Vrijdag 6 november 2026  |
| De Stoepa van het Tibetaans-boeddhistisch centrum bij Hantum |
Provinciewandelgids FryslânWandelroutemaker Bart van der Schagt ontwikkelde in de loop der jaren veel wandelroutes, zoals de welbekende NS-routes en de zogenoemde Groene Wissels.
Zijn focus is breder dan alleen maar natuur en landelijk gebied, want met zijn routes wil Van der Schagt de wandelaars ook laten genieten van leuke dorpjes en gezellige stadjes, kortom niet alleen onverharde routes, maar inclusief de beleving van dorpen & steden en natuur & landschap.
Vandaag wandelen Durkje en ik een route uit zijn in 2023 verschenen wandelgids 'Provinciewandelgids Fryslân'.
Deze wandelgids bevat 22 wandelroutes, waarvan de diversiteit de karakteristieke kenmerken en de grote verscheidenheid van onze provincie Fryslân laten zien. Van deze 22 wandelroutes gaan er 19 door landschap & natuur (waarvan 4 op de Friese Waddeneilanden) en 3 zijn groene stadswandelingen door Dokkum, Franeker en Leeuwarden. Deze wandelroutes variëren van 5 tot 23 kilometer per route.
In de wandelgids staat van elke route een globaal oriëntatiekaartje, en de link naar de website waar je een meer gedetailleerde kaart en ook een gps-track kunt downloaden.
Route 8 - Boeddha in Fryslân
Vanmorgen lopen Durkje en ik eerst Routenummer 8, met een lengte van 19 kilometer, die als titel heeft: Boeddha in Fryslân.
Startplaats en eindpunt van deze route is het dorpscentrum van het Friese Holwert.
Deze route gaat buiten Holwert eerst over de Waddenzeedijk, en daarna landinwaarts naar Hantum, en vervolgens langs de terpdorpjes Foudgum, Brantgum en Waaxens, om dan terug te keren naar Holwert. Met uitzondering van de grasdijk gaat de route grotendeels over rustige verharde wegen en paden door een uitgestrekt Fries polderland van grotendeels akkers.
Boeddha in Fryslân verwijst in dezen naar de stoepa van het Tibetaans-boeddhistische studie- en meditatiecentrum Karma Deleg Chö Phel Ling ten zuiden van Hantum.
We vertrekken vanuit Feinsum om 8:15 uur, en rijden dan naar Holwert aan de Waddenzee, waar we onze auto zo'n twintig minuten later in het dorpscentrum parkeren.
Bij aanvang van deze wandeldag is het 2 graden Celsius. De ijsbloemen staan op de ramen van onze auto. Het is behoorlijk fris, maar het is ook heerlijk zonnig vandaag, onbewolkt, en geen hinderlijke wind.
Vanmiddag lopen we hierna ook nog een rondje van 5 kilometer door Dokkum, waarmee onze wandelafstand vandaag 19 + 5 = 24 kilometer is. Bij terugkomst vanmiddag in Holwert is het 8 graden Celsius, en als we aan het eind van deze wandelrondes in Dokkum in de auto stappen, is het 12 graden Celsius. Al met al is het dus heel mooi herfstweer voor een lange dagwandeling in twee delen.
Eerst naar de wachtende vrouwen op de zeedijk
Onze eerste wandelronde begint op de Van Aylvawâl in Holwert. Omdat Holwert in het hoogseizoen vol dreigt te lopen met auto's van bootgasten die afreizen naar Ameland, zie je her en der op veel plekken in Holwert particuliere aanduidingen van voor alleen inwoners gereserveerde parkeerplaatsen. Toch vinden we gemakkelijk een parkeerplek in het dorp, vandaag in het laagseizoen.
Na de Foarstrjitte lopen we tussen de rollings van de Hegebuorren naar de terpkerk van Holwert.
Deze kerk heeft een opvallend hoge torenspits, die nagenoeg even hoog is als het onderstel van de kerktoren.
Op de Fiskwei verlaten we Holwert, om dan over het fietspad langs de N356 naar de Nieuwe Zeedijk te lopen. We klimmen de hoge zeedijk op, en arriveren dan bij het kunstwerk dat kunstenaar Jan Ketelaar de naam 'Wachten op hoogwater' gaf.
Langs dit enorme kunstwerk van twee vrouwen kunnen ook wij evenals de beide dames vanaf de kruin van de Waddenzeewijk weids uitkijken over de kwelders buitendijks, naar de pier van de veerboot, over de Waddenzee, met Ameland zichtbaar op de horizon.
De dunne en de dikke vrouw zijn beeldbepalend voor deze plek, maar ook in de wijde omtrek rond deze standplaats op de zeedijk.
Langs Drieboerehuizen naar Hantum
Nadat we eerste een eind aan de voet van de zeedijk in oostelijke richting hebben gelopen, maken we door de binnendijkse polder de doorsteek naar het buurtschap Drieboerehuizen.
Vanuit dit buurtschap volgen we een eindje het fietspad langs de Ternaarderwei (N358), en dan buigen we af naar het zuiden, over de Hollewei, tussen de verspreid staande woningen en boerderijen door.
Via de Fetsewei wandelen we om 10:20 uur het dorp Hantum binnen.
In een bijna rechte lijn gaat het dan door Hantum verder naar de Nicolaaskerk van Hantum. Hier maken we een rondje om de kerk over het kerkhof.
Variatie op de Stoepawei
Als we op de Stoepawei de plaats Hantum verlaten, zien we vóór ons in de verte al de plek waar de stoepa te midden van de bomen staat, en op de voorgrond zien we een werkende kraan vóór de poldermolen aan het werk.
Als we dichterbij de Hantumermolen komen, kunnen we beter zien waaraan hier momenteel wordt gewerkt.
In de grote en diepe bouwput bij de poldermolen zien we dat hier momenteel hard wordt gewerkt aan het bouwen van een geheel nieuw vijzelgemaal. Omdat de hele bouwput nog open ligt, en er waarschijnlijk nog een doorsteek van waterloop naar waterloop moet worden gemaakt, zullen de bouwwerkzaamheden vast en zeker nog wel enkele weken duren.
Bij het stoepa-terrein aangekomen, maken we gebruik van de uitnodiging om de stoepa te komen bezoeken.
'Karma Deleg Chö Phel Ling' is (hier) het eerste boeddhistische klooster dat in Nederland is gesticht (1986). Het ligt net buiten het Friese Hantum. Karma Deleg Chö Phel Ling is een kagyu-school en Tibetaans boeddhistisch studie- en meditatiecentrum.
Rondom de witgepleisterde stoepa met zijn gouden top bevindt zich een kloostergang met traditionele Tibetaanse gebedsmolens, en verder vind je ook her en der rijen van wapperende gebedsvlaggen.
Beide gebouwen zijn gesloten, dus we kunnen de stoepa niet betreden. Wel kunnen we door een raam de gebedsruimte bekijken, waar binnen muziek klinkt.
Tegenover de stoepa vinden we een zitbank in de zon, waar we onze koffiepauze houden, met het zicht op de door de zon blinkende bovenbouw van de stoepa.
Voorbij de stoepa gaat het dan verder over de Stoepawei langs de Hantumer Feart, waar een man bezig is de brede vaart te hekkelen met een grote kraan.
Langs Foudgum en Brantgum en Waaxens
Bij de brug over de vaart gaan wij eerst verder over de Lytse Leasterdyk, dan de Pybemawei, en vervolgens de Mellemawei. Aan het begin van het klinkerweggetje tussen de akkers door staat een waarschuwingsbord van de gemeente met de terechte melding van het slechte wegdek.
Het wegdek mag dan slecht zijn, het loopt hier over de Mellemawei en later over de Heemstrawei wel heel mooi tussen de inmiddels al weer braakliggende akkers door, of bijvoorbeeld ook langs een akker waar nog witte en rode kolen moeten worden geoogst.
We hebben het dorpje Foudgum al linksachter ons liggen, en wandelen nu met het zicht op het volgende dorp richting Brantgum.
Brantgum gaan we echter niet in, maar we vervolgen het pad van de Heemstrawei over al weer zo'n overwoekerd klinkerweggetje, waarbij hier trouwens bij het begin niet wordt gesproken over het slechte wegdek, maar over dat hier het einde is van de openbare weg. Beide meldingen zijn uiteraard bedoeld om het doorgaande verkeer van fietsers, motorrijders en automobilisten te ontmoedigen; terecht overigens.
Op de Poelwei aangekomen, lopen we het dorp Waaxens binnen.
Een cortex-stalen kunstwerk maakt ons met uitgefreesde woorden duidelijk dat het paradijs niet ver weg hoeft te zijn.
Aan de muur van een schuurtje langs de Poelwei hangt een kleurrijk kunstwerkje van vogels op een notenbalk.
Via de Elba terug naar Holwert
Voorbij Waaxens komen we op de Poelwei langs een bermmonument voor een hier in 2021 verongelukte jongen die enkele dagen later na zijn noodlottige brommer-ongeluk stierf. Het monumentje is een stille getuige in een evenzo stil en open polderlandschap, maar staat symbool voor een nooit aflatend schrijnend verlies en gemis van een jongen van nog maar 18 jaar oud.
Waar deze Poelewei over gaat in de Lania, draaien wij de Elba op, in de richting van Holwert. Hier passeren we de ver- en nieuwbouw van de vestiging van de Dagbesteding Het Buitenhuis, een instelling voor volwassenen met geheugenstoornissen.
Op de Elbasterweg naderen we Holwert, en even later lopen we over een smal schelpenpad de bebouwde kom van Holwert binnen.
We gaan nu de Stasjonswei op, en komen dan in het dorp langs de kerk van de Doopgezinde Gemeente van Holwert.
Achter het kerkgebouw bevindt zich een labyrint, dat we bezoeken alvorens we verder het dorp in gaan.
Om ongeveer 13:00 uur zijn we in Holwert weer terug bij onze auto, waarmee we vervolgens naar Dokkum rijden, voor onze tweede wandelronde, zijnde een stadwandeling binnen de bolwerken van de stad.
