Woensdagmiddag 28 oktober 2026  |
| Frjemd bij de brug over de Wimerts in Abbegeasterketting |
Provinciewandelgids Fryslân
Wandelroutemaker Bart van der Schagt ontwikkelde in de loop der jaren veel wandelroutes, zoals de welbekende NS-routes en de zogenoemde Groene Wissels.
Zijn focus is breder dan alleen maar natuur en landelijk gebied, want met zijn routes wil Van der Schagt de wandelaars ook laten genieten van leuke dorpjes en gezellige stadjes, kortom niet alleen onverharde routes, maar inclusief de beleving van dorpen & steden en natuur & landschap.
Vandaag wandelen Durkje en ik een route uit zijn in 2023 verschenen wandelgids 'Provinciewandelgids Fryslân'.
Deze wandelgids bevat 22 wandelroutes, waarvan de diversiteit de karakteristieke kenmerken en de grote verscheidenheid van onze provincie Fryslân laten zien. Van deze 22 wandelroutes gaan er 19 door landschap & natuur (waarvan 4 op de Friese Waddeneilanden) en 3 zijn groene stadswandelingen door Dokkum, Franeker en Leeuwarden. Deze wandelroutes variëren van 5 tot 23 kilometer per route.
In de wandelgids staat van elke route een globaal oriëntatiekaartje, en de link naar de website waar je een meer gedetailleerde kaart en ook een gps-track kunt downloaden.
Route 16 - Tsjerke- en Swalkerspaed
Vanmiddag lopen Durkje en ik Routenummer 16, met een lengte van 15 kilometer, die als titel heeft: Tsjerke- en Swalkerspaed.
Startplaats en eindpunt van deze route is het treinstation van de Friese Elfstedenstad IJlst.
Deze gevarieerde route gaat door het Friese polderlandschap eerst naar Oosthem, en dan met een grote bocht ten noorden van de Wimerts langs boerderijen naar het terpkerkje van Abbega, en dan over een historisch kerkpad door weilanden via Feytebuorren en Pikesyl en dan nog eens door de weilanden naar Oosthem en tot slot langs het Easthimmer Mar terug naar IJlst.
Tsjerkepaed verwijst in dezen naar het historische kerkpad dat dwars door de weilanden loopt tussen Abbega en Feytebuorren, en Swalkerspaed duidt op het graspad door de weilanden tussen Pikesyl en Oosthem.
We vertrokken eerder vanmorgen vanuit Feinsum vlak vóór 8:00 uur, en reden eerst naar de rand van Sloten, waar we onze ochtendwandelronde begonnen.
Bij aanvang van deze wandeldag was het 6 graden Celsius. Het weer is vandaag heerlijk warm zonnig voor de tijd van het jaar, nauwelijks bewolkt, en geen hinderlijke wind.
Vanochtend liepen we vooraf al het rondje van 11 kilometer vanuit Sloten, waarmee onze wandelafstand vandaag 11 + 15 = 26 kilometer is. Bij terugkomst later vanmiddag in IJlst is het 14 graden Celsius. Al met al is het dus heel mooi herfstweer voor een lange dagwandeling.
Via Oosthem en Abbegeasterrige naar Abbegeasterketting
We beginnen deze middagronde bij het kunstwerk van de Nooitgedagt Beitel tegenover het treinstation van IJlst.
Vanaf dat treinstation lopen we over het wandel- en fietspad parallel aan het spoor over de Zuidwesthoekweg naar de Cingelweg, die we na het kruisen van het spoor op gaan om naar Oosthem te wandelen.
In dit dorp passeren we op de Nessenwei de Johanneskerk met haar opvallend witte kerktoren, die je van ver in de omtrek steeds wijst op de kerk van Oosthem.
We gaan het dorp uit op nog steeds de Nessenwei, op weg naar het buurtschap Abbegeasterrige.
In het gehucht verandert de straatnaam in de Rige, die we tot aan het eind uit lopen, tot waar die over gaat in de Nijewei. Hier op deze T-kruising gaan we verder in zuidelijke richting over de Abbegeasterketting, vanwaar we door het open polderlandschap achter ons nog steeds Abbegeasterrige zien liggen.
In Abbegeasterketting gaan we met de ophaalbrug over de Wimerts (ofwel Bolswarder Zeilvaart), ter hoogte van het beeld 'Frjemd', waar met dit monument de geschiedenis van Abbegea in de Tweede Wereldoorlog wordt geëerd, omdat hier destijds meer onderduikers zaten dan er inwoners waren. En verder legt dit kunstwerk ook de link naar de vraag hoe gastvrij we vandaag de dag omgaan met nieuwkomers en vluchtelingen. Het eerste Friese openluchtspel van Abbega was trouwens ook aan deze thematiek gewijd.
Van Abbega op het kerkpad door het veld naar FeytebuorrenOm 14:15 uur wandelen we de bebouwde kom van Abbega binnen. Vóór ons zien we de Gertrudiskerk staan.
Voorin Abbega verlaten we overigens het dorp ook al heel snel, om de verharde weg te verruilen voor een tegelpad dat het open veld in gaat, langs de oever van een brede vaart.
Het smalle veldpad is het kerkpad door de weilanden tussen het dorp Abbega en het buurtschap Feytebuorren.
Op dit voetpad door de graslanden passeren we onderweg twee boerderijen die midden in het open polderlandschap staan als kleine eilandjes in het groen.
Ongeveer twintig minuten later arriveren we vanuit het veld in het buurtschap Feytebuorren, met de eeuwenoude kerk in zicht. Drie zwarte schapen zijn ondanks het schrikdraad uitgebroken uit hun weiland, en lopen kalm vóór ons uit over het tegelpad.
In Feytebuorren maken we een rondgang rond de markante Bartholomeüskerk, en constateren we dat de kerkdeur is gesloten, dus we kunnen er niet zo naar binnen lopen.
Er staat ook geen bankje in de direct nabijheid, dus onze hier beoogde lunchpauze moeten we nog even uitstellen.
Bij het verlaten van dit buurtschap lopen de drie schapen al op de dorpsstraat, dus wij gaan met een boogje om hen heen door de berm, en na het passeren van de drie, drijven we ze weer terug in de richting van het kerkpad in het weiland.
Van Kotsyl & Westhem naar Pikesyl
Over De Kat lopen we Westhem binnen, waarin we al snel bij Kotsyl via de betonnen brug een vaart kruisen.
Direct daarna verlaten we al de bebouwde kom van Westhem, voortgaand over De Kat.
En dan - op de Hissedyk net vóór de bebouwde kom van Pikesyl - zien we bij een huis een bord staan met daarop de tekst 'Rustplek voor wandelaars en fietsers' en een picknickbank, waar we graag gebruik van maken voor onze melk met broodjes-lunchpauze. De rug gekeerd naar de wind maakt dat we hier prima kunnen zitten.
Daarna wandelen we de bebouwde kom van Pikesyl binnen.
Swalkerspaed van Pikesyl naar Oosthem
In Pikesyl verlaten we de Pikesyl/Pikedyk, omdat we nu het Swalkerspaed tussen Pikesyl en Oosthem op gaan.
Verderop verlaten we de betonweg en gaan we over een heel smal oeverpad het open veld weer in.
Dit smalle pad dicht op de sloot links en het vlak langs het werkende schrikdraad rechts van ons maakt het mogelijk om verderop voorbij een houten hek een hoge kade op te gaan, waar we comfortabeler kunnen lopen.
Op de hoge wal van de Bloedsloot ligt het karkas van een grote snoek boven op de hekkelspecie. De snoek is waarschijnlijk recent uit de brede sloot gehekkeld, op de bult hekkelspecie terecht gekomen, waar het niet weer terug kon spartelen in de sloot, en door de vogels tot prooi is geworden, want alleen de vissenhuid en het karkas resteren nog van deze onfortuinlijke snoek.
Ondanks het feit dat we nauwgezet de wegwijzers van het wandelknooppuntennetwerk volgen, blijkt even later dat we te dicht op de Wimerts zijn gekomen, want bij de polderdijk aangekomen, zien we bij het nieuwe huis dat hier momenteel wordt afgebouwd in het geheel geen bewegwijzering meer, en bovendien geeft de routekaart aan dat we iets zuidelijker langs sloten hadden moeten lopen.
Maar niet getreurd, want we kunnen prima over de hoge polderdijk en aan de voet van de polderdijk langs De Wimerts verder lopen, totdat we op het smalle Hernepaed komen waar we langs De Wimerts Oosthem weer binnenlopen.
Langs de Easthimmer Mar terug naar IJlst
In Oosthem steken we via de draaibrug De Wimerts over, en ook dan weer passeren we de witte toren van de Johanneskerk van Oosthem.
Op de terugweg naar IJlst nemen we echter niet dezelfde weg terug als de heenreis, maar gaan we door de woonwijk van De Himmen naar het jachthaventje van Oosthem, van waar we het smalle voetpad langs de Easthimmer Mar nemen naar de Parallelwei nabij IJlst.
Om 16:30 uur wandelen we dan de bebouwde kom van IJlst binnen.
Dan hoeven we alleen nog maar terug te lopen in de richting van het treinstation, om tenslotte nabij de Stadsweg terug te keren bij onze daar geparkeerde auto.
Met de auto rijden we tot slot terug naar Feinsum.
