Tweede dag van de visitatie van Bedrijfseconomie

Donderdag 16 mei 2013

De visitatiecommissie rapporteert haar voorlopige bevindingen

Ochtendsessies
Na de start van de visitatie van gisteren, gaan we vandaag verder met de visitatie van onze HBO-Bachelor-opleiding Bedrijfseconomie van Stenden Hogeschool in Emmen. Het visitatiepanel van de Netherlands Quality Agency spreekt vandaag met een aantal groepen, die betrokken zijn bij deze opleiding.
De eerste groep die aan de beurt is, bestaat uit twee groepen studenten, die beide een presentatie verzorgen voor het audit panel. Aansluitend wordt een groep van eerstejaars, tweedejaars en derdejaars studenten geïnterviewd door het visitatiepanel.
Vóór de lunch is dan ook een delegatie van het docententeam aan de beurt, waarna het management team een panelgesprek voert met het audit team.

Middagsessies
Na de lunch gaat een delegatie van allerlei commissies van deze opleiding naar de visitatiecommissie, waaronder de Opleidingsexamencommissie, de Toetscommissie, de Opleidingscommissie en de Curriculumcommissie. Deze groepen docenten worden bevraagd op de wijze waarop de kwaliteit van deze opleiding is en wordt geborgd.
Het panel heeft verzocht om ook in gesprek te gaan met een delegatie van het lectoraat van de School of Business en met de voorzitter van de Examencommissie van de School of Business, die centraal bij Stenden Hogeschool in Leeuwarden zetelt.
Zo passeren alle relevante vertegenwoordigingen van de opleiding de revue. Mede middels hun bevraging - naast de documentenstudie - onderzoekt het visitatiepanel de kwaliteit van de opleiding.

Feedbacksessies
Aan het eind van de middag wordt het opleidingsmanagement uitgenodigd voor een korte feedbacksessie bij het audit panel, en aansluitend aan deze laatste gesprekssessie worden alle vertegenwoordigers van de opleiding Bedrijfseconomie uitgenodigd om in de visitatiekamer te luisteren naar de terugkoppeling van de voorlopige bevindingen van het visitatiepanel, zoals die wordt uitgesproken door de voorzitter van dit NQA-audit panel.
Na deze positieve terugkoppeling is er alle reden voor alle partijen om welverdiend nog even na te praten over de afgelopen twee dagen, onder het genot van een hapje en een drankje.
Er mag ook wel eens worden vermeld dat wij in deze afgelopen twee dagen gastvrij zijn onthaald en verzorgd door de studenten en medewerkers van MeetingU, de congresorganisatie van Stenden Hogeschool, die op professionele wijze ons altijd goed ondersteunt met alle organisatie en catering, die gewenst zijn voor een aangenaam verloop van zo'n visitatie-tweedaagse.

Start van de visitatie van Bedrijfseconomie in Emmen

Woensdag 15 mei 2013


De visitatiekamer van Bedrijfseconomie in Emmen
















Keuring van de opleiding
Eén van de opleidingen die we als Stenden Hogeschool in Emmen aanbieden, is de HBO-bachelor-opleiding Bedrijfseconomie. Evenals alle andere HBO-opleidingen die door de Nederlandse overheid worden erkend, moet ook deze opleiding periodiek worden gekeurd tijdens een zogenoemde visitatie, om op grond van die keuring opnieuw te worden geaccrediteerd voor de komende jaren.
Vandaag is het zover dat de Stenden-opleiding Bedrijfseconomie zal worden gevisiteerd. Vandaag en morgen ben ik betrokken bij dat visitatieproces, om er samen met alle betrokken collega’s voor te zorgen dat deze visitatie op een goede wijze kan worden uitgevoerd.

Beoordelingsproces
In de afgelopen maanden hebben we er gezamenlijk voor gezorgd dat vandaag alles gereed en op orde is om de visitatie aan te vangen. De opleiding heeft een zogenoemde ‘Kritische Reflectie’, geschreven, waarin ze rapporteert wat de onderzoeksresultaten zijn van een zelfevaluatie. Allerlei belanghebbenden zijn bij dat proces betrokken, zoals: docenten, studenten, management, afgestudeerden, bestuur & staf en werkveldvertegenwoordigers.
De opleiding heeft een onafhankelijke, externe visitatiecommissie gecontracteerd, waarin gezaghebbende panelleden zitting hebben genomen, die op basis van een tweedaagse audit kunnen beoordelen of deze opleiding voldoet aan de door de overheid voorgeschreven kwaliteitsstandaarden.

Begin van de twee visitatiedagen
Voorafgaand aan de visitatie heeft de opleiding ook afstudeerwerk van reeds afgestudeerde studenten aan het visitatiepanel ter beoordeling toegezonden. Vandaag komt het onderzoekspanel naar Emmen om behalve alle vooraf toegezonden documenten ook allerlei andere documenten van deze opleiding in de speciaal daartoe ingerichte panelkamer te bestuderen en te beoordelen.
Aan het eind van de middag krijgt het audit panel een rondleiding door het hogeschoolgebouw aangeboden, waarin de onderwijsfaciliteiten van deze opleiding worden getoond. Daarna wordt begonnen met de eerste twee van een serie gesprekken, die morgen zal worden voortgezet.

De eerste panelgesprekken
De eerste groep waarmee de visitatiecommissie in gesprek gaat, is een groep afgestudeerden en een aantal studenten die momenteel in de afstudeerfase aan het werk zijn. De tweede groep die daarna aan de beurt is voor zo’n panelgesprek, bestaat uit de begeleiders die deze en andere studenten begeleid(d)en en beoordeelden in hun afstudeerfase. Deze tweede groep bestaat uit vertegenwoordigers van het docententeam en begeleiders die werkzaam zijn in het werkveld waarvoor deze opleiding haar studenten opleidt. Deze eerste twee panelgesprekken gaan over de wijze waarop studenten worden voorbereid op hun afstudeerfase, over hoe ze worden begeleid en beoordeeld aan het eind van hun studie en over de kwaliteit van alle afstudeerwerken.

Tweede visitatiedag voor MenEM @ Stenden

Dinsdag 7 mei 2013 

De (de)briefingkamer voor de visitatie van MenEM

Opleidingsvertegenwoordigers
Na de start van de visitatie van gisteren, is vandaag de tweede visitatiedag voor de HBO-Bachelor-opleiding Media en Entertainment Management (MenEM) van Stenden Hogeschool in Leeuwarden.
Gedurende de hele dag is de visitatiecommissie van de Netherlands Quality Agency (NQA) in gesprek met vertegenwoordigers van de opleiding, zoals: afstudeerbegeleiders van de opleiding en uit het werkveld, alumni, studenten die momenteel in hun afstudeerfase zitten, studenten van de propedeuse en van de hoofdfase, opleidingsdocenten, docenten die lid zijn van borgingscommissies, de lector en leden van zijn kenniskring en - last but not least - de leden van het management team van de School en van de opleiding.

Beoordelingsgesprekken
Aan de hand van een zelfevaluatierapport - de zogenoemde Kritische Reflectie - en van allerlei andere opleidingsdocumenten - waaronder ook afstudeerwerken van alumni - gaat het audit panel in gesprek over de diverse ins en outs van deze opleiding. Daarbij wordt het beoordelingskader van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) als leidraad gebruikt.
Gedurende de hele dag ben ik betrokken bij (de)briefingsessies, die voorafgaand en na afloop van de panelgesprekken plaatsvinden in de (de)briefingkamer in Stenden University Hotel.
Als alle gesprekken hebben plaatsgevonden en als het visitatiepanel intern beraad heeft gehouden, verzorgt de voorzitter van het audit team een korte plenaire terugkoppeling van de voorlopige bevindingen omtrent de visitatie van de afgelopen twee dagen. Over enkele weken zal het panel haar visitatierapport gereed hebben.

Start Visitatie van Media en Entertainment Management

Maandag 6 mei 2013 

De Documentenkamer is gereed voor de visitatie

Inrichting visitatiekamers
Vanmorgen is door collega's en studenten van de Stenden-opleiding Media en Entertainment Management en van het Stenden-congresbureau MeetingU in Stenden University Hotel te Leeuwarden alles in gereedheid gebracht voor de visitatie van de HBO-Bachelor-opleiding Media en Entertainment Management. Drie vergaderkamers zijn daartoe ingericht: voor documentenstudie, voor (de)briefings en voor de vandaag en morgen te voeren panelgesprekken.

Documentenstudie
Aan het eind van de ochtend ontvangt het management team van de School en van de opleiding de leden van het visitatiepanel, dat vandaag en morgen de kwaliteit van deze opleiding zal keuren. Het audit panel is wegwijs gemaakt in de tentoongestelde documenten van de opleiding, opdat het na de lunch zich volop kan bezig houden met het bestuderen van alle documenten van de te keuren opleiding.

Leerbedrijf Media en Entertainment Management
Aan het eind van de middag wordt aangevangen met de eerste auditgesprekken. Er is een open spreekuur georganiseerd, de visitatiecommissie krijgt een rondleiding langs de onderwijsfaciliteiten van de opleiding, de Stenden-medewerkers van het Leerbedrijf van de opleiding verzorgen een presentatie en beantwoorden vragen over de inrichting en werking van het leerbedrijf, en na afloop van deze eerste visitatiesessies blikken we als management en staf van de opleiding en van de hogeschool samen met de betrokken medewerkers terug op de gevoerde gesprekken van vandaag.

Tweede dag van de visitatie van SBenRM

Vrijdag 26 april 2013

Plenaire terugkoppeling van Voorlopige Bevindingen

Hele dag panelgesprekken

Na de aanloop van gisteren, gaan we vandaag verder met de visitatie van onze HBO-Bachelor- en Associate degree-opleiding Small Business en Retail Management. Het visitatiepanel dat de kwaliteit van deze twee opleidingen beoordeelt, gaat vandaag in gesprek met verschillende groepen vertegenwoordigers van de opleiding. Het onderzoekspanel van de Netherlands Quality Agency spreekt onder andere met studenten uit de propedeuse en de hoofdfase, met docenten van de verschillende onderwijseenheden, met docenten die in bepaalde commissies zitten, met onderzoeksdocenten die onder andere lid zijn van Kenniskringen van Stenden Hogeschool, en tweemaal spreekt het audit team met het management team van deze beide opleidingen.

Terugkoppeling van bevindingen

Voordat al die panels in gesprek gaan met de visitatiecommissie, worden alle deelnemers ontvangen en gebriefd. Na het gesprek volgt dan nog een debriefingssessie, waar ik namens onze afdeling Quality Assurance van het Corporate Office aan deelneem.

Als alle groepen de revue zijn gepasseerd, komen we om 16.30 uur met zijn alleen bijeen in de visitatiekamer, waar de voorzitter van de visitatiecommissie een plenaire presentatie verzorgt, met daarin de terugkoppeling van de voorlopige bevindingen inzake deze opleidingsvisitatie.

 

Passie & Passion op Witte Donderdag

Witte Donderdag 28 maart 2013

De voorzitter van het visitatiepanel presenteert de bevindingen

Passie
Een visitatie op Witte Donderdag. 
Dat vraagt om passie. 
En passie kregen we vandaag volop te zien.
Passie zet iets in beweging, en zeker ook vandaag.

Toegepaste Bedrijfskunde
De visitatie van onze HBO-Bachelor-opleiding 'Toegepaste Bedrijfskunde' van Stenden Hogeschool is gisteren van start gegaan.
Vandaag volgt een visitatieprogramma, waarin de visitatiecommissie van de Netherlands Quality Agency (NQA) opleidingsdocumenten bestudeert en vooral ook gesprekken voert met allerlei opleidingsvertegenwoordigers in panels van studenten, docenten, docentleden van diverse commissies en ook de leden van het management team van deze opleiding en van de School of Business, waaronder deze mooie opleiding ressorteert.

Bevindingen
Aan het eind van de middag krijgt het management een eerste terugkoppeling van de voorlopige bevindingen van het externe audit team, dat bestaat uit onafhankelijke, gezaghebbende experts op het gebied van bedrijfskunde, hoger onderwijs, studentenzaken en auditeren. Na deze management meeting komt het visitatiepanel naar de debriefingkamer, waar een flinke groep hogeschoolmedewerkers van de opleiding en van de stafdiensten te horen krijgt dat deze opleiding met goed resultaat deze visitatie afsluit. De voorzitter van het visitatiepanel presenteert de panelbevindingen, waarin naast de beoogde beoordelingen ook enkele goede aanbevelingen worden gegeven, waar de opleiding direct al haar voordeel mee kan doen. De feedback van het panel wordt door de aanwezige Stenden Hogeschoolmedewerkers in dank aanvaard.

Gerealiseerd resultaat
Ik heb gisteren en vandaag vóór, tijdens en na de (de)briefingsessies een medewerkersteam met passie zien werken. Het is een betrekkelijk kleine, maar fijne opleiding met betrokken medewerkers en studenten, die er samen in voorzien dat een optimaal leerklimaat wordt gecreëerd, waarin studenten (en ook docenten) veel en goed leren, en samen bovendien ook een goede tijd met elkaar hebben. En als zo'n visitatiepanel dan aan het eind van zo'n visitatiedag verklaart dat het eindresultaat van voldoende nivo is, dan is dat de kroon op het werk van al die betrokkenen van binnen en buiten deze opleiding.
Hun passie zette iets in beweging; zo bleek vandaag.

The Passion 2013
Aan het begin van de avond kom ik tevreden en dankbaar thuis. Eerst even een warme maaltijd en aan tafel onze beide werkdagen in het onderwijs in geuren en kleuren doorspreken. Mooi op tijd klaar om het Journaal te zien en dan aansluitend voor de televisie blijven zitten, om te kijken naar een heel andere passie: 'The Passion'.
The Passion is de spraakmakende hervertelling van de laatste uren van het leven van Jezus. Het is een groot(s) cultureel pop-evenement; dit jaar bij de Hofvijver in het centrum van Den Haag. Op deze Witte Donderdag in de Stille Week vertolken bekende Nederlandse artiesten met een bekend muziekrepertoire het eeuwenoude bijbelse lijdensverhaal op eigentijdse wijze.
Hun passie zet iets in beweging: mensen, gelovig en niet-gelovig, jong en oud, buiten in Den Haag en ook binnenshuis bij al die televisies.

Mede mogelijk gemaakt door het NBG
Dit jaarlijkse mediaspektakel (voorheen in Gouda en Rotterdam) wordt mede mogelijk gemaakt door het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG), dat op deze wijze invulling geeft aan een deel van haar missie: zorgen dat de Bijbel de mensen aanspreekt.
Als bestuurslid van het NBG was ik wederom uitgenodigd voor het VIP-relatieprogramma, om samen met relaties van o.a. de EO, Bisdom Rotterdam, RKK, Jong Katholiek, PKN, NBG, Kamerleden en die duizenden andere aanwezigen te kijken naar de performance van dit moderne passiespel. Omdat ik tot aan het begin van deze avond nog werkzaam was bij de visitatie in Stenden Leeuwarden, zit fysieke aanwezigheid bij The Passion er voor dit jaar niet in, maar de rechtstreekse registratie in de televisieuitzending is een prima alternatief. Wat is het ook dit jaar weer een indrukwekkende openluchtvoorstelling, met gepassioneerde artiesten en publiek.

Witte Donderdag
Niet allen in bijbels opzicht is het vandaag Witte Donderdag.
Buiten sneeuwt het nota bene nog heel licht, fijne witte sneeuw op Witte Donderdag.
Zouden we dit jaar dan toch zelfs ook nog een wit Paasfeest krijgen?

Startdag Visitatie Toegepaste Bedrijfskunde

Donderdag 27 maart 2013 

Voorjaarspracht in de documentenkamer van de TBK-visitatie

Visitatie voor accreditatie
Na de visitatie van onze opleiding Commerciële Economie vorige week in Emmen, gaan we vandaag van start met de visitatie van de HBO-Bachelor-opleiding 'Toegepaste Bedrijfskunde' (TBK) van Stenden Hogeschool in Leeuwarden.
Rond het middaguur arriveert een extern visitatiepanel, dat vandaag en morgen onderzoek zal doen naar de kwaliteit van deze opleiding. De opleiding wordt beoordeeld op grond van het door de overheid voorgeschreven Beoordelingskader van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Na de visitatie zal de visitatiecommissie een visitatierapport publiceren, waarmee de hogeschool voor de komende jaren de NVAO-accreditatie kan aanvragen, teneinde een keurmerk te verdienen als teken dat onze opleiding TBK voldoet aan de kwaliteitsvereisten, die gelden voor graadverlenende opleidingen in het hoger onderwijs.

Visitatiekamers
De visitatiecommissie heeft vandaag en morgen de beschikking over twee aangrenzende vergaderzalen. In de ene zaal vinden vanavond en morgen alle panelgesprekken plaats, en in de andere zaal hebben de medewerkers van Toegepaste Bedrijfskunde een documentenkamer ingericht, waarin alle relevante documenten van de opleiding overzichtelijk zijn gepresenteerd.

Onderzoek naar kwaliteit
Voorafgaand aan het visitatiebezoek heeft het audit panel het zelfevaluatierapport (de Kritische Reflectie) van de opleiding bestudeerd. Tijdens de visitatiedagen zal de visitatiecommissie ter verificatie een groot aantal van de hier gepresenteerde documenten doornemen om een goed beeld te krijgen van de kwaliteit van deze opleidingen. Daarnaast vinden vanavond en morgen gesprekken plaats met afgestudeerden, studenten, afstudeerbegeleiders uit het werkveld, docenten en management teamleden.
Vanmiddag organiseerde de opleiding voor het panel ook een open inloopspreekuur voor iedereen die de commissie wilde spreken en de panelleden hebben een rondleiding door het hogeschoolgebouw gehad.
Zelfevaluatie, documentatie, visuele controle en vraaggesprekken vormen dan de elementen op basis waarvan de opleiding zal worden beoordeeld.

Netwerken na afloop
Vanavond ben ik aanwezig bij een gesprek met afgestudeerden van TBK en met studenten die momenteel bij deze opleiding in de afstudeerfase zitten. Ze zijn zojuist in gesprek geweest met het visitatiepanel en ze vertellen ons waarover hun gesprek met de visitatiecommissie ging. Eén van de momenteel afstuderende studenten geeft aan dat hij het ook voor zijn eigen afstudeerfase een interessant en inspirerend panelgesprek vond. Hij vertelt dat dit panelgesprek hem heeft geënthousiasmeerd om morgen met nog meer élan verder te gaan met zijn afstudeerproject. De andere afgestudeerden en afstudeerders beamen dat het ook voor hun ontwikkeling waardevol bleek te zijn om deel te nemen aan dit visitatiebezoek.
Als ik even later door de lobby van Stenden University Hotel loop, zie ik dat deze afgestudeerden en de afstuderende studenten daar gezellig bij elkaar zitten onder het genot van een drankje, om nog even met elkaar na te praten. Visitatiedagen zijn altijd spannend en met een serieuze ondertoon, maar zijn zeker ook interessant en vooral gezellig en samenbindend.

In twee werelden leven

Donderdag 21 maart 2013 

De debriefing van het docententeam van CE

Twee dagen-dag
Af en toe heb je wel eens zo'n dag, die eigenlijk twee verschillende dagen zou moeten zijn. Niet omdat er zoveel op één dag moet worden gedaan of gebeurt, maar wel omdat de ene dagactiviteit zo volstrekt anders is dan de andere dagactiviteit. Alsof je in twee werelden leeft, of in één dag twee dagen beleeft. Zo'n twee dagen-dag is het voor mij vandaag.

Visitatie van CE
Na een goede nachtrust in een hotel in Emmen beginnen we aan het vervolg van de twee dagen durende visitatie van onze HBO-Bachelor-opleiding 'Commerciële Economie' van Stenden Hogeschool in Emmen. Gisteren ving deze visitatie aan middels panelgesprekken met afgestudeerden, 4e jaars studenten, werkveldbegeleiders en opleidingsdocenten. Vandaag hebben we het tweede deel van deze externe audit.
Gedurende de hele dag voert de visitatiecommissie van de Netherlands Quality Agency (NQA) vandaag gesprekken met de diverse overige stakeholders van deze opleiding, zoals studenten, docenten en management team-leden. Zoals te doen gebruikelijk woon ik de (de)briefingsessies bij om het management en de panels bij te staan bij hun voorbereiding en evaluatie. Alhoewel deze visitatiedag tot aan het eind van de middag duurt, vertrek ik al om 12.30 uur, nadat ik nog de briefing voor het management team van de opleiding CE heb verzorgd.

Afscheid
Dan is het moment aangebroken om van de ene wereld naar de andere wereld te rijden. Of - zoals in de bewoordingen van hierboven - van de ene dag naar de andere dag.
Afgelopen zaterdag stond ik aan het sterfbed van mijn oom Bouwe Koehoorn, die twee uren na mijn vertrek uit het ziekenhuis overleed. Op het overlijdensbericht staat een mooie aquarel van de molen in het waterlandschap nabij het Friese Oudega. Deze aquarel is geschilderd door oom Bouwe zijn partner, de kunstenares Durkje Haringa. Het schilderij geeft een beeld van de eerste vaardag, die zij samen beleefden.

Oudega, aquarel van Durkje Haringa

Wisselvallig
Ik rijd van de visitatie in Emmen naar de rouwdienst in Opeinde. Van de ene wereld, naar de andere wereld. Met ruim een uur de tijd om tijdens de monotone autorit te schakelen, van de ene dag naar de andere dag.
In Emmen schijnt de voorjaarszon voorzichtig en aangenaam. Op de grens van de ene wereld (Drenthe) en de andere wereld (Fryslân) verdwijnt de zon als sneeuw voor de zon, en rijd ik kilometers lang door een lichte sneeuwval. Als ik rond 13.30 uur arriveer in Opeinde, schijnt in deze Friese wereld de voorjaarszon, zoals die ruim een uur geleden ook in die Drentse wereld zo mooi scheen.

Bisto ien fan Bouwe of fan Jan?
Met een grote groep familie en vrienden komen we vanmiddag bijeen in De Wâldhof te Opeinde, om in een rouwdienst afscheid te nemen van oom Bouwe. Bouwe Koehoorn is de oudste broer van mijn vader Jan Koehoorn. Twee jaar geleden overleed mijn vader, die samen met zijn broer Bouwe opgroeide op de boerderij aan de Nieuwe Bildtdijk. Ze hebben bijna dertig jaar samengewerkt in Drachten, in de tweewielerzaak, waar ze fietsen, bromfietsen en motoren verkochten en repareerden. Ik ben geboren in een twee onder één kap-huisje naast de voormalige winkel in het centrum van Drachten. De twee jonge gezinnen woonden de eerste jaren na hun trouwen naast elkaar onder één kap. Zodra ik kon lopen, liep ik in mijn kleine blauwe overall ook in de werkplaats en de winkel. En dat is jarenlang zo doorgegaan, in de werkplaats, bij de benzinepomp en in de winkel, werkend op de meeste zaterdagen en in de schoolvakanties.
Tijdens de autorit van vandaag realiseer ik me opeens dat ik dus ongeveer 20 van die bijna 30 jaren van hun samenwerkingsrelatie van heel nabij heb meegemaakt.
Hoe vaak is mij in winkel of werkplaats, en in de kerk of op school in Drachten in al die jaren steeds maar weer diezelfde vraag gesteld: "Bisto in soan fan Bouwe, of fan Jan?". 

Stille Bildtkers
Voor mij is deze dag een onomkeerbare afsluiting van een tijdperk uit mijn jeugd. Jan & Bouwe, ze leefden en werkten lang met elkaar samen, en ik heb in hun gezamenlijke territorium van winkel en werkplaats uren, dagen en weken met hen samengewerkt, in reparatie & verkoop, in lief & leed, in de zestiger & zeventiger jaren, in een tijd van ambitie & hard werken & vooruitgang.
Maar vandaag staat voor ons gevoel de tijd heel even stil.
Op de rouwkaart van oom Bouwe staat: 'As in Bildtker stil wurdt, dan is der wat'.
Nu zijn beide Bildtkers - Bouwe & Jan - stil, ..... en wij ook.

Bouwe Koehoorn (1931-2013)

Start Visitatie Commerciële Economie

Woensdag 20 maart 2013

Het visitatiepanel bestudeert het materiaal van CE

Visitatiepanel
Na een grondige voorbereiding is het vandaag zover dat de visitatie van de HBO-Bachelor-opleiding 'Commerciële Economie' (CE) van start kan gaan. Vanmorgen arriveert het visitatiepanel in onze hogeschoolvestiging in Emmen, waar Stenden Hogeschool deze beroepsopleiding aanbiedt.
Dit externe panel bestaat uit een aantal onafhankelijke experts, die gezaghebbend zijn op het gebied van bijvoorbeeld commerciële economie, en die verstand van zaken hebben op het gebied van de wijze waarop je een HBO-opleiding voor Commerciële Economie verzorgt.

Documentenonderzoek
De Visitatiecommissie is vanmorgen begonnen met het bestuderen van een uitgebreide hoeveelheid materiaal van de opleiding. Op basis van een zelfevaluatierapport (Kritische Reflectie) en van afstudeerwerken van afgestudeerden van deze opleiding heeft het audit team zich vooraf al een eerste beeld gevormd van de kwaliteit van deze opleiding. Aanvullend beoordeelt het audit panel in Emmen nog allerlei andere onderwijsdocumenten. Deze fase wordt afgesloten met een open spreekuur en een rondleiding door het hogeschoolgebouw, waarbij de panelleden de studievoorzieningen voor de studenten beoordelen.

Panelgesprekken
Daarna begint een serie panelgesprekken. Eerst verzorgt een afgestudeerde student een presentatie over zijn afstudeerproces en over zijn afstudeerwerk. Daarna gaat een grote groep afgestudeerden en momenteel afstuderende studenten in gesprek met de visitatiecommissie. Deze alumni en studenten wordt gevraagd te vertellen op welke wijze ze zijn voorbereid, en werden/worden begeleid en beoordeeld in hun afstudeerfase van de opleiding.
Rond het avonduur volgt daarna nog een andere groep, die door het audit panel wordt geïnterviewd. Dit is een gecombineerde groep werkveldvertegenwoorders en docenten, die in subgroepen de zojuist geïnterviewde studenten hebben begeleid en beoordeeld in hun afstudeerfase.

Evaluatie
Vanavond gaan de panelleden elders dineren, om in eigen kring in een intern beraad terug te blikken op de eerste resultaten van deze kwaliteitscheck.
De groep afgestudeerden en afstuderende studenten blijven nog een uurtje in de hogeschool om tijdens een warm buffet met elkaar en met de docenten, stafmedewerkers en management teamleden nog even gezellig na te praten over hun studietijd binnen de opleiding en over deze boeiende eerste visitatiedag van Commerciële Economie.

Aanvang Proefvisitatie Bedrijfseconomie

Maandag 4 februari 2013

De panelkamer is gereed voor aanvang van de proefvisitatie

Zelfevaluatie
Evenals alle opleidingen van Stenden Hogeschool laat ook de HBO-bachelor-opleiding Bedrijfseconomie zich (dit kalenderjaar) keuren door een onafhankelijk visitatiepanel van gezaghebbende experts, teneinde voor de komende jaren het kwaliteitskeurmerk van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) te verdienen.
Voordat het zover is, schrijven de vertegenwoordigers van deze opleiding een zogenoemde 'Kritische Reflectie', waarin de opleiding een zelfevaluatie beschrijft op grond van een drietal standaarden, die gelden voor de opleidingsaccreditatie van de NVAO.

Proefvisitatie
Als dit zelfevaluatierapport met alle onderliggende documentatie gereed is, gaan we binnen Stenden verifiëren of alle beschikbare gegevens volstaan om de officiële visitatie van de opleiding plaats te laten vinden. Daartoe organiseren we dan altijd een zogenoemde proefvisitatie, die je kunt beschouwen als een soort generale repetitie, in de vorm zoals we die ook hanteren bij de visitatie.

Bedrijfseconomie
Vandaag beginnen we in onze Stenden Hogeschoolvestiging in Emmen zo'n twee dagen durende proefvisitatie. Vanmorgen wordt een proefvisitatiepanel door het management team van de opleiding Bedrijfseconomie ontvangen. Voorafgaand aan de proefvisitatie verzorg ik een briefing voor dit audit team, dat uit medewerkers en een student van Stenden Hogeschool bestaat, aangevuld met een werkveldadviesraadslid van deze opleiding.
Na mijn briefing gaat het proefvisitatieteam de in de proefvisitatiekamer gedeponeerde opleidingsdocumenten bestuderen, zulks ter voorbereiding op de panelgesprekken die vanmiddag en morgen zullen gaan plaatsvinden.

Afstuderen
Rond het avonduur gaat het audit team met de eerste twee interviewgroepen in gesprek. Het eerste panel waarmee het proefvisitatieteam spreekt, bestaat uit een aantal recent afgestudeerden en een aantal studenten die momenteel in hun afstudeerfase zitten. Daarna volgt een groep werkveldvertegenwoordigers, die deze afgestudeerden in hun afstudeerfase hebben begeleid, aangevuld met enkele opleidingsdocenten, die de afstuderende studenten in hun afstudeerfase begeleid(d)en.
In deze eerste twee interviews verifieert het proefvisitatiepanel of de opleiding haar studenten op correcte wijze begeleidt, beoordeelt en laat afstuderen en of de afgestudeerde studenten voldoen aan de competenties, waarvoor deze opleiding haar studenten opleidt.

Visitatie Academische Opleiding tot Leraar Basisonderwijs

Dinsdag 12 juni 2012

Rijksuniversiteit Groningen in de voormalige Hortus Botanicus

Voormalige apothekerstuin
Tussen de Groninger Grote Rozenstraat en de Grote Kruisstraat ligt de voormalige Hortus Botanicus van de Rijksuniversiteit Groningen. Deze tuin is in het jaar 1626 aangelegd door de apotheker Henricus Munting. In 1966 verhuisde de Hortus Botanicus naar het landgoed De Wolf in Haren. De gebouwen rondom deze tuin van Muntinge zijn tot op heden in gebruik bij de Rijksuniversiteit Groningen. Eén van deze gebouwen is het Muntinge-gebouw. Dit gebouw is vandaag de locatie waar de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) onze Academische Opleiding tot Leraar Basisonderwijs visiteert.

AOLB
De Academische Opleiding tot Leraar Basisonderwijs (AOLB) is een initiatief van de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen en van de drie Opleidingen tot Leraar Basisonderwijs van de NHL Hogeschool in Leeuwarden en van de Hanzehogeschool en Stenden Hogeschool in Groningen. De nieuwe opleiding bestaat inmiddels twee jaar en de studenten zijn ingeschreven bij de Hanzehogeschool of bij Stenden Hogeschool. Het onderwijs wordt verzorgd in de Groninger vestigingen van de RUG, Hanzehogeschool en Stenden Hogeschool. Afgestudeerde studenten verdienen twee diploma's, te weten: de HBO-Bachelor degree van de Opleiding tot Leraar Basisonderwijs en de WO-Bachelor degree voor de opleiding Pedagogische Wetenschappen.

Advies Nieuw Traject
Nu deze AOLB twee jaar bestaat en volgend jaar het derde jaar en het jaar daarna het vierde leerjaar gaat aanbieden, hebben de vier samenwerkende instellingen voor hoger onderwijs de NVAO uitgenodigd om in het kader van een zogenoemd 'Advies Nieuw Traject' dit nieuwe onderwijstraject te visiteren met een onafhankelijk en gezaghebbend visitatiepanel, teneinde onderzoek te doen naar de kwaliteit van dit nieuwe traject. Daartoe hebben de vier instellingen een Kritisch Reflectie geschreven en is een groot aantal onderwijsdocumenten voorgelegd ter bestudering en beoordeling door het NVAO-onderzoekspanel.

Panelgesprekken
Gedurende de hele visitatiedag begeleid ik met een collega van Stenden Hogeschool en van de Rijksuniversiteit Groningen alle groepen betrokkenen voorafgaand èn na het panelgesprek, dat deze groepen achtereenvolgens voeren met het visitatiepanel. De uit de vier samenwerkingspartners samengestelde groepen waarmee het NVAO-panel gedurende deze dag achtereenvolgens in gesprek gaat, zijn: de Stuurgroep AOLB bestaande uit het management, de Vakdocenten, de Pedagogisch-didactische docenten, Eerste- en tweedejaars studenten en een groep Werkveldvertegenwoordigers.

Terugkoppeling eerste bevindingen
Aan het eind van deze visitatiedag volgt een korte terugkoppeling van de voorlopige bevindingen van het NVAO-visitatiepanel. Panelvoorzitter dr. Gerda Geerdink noemt de Academische Opleiding tot Leraar Basisonderwijs van deze vier samenwerkende hoger onderwijsinstellingen een geweldig initiatief, dat ook zeker moet slagen. Aan de hand van de NVAO-beoordelingsstandaarden wordt een eerste indruk gegeven van de bevindingen van het onderzoekspanel. Daarbij worden alvast enkele aanbevelingen gegeven waarmee de opleiding volgende stappen in ontwikkeling en doorontwikkeling kan maken. Na afloop van deze presentatie wordt het visitatiepanel bedankt door prof. dr. Greetje van der Werf, hoogleraar Onderwijzen & Leren aan de Rijksuniversiteit, tevens voorzitter van de Stuurgroep van het samenwerkingsverband. Ze bedankt de visitatiecommissie voor de grondige wijze waarop het panel haar visitatiebezoek heeft uitgevoerd en voor de eerste resultaten met aanbevelingen.

Wij zien nu met belangstelling uit naar het onderzoeksrapport dat over enkele weken door de NVAO zal worden aangeboden aan de vier samenwerkende instellingen voor hoger onderwijs.

Een huis vol visite

Vrijdag 8 juni 2012 

Cover van de informatiebrochure over visitatie

Visite
De titel van deze blogtekst van vandaag zou je kunnen associëren met de welbekende songtekst van 'Lenny Kuhr & Les Poppys' in de grootste hit van Lenny Kuhr, getiteld: 'Visite' (1980). Daar gaat het hier en nu echter niet om. Hier verwijst de titel "Een huis vol visite' namelijk naar een brochure die vorige maand door en binnen Stenden Hogeschool is uitgegeven. De ondertitel van deze brochure 'Een huis vol visite' luidt: 'Hoe de kwaliteit van de opleiding beoordeeld wordt'. De combinatie van titel en ondertitel verwijzen onmiskenbaar naar de inhoud van deze brochure: de visitatie van een opleiding in het hoger onderwijs.

Visitatie
In deze brochure wordt het proces van de opleidingsbeoordeling beschreven, zoals die wordt uitgevoerd door een externe commissie van deskundige, gezaghebbende visitatiepanelleden. De nadruk in de tekst van deze brochure ligt op de zogenoemde proefvisitatie en visitatie. Deze publicatie is geschreven voor en wordt uitgereikt aan deelnemers van een (proef)visitatie, om hen in het kort een beeld te geven van de verschillende fasen van een opleidingsaccreditatieproject en van de diverse rollen van alle betrokkenen in dit proces.

Inhoud
Deze informatiebrochure bevat informatie over:

• Het accreditatieproces dat elke graadverlenende opleiding in het hoger onderwijs om de zes jaar doorloopt;
• De Kritische Reflectie, waarin de opleiding verslag doet van haar zesjaarlijkse zelfevaluatie;
• De Proefvisitatie, die je zou kunnen omschrijven als de generale repetitie van de aanstaande visitatie;
• De Visitatie, waarbij de lezer een indruk krijgt van de vorm en de inhoud van het onderzoek dat het externe onderzoeksteam zal doen;
• Enkele tips voor gespreksvoering om het gesprek met het visitatiepanel correct te laten verlopen;
• Een schatting van de tijdsbesteding die van de deelnemers zal worden gevraagd;
• De facilitering die van toepassing is op de visitatie;
• Een lijst met de op dit proces van toepassing zijnde afkortingen en hun betekenis.

De brochure is tweetalig uitgevoerd, zowel in de Nederlandse als in de Engelse taal. De brochure wordt uitgereikt deelnemers van een visitatieproces, zoals bijvoorbeeld studenten, afgestudeerden, docenten, werkveldvertegenwoordigers, management, bestuur en stafmedewerkers.

Offreren om te visiteren

Dinsdag 17 april 2012 

Onderwijs gaat onverminderd door in Emmen

Kwaliteitscontrole
Elk jaar starten we bij Stenden Hogeschool een aantal accreditatietrajecten, om onze HBO-opleidingen periodiek te laten keuren door een onderzoekspanel van onafhankelijke, gezaghebbende experts. Daartoe hebben we in de afgelopen jaren gewerkt met een aantal Nederlandse en Duitse visiterende en beoordelende instanties, zoals Certiked, Hobéon, NQA en FIBAA. Deze evaluatieburo's keuren de kwaliteit van onze opleidingen en schrijven hun onderzoeksbevindingen in een keuringsrapport, dat vervolgens moet worden gezonden naar de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO), die dan uiteindelijk beoordeelt of onze opleidingen opnieuw het kwaliteitskeurmerk verdienen en dan worden geaccrediteerd.

Offreren
In het eerste kwartaal van 2012 hebben we al zeven nieuwe accreditatietrajecten gestart. Met de evaluatieburo's zijn inmiddels alle offertegesprekken gevoerd, die leiden tot het verlenen van de verschillende opdrachten van de opleidingen aan deze evaluatieburo's om in de eerste drie kwartalen van het jaar 2013 deze opleidingen te beoordelen op de kwaliteitscriteria, zoals die door de Nederlandse overheid zijn voorgeschreven voor geaccrediteerd hoger onderwijs. Vandaag ben ik werkzaam in onze Stenden Hogeschoolvestiging in Emmen om daar het laatste offertegesprek te voeren voor één van die zeven Stenden-opleidingen, die in het jaar 2013 weer zullen worden beoordeeld.

Upgrading
Onze Emmer hogeschoolvestiging heeft in de afgelopen jaren al een grondige upgrade ondergaan. De nieuwbouw en verbouw en de vernieuwing van het interieur van het hogeschoolgebouw hebben gezorgd voor een opvallende facelift, met als doel en resultaat dat het gebouw aan de nieuwste eisen voldoet, die je mag stellen aan een modern hogeschoolgebouw. En nog steeds gaat de verbouwing door. Aan onder andere een nieuwe ingangspartij en een grondige modernisering van gangen en lokalen wordt momenteel hard gewerkt. Delen van het gebouw zijn afgesloten om de bouwvakkers enerzijds en de studenten & medewerkers anderzijds zonder al te veel overlast voor elkaar hun eigen werk te laten verrichten. In het hart van het hogeschoolgebouw, in het open leercentrum, zitten tientallen studenten individueel en in groepjes te werken. Tijdens de verbouwing gaat het onderwijs onverminderd door.

Afsluiting Leergang Onderwijskwaliteit en Accreditatie

4e sessie van de leergang Onderwijskwaliteit en Accreditatie

Maandag 5 maart 2012

Vierde sessie

In Utrecht woon ik vandaag samen met een collega van de afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden Hogeschool de vierde, afsluitende bijeenkomst bij van de vierdaagse leergang ‘Onderwijskwaliteit en Accreditatie’, die in het eerste kwartaal van dit kalenderjaar wordt aangeboden door het Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid. In de eerste sessie stond de Wetgeving inzake Accreditatie centraal, in de tweede sessie de Kritische Reflectie voor een visitatie en in de derde sessie de Samenwerkende Professionals in een kennisorganisatie. De afsluitende bijeenkomst van vandaag is bedoeld om te komen tot een meer integratieve benadering van de afzonderlijke thema’s van de voorgaande drie sessies.

Topics

Ter voorbereiding op deze sessie van vandaag is aan ons als cursisten door de SBO-leergang-coördinator Mathieu Moons gevraagd een vijfminuten-presentatie voor te bereiden, waarin we kort reflecteren op hetgeen we in de voorgaande drie sessies hebben gedaan. Met die presentaties beginnen we vandaag de bijeenkomst. Alle deelnemers  presenteren kort en op eigen wijze wat in de voorgaande sessie is gedaan en geleerd, waarbij ook ruimte is om de leergang te beoordelen en/of aan te geven wat je aan de leergang hebt gehad en/of welke vragen of welke kwesties vanuit je eigen werkpraktijk nog resteren. Enkele zaken die in deze 5minuten-presentaties aan de orde komen, zijn bijvoorbeeld:

• Als kwaliteitszorg teveel een hobby is geworden van het management, laten we dan proberen om de kwaliteitszorg van het onderwijs weer op opleidingsnivo te krijgen.
• Na zoveel jaren gewerkt te hebben met het vorige accreditatiestelsel kan het toch niet zo zijn dat het nivo en de toetsing van opleidingen in het hoger onderwijs onder de maat is, en als het zo is dat die mening wel een onderdeel is geworden van de actuele angstcultuur, dan moeten instellingen voor hoger onderwijs die angstcultuur nu zelf doorbreken.
• Als docent vraag je je af welke werkprocessen je nu allemaal moet vastleggen en hoe je jezelf zover krijgt dat je dat ook gaat zien als iets van jezelf.
• Het is leuk om een visitatiecommissie te overtuigen van de kwaliteit van je opleiding, maar durf daarbij vooral ook eerlijk te zijn.
• Naarmate de docenten die afkomstig zijn uit de beroepspraktijk langer docent zijn, zie je bij hen een toename aan onderwijservaring, maar daar staat dan wel een afname van contact met het werkveld tegenover.

Spanning

Als alle vijfminuten-presentaties zijn geweest, maken we een nieuwe ronde, waarbij alle cursisten aangeven wat hen in de presentatie van één van de medecursisten is opgevallen of waar men een vraag of een opmerking bij wil plaatsen. Na een korte pauze krijgen dan de drie aanwezige docenten van de vorige drie bijeenkomsten de gelegenheid om ook kort te reageren op wat ze in het programmadeel vóór de pauze van ons hebben gehoord. Docenten Peter Kwikkers, Pieter Mostert en Paul van Deursen komen ieder tot een reactie vanuit hun eigen expertise, rondom de vier door hen geformuleerde vier items: low trust, stelsel, vastleggen en eerlijk. Genoemd wordt bijvoorbeeld dat er spanning bestaat tussen:

• Enerzijds Interne Kwaliteitszorg (audits) en anderzijds Externe Kwaliteitszorg (inspectie en NVAO);
• Enerzijds Verbeteren (overtuigen) en anderzijds Beoordelen (bewijzen);
• Enerzijds Interne Kwaliteitszorg en anderzijds Verbeteren;
• Enerzijds Externe Kwaliteitszorg en anderzijds Beoordelen.

Bovenstaande spanning leidt ertoe dat het hoger onderwijs steeds meer verkrampt. We zijn er niet over uit of die spanning op afzienbare termijn zal afnemen, of wellicht nog erger wordt. Het zou kunnen zijn dat de ‘ellende’ (want zo werd het genoemd) nog groter wordt als door de invoering van de ‘overheidsbekostiging op excellente kwaliteit van het hoger onderwijs’ de bestuurlijke druk in en op het onderwijs nog hoger wordt.

Werkprocesbeschrijving

Een ander item waarover in deze bijeenkomst wordt gesproken, is het vastleggen van bijvoorbeeld werkprocessen. Veel in het hoger onderwijs is niet vastgelegd. 

• Nog weinig kom je bijvoorbeeld opdrachtbeschrijvingen tegen van werkopdrachten waarmee docenten in onder andere onderwijsontwikkeling aan de slag gaan.
• Veel docenten hanteren een eigen lijst van inlevercriteria van opdrachten, terwijl je er ook voor zou kunnen kiezen om als opleiding één set inlevervoorwaarden voor opdrachten te produceren.
• Handleidingen voor studenten zijn vaak wel beschikbaar, maar waar zijn de handleidingen voor docenten?

Dat er nog meer op schrift kan worden vastgelegd in het hoger onderwijs, is duidelijk, maar waar ligt de grens van wat al dan niet tenminste moet worden vastgelegd?

“Weg met Prince II-modellen”, wordt geponeerd. Die zijn veel te gedetailleerd voor het onderwijs. Processen moeten op hoofdlijnen wèl worden beschreven. Binnen die beschreven werkprocessen moeten docenten dan hun professionele ruimte pakken. Je moet wel proberen om protocollen op schrift te zetten; niet te gedetailleerd, maar je moet wel netjes de dingen vastleggen.

Gespreksitems
Na een korte pauze resteert nog een groot aantal zaken die onze aandacht vragen in deze leergang. Een aantal zaken die vandaag nog de revue passeren, zijn bijvoorbeeld:

• Wàt moeten we doen en hóe moeten we het realiseren dat het eigenaarschap van diverse zaken weer terug wordt gegeven aan wie de ware eigenaar zijn van die zaak;
• Hoe borgen we in de volle breedte de kwaliteit van onderwijsactiviteiten die studenten buiten de hogeschool verrichten, bijvoorbeeld bij een stage of bij een studentenuitwisseling met een buitenlandse hogeschool of universiteit;
• Wanneer is sprake van ‘High Trust’ en ‘Low Trust’, en hoe ga je daar in die situatie mee om?
• Hoe voldoe je toch aan de ‘Body of Skills and Knowledge’ van de specifieke opleiding waarin de student afstudeert, als je het gegeven onderwijs vergaand hebt gedifferentieerd, tot soms op individueel studentnivo?

Gestapelde subjectiviteit
De laatste kwestie die we bespreken, betreft de hiërarchisch opeenvolgende vereisten die in het hoger onderwijs gelden voor wat betreft de kwaliteit waaraan het hoger onderwijs moet voldoen. Zo moet  het hoger onderwijs tenminste voldoen aan het gestelde in de ‘Wet op het Hoger Onderwijs en het Wetenschappelijk Onderzoek’ (WHW). Op grond van de inhoud van die Wet en daarbij uitgaande van wat nationaal en internationaal geldt als kwalitatief goed hoger onderwijs, hanteert de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) haar NVAO-beoordelingskaders bij het beoordelen van instellingen en bij het accrediteren van opleidingen in het hoger onderwijs. De in het Nederlandse hoger onderwijs nog steeds functionerende Visiterende en Beoordelende Instanties (VBI) beoordelen de kwaliteit van de gevisiteerde opleidingen op grond van hun operationaliseringskaders, die zijn afgeleid van die NVAO-beoordelingskaders. En vervolgens gaan visitatiecommissieleden op grond van hun eigen referentiekaders op hun beurt nog weer aan de slag met hun eigen uitwerking van die operationaliseringskaders van de VBI’s. Zo stapelen de diverse opvattingen over kwaliteit van hoger onderwijs zich op en hebben opleidingen van hogescholen en universiteiten zich tot die  (hier en nu zo genoemde) ‘gestapelde subjectiviteit’ te verhouden, om uiteindelijk weer voor accreditatie in aanmerking te komen.

Bestuurlijk overleg
En als dat dan in een kritische context leidt tot onenigheid tussen twee of meer van bovenstaande partijen, kun je het maar beter niet op een juridische zaak laten aankomen, want uiteindelijk zal de rechter de gang van zaken slechts marginaal toetsen. Dan kun je beter als hogeschool een stap eerder in zogenoemd Bestuurlijk Overleg treden met de NVAO, om te bespreken op welke gronden de NVAO bijvoorbeeld in redelijkheid tot een goed oordeel heeft kunnen komen. En nog veel beter is het om in het stadium daarvóór met de visitatiecommissie het gesprek aan te gaan om te bespreken welke beoordelingscriteria visitatiepanelleden hebben aangelegd om tot een kwaliteitsoordeel over de opleiding te komen. Als dat niet meer kan op de visitatiedag zelf, zal dat in de fase moeten waarin het visitatierapport door de visitatiecommissie wordt geschreven. In zo’n geval zou het wel eens aanbeveling kunnen verdienen om in die fase een onafhankelijke derde partij in de onderhandelingen te betrekken, om neutraal in beeld te krijgen waar partijen elkaar beter zouden kunnen gaan verstaan inzake het geconstateerde verschil in visie en inzicht.

Start Proefvisitatie HTenRO

Woensdag 22 februari 2012 

De Academic Dean geeft het Proefvisitatiepanel uitleg over de opleidingsmaterialen

Accreditatiestelsel
Reeds enkele maanden is de HBO-Bachelor-opleiding Hoger Toeristisch en Recreatief Onderwijs (HTenRO) van Stenden Hogeschool bezig met de voorbereiding van de aanstaande visitatie. Zo'n visitatie wordt zoals te doen gebruikelijk in het hoger onderwijs eenmaal per zes jaar uitgevoerd door een externe onderzoekscommissie van onafhankelijke en gezaghebbende experts, teneinde te laten beoordelen of de opleiding voldoet aan de kwaliteitsvereisten die de overheid heeft gesteld aan opleidingen in het hoger onderwijs. Bij een positief oordeel wordt de opleiding dan voor de komende zes jaar geaccrediteerd door de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie, waarmee tijdens de geldende accreditatietermijn de studenten van de geaccrediteerde opleiding in principe recht verkrijgen op studiefinanciering en de opleiding de door de Nederlandse overheid erkende diploma's mag uitreiken aan afgestudeerden van die opleiding.

Visitatie
Tijdens de voorbereiding op zo'n visitatie evalueert de opleiding op grond van de accreditatiecriteria alle ins en outs van de opleiding en schrijft daarover een evaluatierapport, dat de Kritische Reflectie wordt genoemd. Dat evaluatierapport is het startdocument voor de externe visitatiecommissie om bijvoorbeeld ook aanvullende documenten te bestuderen, om getoetste werkstukken van studenten te beoordelen en om interviews af te nemen bij vertegenwoordigers van de opleiding. Al deze onderdelen vormen samen het onderzoek dat zo'n visitatiecommissie doet om de kwaliteit van een opleiding te beoordelen.

Proefvisitatie
Ter voorbereiding op zo'n visitatie organiseren opleidingen in het hoger onderwijs doorgaans een zogenoemde 'proefvisitatie'. Zo'n proefvisitatie is een soort generale repetitie waarin de opleiding test of alles gereed is voor de aanstaande visitatie. Een proefvisitatiepanel bestaande uit externe relaties, interne hogeschoolmedewerkers en een student bekijkt in zo'n proefvisitatie of de opleiding alle documenten beschikbaar en gereed heeft en zorgt ervoor dat ook de groepen studenten, medewerkers, recent afgestudeerden en werkveldvertegenwoordigers enige ervaring opdoen in het gevisiteerd worden, om ervoor te zorgen dat het visitatiepanel van de officiële visitatie in het tijdsbestek van één of twee dagen visitatie vlot een volledig en correct inzicht krijgt in de kwaliteit van alle karakteristieken van de gevisiteerde opleiding.

Briefings
Vandaag organiseert de Stenden-opleiding HTenRO zo'n proefvisitatie. Rond het middaguur wordt het proefvisitatiepanel door het management en de staf van de opleiding ontvangen in het Ontmoetingscentrum van Stenden Hogeschool. Hier liggen alle materialen van de opleiding, die een visitatiepanel nodig heeft om zicht te krijgen op de kwaliteit van een opleiding. De Academic Dean van HTenRO verzorgt een korte rondleiding in het Ontmoetingscentrum om het proefvisitatieteam snel wegwijs te maken in de geëxposeerde opleidingsmaterialen. Daarna verzorg ik een briefing van ongeveer een uur, waarin ik het proefvisitatieteam uitleg hoe de proefvisitatie het beste vorm en inhoud kan krijgen om binnen anderhalve werkdag goed zicht te krijgen op de vraag of deze opleiding gereed is voor de komende visitatie, die over twee maanden zal plaatsvinden.

Start van de proefvisitatie
Daarna gaat het panel met een studentgids door het hogeschoolgebouw voor een rondleiding en later op de middag vangt het proefvisitatiepanel na de documentenstudie aan met de eerste ontmoetingen met twee groepen studenten, die een presentatie verzorgen over hun studieërvaringen als student van deze opleiding. Morgen gaat het panel verder met het bestuderen van de opleidingsmaterialen en zullen de hele dag doorlopend presentaties en interviews worden georganiseerd, waarvan de meeste plaatsvinden in het Ontmoetingscentrum met de daar aanwezige opleidingsvertegenwoordigers, maar waarvan ook een aantal zullen plaatsvinden via een Skype-verbinding met medewerkers, afgestudeerden en andere werkveldvertegenwoordigers, die momenteel in het buitenland werkzaam zijn.

Visitatiedag voor Creatieve Therapie

Donderdag 15 december 2011

Expositie CT in Ontmoetingscentrum van Stenden Hogeschool

Zesjaarlijkse cyclus
In het hoger onderwijs is het gebruikelijk dat de door de overheid al dan niet bekostigde opleidingen op het nivo van Associate degree, Bachelor degree en Master degree eenmaal in de zes jaar worden gekeurd op met name de kwaliteit van het onderwijs en op het gerealiseerde nivo van haar afgestudeerden. De opleiding schrijft daartoe een zogenoemde Kritische Reflectie, waarna de opleiding wordt gevisiteerd door een externe Visiterende en Beoordelende Instantie, die op grond van een aantal door de overheid vastgestelde kwaliteitsstandaarden controleert of een opleiding aan de maat is. Als dat het geval is, vraagt de hoger onderwijsinstelling met het Visitatierapport opnieuw accreditatie aan bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie. Op grond van het verdiende keurmerk mag de onderwijsinstelling in de volgende zes collegejaren de door de overheid erkende diploma's uitreiken, worden de bekostige opleidingen door de overheid bekostigd en hebben de ingeschreven studenten van die geaccrediteerde opleiding in principe recht op studiefinanciering.

Creatieve Therapie gevisiteerd
Vandaag is het weer zover dat onze opleiding Creatieve Therapie (CT) van Stenden Hogeschool wordt gevisiteerd. Een onafhankelijk en gezaghebbend visitatiepanel is gisteren gestart met haar kwaliteitsonderzoek en is daarmee vandaag ook de hele dag aan het werk. Gedurende deze dag verzorgt de opleiding presentaties voor het visitatiepanel en gaat het panel in opeenvolgende sessies in vraaggesprek met vertegenwoordigers van de opleiding, waaronder studenten, docenten, management en vertegenwoordigers van het werkveld van de creatieve therapie, waarvoor de betreffende studenten worden opgeleid. De groepen waarmee het visitatiepanel vandaag spreekt, worden begeleid door een klein team van management en stafmedewerkers kwaliteitszorg. Vandaag woon ik een groot aantal sessie bij, waarin de diverse groepen zich voorbereiden en terugblikken op hun panelgesprek.

Onderwijsexpositie
Gisteren en vandaag bevindt zich in een ruimte van het Ontmoetingscentrum een uitstalling van allerlei materialen, die het visitatiepanel anderhalve dag ter beschikking staan om zich een beeld te vormen van de hoedanigheden van de opleiding CT.. Hier vindt het visitatiepanel een keurig verzorgde expositie van bijvoorbeeld onderwijsmoduulblauwdrukken, moduulboeken, toetsen, beleidsnota's, kwaliteitsonderzoeksrapporten, studentenportfolio's en van uiteenlopende onderwijsproducten van de CT-studenten, voor wat betreft de drie door Stenden Hogeschool aangeboden therapiemedia: Drama, Beeldend en Muziek.

Tweede visitatiedag voor Hoger Hotelonderwijs ook succesvol

Dinsdag 19 april 2011

Evenals gisteren ben ik vandaag de hele dag met het management en de staf van de opleiding Hoger Hotelonderwijs van Stenden hogeschool te Leeuwarden bezig met het verzorgen van briefings en debriefings voor alle panels die de revue passeren tijdens deze tweede visitatiedag. De internationaal samengestelde visitatiecommissie voert vandaag haar auditgesprekken met docenten, management, studenten, alumni en werkveldvertegenwoordigers uit de 'hospitality industry'. De opleiding verzorgt een 'campus tour' langs de hogeschoolfaciliteiten waar de opleiding gebruik van maakt en het visitatiepanel luncht in de 'Stenden Student Lounge' in de Leeuwarder binnenstad, om ook daar te zien hoe goed onderwijs en gastvrijheid hier hand in hand gaan.

Op zulke dagen is het altijd prachtig om te zien hoe gedegen iedereen zich heeft voorbereid op het voeren van de auditgesprekken en hoe sterk afgestudeerden en werkveldvertegenwoordigers hun verbondenheid met de opleiding aantonen. Op zo'n dag zie je ook dat hoger beroepsonderwijs gebaat is bij een optimale samenwerking van studenten, medewerkers, afgestudeerden en werkveldvertegenwoordigers.

Tijdens de terugkoppeling van de voorlopige bevindingen geeft de visitatiecommissie aan dat ze heeft geconstateerd dat deze hotelschool van Stenden hogeschool ruim voldoet aan alle kwaliteitscriteria die gelden voor hoger beroepsopleidingen op het niveau van de Associate degree en van de Bachelor degree. Ook het bijzondere Leeuwarder concept van Real World Learning binnen Stenden hogeschool is tijdens dit kwaliteitsonderzoek overtuigend goed uit de verf gekomen. Kortom, een geslaagde visitatie met prima resultaten, als kroon op het goede werk van velen.

Op weg naar een beoordeling op instellingsniveau

Donderdag 31 maart 2011

Tijdens de derde module van de SBO-Leergang ‘Werken met het nieuwe Accreditatiestelsel in het Hoger Onderwijs’ staat als thema centraal: ‘Op weg naar een beoordeling op instellingsniveau’. In het ochtendprogramma in Regardz Meeting Center La Vie Utrecht wordt dat thema uitgewerkt vanuit het perspectief van de evaluerende buro’s in het hoger onderwijs, voorheen ook wel de Visiterende en Beoordelende Instanties (VBI) genoemd. Dit onderdeel wordt aangeboden door Wienke Blomen, directeur van de Hobéon Groep B.V., één van de Nederlandse evaluatieburo’s in het hoger onderwijs. Vanmiddag wordt het dagthema uitgewerkt vanuit het perspectief van de hoger onderwijsinstelling. Het middagprogramma wordt verzorgd door Paul Nieuwenhuis, manager afdeling Onderwijsontwikkeling & Kwaliteitszorg van Saxion Hogescholen. De dag staat onder leiding van hoofddocent Pieter Mostert, senior trainer en adviseur, tevens expert op het gebied van accreditatie.

Tijdens zijn inleiding vertelt Wienke Blomen dat Hobéon Certificering waarnemer is geweest bij een pilot-Instellingstoets en mede-uitvoerder is geweest van alle drie HBO-opleidingspilots ter voorbereiding op de invoering van het nieuwe accreditatiestelsel in het hoger onderwijs. Eerst vertelt Blomen over enkele karakteristieken van de nieuwe Instellingstoets in het hoger onderwijs. Kernvraag daarin is of de hoger onderwijsinstelling voldoende in control is. Daarna worden achtereenvolgens de zes standaarden besproken, die bij de beoordeling van de kwaliteit van een hoger onderwijsinstelling worden gebruikt als beoordelingscriterium. Wienke Blomen wijst ons erop dat in het nieuwe stelsel meer dan voorheen bij de beoordeling van de kwaliteit van een instelling gekeken wordt naar de cultuurelementen van kwaliteit, ofwel: stimuleert de instelling haar opleidingen om hun kwaliteit te monitoren en te verbeteren.

Beoordeeld wordt of een hoger onderwijsinstelling visie-gedreven is en hoe en of ze die visie middels een actieve rol van alle betrokkenen ook daadwerkelijk waarmaken. Bij de beoordeling wordt ook onderzocht in hoeverre tijdens de hogeschool-operaties de relatie tussen de zes beoordelingsstandaarden wordt gelegd. De beoordelingspraktijk van 2011 en daarna zal nog moeten uitwijzen waar de grens ligt van het in control zijn van een hogeschool. Is een hogeschool al niet meer in control als ergens in de organisatie een onvolkomenheid wordt geconstateerd op één van de geldende standaarden, of is pas sprake van onvoldoende control als er bijvoorbeeld in één organisatieonderdeel een samenstel van verschillende tekortkoming wordt geconstateerd of als er sprake is van eenzelfde tekortkoming op meer dan één plaats in de organisatie? Duidelijk is ook dat het alleen maar periodiek meten van de kwaliteit in alle organisatie-eenheden niet voldoende is. Op grond van de verkregen meetresultaten zullen de geconstateerde uitkomsten van kwaliteitsonderzoeken ook moeten worden geaggegreerd tot bedrijfsinformatie, die voor een goede besturing van een hoger onderwijsinstelling nodig is.

Kwaliteitsonderzoeken zullen voortaan ook gepaard gaan met horizontale en vertikale trails, om in beeld te krijgen of de onderwijsinstellingen over de breedte van alle organisatie-eenheden en van hoog tot laag in de organisatie in control is. Intern kwaliteitsonderzoek binnen bijvoorbeeld hogescholen zal dan ook moeten leiden tot bestuurlijke uitspraken met verklaringen of de beoogde kwaliteitsdoelen al dan niet zijn bereikt en of de resultaten van alle inspanningen (on)voldoende zijn. Wienke Blomen wijst ons erop dat - ook al komt een hogeschool met vlag en wimpel door een Instellingstoets - het dan nog wèl mogelijk is dat bij de daarna volgende opleidingsvisitaties onvoldoendes kunnen worden gegeven, indien op visitatiedata blijkt dat aanvankelijk positief beoordeelde elementen op de dag van de opleidingsvisitatie toch onvoldoende zijn.

Bij Instellingstoetsen zal de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) onderzoeken of aangetoond wordt dat het geldende kwaliteitszorgsysteem echt werkt. Niet het systeem zelf is relevant, maar de constatering of de Raad van Toezicht, het College van Bestuur en het management van de instelling aantoonbaar de regie voeren, leidend tot het bereiken van de gestelde doelen. Daarna geeft Wienke Blomen nog een aantal aandachtspunten mee die van belang zijn bij een goede voorbereiding en uitvoering van de visitatie in het kader van een Instellingstoets. Ook de rol die de evaluatieburo’s in dit kader kunnen spelen, wordt besproken. In de vorm van een groepsopdracht inventariseren we mogelijke accreditatierisico’s en bespreken op welke wijze we binnen onze instellingen aan risicobeheersing kunnen werken. Eén ding is duidelijk: permanente risico-inventarisatie blijft belangrijk en het gesprek over het al dan niet ontbreken van de kwaliteit van het gegeven onderwijs dient voortdurend hèt punt van gesprek te zijn in en tussen alle lagen van de onderwijsinstelling. De zorg voor kwaliteit is dus van belang voor iedereen en voor elke dag.

Na de lunch gaat Paul Nieuwenhuis verder met ons dagthema, gezien vanuit het perspectief van Saxion Hogescholen, één van de onderwijsinstellingen die heeft deelgenomen aan de pilot omtrent het nieuwe accreditatiestelsel. Dat doet Nieuwenhuis aan de hand van het gehanteerde Saxion Kwaliteitskader Bacheloropleidingen, bestaande uit Producten, Processen en Resultaten, uitgewerkt in Oriënteren, Specificeren, Uitvoeren, Ondersteunen en Kwalitatieve en Kwantitatieve Resultaten. Paul Nieuwenhuis geeft aan dat bestuurders in het onderwijs vooral ook oog moeten hebben voor de kwaliteit van de uitvoering van de onderwijspraktijk in de opleidingen; de zogenoemde ‘going concern’, die Saxion invult m.b.t.: Niveau, Inhoud en Oriëntatie. Profilering van en in het hoger onderwijs is interessant en aantrekkelijk, volgens Nieuwenhuis, maar ze leiden je af van ‘the going concern’. Zorg dus voor een goede balans tussen die twee, aldus Paul Nieuwenhuis.

Het tweede deel van zijn presentatie gaat over de voorbereiding op een Instellingstoets en op een opleidingsbeoordeling. Daarbij komen zaken aan de orde als: centrale vraagstelling, projectmatige aanpak, zelfreflectie en het locatiebezoek. Paul adviseert erop toe te zien dat de schrijvers van een Kritische Reflectie precies weten hoe alle processen binnen de hogeschool zijn ingericht. Hij beschrijft voorbeelden van trails en vertelt over de risico’s van gedifferentieerd beleid en over het gevaar van gefragmenteerd beleid. Interne monitoring met focus op onderwijspraktijk moet een hoge prioriteit krijgen. Rapportages van kwaliteitsmetingen binnen opleidingen moeten naar het management en met bijbehorende actieplannen naar het hogeschoolbestuur, om vooral het gesprek over kwaliteitsverbetering voortdurend te voeren. Nu visitatiepanels meer dan voorheen gaan focussen op de inhoud van de opleiding, is de tijd aangebroken om in Kritische Reflecties minder op processen te focussen en meer nadruk te leggen op de inhoud van het onderwijs, van de doelen, van het opleidingsprofiel, van het vak, van het programma, van nivo en van toetsen & beoordelen.