maandag 16 november 2026

It Weinhûs yn Stiens 300 jier âld??

Maandag 16 november 2026
 
Cover van het boekje over It Weinhûs in Stiens

300 jaar of ouder?
Op het kruispunt van It Achterbosk en de Petterhústerdyk in Stiens staat een woonhuis met op de gevel de datering van 1721.
Beweerd werd dat dit het oudste nog bestaande huis is van Stiens, maar over de exacte datering was geen duidelijkheid te krijgen. Daarom heeft de Documentatiestichting Leeuwarderadeel in het jaar 2021 (dus 300 jaar na de datum op de gevel) een onderzoek gestart naar het bouwjaar en naar de geschiedenis van dat huis.
Dit onderzoek bestond uit interviews van bewoners, bronnenonderzoek bij het Historisch Centrum Leeuwarden en bij Tresoar in Leeuwarden, en ook online bronnen werden geraadpleegd.
Van de resultaten van dit onderzoek werd dit boekje "It Weinhûs yn Stiens 300 jier âld??' gepubliceerd, geschreven door Ger Boersma & Ytsen de Boer.
Dit boek bestaat uit twee delen, enerzijds handelend over het pand zelf, en daarna betrekkelijk uitgebreid nader in gaand op de ruime omgeving van dit pand (in context van de tijd in de beginperiode ervan).

Resultaten van historisch onderzoek over It Weinhûs
Historisch onderzoek toont aan dat het Weinhûs (wagenhuis) veel ouder moet zijn, waarschijnlijk al van Anno 1640. Het huis wordt al in een koopakte van 1667 genoemd, en ook later nog eens weer in 1680; en ook van het jaar 1700 is de naam van een eigenaar bekend. Vanaf de jaren 1640-1667 tot en met vandaag de dag zijn de namen van de woningeigenaren van dit huis bekend.
  • In 1920 is het weiland dat ten noorden van dit huis bij de woning hoorde, verkocht, en later werd die terpgrond van de Uniaterp (ofwel Wydrum) afgegraven, zoals dat in veel terpdorpen in die tijd geschiedde, omdat de terpaarde veel geld opbracht.
  • Het huis is overigens in de loop der jaren verbouwd. Waarschijnlijk is het in eerste aanleg gebouwd om te fungeren als onderkomen van boerenwagens, vandaar dat dit huis tot op heden ook wel het Weinhûs (Fries voor wagenhuis) wordt genoemd.
  • Uit onderzoek bleek dat het jaartal 1921 pas in 1973 op de gevel van dit huis is aangebracht.
  • In de loop der jaren is geprobeerd om het pand met de grond te kopen voor andere doeleinden. Zo is bekend dat iemand er een directeur-waardige woning wilde bouwen, en ook is overwogen om de Gereformeerde kerk van Stiens (nu De Hege Stins) hier op deze hoek te bouwen.
En zo heeft dit oude woonhuis in Stiens de tijd en alles wat daarin plaatsvond, getrotseerd, en staat het fier overeind als en op een markante plek in Stiens, stil getuigend van eeuwen historie van Stiens.

zondag 15 november 2026

Eenheid & Inclusiviteit voorafgaand aan Verbinding in De Hege Stins van Stiens

Zondag 15 november 2026
 
Filmische streetview van huis naar school in het Pakistaanse Lahore

















Eenheid en inclusiviteit
Vanmorgen bijbellezen we in de kerkdienst onder leiding van dominee André Priem in het laatste hoofdstuk van de Romeinenbrief de royale opsomming van al die namen van mensen, die de apostel Paulus wil laten groeten. Het thema van deze ochtendviering is ‘Een heilige kus of een warme groet?’
Daarmee gaat de ochtendkerkdienst van onze Protestantse Gemeente te Stiens in De Hege Stins over waarden als eenheid en inclusiviteit.
Vanuit het inclusieve denken wordt in de verkondiging onder andere gewezen op de beoogde eenheid van de gemeenschap der heiligen, van alle leden van een - en daarmee ook van onze - geloofsgemeenschap. Dat is in deze tijd van (inter)nationale crisis & verdeeldheid ook een uitdaging voor allen die deel uitmaken van het 'lichaam' van Christus; zijnde een proces van vallen & opstaan, van mislukken & lukken, van leren & oefenen, van geven & nemen, van hollen & stilstaan, in de hoop en met het vertrouwen dat dat resulteert in dat wij allen - ieder op zijn/haar wijze - levend lidmaat zijn van Christus' Kerk, en hartsverbonden met elkaar.

Ma'laap betekent Verbinding
En die verbondenheid met elkaar vieren we na afloop van de kerkdienst ook met elkaar als we als groep sponsoren met andere belangstellenden van Ma’laap bijeenkomen in één van de bijzalen van De Hege Stins. 
Deze bijeenkomst is bedoeld voor met name alle sponsoren van het Stienser Ma'laap-project, waarmee we met enkele tientallen sponsoren uit Stiens en uit de verre omtrek een christelijke basisschool, haar leerlingen en doorstuderende oud-leerlingen èn hun christelijke gemeenschap in de stad Lahore in Pakistan sponsoren.
Enkele keren per jaar komen we als tientallen sponsoren bijeen om met elkaar te bespreken hoe we met zijn allen het christelijk onderwijs voor deze ruim 80 leerlingen in Lahore kunnen garanderen middels de gezamenlijke inleg van onze sponsorgelden. Dat doen we al ruim tien jaar lang, en met succes.
De naam van dit project 'Ma'laap' in de taal Urdu betekent in onze taal: Verbinding. En daarmee sluit de kerkdienst van vanochtend mooi aan bij ons vervolgprogramma rond het middaguur van vandaag.

Als kerk van Stiens en christelijk onderwijs in Lahore met elkaar verbonden 
Namens de Ma'laap-werkgroep heet Durkje alle aanwezigen hartelijk welkom.
Er is een nieuw filmpje over een sponsorkind gemaakt. In het filmpje dat vervolgens wordt getoond, zien we het jongetje in het Pakistaanse Lahore thuis opstaan, zich gereed maken voor vertrek naar school, het verblijf op school, spelende kinderen, en de ontvangst van een brief van zijn Friese sponsor-echtpaar. 
Daarna wordt er een live video-verbinding tot stand gebracht met Lahore. Daarin zien we middels een filmische streetview door welk straatbeeld de leerlingen van de door ons gesponsorde school naar school lopen. Vervolgens maken we in een interview door de Ma'laap-werkgroepinitiator Nasir kennis met de nieuwe directeur van deze christelijke school, en daarna worden twee jongemannen door Nasir vanuit onze zaal in Urdu-Engelse-Nederlandse vertalingen geïnterviewd die in het sponsorprogramma op deze school hebben gezeten, vervolgonderwijs hebben gevolgd, en nu inmiddels werkzaam zijn in een marketingfunctie en in een ICT-functie in een Amerikaans en Canadese onderneming in Pakistan. Deze oud-leerlingen van de christelijke school benadrukken het belang van ons sponsorprogramma voor hun welslagen in het onderwijs en dat het door hen genoten onderwijs van doorslaggevende betekenis is geweest om zo'n mooi baan te verkrijgen. Een andere leerling, een meisje, is door dit gesponsorde onderwijs inmiddels verpleegster geworden, hetgeen van grote betekenis is voor deze oud-leerlinge, maar ook voor de school, de christelijke gemeenschap in Lahore en voor alle kinderen die nu nog genieten van het onderwijs van deze school. 
Na het wederzijds uitspreken van waardering voor elkaars bijdragen - zowel vanuit Stiens als vanuit Lahore - wordt deze geslaagde live video-verbinding afgesloten. We realiseren ons maar al te goed dat wij met onze bijdragen van waarde zijn voor deze school, voor deze christelijke gemeenschap en voor deze schoolkinderen, maar bovenal ook dat zij van grote waarde zijn voor ons, omdat zij betekenis geven aan ons leven, juist ook vanwege de eenheid, de inclusie en de onderlinge verbinding (ma'laap) die wij erin ervaren.
Deze bijeenkomst wordt afgesloten met soep met broodjes en een Pakistaanse snack van Lahore Catering uit Stiens. In die nazit komt ook de verbinding van ons als sponsoren van Ma'laap goed uit de verf. Het dankgebed van Nasir spreekt hij uit in het Urdu, en daarmee sluit hij deze sponsorenbijeenkomst.

zaterdag 14 november 2026

Monumentale Slagdykster Mûne tussen Oude Leie en Feinsum verwoest door brand

Zaterdag 14 november 2026
 
Restanten van de door brand geheel verwoeste Slagdykster Mûne 















Monumentale Slagdykster Mûne tussen Oude Leie en Feinsum
Gistermiddag genoten we nog van de fier draaiende wieken van de monumentale Slagdykster Mûne (1864) aan de Feinsumer Feart (Elfstedentochtroute) tussen Oude Leie en Feinsum.
Vanuit ons huis hebben dan we het volle zicht op de majestueuze poldermolen die midden in het open veld staat tussen genoemde twee dorpen. Een akker-wandelpad loopt langs deze poldermolen, dus een mooie manier om de molen van dichtbij te bewonderen.
Temeer omdat gistermiddag de bruine zeilen om de molenwieken waren gespannen, viel het draaien van deze fraaie molen goed op in dat open polderlandschap.
Gisteravond tijdens onze presentatie over de Camino de Invierno vertelden Durkje en ik in de Sint-Vituskerk van Feinsum aan onze mede-dorpsinwoners over de catastrofale gevolgen van de tamelijk recente bosbranden in Spanje, en juist dát element van onze presentatie zou je nu al kunnen doortrekken naar de Slagdykster Mûne. Waarom?

Verschil van dag & nacht
Afgelopen nacht, net na middernacht, werd de brandweer opgeroepen voor een uitslaande brand in deze Slagdykster Mûne aan de Slachtedyk tegenover onze woning.
Het rieten dak van de molen stond namelijk in lichte laaie, en ondanks het oproepen van brandweerkorpsen uit Stiens, Sint-Annaparochie, Hallum, Leeuwarden (hoogwerker), Harlingen (groot watertransport) en Heerenveen (droneteam) was er geen houden aan, want deze molen was niet meer te redden.
Door het brandende riet kwam er veel vliegvuur vrij. De brandende deeltjes riet werden door de stevige westenwind vannacht meegevoerd in oostelijke richting. Veel van dat verbrande riet is onderweg neergeslagen ten oosten van de brandende molen, zo ook op de terrassen langs ons huis, waarop die verbrande rietdelen ruimschoots zijn te zien. Het was dus ook absoluut nodig om het huis dat naast de molen staat aan de oostkant goed nat te houden, waarmee gelukkig werd voorkomen dat ook dat naastgelegen huis in vlammen zou opgaan. Dat waren natuurlijk angstige uren voor de bewoners.
Twee uren later werd het sein 'brand meester' gegeven, maar de Slagdykster Mûne bleek tot groot verdriet van velen geheel verloren te zijn geraakt.  
Nog in 1975 dreigde afbraak van de oude molen, maar door deze bijzondere molen op de Monumentenlijst te plaatsen, werd teloorgang van de molen voorkomen. Stichting De Fryske Mole heeft de molen in 1985 in eigendom verkregen, en zorgde ervoor dat erop in 2007 een nieuwe kap en nieuwe wieken werden aangebracht. Vanaf die tijd was het weer een plaatje in ons landschap. De uitdaging zal zijn om deze verloren gegane monumentale molen nu uit de as te doen herrijzen.

Camino de Invierno gepresenteerd in Feinsum

Vrijdag 13 november 2026

Presentatie over de Camino de Invierno in de consistorie
Algemene Leden-vergadering 
De leden van de Vereniging Dorpsbelang Finkum komen tweemaal per jaar in de consistorie van de Sint-Vituskerk van Feinsum bijeen in een Algemene Leden-vergadering.
Vanavond vindt de jaarlijkse najaarsvergadering plaats, waarbij ook de dorpencoördinator van de gemeente Leeuwarden en een bestuurslid van de naburige dorpsbelangenvereniging van Hijum aanwezig zijn. Met ongeveer veertig leden komen we bijeen in de volle consistorie van onze eeuwenoude dorpskerk. 
Eerst wordt teruggeblikt op alle activiteiten die binnen onze dorpsvereniging en vanuit onze vereniging zijn georganiseerd.
Daarna wordt afscheid genomen van twee bestuursleden, en wordt een door het bestuur voorgedragen nieuw algemeen bestuurslid benoemd, waarmee het bestuur dan weer op volledige sterkte is.
Vervolgens krijgen alle activiteitenwerkgroepen van Feinsum de gelegenheid om iets te vertellen over de voortgang van hun activiteiten, opdat we allen de klokken weer gelijk zetten op de huidige stand van zaken in ons dorp.
Tot slot wordt vooruitgeblikt op de nu al vastgestelde zes komende activiteiten.

Passerende pelgrims op zoek naar een slaapplek in de Sint-Vituskerk van Feinsum
Als na de pauze na afloop van de statutaire vergadering iedereen weer terug is in de consistorie, vallen Durkje en ik als pelgrims als het ware met de deur in huis, als waren wij twee pelgrims op het Jabikspaad, door en langs Feinsum op weg naar Santiago de Compostela.
  • Is hier ook een toilet? Kunnen we hier een kop koffie drinken? Waar vinden we trouwens informatie over deze eeuwenoude dorpskerk? Kunnen we hier overigens ook een stempel van deze kerk krijgen voor onze pelgrimspaspoorten? En waar kunnen we de komende nacht hier in Feinsum overnachten? 
Nee, een stempel van de kerk is niet beschikbaar, maar van de aanwezige leden van 'de parochie van Feinsum' horen we dat pelgrims hier wel degelijk kunnen overnachten, namelijk in de 'Refugio Ultreia Feinsum' van Durkje & Wiep Koehoorn, gelegen aan het Friese pelgrimspad Jabikspaad.
En ja, de aanwezigen willen we graag iets van deze passerende pelgrims van Sint Jacob horen over pelgrimsreizen naar Santiago de Compostela. Dat doen die beide pelgrims graag, maar dan moeten ze volgens eigen zeggen wel iets vóór 22:00 uur klaar zijn, want om tien uur 's avonds gaan pelgrimsherbergen in de regel onverbiddelijk op slot, om alle overnachtende pelgrims een goede nachtrust te gunnen.

Presentatie over de pelgrimstocht op de Camino de Invierno naar Santiago de Compostela
Dan beginnen Durkje en ik de presentatie van ons pelgrimage-verslag met een korte uitleg vooraf over wat een pelgrim is en wat pelgrimeren eigenlijk is. Daarbij komen vroegere en actuele motieven aan bod, en ook de manier waarop je kunt pelgrimeren naar het Spaanse bedevaartsoord.
Aan de hand van een landkaart van West-Europa laten we zien welke pelgrimsroutes we in de afgelopen 21 jaren hebben gelopen, en dat we met het Jabikspaad zijn begonnen in Sint-Jacobiparochie.  
Dat we op onze tweede pelgrimsdag Feinsum passeerden, en toen een foto hebben gemaakt bij het plaatsnaam-bord van Finkum (tegenwoordig Feinsum), laten we zien met een foto van 22 mei 2005. Dat we 12 jaar later de kavel kochten om ons huidige huis met daarin een pelgrimsherberg op exact deze locatie bouwden, waar we nu al meer dan negen jaar later aan het Jabikspaad in Feinsum wonen, konden wij toen niet bevroeden.
Dan vertellen we over de Camino de Invierno - ook wel de Winterroute genoemd - waarop we afgelopen voorjaar hebben gepelgrimeerd naar het vermeende graf van Sint Jacobus, in de kathedraal van Santiago de Compostela. 
Vervolgens passeren er 14 thema's naar aanleiding van onze 14 pelgrimsdagen op de Camino de Invierno, en laten we per thema drie foto's op het grote scherm zien, waarbij we aan de hand van die 14 thema's alle aanwezigen in de consistorie met een praatje bij een plaatje vertellen hoe dat pelgrimeren voor ons in de praktijk plaatsvindt; over welke keuzes we maken, wat we zien en beleven, en bijvoorbeeld hoe na die alles verwoestende bosbranden in deze Spaanse regio de natuur toch weer zo onvoorstelbaar snel en krachtig is, en daar waar mogelijk herstelt wat door natuurbrand aan flora en fauna verloren is gegaan.
Na deze presentatie komen er nog veel belangstellende vragen, en gaan we nader in op de gestelde vragen.
Deze dorpsavond wordt in de consistorie informeel besloten met een hapje en een drankje en bovenal  ontmoeting en gezelligheid.

donderdag 12 november 2026

Wandelen & Fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland

Donderdag 12 november 2026
 
Cover van de Turfroute-wandel-/fietsgids

Wandelen & Fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland
De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en zijn indertijd vaak met de hand gegraven. 
De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. 
De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 
In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo & de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. 
Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.
Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & Fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.
 
Overzichtskaart van 10 fietsroutes & 12 wandelroutes

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer
Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik inmiddels alle hebben gewandeld. Dat zijn de volgende routes: 
  • Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is.
  • De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
  • De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer.
Deze 23 tochten hebben samen een totale lengte van 746,9 kilometer. 
Durkje en ik hebben die afstand bewandeld in 36 dagetappes, variërend tussen de 15 en 33 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen van) die 12 wandeletappes en die 11 fietsetappes.
Ons wandelschema was daarbij als volgt:
  • Wandelroute 1-A met als thema 'Op zoek naar levend hoogveen en andere iconen van natuur' vanuit Ravenswoud met een lengte van 14,8 kilometer liepen we in de ochtend van 9 april 2026.
  • Wandelroute 1-B met als thema 'Door het bos en de Atlantische woestijn Aekingerzand' vanuit Appelscha met een lengte van 13,1 kilometer liepen we in de middag van 9 april 2026.
  • Fietsroute 1 met als thema 'Cultuurhistorische- en natuurroute Appelscha, door bos, hei en geschiedenis' met een lengte van 37,6 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Appelscha op 22 januari 2026 en vanuit Ravenswoud op 7 februari 2026.
  • Fietsroute 2 met als thema 'Door Tsjongervallei en Frije Wiken naar Sparjebird' met een lengte van 35,6 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Donkerbroek op 23 maart 2026 en vanuit Klein Groningen op 31 maart 2026.
  • Wandelroute 3 met als thema 'Een bijzondere plaats waar kunst en natuur versmelten' vanuit Oldeberkoop met een lengte van 11,3 kilometer liepen we in de ochtend van 14 september 2026.
  • Wandelroute 4-A met als thema 'Vanaf de Ecokathedraal naar de 'pronkzaal' Oranjewoud' vanuit Mildam met een lengte van 7,6 kilometer liepen we in de middag van 1 april 2026.
  • Wandelroute 4-B met als thema 'Door de Tsjongervallei naar oorsprong van de grenssloot De Scheene' vanuit Mildam met een lengte van 16,2 kilometer liepen we in de ochtend van 1 april 2026.
  • Wandelroute 5 met als thema 'In Lendevallei ligt de natuur op het bord' vanuit Wolvega met een lengte van 9,4 kilometer liepen we in de middag van 14 april 2026.
  • Wandelroute 6 met als thema 'Rottige Meente is eldorado voor otters' vanuit Driewegsluis met een lengte van 15,9 kilometer liepen we in de ochtend van 14 april 2026.
  • Fietsroute 6 met als thema 'Uitzicht op een beter leven voor veenarbeiders' met een lengte van 63,4 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Nijeholtpade op 4 december 2025 en vanuit Driewegsluis op 11 december 2025 en vanuit Noordwolde-Zuid op 17 december 2025.
  • Fietsroute 7 met als thema 'Dansend op de pedalen door de feestzaal van Fryslân' met een lengte van 55,4 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Heerenveen op 2 maart 2026 en vanuit Oudehorne op 9 maart 2026. 
  • Fietsroute 8 met als thema 'Zelfbewust Gorredijk vaandeldrager van de Turfroute' met een lengte van 35,2 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Beetsterzwaag op 17 maart 2026 en vanuit Terwispel op 20 maart 2026.
  • Wandelroute 9 met als thema 'Een vrijwel gaaf beekdal als balsem voor het gemoed' met een lengte van 15,5 kilometer liepen we vanuit Beetsterzwaag op 10 februari 2026.
  • Wandelroute 10 met als thema 'Mooi kan ook zonder opsmuk en spektakel' met een lengte van 5,8 kilometer liepen we vanuit Hemrik op 14 september 2026.
  • Wandelroute 11 met als thema 'De oertijd klopt aan de deur' met een lengte van 8,4 kilometer liepen we vanuit Bakkeveen in de middag van 14 september 2026.
  • Fietsroute 12-A met als thema 'Vanuit drok, drok Drachten stroomopwaarts naar Bakkeveen' met een lengte van 39,1 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Ureterp op 5 maart 2026 en vanuit Drachten op 27 maart 2026.
  • Fietsroute 12-B met als thema 'Waar armoede de keerzijde van rijkdom was' met een lengte van 39,5 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Opeinde op 23 december 2025 en vanuit Rottevalle op 30 december 2026.
  • Fietsroute 13 met als thema 'Springplank naar het veen en de sociale strijd' met een lengte van 30,6 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Nij Beets op 18 februari 2026 en eveneens vanuit Nij Beets op 25 februari 2026.
  • Wandelroute 13 met als thema 'Met de voeten in het water' met een lengte van 11,9 kilometer liepen we vanuit De Veenhoop in de middag van 24 augustus 2026.
  • Fietsroute 14 met als thema 'In het middelpunt van de belangstelling' met een lengte van 13,7 kilometer liepen we vanuit Aldeboarn op 14 mei 2025.
  • Wandelroute 14 met als thema 'In het middelpunt van de belangstelling' met een lengte van 4,6 kilometer liepen we vanuit Aldeboarn in de ochtend van 24 augustus 2026.
  • Fietsroute 15 met als thema 'Een scharnier tussen Friese Meren en Wouden' met een lengte van 37,3 kilometer liepen we achtereenvolgens vanuit Raerd op 26 november 2025 en vanuit Grou op 17 januari 2026. 
Overzichtskaart van de lange Turfroute (nummer 16) voor fietsers

Fietsroute 16 met als thema 'Een reis door de tijd in de Friese Wouden' met een lengte van 225 kilometer liepen we in de volgende elf etappes:

dinsdag 10 november 2026

Op stapstenen

Dinsdag 10 november 2026
 
Cover van 'Op stapstenen'

Vía de la Plata & Camino Sanabrés
Met nog geen zes kilo bagage in haar rugzak liep Nicoline van Tiggelen (1957) één van de langste en eenzaamste camino’s van Spanje, namelijk de Vía de la Plata. Dat is een eeuwenoude Romeinse route van meer dan duizend kilometer door Spanje, van Sevilla naar Astorga. 
De meeste pelgrims lopen echter de Vía de la Plata niet geheel uit in noordelijke richting tot aan Astorga, maar stappen onderweg in Granja de Moreruela over op de Camino Sanabrés, en lopen daarop dan in westelijke richting door naar Santiago de Compostela.
Dat laatste heeft Nicoline ook zo gedaan, en over díe pelgrimstocht schreef ze haar boek 'Op stapstenen' (2025), met als ondertitel '1007 km over de Vía de la Plata naar Santiago de Compostela'.

Tweede pelgrimstocht in twee delen
Na haar eerste pelgrimstocht - op de Camino Franchés - liet de herinnering aan die mooie voetreis Nicoline niet meer los. Drie jaar later koos ze daarom voor haar tweede pelgrimstocht, in dezen voor de Vía de la Plata, met name vanwege de rust op deze route.
Haar route van Sevilla via Granja de Moreruela naar Santiago de Compostela liep door eindeloze, lege gebieden met minimale voorzieningen en langs steden zoals Mérida, Cáceres, Salamanca, Zamora, Puebla de Sanabria en Ourense.
Het was voor haar een tocht vol uitdagingen en pittige etappes. Een tocht waarin ze zichzelf tegenkwam. In dit boek lees je haar persoonlijke reisverslag, waarin je als het ware met haar meeloopt.
Ze vertelt bijvoorbeeld over inspirerende ervaringen, pijnlijke tegenslagen en over de bijzondere ontmoetingen onderweg. Pijnlijk was in elk geval haar polsbreuk op dag 14 van haar tocht, waardoor ze haar pelgrimage tijdelijk moest onderbreken, om de route pas een jaar later te hervatten waar die in het voorgaande jaar in Alcuéscar zo jammerlijk eindigde. Zonder verdere onderbreking komt ze op dag 51 (na totaal 44 wandeldagen) aan bij de kathedraal van Santiago de Compostela.

Nicoline van Tiggelen over haar 2e pelgrimstocht
  • De gigantische kathedraal Maria de la Sede van Sevilla is de grootste gotische kathedraal ter wereld.
  • De weg is meer dan duidelijk gemarkeerd.
  • Het is een hele ceremonie die best wat tijd kost. Vermoeiend zo'n camino.
  • Never stop dreaming.
  • Zo vroeg vertrekken vind ik gekkenwerk in het pikkedonker.
  • Fijn dat boeren je gewoon over hun land laten lopen.
  • Op slippers maak ik de oversteek door het ijskoude, stromende water.
  • Als je ergens veel witte bloemetjes ziet, betekent dat: kletsnatte grond daar.
  • Het hoogtepunt van vandaag is de Arco de Cáparra, een Romeinse triomfboog uit de eerste eeuw na Christus. Het is de enige vierzijdige boog in Spanje.
  • Je hebt het gevoel dat je elke dag een strijd moet leveren.
  • Jammer dat je soms afscheid moet nemen van lieve mensen.
  • Op de camino moet je geen haast hebben.
  • Het valt me wel op dat er weinig mannen in de kerk zitten.
  • De processie is afgelast omdat het regent.
  • In de kleine dorpjes vind je alleen maar een bakker en een mini-supermarkt.
  • Grote plastic flessen met water bij de voordeur moeten honden afschrikken om tegen het huis te plassen.
  • Ik loop door een natuurgebied waar een grote bosbrand heeft gewoed.
  • Pasen wordt hier wat uitbundiger gevierd, met veel volkstradities.
  • In Santa Marta de Tera kan ik de Romaanse parochiekerk bezoeken met het oudste Jacobusbeeld van Spanje (11de eeuw).
  • In de jaren zestig van de vorige eeuw was Galicia zo verarmd dat er heel veel inwoners als gastarbeiders in Nederland kwamen werken.
  • Gemaskerde Peliqueiros bestrooien het publiek met as, meel, zand en levende mieren. Die beestjes zijn van tevoren met azijn agressief gemaakt, zodat ze heel graag bijten.
  • De tocht was zwaarder dan ik had ingeschat. Een ware beproeving.
  • Ik miste wel het religieuze aspect, zoals je dat op de Camino Franchés vindt.
  • Qua voorzieningen was deze tocht best lastig.
  • Ik heb onderweg veel bijzondere medepelgrims ontmoet: lieve mensen die ik niet gauw zal vergeten, maar ook mensen die je liever ontloopt. Gelukkig blijven de mooie vriendschappen voor altijd in mijn gedachten.
  • Een pelgrimstocht is geen wandelvakantie.
  • Het doel is het 'onderweg' zijn. Je zekerheden en onzekerheden loslaten, en vertrouwen op het leven en op God.
  • Pelgrimeren is de hand uitsteken naar je medemensen en thuiskomen bij jezelf. Ik vermoed (en hoop) daarom dat dit niet de laatste camino in mijn leven zal zijn.

Blik op het heelal in de Provinciewandelgids Fryslân

Maandagmiddag 9 november 2026
 
In de Martenatuin achter de Martenastins in Franeker

Provinciewandelgids Fryslân
Wandelroutemaker Bart van der Schagt ontwikkelde in de loop der jaren veel wandelroutes, zoals de welbekende NS-routes en de zogenoemde Groene Wissels.
Zijn focus is breder dan alleen maar natuur en landelijk gebied, want met zijn routes wil Van der Schagt de wandelaars ook laten genieten van leuke dorpjes en gezellige stadjes, kortom niet alleen onverharde routes, maar inclusief de beleving van dorpen & steden en natuur & landschap.
Vandaag wandelen Durkje en ik een route uit zijn in 2023 verschenen wandelgids 'Provinciewandelgids Fryslân'. 
Deze wandelgids bevat 22 wandelroutes, waarvan de diversiteit de karakteristieke kenmerken en de grote verscheidenheid van onze provincie Fryslân laten zien. Van deze 22 wandelroutes gaan er 19 door landschap & natuur (waarvan 4 op de Friese Waddeneilanden) en 3 zijn groene stadswandelingen door Dokkum, Franeker en Leeuwarden. Deze wandelroutes variëren van 5 tot 23 kilometer per route.
In de wandelgids staat van elke route een globaal oriëntatiekaartje, en de link naar de website waar je een meer gedetailleerde kaart en ook een gps-track kunt downloaden.

Route 11 - Blik op het heelal
Vanmiddag lopen Durkje en ik Routenummer 11, met een lengte van 5 kilometer, die als titel heeft: Blik op het heelal.
Startplaats en eindpunt van deze route is het treinstation van de Friese Elfstedenstad Franeker. 
Deze route binnen de stadsgracht gaat eerst voor ongeveer de helft rond over de Franeker bolwerken, en daarna doorkruist de route in een grote lus de oude binnenstad van het historische Franeker. De route gaat ook langs het befaamde kaatsveld en door de bijzondere Martenatuin midden in het stadscentrum achter de eeuwenoude Martenastins.
Blik op het heelal verwijst in dezen naar het beroemde Eise Eisingamuseum, bekend onder de naam Planetarium Franeker, waar je ook langs loopt tijdens deze binnenstadswandeling. 
We vertrokken vanmorgen vroeg al vanuit Feinsum rond 8:00 uur, en reden toen eerst naar Sexbierum, waar we voorafgaand aan deze middagwandeling onze ochtendwandeling rond Sexbierum liepen.
Bij aanvang van deze wandeldag was het 4 graden Celsius. Het is behoorlijk fris, maar het was gedurende de ochtend ook heerlijk zonnig, en de wind is niet hinderlijk. Vanmiddag is het bewolkt, maar verder verandert het weer nauwelijks.
Vanochtend liepen we die ronde van 16 kilometer rond Sexbierum, waarmee onze wandelafstand vandaag 16 + 5 = 21 kilometer is. Bij aanvang van de middag-stadswandeling is het in Franeker 9 graden Celsius, en als we aan het eind van deze wandelronde in Franeker in de auto stappen, is het enigszins gedaald naar 8 graden Celsius. Al met al is het dus prima herfstweer voor een lange dagwandeling in twee delen.

Eerst het Franeker bolwerk op
Om 13:10 uur verlaten we het parkeerterrein van de Poiesz-supermarkt net buiten de Franeker binnenstad.
We steken eerst het Van Harinxmakanaal over, en direct erna ook de Noorder Gracht, en dan volgen we binnen de stadsgracht direct de Turfkade langs de stadsgracht.
Na het oversteken van het Leeuwarderend klimmen we het Franeker bolwerk op, en blijven we voortdurend het pad boven over de bolwerken volgen. Links zien we op een gegeven moment onder ons de binnenstadsgracht van de Froonacker, die hier in de richting van het centrum loopt. De oude panden aan de Froonacker getuigen van eeuwen stadgeschiedenis.
Vlak daarna lopen we langs drie vrijwel naast elkaar gebouwde theehuisjes, die tegen de kop van het bolwerk staan. 
Zo blijven we het hoge pad over de bolwerken volgen, totdat we het Sjûkelân hebben bereikt, dat befaamd is vanwege de zogenoemde PC, het belangrijke kaatsevenement dat hier elke zomer in Franeker op dit kaatsveld midden in de stad wordt gehouden.
Langs het ook al weer eeuwenoude café van De Bogt fen Guné lopen we de Voorstraat in, die naar het stadscentrum leidt.

Door de zuidkant van de Franeker binnenstad
Maar de Voorstraat lopen we niet helemaal uit, want al vrij spoedig moeten rechtsaf door de smalle Waagstraat naar de Schilcampen, waar we de binnenstadsgracht oversteken. Bij het inlopen van de Waagstraat passeren trouwens we de enorme muurschildering die hier van Anna Maria van Schurman (1607-1678) is gemaakt.
En direct daarna steken we dezelfde gracht al weer over, om dan aan de overzijde door het openstaande hekwerk de monumentale Martenatuin in te lopen.
Aan het andere eind van de Martenatuin bereiken we de achterzijde van de eeuwenoude Martenastins. 
Aan de voorzijde daarvan is de entree van het Museum Martena, dat in deze oude Friese stins is gehuisvest.
En dan zijn we weer terug op de Voorstreek, waar we onze route vervolgen naar de kolossale Martinikerk midden in de binnenstad.
Daar steken we het stadsplein van de Breedeplaats over, en dan gaat het verder door de Hofstraat en langs de Heerengracht naar de Kromme Gracht.  
Daar aangekomen, volgen we de Zuiderkade naar de Godsacker. Daar waar we de Godsacker op gaan, staat het voormalige Weeshuis, dat twee prachtige gevelstenen heeft, die het goed bekijken alleszins waard zijn. 
Op de Godsacker passeren we ook de rooms-katholieke Sint-Franciscuskerk van de Heilige Jacobus de Meerdere Parochie, genoemd naar de apostel Jacobus, die de patroon is ons als pelgrims van Santiago de Compostela.

Stadskuier door het noorden en het oosten van de Franeker binnenstad
Na de Godsacker bereiken we door de Schoolsteeg de omloop rond het Sint-Martiniplantsoen, waar we nu de andere kant van de enorme Franeker Martinikerk kunnen bekijken. 
Daarna lopen we over de Noord en verder door de Nauwe Steeg weer terug naar de Voorstraat aan de kant van het Sjûkelân, om vervolgens door een rond winkelstraatje weer terug te keren naar de Noord, waar we dan weer langs de binnenstadsgracht lopen. Hier is een man aan het werk op een nieuwe houten stadsbrug, die de weggehaalde oude brug moet gaan vervangen. 
Op de Eise Eisingastraat komen we eerst langs het Franeker Planetarium en al vrij snel daarna langs het Korendragershuisje.
We gaat daar even naar binnen om de expositie in het Korendragers-huisje te bekijken.
Door de Zilverstraat en verderop over de Godsacker gaat het dan nog naar de Dijkstraat, waar we bij de Zuiderkade nog een half rondje langs de Noorder Gracht moeten lopen.
Direct daarna steken we achtereenvolgens de Noorder Gracht en het Van Harinxmakanaal weer over, om terug te lopen naar onze verderop geparkeerd staande auto. 
Vanuit Franeker rijden we tot slot terug naar huis.

Weids Fryslân van de Provinciewandelgids Fryslân

Maandag 9 november 2027
 
Buitendijks zien we vissersboten uit Harderwijk & Staveren & Workum

















Provinciewandelgids Fryslân
Wandelroutemaker Bart van der Schagt ontwikkelde in de loop der jaren veel wandelroutes, zoals de welbekende NS-routes en de zogenoemde Groene Wissels.
Zijn focus is breder dan alleen maar natuur en landelijk gebied, want met zijn routes wil Van der Schagt de wandelaars ook laten genieten van leuke dorpjes en gezellige stadjes, kortom niet alleen onverharde routes, maar inclusief de beleving van dorpen & steden en natuur & landschap.
Vandaag wandelen Durkje en ik een route uit zijn in 2023 verschenen wandelgids 'Provinciewandelgids Fryslân'. 
Deze wandelgids bevat 22 wandelroutes, waarvan de diversiteit de karakteristieke kenmerken en de grote verscheidenheid van onze provincie Fryslân laten zien. Van deze 22 wandelroutes gaan er 19 door landschap & natuur (waarvan 4 op de Friese Waddeneilanden) en 3 zijn groene stadswandelingen door Dokkum, Franeker en Leeuwarden. Deze wandelroutes variëren van 5 tot 23 kilometer per route.
In de wandelgids staat van elke route een globaal oriëntatiekaartje, en de link naar de website waar je een meer gedetailleerde kaart en ook een gps-track kunt downloaden.

Route 5 - Weids Fryslân
Vanmorgen lopen Durkje en ik eerst Routenummer 5, met een lengte van 16 kilometer, die als titel heeft: Weids Fryslân.
Startplaats en eindpunt van deze route is de Sixtuskerk van het Friese Sexbierum. 
Deze route gaat buiten Sexbierum eerst door het weidse landschap van Noordwest Fryslân, en daarna langs de Waddenzee over de zeedijk, en dan langs twee Friese states weer terug naar Sexbierum. De route gaat over graspaden, een grasdijk, onverharde paden en verharde wegen.
Weids Fryslân verwijst in dezen naar het weidse landschap van Fryslân waar deze etappe door heen loopt.
We vertrekken vanuit Feinsum rond 8:00 uur, en rijden dan naar Sexbierum, waar we onze auto bij de Sixtuskerk parkeren.
Bij aanvang van deze wandeldag is het 4 graden Celsius. Het is behoorlijk fris, maar het is gedurende de ochtend ook heerlijk zonnig, en de wind is niet hinderlijk. Vanmiddag is het bewolkt, maar verder verandert het weer nauwelijks.
Vanmiddag lopen we hierna ook nog een rondje van 5 kilometer door Franeker, waarmee onze wandelafstand vandaag 16 + 5 = 21 kilometer is. Bij terugkomst om 12:30 uur aan het begin van de middag is het in Sexbierum 9 graden Celsius, en als we aan het eind van deze wandelrondes in Franeker in de auto stappen, is het enigszins gedaald naar 8 graden Celsius. Al met al is het dus prima herfstweer voor een lange dagwandeling in twee delen.

Eerst naar Getswerdersyl
Zojuist bij aanvang bij de Sixtuskerk, en nog steeds ook als we Sexbierum uit lopen ter hoogte van het enorme kassencomplex op het Frentsjerterein schijnt de vroege ochtendzon prachtig op de gebouwen, resulterend in mooie ochtendkleuren.
Waar we de Frentsjerterdyk verlaten om de Slachte op te gaan, zien we de groen getekende lijnen op het fietspad-wegdek en de bandensporen in de bermen links en rechts van het fietspad waar eind oktober 2026 een auto bij een eenzijdig ongeval uit de bocht is gevlogen en in de sloot is geëindigd. 
Over de Slachte lopen we naar het in de vorm van een sluis gemetselde Slachte-monument van Getswerdersyl.
Hier moeten we even door het hoge en natte gras van de berm om de oversteek te maken naar het begin van het Barradeelsterpaed, dat eerst nog over een akkerrand langs de vaart loopt.
Verderop voorbij de bocht naar links gaat dit pad - dat ook wel het Fiskpaed wordt genoemd - over in een graspad, dat we ongeveer drie kilometer moeten volgen in westelijke richting langs de brede Roptavaart.

Langs de Roptavaart naar Wijnaldum
We lopen al ongeveer een half uur heerlijk met de stralende zon linksachter ons over de brede grasdijk langs de dikke rietkraag van de Roptavaart, als we de restanten van een voormalige stenen brug over de vaart passeren. Alleen de dikke delen van de brugpijlers op beide oevers van de vaart getuigen nog van wat hier ooit een betrekkelijk hoge vaartbrug is geweest.
Waar we het schelpenpad nemen en we niet langer meer langs de vaart lopen, zit een sportvisser met enkele hengels te vissen, volgens eigen zeggen heerlijk met de wind in de rug. Bovendien verwarmt de zon hem ook op de rug, dus het zit daar prima voor deze sportvisser bij dit kruiswater.
Nog voordat we Wijnaldum bereiken, komen we langs het kunstwerk van de zogenoemde Terpentoer.
Dit is een van cortex-staal gemaakt uitzichtpunt boven op een aarden bult, dat een terp dient voor te stellen, zoals je die in grotere vormen in dit landschap hier en daar nog duidelijk ziet.
Daaraan voorbij ligt een hoge aarden wal, die de grens vormt tussen het lage schelpenpad en de hoog gelegen geploegde akker.
Om 10:10 uur wandelen we de bebouwde kom van Wijnaldum binnen. 
Via de Buorren gaan we het Tsjerkepaad op, waarbij we rondom de Andreaskerk lopen, met links van het pad het Archeologisch Steunpunt van dit terpdorp Wijnaldum. De toegangsdeur van dit streekmuseum is afgesloten, dus we kunnen er nu niet direct naar binnen, waar binnen vast en zeker ook aandacht wordt geschonken aan de archeologische bodemvondsten uit deze streek, waaronder de beroemde Fibula (mantelspeld) die hier in de nabijheid van Wijnaldum ooit is gevonden.

Langs Ropta State naar Roptazijl
Via de Fiskersbuorren en daarna eerst nog even langs de Roptavaart gaat het verder via het Waaigat naar de Hearewei. Die N393 volgen we tot we de Siverdaleane op gaan, recht op de Waddenzeedijk af. 
Als we even later op de Hoarnestreek lopen, komen we lang twee jongens die tientallen schapen een lange aanhangwagen achter een tractor in drijven. Ze vertellen dat de schapen vanwege ongedierte in de schapenvachten gewassen moeten worden om het ongedierte te bestrijden en om erger schade aan de schapen te voorkomen.
Bij de majestueuze Ropta State met haar pijpenla-vormige lange parktuin draaien we wederom in de richting van de Waddenzee, als we op de Sylsleane wederom langs de Roptavaart naar het zeegemaal van Roptazijl lopen.
In de Waddenzeedijk bij dit zeegemaal is een zogenoemde vishevel gebouwd, waarmee de passage van vissen zoals de driedoornige stekelbaars en de paling tussen het zoute zeewater en het zoete binnenwater op deze plek uitermate succesvol wordt gerealiseerd. 
Nu volgt een traject van ongeveer 2,5 kilometer over de Delta-hoge Sedyk langs de Waddenzee.
Links op de Waddenzee komt ons een vissersschip van de vloot van Harlingen tegemoet.
Even later komen daar nog twee andere vissende vissersschepen achteraan, van de vloten van Harlingen en Stavoren.
En daar komt nog eens een vissersboot van de vloot uit Workum achteraan. De aalschovers, meeuwen en eenden op de strekdam zijn onrustig als we hen naderen. Ongeveer de ene helft van de vogels blijft op de strekdam staan, en de andere helft vliegt op tijdens ons voorbijgaan.

Langs de twee states terug naar Sexbierum
Bij de Frousleane aangekomen, steken we de Dyksfeart over, en dan gaat het landwaarts verder in zuidelijke richting naar de eeuwenoude vestigingsplaats van Liauckamastate, waarvan we overigens het overgebleven poortgebouw niet kunnen zien, omdat we aan de achterkant langs het state-terrein lopen.
Over dat Rients Bruinsmapaed lopen we naar de Latsmaleane, waar we direct al weer een state-terrein passeren, namelijk dat waar de boerderij van de oude Latsma State nog wel is te zien.
En dan om 12:25 uur wandelen we de bebouwde kom van Sexbierum binnen.
Nu hoeven we alleen nog maar via de Adelenstrjitte de Terp op te gaan, om tegenover de Sixtuskerk weer bij onze daar geparkeerde auto terug te komen.
Het is lunchtijd, dus we gaan zitten in een glazen abri, waarin we heerlijk uit de wind en in de zon onze melk- met broodjes-lunch nuttigen. Daarna stappen we in de auto en rijden we door naar Franeker, waar we straks beginnen aan onze middagwandeling door de binnenstad van Franeker.

zondag 8 november 2026

Zangdienst met Sebastiaan Schippers & Ilse Terpstra in Stiens

Zondagavond 8 november 2026
 
Dwarsfluitiste Ilse Terpstra & Sebastiaan Schippers op orgel

Sing In in de Sint-Vituskerk
Durkje en ik wonen vanavond de Sing In bij in de recent vernieuwde, heropende Sint-Vituskerk van Stiens.
De muzikale begeleiding wordt tijdens deze zangdienst van graag gezongen liederen verzorgd door organist Sebastiaan Schippers op het kerkorgel (we kennen hem van het Kerstconcert van 2019 in De Hege Stins van Stiens) en de fluitiste Ilse Terpstra op dwarsfluit.
Onder hun begeleiding zingen we in deze viering de mooiste door gemeenteleden ingebrachte liederen. De organiserende Zending- en Evangelisatiecommissie van onze Protestantse Gemeente te Stiens heeft met die liedlijst Ilse & Sebastiaan de vrije hand gegeven om er een mooi muziekprogramma van te maken.

Adembenemend en ontroerend dichtbij
Na inleidend voorspel zingen we eerst samen het lied 'Op U mijn Heiland blijf ik hopen'. Daarna heet Jan Keuning van de organisatie alle aanwezigen en de musici hartelijk welkom en worden de aanwezigen specifiek bedankt voor het overvloedig aanleveren van graag gezongen liederen. 
Dan zingen we achtereenvolgens 'De zon komt op, maakt de morgen wakker' en 'Al mijn zonden, al mijn zorgen' en 'Hoe wonderlijk mooi is Uw eeuwige Naam'. Niet alleen in het tussenspel in het eerstgenoemde lied, maar ook op gestelde momenten tijdens de zang stijgt het dwarsfluitspel krachtig, helder en mooi boven de samenzang uit. 
We zongen in dat laatstgenoemde lied ook 'Hoe adembenemend, ontroerend dichtbij'. Dat is gevoeld de karakterisering van hoe prachtig Terpstra & Schippers het instrumentale intermezzo van 'You raise me up' vanavond vertolken.
Dan zingen we achtereenvolgens 'Ik wandel in het licht met Jezus' en 'Abba, Vader, U alleen' en het krachtig gezongen 'Kroon hem met gouden kroon'.

Roept u maar
Daarna hoeft Ilse Terpstra alle aanwezigen in de kerkzaal maar één keer te vragen of er liederen zijn die wij direct hierna willen horen als Sebastiaan Schippers die muzikale verlanglijst op orgel gaat improviseren. Als iedereen die dat wilde zijn lied had kunnen aanvragen, hadden we hier bij wijze van spreke de hele rest van de avond nog wel kunnen zitten luisteren naar de direct daarop volgende orgelimprovisatie.  
Een greep uit waar we wel naar luisteren, is: 'Dank sei Dir, Herr' & 'Wat de toekomst brenge moge' & 'Tel uw zegeningen één voor één' & 'Neem mijn leven laat het Heer' & het 'Hallelujah' van Händel. Allemaal knap en heel mooi op dit kerkorgel van de Sint-Vituskerk gebracht door de organist van vanavond. Applaus!

Solo Samenspel Samenzang
Aansluitend zingen we 'Samen in de naam van Jezus' en 'Lichtstad met uw paarlen poorten' en daarna luisteren we naar een instrumentaal intermezzo op dwarsfluit & orgel, met hier en daar dwarsfluit op de voorgrond en kerkorgel op de achtergrond, en soms het orgel solo tussendoor, en zo een fraaie variatie op het lied 'Ga met God en Hij zal met je zijn'.
Vervolgens gaan we met samenzang naar het slot toe, als we zingen: 'Groot is Uw trouw, o Heer, mijn God en Vader' en 'Ere zij aan God, de Vader' en meer staccato het lied 'Nu wij uiteengaan, vragen wij God: ga met Uw licht voor ons uit'.
Tea Stapert spreekt namens de organisatie haar dankwoorden uit aan de beide musici en aan de enthousiast zingende gemeenteleden, en dan horen we dat we tot slot nog getrakteerd worden op een aantal instrumentale muziekstukken van Ilse & Sebastiaan als variaties op en rond het lied 'Dank U voor deze nieuwe morgen'.
En dan volgt helemaal aan het eind vanuit de kerkzaal een lang en enthousiast applaus voor Ilse Terpstra en Sebastiaan Schippers voor het vele en het goede dat zij ons vanavond hier in Stiens hebben geboden.

De Lege Stoel bij Alliade in Stiens

Zondag 8 november 2026
 
Duet voor twee katten uitgevoerd door fanfare Wilhelmina uit Easterein

















Kerkdienst bij Alliade in Stiens
Vanmiddag zijn Durkje en ik aanwezig bij de kerkdienst die door en bij de zorggroep Alliade wordt georganiseerd in de sport- en spelzaal van Alliade aan de Ieleane in Stiens. Bij aanvang van deze bijzondere kerkdienst met en voor de bewoners van Alliade is de zaal gevuld met kerkgangers van dichtbij en veraf.
Voorganger van deze middagdienst is dominee-geestelijk verzorger Jaap Overeem, en muzikale medewerking wordt verleend door de fanfare Wilhelmina - onder leiding van dirigent Wilbert Zwier - uit het Friese Easterein. 
Deze kerkdienst is evenals de andere kerkdiensten in Alliade een samenwerking tussen Alliade en de Protestantse Gemeente te Stiens.

Wilhelmina uit Easterein
Voorafgaand aan de dienst verzorgt het muziekkorps een muzikale introductie, waarmee dan de toon letterlijk en figuurlijk is gezet. 
Dan wordt door een korpslid met de klankschaal zevenmaal als het ware de kerkklok geluid, en is de viering begonnen.
Nadat een aantal instrumenten van het korps bij ons zijn geïntroduceerd, zingen we onder leiding van Wilhelmina met zijn allen: 'Kom in de kring van Gods gezin', overigens conform een arrangement voor het korps van onze voorganger Jaap Overeem.
De kleurrijke - symbool voor ons allen staande - drievoudige Paaskaars wordt door dominee Overeem aangestoken voor God, voor ons en voor de wereld om ons heen, en straks krijgen we via de dominee trouwens ook nog de groeten van God, nadat we bij de Paaskaars eerst het lied 'Kom bij ons, o Heer' hebben gezongen. Als we daarna de groeten van God krijgen, gebeurt dat omdat we kostbaar en speciaal zijn in de ogen van God.
Die groeten van God worden door Wilhelmina beantwoord met het gebed 'Het Onze Vader', dat in het Swahili de titel 'Baba Yetu' draagt. The Young Christian Singers hebben dat lied hier op deze plek op 11 februari 2024 al eens voor ons gezongen, en mooi is het dat we nu een instrumentale versie hiervan krijgen te horen van Wilhelmina.

De Lege Stoel 
Dan zet dominee Jaap een lege stoel voorin de zaal en geeft vervolgens uitleg over het thema van deze kerkdienst 'De Lege Stoel', die in het kader van Allerzielen deze keer verwijst naar onze geliefden die er niet meer zijn, maar die nog wel een speciaal plekje in ons hart hebben. We gaan het vandaag dus hebben over de 'mensen van voorbij', die nog wel altijd belangrijk voor ons zijn. En dat verliezen van onze medemensen gebeurt hier vanzelfsprekend ook bij Alliade, zo horen van de dominee. Recent is hier namelijk iemand van de medebewoners van de hier aanwezigen overleden. Hij is naar de hemel, stelt de voorganger hen en ons gerust.
We bidden daarop met elkaar en realiseren ons dat we er ook zijn om elkaar te troosten, om elkaar een arm om de schouders te leggen, en om elkaar vast te houden tot troost voor elkaar.
Dan zingen we aansluitend 'Lees je Bijbel, bid elke dag'.
Daarop leest dominee Jaap drie bijbelgedeeltes uit de bijbelboeken Genesis, Exodus en Jozua, waarin onder andere overlijden en begraven centraal staan over een tijdsbestek van wel zo'n 400 jaar.
Deze bijbelteksten over papa Jozef verwijzen ook naar het tijdperk waarin het volk Israël (bijna) vertrok (en terug was) uit Egypte, en daarom zingt Taco Osinga de negro spiritual 'When Israël was in Egypt Land', daartoe begeleid door de fanfare Wilhelmina.
Nu volgt uitleg over het komende ritueel met de witte gedachtenis-stenen. Iedereen die een lieveling mist door overlijden of door een andere oorzaak wordt uitgenodigd om een witte steen te beschrijven met de naam van wie je mist, om daarna die steen vóór bij de opengeslagen Bijbel op de grote viertafel te leggen, om zo samen te herdenken wie hier vandaag door ons zo node worden gemist.  
Als tijdens dit ritueel de kerkgangers de namen van hun geliefden schrijven en die dan naar voren brengen, speelt Wilhelmina en zingt onze gemeenteband United het bijpassende lied 'De mensen die wij missen'.

Voorbij het verdriet
Als je daarna naar al die beschreven witte stenen kijkt, wordt je er stil van, want we realiseren ons maar al te goed dat het bij elke naam op elke steen steeds om een mens van voorbij gaat die wij zo node missen. 
Na afloop van dit gevoelige ritueel laten we het verlies-verdriet zoveel mogelijk achter ons, en dat doen we door over te gaan naar een meer vrolijker kant van deze kerkdienst, daartoe geholpen door de fanfare als die als tegenwicht het lied 'The Circle of Life' speelt (uit The Lion King).
Ter reflectie op dit lied vertelt dominee Jaap dat - in tegenstelling tot wat met dit lied wordt gezongen -  in ons christelijk denken het leven niet wordt beschouwd als een cirkel waarin je in je leven steeds terugkeert naar wat al was, maar dat wij ons leven mogen beschouwen als een gang die altijd doorgaat, en dat het leven zo zin krijgt. Zo heeft het in dat beeld ook zin om na overlijden iemands naam te blijven noemen.
Vervolgens zingen we met z'n allen het lied 'Ik zal er zijn'. 
Daarna danken en bidden we samen, en wordt in dat gebed benoemd dat elke traan, en dat elke naam, en dat elk lied een gebed is.
Aansluitend wordt gecollecteerd voor het Steunfonds van de Protestantse Kerk in Nederland, dat zorgt voor vakanties voor mensen met een beperking. Tijdens die collecte speelt Wilhelmina - met in het front twee solisten - een 'Duet voor twee katten', waarbij de luchtigheid door de solisten ook nog eens wordt versierd door een humoristisch begeleiden door twee opkomende slagwerkers van de fanfare, die het muziekstuk begeleiden met twee kartonnen verpakkingen van Whiskas-kattenvoer. Het is de vrolijke nooit die ons voorbij het verdriet brengt.

Zegen en vervuld van Uw Zegen
Deze bijzondere kerkdienst sluiten we met af door eerst met zijn allen het lied 'Jezus zal heersen waar de zon, gaat om de grote aarde om', waarna we Gods Zegen ontvangen via de voorganger.
Die zegen beantwoorden we met het zingen van het lied: 'Vervuld van Uw Zegen, gaan wij onze wegen'. 
Voordat we in de kantine allemaal worden getrakteerd op thee en koffie en limonade, krijgen we nog een vrolijke muzikale uitsmijter van Wilhelmina, als ze een medley van songs van The Beatles spelen. 
Deze kerkdienst bij Alliade was wederom een heerlijke 'happening', waarin aandacht voor zowel een lach als een traan. 
We blijven ons de namen herinneren van al die geliefden die ons voorgingen, en daarnaast mogen we ook genieten van ons leven, en daar hebben de enthousiaste korpsleden van Wilhelmina uit Easterein ons een mooi muzikaal voorbeeld van laten horen en zien. Wat was het heerlijk om hierbij te (kunnen) zijn, om met al onze verschillen en overeenkomsten samen zo de herinneringen en het heden te mogen vieren. Zo is Kerk bedoeld, en onze Vader in de hemel zal vast en zeker hebben gezien 'dat het goed was'.
Tot slot is er nog alle tijd om gezellig met elkaar na te praten over onder andere deze waarde(n)volle kerkdienst met de bewoners van Alliade.

zaterdag 7 november 2026

Donateursbijeenkomst 2026 van Stichting Alde Fryske Tsjerken

Zaterdag 7 november 2026
 
Presentatie van Bearn Bilker

Opening
Vandaag zijn we met ongeveer driehonderd donateurs van de stichting Alde Fryske Tsjerken aanwezig bij de jaarlijkse donateurs-bijeenkomst in de Grote of Jacobijnerkerk van Leeuwarden. 
Hanneke Lens heet namens het stichtingsbestuur de aanwezigen van harte welkom, en onderstreept het belang van de circa 3.650 donateurs en van de vrijwilligers van deze stichting. 
Deze stichting staat voor het behoud van en het organiseren van activiteiten in haar kerken, alhoewel deze middag niet wordt georganiseerd in één van de kerken van deze stichting.
Niet (zoals aangekondigd) de bestuursvoorzitter Gerben Hoogterp en de directeur Atze Jan de Vries (en ook niet op het moment dat in het programma stond), maar alleen Atze Jan loopt met ons nu alvast een aantal van de actuele werkzaamheden van de stichting langs, onder andere langs de kwestie van de discussie die nog loopt over of en hoe de Sint-Vituskerk van Feinsum deels wel en deels niet geschikt kan en/of zal worden gemaakt voor het gebruik van onder andere de gezamenlijke leden van de Vereniging Dorpsbelang Finkum. Verder gaat het over kerken in steigers, kerkhoven, het Ziltepad en de bureaucratie waarmee de stichting te maken krijgt. 

Bearn Bilker spreekt voor donateurs
Het programmablad van deze middag meldde dat we vervolgens een presentatie zouden krijgen van Bearn Bilker over de invloed van de adel op de 'âlde' Friese kerken. Maar dat loopt anders dan ons vooraf is gecommuniceerd.
Bilker begint namelijk met een lang verhaal over het begin van de Friese adel in de Middeleeuwen, over de mensen die zich vestigen in het noorden van Fryslân, waar dorpjes ontstaan met daarin ook verdedigingsgebouwen, de zogenoemde stinsen. Die lezing - waarover het vanmiddag niet zou gaan - heb ik vier jaar geleden in de Sint-Genovevakerk van Jelsum al een keer bijgewoond, zie daartoe de blog die ik daarover toen schreef, waar ik nu inhoudelijk in deze nieuwe blog niet verder op in ga. 
Pas in het allerlaatste deel van zijn presentatie gaat Bilker in op het thema van de aangekondigde lezing, namelijk over de invloed van de adel op de 'âlde' Friese kerken. 

Dan vertelt hij het volgende:
  • De Friese adel had een andere positie in de kerken, dan elders in ons land. 
  • De kerk van Augsbuurt is gebouwd in 1782 door de adellijke familie van Cornelis van Scheltinga. 
  • De adellijke familie Jeppema bouwde in de 13e eeuw de kerk van Westernijkerk. 
  • De familie Lycklama à Nijeholt bouwde de Adelskerk van Oud-Beets.
  • Verder kennen we de rouwborden van bijvoorbeeld de familie Van Sytzama in de kerk (1795) van Friens. Ook Aldwâld en Idaerd en Kimswerd hebben bijvoorbeeld adellijke rouwborden, adelsdeuren, grafkelders, begraafplaatsen en kerkbanken. 
  • Van de kerk waarin we nu in zitten, kennen we uiteraard het Oranjepoortje van deze Grote of Jacobijnerkerk van Leeuwarden.
Organist Peter van der Zwaag laat daarna van zich horen op het grote kerkorgel, en wel verrassend 'The Bohemiam Rhapsody' van Queen, toch ook een beetje adelachtig qua bandnaam, en ook in deze vertolking op orgel uiteraard uitbundig in haar fragmenten en uiteindelijk ingetogen qua slot. Dat wordt door het publiek gewaardeerd met een welverdiend applaus.

Geen wisselprogramma in beide kerken
Na de pauze zou de stichting volgens het toegezonden middagprogramma haar donateurs een wisselprogramma aanbieden. Zo zou de ene groep de nabije Waalse Kerk van Leeuwarden eerst gaan bezoeken, zulks onder leiding van Bearn Bilker, waar hij zou gaan vertellen over die bijzondere kerk, over Franstalige kerkdiensten, en over Anna van Hannover, die het prachtige Schwartzenburg-orgel van deze kerk heeft bekostigd. 
De andere groep zou na de pauze van de stichtingsvoorzitter en de directeur in de Grote Kerk een inkijkje krijgen in het actuele werk van de stichting.
Na 25 minuten zouden beide groepen dan wisselen van locatie en programma.
De ene helft van de deelnemers worden tijdens de pauze naar de Waalse Kerk gestuurd, waar hen dan blijkt dat zij daar dan niet het vooraf aangekondigde programma aangeboden krijgen, dus die wandelen weer terug naar de Grote Kerk, want daar staat wel koffie en thee klaar. Zij voegen zich bij de andere subgroep, die dan niet meer wordt gestuurd naar de Waalse kerk, zoals wel schriftelijk vooraangekondigd.

Stadhouders en het Huis van Oranje Nassau
Als dit anders gelopen wisseldeel van het middagprogramma is afgelopen, en iedereen weer in de kerkzaal van de Grote Kerk heeft plaatsgenomen, houdt Bearn Bilker zijn tweede presentatie. Daarin gaat hij niet zozeer in op de drie items die in de Waalse Kerk aan de orde zouden komen, maar begint hij met een lang verhaal over de geschiedenis van de Friese stadhouders, wat overigens in het programma niet stond aangekondigd.
Heel kort vertelt hij nog wel even iets over de Franstalige kerkdiensten in de Waalse Kerk, noemt ook nog wel dat het Anna van Hannover was die het bijzondere Schwartzenburgorgel van de Waalse Kerk heeft bekostigd, en verwijst hij in zijn geschiedenisverhaal over de Friese Nassaus naar de grafkelder en de koningskraak in deze Jacobijnerkerk.
Aan het eind van de middag volgt dan nog een hapje en een drankje in de Jacobijnerkerk.