prachtige kans om met z'n allen te laten zien waar we als kerkelijke gemeente voor willen gaan en op termijn voor staan. Deelname aan dit tv-programma sluit naadloos aan bij enkele van onze beoogde kernwaarden: 'gastvrijheid' en 'beste buren', waarmee onze gemeente een eerste stap probeert te zetten in wat we doen en laten. Door onze deuren open te zetten voor de Friese omroep, om hen in de gelegenheid te stellen onze zondagse vieringen in deze maand te registreren en uit te zenden, ontvangen wij niet alleen de bezoekers in de kerk, maar ook de vele mensen thuis die daar voor de buis met ons meevieren. Het herinnert ons er ook aan dat wij als gemeente geroepen zijn om open en gastvrij te zijn, voor elkaar, voor bezoekers en voor de vele kijkers en luisteraars die nu met ons verbonden zijn. 

Zout

We zien uit naar bijzondere en inspirerende diensten, waarin we samen geloven, vieren en groeien. Vieringen waarin ontmoeting centraal staat, waarin jong en oud zich allen welkom voelen, en waarin we laten zien dat traditie en vernieuwing hand in hand kunnen gaan. 

Vanmorgen is het thema van deze ochtendkerkdienst: 'Zout', hetgeen ook deze week weer is ontleend aan de bijbelse Bergrede van Jezus, die als een rode draad door de vier zondagen van februari 2026 van 'Tsjerke fan 'e moanne' loopt.   

De viering begint om 9.45 uur met een korte introductie, en de televisie-uitzending start even later om 10.00 uur. 

Na afloop van de uitzending hebben we als gemeente nog ruimte voor interne mededelingen, die specifiek voor onze eigen gemeente zijn bedoeld.

Voorganger van deze kerkdienst is domina Inge de Rouwe, lector is Hille de Haan, en muzikale medewerking wordt verleend door onze eigen VituStins Cantorij van Stiens, die voor en met ons zingt, zulks begeleid op de vleugel en op het kerkorgel door pianist-organist Han Giesing.

Jimme binne it sâlt fan 'e ierde

In de beide schriftlezingen staat het Zout ook centraal, zoals in het Oudtestamentische bijbelboek Levititus, waarin we lezen dat het zout - als teken van het verbond met God - niet mag ontbreken in elk graanoffer, en in het Nieuwtestamentische bijbelboek Mattéus, waarin we vervolgens lezen dat wij allen het zout van de aarde moeten zijn, zoals we als gelovigen ook het licht van de wereld zijn.

In haar Verkondiging wordt door domina De Rouwe uitleg gegeven bij de bijbelse betekenis van het zout (der aarde), vroeger en nu, voor de Joden van die tijd, en ook voor ons als christenen van heden ten dage.

Domina Inge de Rouwe daarover:

• Op zoek naar mensen zonder een groot ego, mensen die willen samenwerken, om het grote belang te kunnen dienen. Is dat niet hoopvol?
• De Bergrede is als het ware het Partijprogramma van het Koninkrijk der Hemelen.
• Wat zou Jezus van het programma van onze regering vinden?
• Onze kracht is dat wij het zout zijn
• Jezus gebruikte in zijn tijd altijd voorbeelden die tot de verbeelding spreken.
• Zout (sal), het witte goud, waaraan ons woord 'salaris' is ontleend.
• Jezus zegt tegen ons allen: "Jij bent het zout".
• Wij zijn dus als het ware 'het witte goud'; kostbaar in Gods ogen, smaakmakers die de wereld versterken, en medicijn tegen al het bederf in deze wereld.

Als wij onze kracht verliezen, 

dan hebben we geen relevantie meer.

Hoe zien mensen aan ons dat wij als dat zout zijn? 

• Ga wel wat doen, maar niet teveel, en niet te weinig. Het moet in evenwicht zijn. 
• Je moet door je eigen keuzes in je leven zichtbaar maken waarom dat zo belangrijk is voor jou. 
• Vertel bij gelegenheid waarom je doet wat je doet. 
• Laten wij in onze bescheidenheid krachtig zijn. 
• Maak - in verbondenheid met God - het koninkrijk van God zichtbaar.

Hoe weerbaar, moedig en overtuigd zijn gelovige mensen vandaag? 

• Wij moeten innerlijk onafhankelijk blijven van de tijd waarin we leven. 
• De Zaligsprekingen van de Bergrede helpen ons daarbij. Ze zijn een stuk vrijheid om het anders te doen. 
• Dan mag je het beste van jezelf geven, vrijwillig, jezelf geven, met kleine daden van liefde, elke dag weer opnieuw, om God te danken en Hem de eer te geven. 
• We doen dat samen, we doen dat met Hem!

Turfroute - Fietsroute 1-noord wandelen als rondje Ravenswoud

Zaterdag 7 februari 2026
 

Vanuit Kamp Oranje terug naar het grijze veld

Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland

De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 

De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 

In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.

Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer

Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 

• Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is.
• De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
• De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer.

De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in 36 dagetappes, variërend tussen de 15 en 33 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Rondje Ravenswoud

Vandaag zijn we van plan om het kleinere, noordelijke rondje van de 37,6 kilometer lange Fietsroute 1 te bewandelen, van Ravenswoud via Fochteloo door het Fochteloërveen, en daarna weer terug naar Ravenswoud, met een lengte van 19,8 kilometer.

We vertrekken daartoe vanuit Feinsum om 8:20 uur, en rijden dan met de auto naar de Boksloot, die langs Ravenswoud stroomt. Bij de rijksmonumentale brug over de Boksloot laten we onze auto achter in de berm van de Compagnonsweg.

Bij vertrek vanmorgen in Feinsum is het 2 graden Celsius, en in Ravenswoud is de temperatuur bij aankomst om 14:15 uur inmiddels opgelopen naar 6 graden Celsius.

Het is de hele dag mistig, van hele dichte mist (met een zicht van zo'n 100 meter) tot licht mistig aan het eind van de etappe, en het waait eerst nauwelijks, en aan het eind van deze tocht waait het licht. Gelukkig blijft het droog, en de hele etappe loop je als het ware in een klein wereldje, met nauwelijks ver-zicht.

Eerst naar en op het Zuideinde

Om 9:15 uur gaan we in Ravenswoud van start bij de brug over de Boksloot, om na de oversteek via die brug in westelijke richting de Compagnonsweg op te lopen. 

Aan het eind ervan gaan we iets zuidelijker het zogenoemde Parachutistenpad op, dat ook het Zuideinde wordt genoemd. Op het Zuideinde loop je eerst door het open veld, en verderop gaat het dan verder door een singel, tot aan de kruising met (ook) het Zuideinde.

Daar gaat het dan over het Zuideinde verder in noordelijke richting. Voorbij de T-splitsing met de Vogelrijd passeren we op het Zuideinde de voormalige Nederlandse-Hervormde Kapel, nu een toeristische verblijfsaccommodatie, die ook wel de Pelgrimskapel wordt genoemd.

Enkele minuten later lopen we op het Zuideinde tussen twee begraafplaatsen door, met de nieuwe begraafplaats links van de weg, en het oude kerkhof rechts van de weg. 

Op het oude kerkhof staat de klokkenstoel van Fochteloo, waarin twee luidklokken hangen, die vroeger hebben gehangen in de toren van de voormalige dorpskerk.

Van dat oude kerkje op de hoge bult van het kerkhof is niets meer te zien, dan alleen vier in de uithoeken opgestapelde kloostermoppen, zogenoemde Âlde Friezen, die als hoekstenen de contouren van het vroegere kerkje markeren. 

Oude grijze smalle grafstenen kleden dit oude kerkhof aan, ter herinnering aan aloude tijden.

Fochteloo

Aan het begin van het parkeerterrein bij het voetbalveld van Fochteloo staat een bijzonder kunstwerk van de beroemde Friese kunstenaar Anne Woudwijk uit Drachten, die hier een kunstwerk in drie losse steen-elementen heeft staan, die gedrieën een korhoender voorstellen, de vogel die hier al decennia terug helaas is uitgestorven.

Om 10:30 uur wandelen we de bebouwde kom van Fochteloo binnen.

Links van de weg staan in het mistige weiland twee pony's bij een ruif, ons tijdens het passeren in alle stilte gadeslaand. Het is een stille entree in dit zo mistig-stille landschap.

Nu hadden we op een bord zojuist al gezien dat Fochteloo een dorpscafé heeft, en dan hoop je dat het geopend is om er een kop koffie te kunnen drinken, maar tegelijk denk je bijna zeker te weten dat zo'n café in dit dorpje van zo'n vierhonderd inwoners op zo'n vroege zaterdagochtend gesloten zal zijn.

Toch, als we bij het café komen, zien we een in lichtletters oplichtend 'open' achter het caféraam hangen. Op het bordje bij de deur staat dat het café op zaterdag pas om 11:00 open gaat, en dan zien we iemand in het café ons groeten met een handopsteken. We voelen aan de deurkruk en kunnen zowaar al naar binnen, waar we gastvrij worden ontvangen door café-eigenaar Van Weperen, die eerder dan gebruikelijk zijn café al heeft geopend, en ons direct voorziet van een fikse mok koffie. 

Tijdens het koffiedrinken ontspint zich een goed gesprek met cafébaas Van Weperen, die ons een prachtig fotoboek laat zien, waarin 22 markante dorpscafé's van Fryslân worden beschreven in woord en beeld, waaronder ook dit dorpscafé 't Korhoen.

Na deze aangename koffiepauze gaan we ter hoogte van het kunstwerk van de Korhoenders van het Zuideinde over op het Noordeinde.

Kamp Oranje 

Ter hoogte van de Sociale Voedseltuin 'De Kleine Boerderij' verlaten we het Noordeinde, om daar een klein bosperceel binnen te lopen.

Hier betreden we een berucht kampterrein van het zogenoemde Kamp Oranje, dat tientallen jaren onderdak heeft geboden aan ten eerste de Arbeidsdienst, ten tweede de gevangengenomen NSB-ers, daarna aan de Vrijwilligers voor Indië en vervolgens aan de Repatrianten vanuit Nederlands-Indië, en tenslotte aan de in Nederland tijdelijk in de barakken gehuisveste Molukkers. Heel bijzonder welk een uitzonderlijke geschiedenis zo'n bosje hier midden in het open veld nabij Fochteloo heeft geschreven. Nu resteren er alleen nog paden door het bos, geasfalteerd en onverhard. 

De stilte op deze mistige winterdag spreekt hier als het ware boekdelen over een de roerige historie vol menselijke emoties.

Waar we op de Veenweg Kamp Oranje verlaten, gaan we wederom de dichte mist in van het grijze open veld. Links van de weg, in de schaduw van het bosperceel ligt nog sneeuw op de akker.

En vóór ons alleen een dichte mist over weg en veld.

Kamp Ybenheerd

Maar we laten de roerige Nederlands-Indische geschiedenis nog niet achter ons, want verderop gaan we wederom zo'n klein bosgebied in, waarin zich vroeger het zogenoemde Kamp Ybenheer bevond.

In een tijdsbestek van zo'n vijftien jaar rond de Tweede Wereldoorlog werden in dit kamp achtereenvolgens allerlei doelgroepen in de hier gebouwde barakken gehuisvest, waaronder zogenoemde Contractbrekers, Joodse mannen (afgevoerd naar Kamp Westerbork), Moeilijke jongens, Limburgers, Onderduikers, NSB-ers en Zuid-Molukse militairen. 

Op zo'n mistige, winterse dag krijg je er enig gevoel bij en veel respect voor hoe verschrikkelijk het voor veel mensen moet zijn geweest om hier in dit kamp in dit verlaten veengebied tijdelijk gehuisvest te zijn, soms zonder hoop en vol vrees voor wat al dan niet komen zou.

Fochteloërveen 

Als we ook dit bosperceel verlaten, gaan we weer het open veld in, nu van het Fochteloërveen. In en langs de rietkragen van dit veengebied ligt hier en daar nog een restant sneeuw, en ook ijs op het water.

We komen dan uit de voor het doorgaande verkeer al enige tijd geleden afgesloten weg van het Fochteloërveen, die we volgen tot voorbij de Parkeerplaats en de Vogelkijkhut van het Fochteloërveen. Daar draaien we een wandel- en fietspad op, langs een waterplas met een ijzige rand, die ons naar de Lycklemevaort voert.

Die Lycklemevaort blijven we volgen, totdat we bij de splitsing met de Meester Lokstraat een houten bank vinden, waarop we onder de druppende bomen in de mist plaatsnemen voor onze lunchpauze.

Grensweg tussen twee provinciën

Daarna blijven we alsmaar die Lycklemevaort volgen, tot aan de Fries-Drentse provinciegrens. Vanaf dit punt gaat het dan in zuidelijke richting verder over die tweeprovinciën-weg, de Menneweg, onder andere langs de NAM-locatie

Net voorbij de Kymmelswijk gaat het dan rechtsaf, een betonpad op in de richting van Ravenswoud.

Aangekomen op de Compagnonsweg gaan we die volgen, om even later de bebouwde kom van Ravenswoud binnen te lopen.

Aan het eind van de Eerste Kruuswiek komen we langs het kunstwerk van Hein Mader.

En direct daarna passeren we het beeld van De Veengravers (1979), van Wilma Burgers-Gerritsma.

Nu hoeven we alleen nog maar de Compagnonsweg uit te lopen, tot aan de brug over de Eerste Wiek.

Hier staat onze auto geparkeerd, waarmee we na het boodschappen in Appelscha eerst naar mim gaan voor onze koffievisite, en tot slot aan het eind van de middag naar huis terug rijden.

Ruim 33 jaar na dato

Vrijdag 6 februari 2026
 

12,5 jaar werkzaam in het christelijk beroepsonderwijs

1979-1992
Na acht jaar werkzaam te zijn geweest als docent Kantoor- & Winkelpraktijk /

Verkooppraktijk in het Christelijk Lager Beroepsonderwijs te Delfzijl kwam ik in de zomer van 1987 in dienst van de Christelijke Scholengemeenschap voor MEAO & MMO in Hoogeveen, als docent Commerciële Vorming & Praktijkbenadering bij het Middelbaar Middenstands Onderwijs (MMO), bij het latere Morgenland College, voor wat betreft de Sector Economie, aan de Van Limburg Stirumstraat te Hoogeveen.

Een half jaar voordat ik daar vertrok om docent Store Management te worden aan de in oprichting zijnde Retail Management School Leeuwarden van de Christelijke Hogeschool Noord-Nederland te Leeuwarden, was ik eind januari 1992 inmiddels twaalf en een half jaar in dienst van het christelijk (beroeps)onderwijs.

Reünie ruim 33 jaar na afscheid

En gisteren - zo'n 33,5 jaar geleden na mijn vertrek bij het Morgenland College - was het na al die jaren zover dat we voor het eerst een reünie vierden als (oud-)medewerkers van dat Morgenland College (MEAO & MMO), dus ruim 33 jaar na dato.

Greetje Godeke en Egbert Westra waren zo goed om de schouders onder hun initiatief te zetten, en te beginnen met het uitnodigen van al die collega's van in elk geval ruim 33 jaar geleden. Durkje en ik gaven graag gehoor aan hun uitnodiging. 

Na die vijf goede jaren in Hoogeveen, en de evenzo goede arbeidzame jaren in het MMO was het een heel mooi vooruitzicht om al die naaste ex-collega's weer eens te ontmoeten. Een aantal ex-collega's hebben we in de loop der jaren in de tussentijd wel ontmoet, maar er waren ook collega's bij die ik al meer dan dertig jaar niet had gezien.

Als de dag van gisteren

Daarom togen we gistermiddag met al veel goede herinneringen en met grote nieuwsgierigheid naar De Westerbergen bij Echten waar we met zo'n 50 aanwezigen een hele fijne avond hebben beleefd.

Natuurlijk werden enkele collega's door hun inmiddels overlijden of door niet kunnen/willen komen node gemist, maar met al die wel aanwezige collega's was het bijzonder goed toeven tijdens een bijna vijf uren durende sessie van een borreluur, een heerlijk buffet, en een gezellige nazit.

Het is toch altijd een heel bijzonder gevoel om zelfs na elkaar enkele tientallen jaren niet ontmoet te hebben, te constateren dat je de goede gesprekken comfortabel met elkaar voortzet alsof je gisteren nog in de school met elkaar had samengewerkt. 

Toen en nu

Het was natuurlijk een middag en avond om veel verhalen van weleer op halen, een tafel vol mooie oude schoolfoto's bekijken, en natuurlijk ook elkaar te informeren over de jaren na ons afscheid en over de actuele situatie waarin we ons momenteel bevinden. Dan komen vanzelfsprekende de verdrietige zaken aan de orde, alsook de zaken waar we momenteel tevreden over zijn of vrolijk van worden.

Halverwege de avond is dan het moment aangebroken om dan toch weer afscheid van elkaar te nemen. Er zijn meerdere concrete afspraken gemaakt om elkaar te zijner tijd nog eens weer te ontmoeten, en de conclusie is dat zo'n sessie op termijn zeker wel eens voor herhaling vatbaar zal zijn. Want ja, er is nog zoveel goeds om met elkaar op terug te kijken, en zoveel waardevols om nog eens met elkaar te delen.

Finisterre

Woensdag 4 februari 2026 

Cover van 'Finisterre'

Van Sevilla naar Finisterre

Als aan haar jarenlange relatie abrupt een einde komt, besluit de journaliste-juriste en fervent wandelaar Mariska van der Klis (1964) de ruim duizend kilometer lange Via de la Plata te gaan lopen, door haar betiteld als de zwaarste en eenzaamste camino in Spanje.

Haar boek 'Finisterre' (2025) beschrijft het waargebeurde verhaal van een voor haar unieke wandeling naar het einde van de wereld. Een ongelofelijke reis waarbij toeval niet lijkt te bestaan. Mariska verdwaalt, overleeft de aanval van een wilde hond, en krijgt op een dieptepunt hulp uit onverwachte hoek. 

Tijdens haar zware tocht vol ontberingen kijkt ze terug op haar leven en liefdes en komt ze er langzamerhand achter dat het volgen van het pad haar kan brengen bij wat ze diep van binnen verlangt. 

Maar dan, als haar avontuur ten einde lijkt te komen, neemt haar leven nogmaals een geheel andere wending. 

'Finisterre' is in haar ogen een ode aan de magie van het wandelen; een openhartig, meeslepend en geestig boek voor iedereen die soms worstelt met het leven en het leven met hart en ziel omarmt.

Wandeling naar het einde van de wereld

Mariska van der Klis bewandelde de Via de la Plata van Sevilla via Mérida & Cáceres & Salamanca & Zamora tot aan Granja de Moreruela. 

Daar maakte ze de Via de la Plata niet af tot aan Astorga, maar stapte ze over op de Camino Sanabrés, die ze van Granja de Moreruela via Ourense geheel uit liep tot in Santiago de Compostela.

Ze wilde in haar eentje gaan lopen, en koos deze camino's, omdat je daar weinig medepelgrims tegenkomt.

Aansluitend liep ze in enkele dagen nog de Camino Fisterre, van Santiago de Compostela naar Finisterre, aan de Atlantische Oceaan. Daar stopt de doorgaande pelgrimsroute, en daarmee gaf Mariska haar boek ook als subtitel mee: 'Mijn wandeling naar het einde van de wereld'.

Dit boek is overigens de weerslag van twee camino's die Mariska afzonderlijk liep. Voor de leesbaarheid van het waargebeurde verhaal heeft ze ervoor gekozen om deze twee camino's te beschrijven als één grote wandeling.

Op de Via de la Plata tussen Sevilla en Granja de Moreruela

Hieronder volgen enkele zinsneden uit haar boek, om enige indruk te geven van de inhoud van dit verslag van haar belevenissen voor, tijdens en na deze pelgrimstocht:

• Vergeven is de snelste route naar vergeten.
• Ik wilde iets doen alleen voor mijzelf, een avontuur aangaan, iets spannends, iets van betekenis, waar ik blijvend op terug zou kunnen kijken. Ik wilde wandelen. De camino naar Santiago, de langste camino in Spanje, de Via de la Plata.
• Ik wilde rust. Alleen zijn leek me avontuurlijker, spannender.
• Kind èn mama blijf je voor eeuwig.
• Ik ben op de juiste plek.
• Ik ben nu officieel pelgrim.
• Ik verlaat de stad voor de desolaatheid van de camino, waarop ik voor het grootste deel van de tijd alleen zal zijn.
• Ik moet goed letten op de gele pijlen, de richtingaanwijzers op de camino.
• 'The Camino provides': je krijgt wat je nodig hebt op de camino.
• Vandaag was de hitte mijn grootste vijand.
• Spanje houdt me vast met haar warme Zuid-Europese armen.
• Ik bedenk hoe blij ik hier wordt van kleine dingen.
• Op de camino moet je soms gewoon een keuze maken, en niet wachten.
• Zonder de gulheid en gastvrijheid van de Spanjaarden is er geen camino.
• De ontmoetingen op de camino zijn me dierbaar, ze leren me iets en daar kies ik nu voor.
• Het ritme heeft iets geruststellend eenvoudigs. Simpel leven zonder al te veel spullen en vooral zonder al te veel keuzes. 
• De camino lopen beperkt me tot een aantal eenvoudige beslissingen.
• Hier zijn helpt me 'zíjn', met de natuur als mijn enige gezelschap.
• De natuur is zo inclusief als het maar zijn kan, van alle beperkend verstand verlost.
• Als je denkt dat je een goede reden hebt om iets te doen, heb je minder last van een knagend geweten, en kom je ook niet met een schuldbewust gezicht thuis.
• Alles van waarde is weerloos.
• Is het niet gek dat ik in dit vreemde land waar ik niemand ken, blind vertrouw op een paar handgeschilderde gele pijlen?
• Na meer dan tien dagen lopen ben ik gewend geraakt aan het rustige ritme van mijn voeten, die schijnbaar ongemerkt enorme afstanden afleggen.
• Mijn lijf doet het goed. Het moest even wennen, protesteerde na al die zware kilometers, maar duwde door en paste zich aan, waardoor ik ervaar hoe fantastisch een lichaam in elkaar zit.
• Het opschrijven zou me helpen met de bewustwording ervan.
• Het lijkt soms wel of ik geleid word door het pad dat ik volg, en hoewel ik het niet zeker weet, voel ik dat het klopt.
• Het heeft iets geruststellends dat er, waar je ook bent, altijd een plek is waar je in gesprek kunt gaan met jezelf of met God.
• Het zijn bijna altijd mannen die in de bar zitten.
• Er kan iemand zomaar mijn leven binnenwandelen.
• Het kilometers lange wandelen, bergop, bergaf, met zware bepakking in de hitte of in de regen, maakt van mijn lichaam een ware verbrandingsoven.
• Het tempo van mijn stappen op Spaanse bodem maakt dat ik de ruimte voel om alles rustig in me op te nemen.
• De kalme vredigheid van de natuur geeft me rust in mijn hoofd.
• Ik ben alleen, maar voel me niet eenzaam.
• Ik ben omringd door creatie en acceptatie, waardoor ik meer in het nu ben, en er onderdeel van uitmaak.
• De camino is een medicijn.
• De verlatenheid van dit landschap doet me mijn eigen verlatenheid voelen.
• Vanaf jongs af aan ben ik gewend geraakt aan het grensoverschrijdende gedrag van mannen.

Op de Camino Sanabrés van Granja de Moreruela naar Santiago de Compostela

• Het landschap begint te veranderen.
• De natuur helpt de natuur.
• We kunnen het leed niet ontlopen; dat rijdt ons ineens in de wielen. Maar door te lopen, zetten we stappen. Stap voor stap proberen we te verwerken wat ons is overkomen.
• De camino lijkt soms wel een kroegentocht.
• De camino lopen, maakt een algehele liefheid en openheid in ons los.
• Onderlinge verschillen, rijk, arm, ras, geslacht; het lijkt weg te vallen alsof het nooit bestaan heeft. Iedereen mag er zijn, en dat is elke dag voelbaar.
• Hoe piepklein die kans ook was, het is gebeurd. Dat is de Camino-magie.
• Waar zijn de gele pijlen als je ze nodig hebt?
• Jullie hebben alleen maar naar me geluisterd.
• Op de camino bestaat geen weekend, alleen spaarzame rustdagen. Het is een verslavend ritme waar ik aan gewend ben geraakt. De wandelparadox; af en toe een dag niet lopen voelt als een gemis en geschenk tegelijk.
• Ik geniet van de ontmoetingen en ontboezemingen die klein, ontroerend, geestig, indrukwekkend of pijnlijk en hartverscheurend zijn.
• Je gunt de ander geen leed, maar te voelen dat een ander lijdt, verenigt, en houdt je ook een spiegel voor.
• Hoe erg iets ook was, het kon altijd nog erger, en als het erger was, dan was er toch nog een weg, een pad. dat leidde naar nieuwe mogelijkheden, een plek van acceptatie, rust en liefde.
• Mijn lichaam is mijn barometer, waar ik naar heb leren luisteren.
• Nergens anders dan hier werkt mijn hoofd zo nauw samen met mijn lijf.
• Mijn lijf is een uitgekiende computer, die het uitstekend doet als ik zijn instructies maar opvolg.
• Mijn lichaam heeft altijd gelijk.
• Maar hier op de camino snap ik het pas echt.
• Casa Ultreia, wat letterlijk 'Huize Voorwaarts' betekent, moet de pelgrim eraan herinneren dat die niet alleen een fysieke reis, maar ook een innerlijke reis maakt, die leidt naar het hart van God.
• Nu ben ik vooral hier. Mijn lichaam en geest zijn gehard en verzacht tegelijk, ik ben in balans en dein mee met de cadans van de dag. De overzichtelijkheid van het wandelen geeft me de rust die mijn geest zo goed kan gebruiken.
• Ik moet minder moeten.
• Niemand is perfect. Dat is juist het leuke. Dat we af en toe vallen en weer opstaan.
• Fouten maken is menselijk, en mens zijn maakt geliefd.
• Dat is fijn op de camino: iedereen op het pad snapt dat je hier bent voor jezelf. Dat het jouw tocht is. En dat iedereen de camino op zijn eigen manier loopt. Soms samen, soms alleen, niemand die daar moeilijk over doet. Het is een fijne voelbare vrijheid, die je niet hoeft te veroveren.
• Vrouwen geven zichzelf de schuld van iets waarvan ze niet schuldig zijn.
• Ietsje milder voor mezelf zijn, mag wel. 'You're superwoman, but not 24 hours a day'.
• Haar betrokkenheid is ontroerend, wat ik bij veel Spanjaarden heb gemerkt.
• Er staat een lange rij voor de loketten, maar niemand is ongeduldig; als je van zover bent gekomen, wil je best wel even wachten.
• Wat heb ik een goed keuze gemaakt. Door dit te doen en tot mezelf te komen. Veertig dagen, die in Nederland ongemerkt voorbij zouden zijn gegaan.
• Op de camino ontkom je niet aan de innerlijke reis, als je dag in dag uit je wandelschoenen aantrekt.
• Santiago de Compostela is een stad van aankomen, niet van blijven.
• Na duizend kilometer lopen voel ik me meer verbonden met de natuur dan ooit.

Op de Camino Fisterre van Santiago de Compostela naar Finisterre

• Wat je op de camino nodig hebt, komt vanzelf naar je toe.
• Ik voel een diepe dankbaarheid voor het land dat mij niet kende, maar mij zo onbevooroordeeld ontving, voor me zorgde, en me nu ook weer laat gaan.
• Ik was hier, en dat zal ik nooit vergeten. Ik ben hier, is voor nu; ik was hier, is voor altijd.

Drie jaar later

• Door mijn camino was ik niet meer bang voor mijn financiële toekomst. Mijn onbevreedsheid was weer terug. Ik kon de wereld aan.
• Tijdens mijn wandeling was ik rustiger, verlost van de dagelijkse stress, en ik werd milder voor mijzelf. Het leven was overzichtelijk en dat deed me goed.
• Een lange wandeling gaf me altijd richting, en daar begon ik op te vertrouwen. 
• Ik had ook minder nodig, dat had de camino me wel geleerd.
• Op de camino ontmoet ik altijd nieuwe mensen, met name als ik alleen ben.
• Het bijzondere van de camino is dat je nooit van tevoren weet wat de dag je gaat brengen.
• Een belangrijk onderdeel van de camino is de zorgvuldig gepakte rugzak, met alleen het uiterst noodzakelijke.
• Ik houd van het wandelen, maar aankomen op de plaats van bestemming vervult me altijd met een gevoel van euforie, blijdschap en opluchting.
• Zodra je een voet op het pad zet, begint het avontuur en ontmoet je wildvreemden, met wie je de meest bijzondere gesprekken hebt.
• Niet iedere man kan omgaan met een sterke vrouw.
• Ik wilde geen gelijk hebben, maar begrepen worden.
• Het vraagt iets extra's om echt een toekomst op te bouwen met iemand. Met wie je de pijn kunt delen, en de uitdagingen aan kunt gaan. Bij een lifestory gaat het om waarden, en niet alleen om gevoelens.
• Een lovestory is nog geen lifestory.
• Sinds ik wandel, hoort regen erbij. Voor mij is regen niet iets wat er niet mag zijn; als het komt, dan komt het.
• Dat alles anders zal lopen, daar heb ik op dat moment nog geen flauw idee van.
• Afscheid nemen van je moeder kun je maar één keer doen.
• Mijn moeder leeft niet meer, maar het voelt alsof ze in me is gekropen, en heel dicht bij me is.

Cultuur-historische Dorpswandeling Stiens

Maandag 2 februari 2026
 

Cover van de wandelgids 'Stiens'

Winterwandeling naar en door Stiens
Het is vanmorgen rond het vriespunt als we vanuit huis vertrekken om de zogenoemde 'Cultuur-historische Dorpswandeling Stiens' te gaan lopen. Het is dan zwaar bewolkt en er waait een stevige ijskoude wind vanuit het oosten, dus deze wandeldag begint gevoelsmatig nogal koud. Gaandeweg deze dag breekt de zon wel door, en dan ziet het er allemaal iets vriendelijker uit, maar het blijft voelen als een ijskoude wandeldag. Het is en blijft droog, er ligt geen sneeuw meer op de weg, en de wegen en paden zijn niet meer glad, dus het is de ijzige wind die deze wandeldag het karakter geeft van een ware winterwandeling.

Cultuur-historisch wandelroute door Stiens

De wandelgids waarvan we de route vandaag bewandelen, is eind 2004 uitgegeven door de Vereniging Plaatselijk Belang Stiens, maar in de afgelopen jaren was het er nog nooit van gekomen om deze cultuur-historische dorpswandeling eens in zijn geheel te gaan lopen.

De wandelgids geeft twee gedetailleerde routekaartjes, namelijk die van de 3,5 kilometer lange etappe door het dorpscentrum, en van de 7 kilometer lange etappe door de (buiten)wijken van Stiens. Omdat we vanuit Feinsum beginnen te wandelen, en daar ook weer terugkomen, is de totale lengte van onze dagwandeling circa 2 + 3,5 + 7 + 2 = 14,5 kilometer. 

De wandelkaarten vermelden op specifieke punten langs de route nummers, die verwijzen naar de teksten die de wandelaar op locatie informeren over de historisch en culturele betekenis van de plek waar je op dat moment staat. Elk nummer is behalve van een toelichtende tekst ook voorzien van één of meer mooie illustraties, vaak in de vorm van foto's.

Omdat de gids al ruim 21 jaar oud is, is sommige informatie uiteraard enigszins of geheel gedateerd, maar omdat we al tientallen jaren in Stiens & Feinsum hebben gewoond, en daardoor de omgeving en de veranderingen daarin kennen, is dat voor ons geen probleem.

Centrumwandeling

Om 10:00 uur vertrekken we vanuit huis, en wandelen we over de Holdingawei Feinsum uit, om dan over het fietspad langs de Brédyk naar Stiens te lopen, waar we bij het kunstwerk It Each fan Stiens de bebouwde kom binnenwandelen.

We vangen de centrumwandeling aan bij het voormalige woonhuis van Pieter Jelles Troelstra, vanwaar we de Hegebuorren op gaan in de richting van de voormalige Burmaniastate.

Ter hoogte van het kunstwerk De Skelp lopen we om woonzorgcentrum Skilhiem heen, om dan door de Skilwei recht op de De Poarte af te lopen. 

Dan passeren we achtereen-volgens café-restaurant De Smallebrug en de voormalige Notariswoning aan onze rechterhand, de Sint-Vituskerk, het (inmiddels verplaatste) Oorlogsmonument, en het Sint-Vitushûs aan onze linkerzijde, waarna we op het centrumplein aankomen bij het voormalige Gemeentehuis van Leeuwarderadeel, waarin momenteel de Nije Skalm is gevestigd. In dit sociaal-cultureel dorpscentrum houden we onze koffiepauze in een warme en gezellige entourage van deze mooie ontmoetingsplek van Stiens.

Na deze koffiepauze zien we rechts in een gevel de Gevelsteen van Pyter Jurjens, en links aan de overzijde van de weg het voormalige Graanpakhuis aan de Langebuorren. Recht vóór ons zien we dan het Monument voor Pieter Jelles Troelstra. 

Ter hoogte van de IJsbaan annex Sportveld volgen we de Uniawei, om dan ter hoogte van de vroegere Eerste Gereformeerde Kerk van Stiens bij het Gedenkteken voor Arjen Sevenster naar Korenmolen De Hoop te lopen.

Via het Mounepaed, de Uniawei en de Van Wyckelstrjitte komen we dan in het Waling Dijkstrapark, dat we doorkruisen, onder andere tweemaal een stukje langs de Stienzer Feart.   

Vlakbij de vroegere Eerste Christelijke school te Stiens gaan we It Achterbosk op, de terp op die vroeger ook wel Wydrum werd genoemd.

Door de smalle Galge en It Kleaster komen we dan op de Kakewei, waar we langs de Doopsgezinde kerk De Fermanje lopen.

Langs het voormalige woonhuis van meester M.B. Hoogeveen (van de Leesplank) en de plek waar de Millennium Steen ligt, komt we op de Bûterhoek langs het Sint-Vitusplein. Vóór ons ligt het Kunstwerk van de vroegere Bibliotheek in het wegdek, en aan de overzijde van de Pyter Jurjensstrjitte zien we het niet zo opvallende kunstwerk 'Een Speling met Licht', van het voormalige cultureel centrum De Skalm.

Op de Lege Hearewei aangekomen, eindigt voor ons deze Centrumwandeling.

Wijkenwandeling

En aangekomen op die Lege Hearewei begint voor ons dan de Stienser Wijkenwandeling. Aan de noordzijde van Stiens gaan we het fiets-/wandelpad op langs de waterloop van De Wurge, en door het Stienzer Bosk. 

Nu lopen we de Stienser wijk Aldlân binnen, en komen we na de oversteek van de Kletsefeart via het Tiltsjepaed langs de woning aan de Boeier, waarin we als gezin voorheen ruim twintig jaar hebben gewoond.

Op de kruising van het Skûtsje en de Helling passeren we het Kunstwerk Helling, en dan gaat het over het terrein van Alliade door naar Sportcomplex It Gryn met daar de kunstwerken van de Cirkels en de Betonblokken, waar we onze lunchpauze houden in de hal van het sportcomplex.

Aan de overzijde van het Spoorpaad zien we in de overgang van de Pyter Jurjensstrjitte naar de Lutskedyk rechts van ons het vroegere Stationskoffiehuis van Stiens, en links in de bocht het voormalige Stationsgebouw van Stiens.

Als we vanaf de Petterhústerdyk de Dobbe op gaan, worden we geattendeerd op de plek waar vroeger aan de voet van de terp Wydrum een grote dobbe heeft gelegen.

Na het doorlopen van de naar de vroegere theologen Wumkes en Huisman genoemde woonstraten arriveren we bij De Hege Stins, één van de kerkgebouwen van de Protestantse Gemeente te Stiens.

Op de Wythústerwei steken we de Stienzer Feart over, om aan de overzijde bij de Menno van Coehoornwei aangekomen, naar de westelijk gelegen Brédyk te lopen. 

Op de Brédyk passeren we eerst de Kleine Molen, ook wel Binnema's Molen genoemd, en direct daarna de locatie van de voormalige Coöperatieve Zuivelfabriek van Stiens. 

Bij de ovonde met de Uniawei aangekomen, eindigt de Wijken-wandeling, en dan blijven wij de parallelweg van de Brédyk volgen, om iets noordelijker over het bedrijventerrein Middelsee en over de Hege Hearewei weer terug te lopen naar Feinsum, waar we om 14:45 uur arriveren op deze nogal koude, maar inmiddels wel zonnige winterdag.

Gefeliciteerd met PG Stiens als de Tsjerke fan 'e moanne

Zondag 1 februari 2026
 

Omroeptechniekwagens bij De Hege Stins in Stiens

Stiens is Tsjerke fan 'e Moanne
Als we vanmorgen De Hege Stins in Stiens naderen, vallen de omroeptechniekwagens op, die op het parkeerterrein van de kerk van onze Protestantse Gemeente te Stiens staan opgesteld.

In deze maand februari 2026  mogen wij als protestantse gemeente van Stiens de gastgemeente zijn voor het zondagochtend-tv-programma 'Tsjerke fan ‘e Moanne', van Omrop Fryslân .

Dit kan worden beschouwd als een prachtige kans om met z'n allen te laten zien waar we als kerkelijke gemeente voor willen gaan en op termijn voor staan. Deelname aan dit tv-programma sluit naadloos aan bij enkele van onze beoogde kernwaarden: 'gastvrijheid' en 'beste buren', waarmee onze gemeente een eerste stap probeert te zetten in wat we doen en laten. Door onze deuren open te zetten voor de Friese omroep, om hen in de gelegenheid te stellen onze zondagse vieringen in deze maand te registreren en uit te zenden, ontvangen wij niet alleen de bezoekers in de kerk, maar ook de vele mensen thuis die daar voor de buis met ons meevieren. Het herinnert ons er ook aan dat wij als gemeente geroepen zijn om open en gastvrij te zijn, voor elkaar, voor bezoekers en voor de vele kijkers en luisteraars die nu met ons verbonden zijn. 

Gefeliciteerd!

We zien uit naar bijzondere en inspirerende diensten, waarin we samen geloven, vieren en groeien. Vieringen waarin ontmoeting centraal staat, waarin jong en oud zich allen welkom voelen, en waarin we laten zien dat traditie en vernieuwing hand in hand kunnen gaan. 

Vanmorgen is het thema van deze ochtendkerkdienst: 'Gefeliciteerd!'  

De viering begint om 9.45 uur met een korte introductie, en de televisie-uitzending start even later om 10.00 uur. 

Na afloop van de uitzending hebben we als gemeente nog ruimte voor interne mededelingen, die specifiek voor onze eigen gemeente zijn bedoeld.

Voorganger van deze kerkdienst is dominee Jaap Overeem, lector is Wilmer Haijma, en muzikale medewerking wordt verleend door onze eigen gemeenteband United, die voor en met ons zingt.

Gelukkig wie ... 

De weloverwogen gekozen muziek van United en de samenzang is gekozen uit een breed scala, namelijk: Opwekking, Sela, The Psalm Project, Liedboek, Ruth Jacott, bundel Nader tot jou, Trinity, en een bewerking van Joke Buis.

Voorafgaand aan de verkondiging leest de lector de bijbeltekst van de Bergrede uit het bijbelboek Matteüs, die ook bekend staat als de zogenoemde 'Zaligsprekingen'.

In die verkondiging verbindt dominee Overeem die zaligsprekingen niet zozeer aan de doelgroep van de sterke, autocratische wereldleiders, niet aan de dikdoende mensen die zich op de borst kloppen, maar legt hij die zaligsprekingen neer bij de mensen die het moeilijk hebben in het leven, die vervolgd worden, die geen uitweg meer zien, die eenzaam zijn en voor wie deze televisieuitzending vanmorgen misschien wel hun enige contact is met de nabije buitenwereld. 

We horen het duidelijk: gelukkig de nederigen, de treurenden, de zachtmoedigen, de barmhartigen, de vredestichters, en ga zo maar door. Zij zijn het die verhoogd en getroost worden. Zij zullen de aarde bezitten en verzadigd worden. Zij zullen kinderen van God worden genoemd, en voor hen is het koninkrijk van de hemel.

De uitzend-tijd is nog niet om, en de uitzending van Omrop Fryslân is nog lang niet afgelopen, maar eigenlijk zou je hiermee de viering wel kunnen beëindigen, want wat gezegd moet worden, is al gezegd; het is al duidelijk, en hopelijk en vast wel bemoedigend voor wie de zaligsprekingen zijn bedoeld.

Toch zingen we ook daarna in ons gezamenlijk gebed tot God driemaal als gebedsintentie:

"Laat er licht in ons hart, in ons leven zijn;

Laat er liefde en warmte en uitzicht zijn;

Licht van boven, van binnen, van eeuwigheid.

Laat dat licht in de ziel van ons allen zijn: Illumina."

De transitie in de landbouw versnellen – Van plan naar praktijk

Vrijdag 30 januari 2026

 

Presentatie van Lucas Simons over Duurzame Markttransities in de Landbouw

Netwerkbijeenkomst Agro-Agenda Noord-Nederland

Iedereen met hart voor de landbouw en voor de natuur is welkom om vanmorgen de netwerkbijeenkomst in de RUG Campus Fryslân bij te wonen in de Beurs van Leeuwarden.

Het wordt een ochtend om geïnspireerd te worden, mee te denken en elkaar (nog beter) te leren kennen.

We worden op deze voorjaarsbijeenkomst - in hartje sneeuwwinter - welkom geheten door gastheer Piet Bouma, de directeur bedrijfsvoering van de RUG Campus Fryslân, een Friese hotspot voor maatschappelijke transities, waar onder andere onderzoek op verbindingen plaatsvindt. In dat opzicht zijn we hier op een goede plek vandaag, in immers niet langer meer de 'zuivel'beurs, maar in de 'kennis'beurs van Fryslân.

Een toelichting op het programma wordt gegeven door Jan Klink, de programmaleider AgroAgenda Noord-Nederland. Daarna wijst Klink op de drie ambities van de AgroAgenda, zijnde: 1. Gewaardeerd ondernemerschap, 2. Water is de basis en 3. Landbouw en natuur in balans. Ook wijst Jan op het bestaan van het Agro Panel Noord-Nederland.

Lucas Simons over duurzame markttransities in de landbouw.

Eerste spreker is Lucas Simons, de auteur van het boek 'Changing the Food Game' (2014) en co-auteur van 'Changing the Game' (2020). Daarnaast geeft Simons les op Business Schools en op universiteiten, over markttransformatie en systeemverandering. 

Zijn inhoudelijke bijdrage gaat vandaag over duurzame markttransities in de landbouw, waarbij de vraagstelling is: Hoe doe je dat, hoe manage je transitie en  transitieversnelling.

• Waarom doen we eigenlijk dingen waarvan we wel weten dat het niet klopt en dat het niet goed is? 
• En als we dat dan wel weten, waarom veranderen we dat dan niet?
• En als we het wel willen veranderen, hoe doe je dat dan?
• Hoe komt het dat alle landbouwmarkten on-duurzaam worden?

Duurzame markttransformatie wilde Simons toepassen, en dan niet alleen in de landbouwmarkt, maar die ook van toepassing willen laten zijn op alle markten in de maatschappij; en dan bij voorkeur markt-gedreven, waar je dan geld mee kunt verdienen. 

Maar hoe creëer je dan zo’n omgeving? Dat is de centrale vraag.

Wat maakt een probleem complex, en wanneer heb je een transitiestrategie nodig

• Bij complexe problemen is sprake van: a. veel variabelen, en b. veel partijen.
• Om iets op te lossen, kunnen we veelal niet doorgaan op de manier die we normaal altijd doen, maar zullen we het radicaal anders moeten doen, radicaal moeten innoveren. Daarbij heb je allerlei partijen nodig, die vaak verschillende en soms tegengestelde belangen hebben.
• De gekozen transitiestrategie moet in het teken staan van de doelstelling.
• Een complex probleem proberen we doorgaans simpel op te lossen, en een eenvoudig probleem gaan we vaak ingewikkeld oplossen. En eigenlijk is er dan sprake van uitstel.
• Nagenoeg alle markten hebben met transitiestrategieën te maken.

Vier 'loops'

Als je een spel volgens dezelfde spelregels blijft spelen, blijf je altijd dezelfde uitkomst houden. 

Dat komt ook bij systeemdenken te kijken, want dat werkt met 'loops' van oorzaak > gevolg. 

Er zijn vier van die loops, die samen de uitkomsten van het systeem bepalen, namelijk:

• 1. De Nederlandse landbouwmarkt concurreert op de laagste prijs, met alle gevolgen van dien (zoals: schaalvergroting, uitbuiting, mechaniseren, standaardiseren);
• 2. Het beleidsregime van de overheid, die bepaalt waar de Nederlandse markt op mag concurreren. Maar die is tegenstrijdig aan de eerste loop, omdat niet duurzaamheid voorop staat, maar prijsverlaging.
• 3. Wie zijn de gedupeerden die hier last van hebben? Denk aan burgers, toekomstige generaties en de natuur. Dat zijn de elementen die doorgaans op afstand staan, en geen invloed hebben.
• 4. Hoe aantrekkelijk zijn de alternatieven? We kunnen wel verduurzamen, en toch doen we dat in de landbouw niet, omdat de alternatieven niet aantrekkelijk zijn.

De uitkomst van dit spel met deze vier loops, is dat we vast zitten, want we blijven doorgaan met wat we altijd al deden. 

Zo zitten we klem in een systeem waarin we naar elkaar wijzen. 

We zitten dus in een systeem met de verkeerde prikkels. 

En 'ik' wil pas veranderen, als de ander dat eerst doet. 

Dit geldt niet alleen voor de landbouw, maar dat geldt voor elke sector in onze maatschappij.

Transitie

Je doorbreekt dit pas in de wonderlijke wereld van een Transitie, namelijk met een Systeemverandering.

Versnellen van transities gebeurt door middel van opschaling en uitfasering van praktijken, via specifieke interventies.

Hoe ga je van systeem A naar systeem Beter? Dat is een transitie. En een transitie is in elke sector iets anders, omdat de omstandigheden overal verschillend zijn, met heel veel variaties.

Ga eerst maar eens de situatie beschrijven, en laat dat door allerlei partijen doen, om een zo goed mogelijk totaalbeeld te krijgen. Dan pas kun je werken naar een transitie/oplossing.

Daarna kun je gaan afschalen van wat je kwijt wilt, en ga je opschalen in wat je wilt verkrijgen. 

Dat gaat in verschillende (5) fasen, die grillig, maar wel doelgericht verlopen. 

En elke fase komt met dingen die je wel moet doen en dingen die je niet moet doen. 

Maar in de praktijk doen we maar wat; we maken 'herrie', doch we zouden daarentegen over moeten gaan naar 'muziek', door tot slimme samenwerking te komen.

 

• 1. Inertie -  we blijven vooralsnog hard werken, en doen meer van hetzelfde. We weten dat we een probleem hebben, maar we doen er niets mee, en blijven dus alsmaar hetzelfde doen.
• 2. Inceptie – de eerste transitiefase is die van pilots en projecten. We hebben vaak geen idee wat we doen, en zetten alles op onze websites, en ondertussen blijven we in het systeem hetzelfde doen. Dus het is een kwestie van niet meer dan 'business as usual'. De uitkomst blijft dan echter hetzelfde. Er moet eerst urgentie komen, en we moeten oplossingsrichtingen formuleren. Hier is leren - in deze fase - belangrijk.
• 3. Competitie – we moeten nadenken over en zoeken naar koplopers, naar bedrijven die zich inspannen en die risico’s nemen. We moeten hier nadenken over het Business Model, waarin de koplopers beloond worden. Dan zie je ook dat concurrenten nooit hetzelfde gaan doen in een competatieve markt. In Nederland hebben we bijvoorbeeld al tien standaarden gekregen voor duurzame zuivel, die onderling met elkaar concurreren. Dit is de puberteitsfase waarin we momenteel vast zitten.
• 4. Integratie & synergie – in deze volwassenenfase moeten we opschalen, moeten we door barrières heen, en maximaal druk zetten op de zogenoemde ‘free riders’, opdat zij niet hetzelfde, opdat zij niet het oude kunnen blijven doen. 
• 5. Institutionalisering – dan kom je in de fase van institutionaliseren, en zijn we aangekomen in de opschalingsfase. 

Transitiemanagement is dus als het ware een schaakspel. Gebruik het hele bord, gebruik alle stukken; echter wel afhankelijk van de situatie.

We moeten gaan van Weten, via Leren en Ervaren naar Toepassen.

Markttransities in de landbouw in de praktijk  

Daarna gaan de volgende vier aanwezigen met elkaar in gesprek, in een panelgesprek onder leiding van Jan Klink, over hoe duurzame markttransities er in de landbouw in de praktijk uitzien:

• Abel Kooistra, de landbouw-gedeputeerde van de Provincie Fryslân;
• Ger Evenhuis, de voorzitter van de AgroAgenda Noord-Nederland;
• Ingrid van Huizen, de manager Perspectief op het boerenbedrijf bij ReGeNL & programmamanager Duurzame Landbouw Transitie bij de Rijks Universiteit Groningen (RUG Campus Fryslân);
• Eline van der Mast, de manager voedselsysteemperspectief bij ReGeNL (naar een rendabele, regeneratieve landbouw in Nederland).

• Ze spreken over of en hoe je nu kunt zien hoe bijvoorbeeld een suikerbiet regeneratief is verbouwd, en over hoe je als individuele teler zover kunt komen om regeneratief te telen. 
• We hebben maar één oogst per jaar, dus we kunnen doorgaans maar kleine stappen langzaam voorwaarts maken. 
• Een belonende overheid en afnemer zou de regeneratief werkende boer kunnen helpen. 
• Verder moet de hele keten meedoen, inclusief de collega’s die horizontaal in die keten werken. Gezamenlijkheid is daarbij het sleutelwoord. Samenwerking is de basis.
• Doelsturing is belangrijk, en daarbij moet de overheid reguleren, stimuleren,  belonen, vergunnen. 
• De provincie Fryslân heeft die kentering al ingezet, maar het is vandaag nog even afwachten of het nieuwe coalitie-akkoord dat landelijk vandaag wordt geïntroduceerd in dezen helpend zal zijn.
• Ook publiek-private samenwerking kan een positieve bijdrage leveren.
• Een volgende stap in die samenwerking zou kunnen zijn dat je komt tot een Noord-Nederlands Landbouwakkoord, met het eind van het perspectief op de langere termijn in zicht. 
• We moeten naar een top-voedsel in een top-landschap, waarin iedereen zijn rol speelt.

Verrassing

Reinder Hoekstra van de Stuurgroep AgroAgenda meldt dat we vandaag een zogenoemde 'Sexy gewassen-kalender' mee krijgen. 

Daarin staan natuur-inclusieve gewassen in de spotlight, als een aantrekkelijke drager voor een positieve boer-burger beweging. 

Het is bedoeld als een sexy knipoog naar meer bekendheid en interesse, en een hulpmiddel voor het vergroten van vraag en opbrengst van die natuur-inclusieve gewassen.

Deelsessies over duurzame markttransities in de landbouw

Na de pauze gaan we in subgroepen uiteen, voor de volgende vijf deelsessies, die ook in het teken staan van duurzame markttransities in de landbouw:

1. Analyseren en versnellen van transities - Lucas Simons en Bram Stoffele (New Forsight)

• Hoe kan het TransMissie-model helpen om focus aan te brengen in de transitie-strategie? 
• Wat is nodig om te bepalen welke stakeholder, wanneer, welke interventies moet uitvoeren? 

En minstens net zo belangrijk: wanneer (nog even) niet? 

In 2 breakout-sessies - waarvan Durkje er een bijwoont - gaan de deelnemersgroepen zelf aan de slag met het TransMissie-model en instrumenten zoals de stakeholder- en interventiematrix. 

Om te beginnen is er ruimte om verdiepende vragen te stellen naar aanleiding van de keynote-presentatie van Lucas Simons. 

Vervolgens wordt een concrete casus stap voor stap doorgelopen, als volgt:

1. In welke fase van de transitie zit de oplossing?

2. Wat is de stand van de sleutelprocessen, en waar zit het grootste knelpunt?

3. Gegeven deze diagnose: welke interventies zijn nu het meest effectief, en welke stakeholder moet wat doen om dit voor elkaar te krijgen? 

Deelnemers gaan naar huis met een duidelijker beeld van het belang van een transitie-strategie, en een concrete aanpak om die te ontwikkelen.

2. De Havercoöperatie: Naakte Haver - Erik Emmens (naakte haver-akkerbouwer in Zijen) en Bianca van den Bos (Naakte Haver Coöperatie) 

In deze sessie - die ik bijwoon - komen de volgende items aan de orde:

• De vraag naar gezonde, lokaal geteelde granen groeit.
• De Naakte Haver Coöperatie laat zien hoe boeren samen de keten kunnen sluiten – van teelt tot consument. 
• Met naakte haver als veelzijdig gewas werken zij aan bodemgezondheid, eiwittransitie en nieuwe verdienmodellen. 
• Hoe bouw je als boerencoöperatie aan een markt voor een ‘nieuw oud’ gewas?
• Bianca komt van een boerderij van Holwert, met doorgaans verbouw van aardappelen, uien, granen, pootgoed; en nu ook naakte haver. 
• Een weerbare bodem geeft een weerbaar gewas.
• Het was voor Bianca een zoektocht om vanuit een gezonde bodem gezonde gewassen te gaan telen, en daarbij was naakte haver een heel goed alternatief.
• Daarbij wilde ze ook laten zien aan de samenleving waar ze mee bezig zijn, en probeert ze ook de keten zo kort mogelijk te houden.
• Omdat haverteelt niet zo’n succes bleek, is ze overgestapt naar naakte haver, een sleutelgewas voor duurzame landbouw. Vorig jaar verbouwde ze voor het eerst vijf hectare. 
• Het rendement van naakte haver is veel lager dan bij reguliere haver. 15.000 kilo opbrengst krijg je van 5 hectare. 
• Ze heeft geprobeerd om de oogst zelf in een zo kort mogelijke keten in de markt  te zetten, met bijvoorbeeld: een proefsessie in de boerderij, en met een campagne om rijst te vervangen door naakte haver. 
• Ze heeft geprobeerd om zoveel mogelijk consumenten te betrekken bij de aankoop van het product. De pers pakte dit overigens goed op. Er kwam een kookboek voor koken met naakte haver. 
• Een eigen afzetmarkt creëren als boer valt niet mee, maar het bleek wel haalbaar te zijn. Het bleek in 2025 een succesvolle actie te zijn.
• Een uitdaging is om de afzet in de consumentenmarkt te krijgen, wat in 2025 met heel veel inzet wel lukte, maar wat voor de komende jaren teveel van het goede is.
• De doelgroep is tot nader order nog de bewuste consument die aandacht heeft voor het eigen voedsel, en die oog heeft voor duurzame teelt.
• Randvoorwaarde is voor de naakte haver-telers dat ze zelf greep willen houden op de prijsvorming van de  naakte haver, dus dan is het zich overleveren aan bijvoorbeeld supermarktketens wel een kritische. Als je als boer je marge wilt behouden, moet de keten zo kort mogelijk zijn, door bijvoorbeeld zo dicht mogelijk op de consument te blijven qua afzet.
• Het product krijgt wel steeds meer naamsbekendheid, dus de uitdaging is hoe je greep houdt op de markt van boer en consument. Bij een overaanbod van naakte haver, krijg je problemen met de (te lage) prijsvorming en met de nog tamelijk kleine omvang van de afzetmarkt.
• De actuele consumentenprijs van naakte haver is € 6,20 per kilo.
• Een vraagstelling uit de zaal is of het wellicht mogelijk is om het gemak voor wat betreft de bereiding van naakte haver te verhogen, teneinde de consument te faciliteren, om daarmee uiteindelijk de afzetmarkt (van de veel voorkomende gemaksconsument) te vergroten.

3.  Het succes van Nedertarwe - van anoniem rustgewas tot nationale trots - Dirk Lodewijk (Royal Koopmans)

Wat begon als een experiment met Nederlandse tarwe groeide uit tot het succesverhaal van de zogenoemde Nedertarwe. 

Royal Koopmans laat zien hoe samenwerking tussen boeren, verwerkers en bakkers leidde tot een herkenbaar en duurzaam product met korte ketens en een eerlijke prijs. 

Welke lessen biedt het Nedertarwe-model voor andere gewassen en keteninitiatieven?

Daarover gaat deze sessie,

4. Wormen en houtsnippers als oplossing voor het mestprobleem? - Robert Horst en Karst Jan Snip (Biofiltro)

Biofiltro test in Noord-Nederland het BIDA®-systeem, een biologisch proces waarin wormen en micro-organismen mest omzetten in schoon water en vermicompost – met tot 84% reductie van stikstof- en methaanemissie. 

In de pilots bij Snip Jerseys en maatschap Horst-Voskuilen wordt onderzocht hoe dit natuurlijke filtersysteem kan bijdragen aan regeneratieve landbouw en een nieuw verdienmodel voor veehouders.

5. Gezonde bodem & gezonde voeding: de verbinding tussen land en lijf - Jan Buining (TastyBasics)

Gezonde voeding begint bij een gezonde bodem. 

Jan Buining laat zien hoe TastyBasics de kloof tussen landbouw en volksgezondheid verkleint. 

Met producten die de natuurlijke voedingswaarde behouden, werkt het bedrijf aan een systeem waarin preventie en voeding hand in hand gaan. 

Zijn visie beschreef Buining ook in zijn boek ‘De onhoudbare houdgreep’, waarin hij pleit voor een voedingssysteem dat gezondheid als uitgangspunt neemt.

Deze interessante netwerkbijeenkomst wordt afgesloten met een netwerklunch, waarin je nog met elkaar kunt napraten over de inhouden van deze netwerkbijeenkomst.

Vorming & Toerusting over geestelijke verzorging bij Alliade in Stiens

Woensdag 28 januari 2026
 

Gespreksavond over Alliade met dominee Jaap Overeem in Stiens

Avond voor Vorming & Toerusting

Tijdens een interactieve gespreksavond in De Hege Stins van Stiens neemt dominee Jaap Overeem ons vanavond mee in zijn werk als predikant met een bijzondere opdracht in de gehandicaptenzorg. 

Hij vertelt wat een verstandelijke beperking inhoudt en welke uitdagingen hij tegenkomt in de zorg voor kwetsbare mensen. Daarnaast geeft hij een inkijkje in het werk van een geestelijk verzorger, en bespreekt hij ethische dilemma’s: moeilijke keuzes die je moet maken om goede zorg te bieden aan mensen met een beperking.

Deze avond wordt georganiseerd door de Commissie Vorming & Toerusting van de Protestantse Gemeente te Stiens, onder avondleiding van haar voorzitter Wout de Vries.

Dominee Overeem is geestelijk verzorger bij Alliade, die onder andere in Stiens een grote woonlocatie heeft, waar gehandicaptenzorg wordt geboden aan wie dat nodig heeft. Alliade heeft in zijn totaliteit zo'n 8.000 bewoners en circa 6.000 medewerkers. Alliade helpt kwetsbare mensen in Fryslân met jeugdzorg, gehandicaptenzorg, ouderenzorg, werk & dagbesteding en maatschappelijke ondersteuning.

Rituelen binnen Alliade

Eén van de taken van een geestelijk verzorger van Alliade is om - al dan niet religieuze - rituelen te bedenken, die passend zijn voor de doelgroepen van Alliade. 

Vanavond gaan we met zo'n ritueel deze gespreksavond beginnen. Het wordt een korte non-verbale viering. 

Eerst wordt de vier-kaars aangestoken, die door de bewoners van Alliade is gemaakt van allerlei reststukjes gekleurde kaarsen, en die samen nu weer één nieuwe kaars vormen. Die kleuren en die stukjes symboliseren alle mensen, en in iets nieuws komen wij als het ware samen tot een nieuw geheel, zoals bijvoorbeeld een woonunit, de hele Alliade-gemeenschap, of ons dorp met daarin ook de Alliade-woonunits. Zoals die nieuwe kaars iets bijdraagt aan een viering, zo dragen ook de bewoners van Älliade samen iets bij aan onze dorpsgemeenschap, en daar mogen we best trots op zijn met z'n allen.

Bij de kaars staat ook een klankschaal, waarmee met één van beide klepels een klank ten gehore wordt gebracht, als ware het een kerkklok, om daarmee iets te markeren. De geluidstrillingen van zo'n klankschaal creëren een wezenlijk moment, zo is de ervaring in de praktijk.

Als de kaars brandt, en de lichten in de zaal uit gaan, luisteren we naar de muziek van dominee Jaap op de piano in de zaal. Om de beurt lopen we in de kring naar de klankschaal, waaruit we een bloembol halen, die we thuis in de tuin of in een pot op het balkon planten, om er daarna op te vertrouwen dat er later iets nieuws tot groei en tot bloei komt (bijvoorbeeld in het komende voorjaar).

Omgaan met verstandelijke beperkingen

In het inhoudelijke programma begint dominee Jaap Overeem met een toelichting op wat allemaal kan worden verstaan onder het hebben van een verstandelijke beperking. Dan gaat het bijvoorbeeld over 'moeite hebben met', over ervaren problemen en over gedrag en medicatie.

Daarentegen zijn er andere zaken waar mensen met een verstandelijke beperking juist goed in zijn. Denk maar aan hun trouw en eerlijkheid, aan het hechten aan muziek, geloof en kunst. en aan hun voorkeur voor zaken als handenarbeid en humor.

Daarentegen zijn er ook een aantal zaken die niet goed werken bij mensen met een verstandelijke beperking. Zo moet je bijvoorbeeld een overvloed aan informatie, prikkels en keuzes voorkomen, en dien je vooral duidelijk te zijn in je communicatie.

Dan krijgen we aan de hand van enkele alledaagse voorbeelden te horen waar je als 'cliënt' met een verstandelijke beperking doorgaans mee te maken krijgt in je ritme van de dag, over wie de regie heeft, over de vaste dagindeling, over het netwerk van mensen om je heen, en over de nodige bescherming van de cliënt.

Geestelijke verzorging bij Alliade in Stiens

Dan verschuift de focus vanavond naar het werk van dominee Overeem, naar het werk dus van de geestelijke verzorger. We krijgen allerhande voorbeelden aangereikt van de momenten van zingeving in zijn werk, bijvoorbeeld over geloven, vieringen, externe contacten, en over het gebruik maken van associatie-materiaal, over alledaagse voorwerpen als symbolen die iets hebben te vertellen.

Ook de palliatieve zorg, de zorg omtrent wat er komt kijken bij het levenseinde, bij rouw en verlies komt aan de orde. Daarin ligt veel ondersteuningswerk gericht op de cliënt, op medebewoners, op verzorgenden en op familie.

En natuurlijk speelt ook de ethiek een belangrijke rol in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Zaken als waarden & normen, geweten, multidisciplinair overleg, vertrouwensfunctie en ook het zogenoemde Moreeel Beraad komen daarbij aan de orde. We oefenen daar in subgroepjes ook even mee, door met zijn allen kort eens na te denken over of het bijvoorbeeld verantwoord is of/dat vrijwilligers en of/dat technologie ingezet wordt als de zorg(medewerker) onbetaalbaar dreigt te worden.

Zo krijgen we vanavond als deelnemers van deze gespreksavond een dwarsdoorsnede te zien en te horen over het werk dat dominee Jaap Overeem verricht als geestelijk verzorger bij Alliade - ook in ons dorp - daartoe uitgezonden door onze Protestantse Gemeente te Stiens.

Met zijn allen ervaren we het als goed om vanavond stil te staan bij het vele en het goede werk dat ook in de geestelijke verzorging wordt verricht in zo'n zorginstelling, ook in Stiens.

De Bijbel Gezongen in Stiens

Zondagavond 25 januari 2026
 

Slotdansje van 'De Bijbel Gezongen' in De Hege Stins van Stiens

De Bijbel Gezongen

Van het eerste Oudtestamentische bijbelboek Genesis tot en met het laatste Nieuwtestamentische bijbelboek Openbaringen in liedjes de Bijbel door; dat doen Kees Posthumus & Juul Beerda vanavond in hun muziekprogramma 'De Bijbel Gezongen'.

Onze Evangelisatiecommissie van de Protestantse Gemeente te Stiens heeft ons genodigd om vanavond aanwezig te zijn bij deze prachtige voorstelling in De Hege Stins van Stiens. Een meeslepende performance, en vooral inhoudelijk ook sterk, juist vanwege de gevoelige verwijzingen naar ons leven van vandaag de dag, van ... in het klein en dichtbij, naar ... in het groot en ver weg, over waar de Heilige Geest mijn eigen gedrag ten goede keert, en ook waar de Heilige Geest haar uitwerking niet zou missen in de mensonterende problemen wereldwijd. 

Tussen Schepping en Openbaring

In de loop van de jaren schreef de veelzijdige verhalenverteller Kees Posthumus veel liedjes, op bekende en nieuwe melodieën. Deze komen nu samen in een vrolijk en ook ontroerend kleinkunstprogramma, dat de Bijbel doorloopt van Genesis tot en met Openbaringen. 

De begeleiding op accordeon en piano wordt op expressieve wijze verzorgd door toetsenist Juul Beerda.  

Bovendien kan er door ons vanavond regelmatig worden meegezongen, om er samen iets moois van te maken.

Kees Posthumus & Juul Beerda brengen vanavond kleinkunstliedjes, popmuziek, cabaretliedjes en meezingers, waarmee ze de bijzondere verhalen van God en mensen vertellen. 

We worden in de voorstelling de hele Bijbel mee door genomen, en ontmoeten daar onder andere Adam & Eva.  

Even later moeten we tot grote hilariteit achter een groot dekkleed en onder paraplu's schuilen voor het over ons komende water van de zondvloed.

 

 

Daarna trekt een lange stoet Israëlieten droog door het water van de Schelfzee, zie de uittocht uit Egypte.

Jona komt als één van de profeten met zijn avonturen heel nadrukkelijk in beeld.

 

Mannen komen al zoveel en zo sterk aan bod in de bijbelverhalen, maar Kees en Juul vergeten de vrouwen in de bijbel vooral niet, want, zo zingen we als refrein: "Met vrouwen, met vrouwen, met vrouwen veel meer mens!"

Ook het prachtige Hooglied komt voorbij, over de liefde tussen hem & haar, en natuurlijk ook tussen haar & haar en tussen hem & hem.

 

Als we het Oude Testament uit hebben, gaan we over naar het Nieuwe Testament, met natuurlijk heel prominent de geboorte en het opgroeien van Jezus, en dan de tragiek van zijn levensloop naar de dood en zijn hoopgevende opstanding.

Uiteindelijk komen we aan in het laatste bijbelboek Openbaringen, over Johannes op Patmos, het eiland waar Johannes in een visioen van God de Nieuwe Hemel & de Nieuwe Aarde krijgt te zien. 

 

Een prachtig toekomst-beeld, en daarom een (Grieks) dansje op vrolijke muziek meer dan waard.

De boeiende en meeslepende muzikale voorstelling duurt ruim een uur en verveelt geen moment, integendeel!