Tweede dag van de visitatie van SBenRM

Vrijdag 26 april 2013

Plenaire terugkoppeling van Voorlopige Bevindingen

Hele dag panelgesprekken

Na de aanloop van gisteren, gaan we vandaag verder met de visitatie van onze HBO-Bachelor- en Associate degree-opleiding Small Business en Retail Management. Het visitatiepanel dat de kwaliteit van deze twee opleidingen beoordeelt, gaat vandaag in gesprek met verschillende groepen vertegenwoordigers van de opleiding. Het onderzoekspanel van de Netherlands Quality Agency spreekt onder andere met studenten uit de propedeuse en de hoofdfase, met docenten van de verschillende onderwijseenheden, met docenten die in bepaalde commissies zitten, met onderzoeksdocenten die onder andere lid zijn van Kenniskringen van Stenden Hogeschool, en tweemaal spreekt het audit team met het management team van deze beide opleidingen.

Terugkoppeling van bevindingen

Voordat al die panels in gesprek gaan met de visitatiecommissie, worden alle deelnemers ontvangen en gebriefd. Na het gesprek volgt dan nog een debriefingssessie, waar ik namens onze afdeling Quality Assurance van het Corporate Office aan deelneem.

Als alle groepen de revue zijn gepasseerd, komen we om 16.30 uur met zijn alleen bijeen in de visitatiekamer, waar de voorzitter van de visitatiecommissie een plenaire presentatie verzorgt, met daarin de terugkoppeling van de voorlopige bevindingen inzake deze opleidingsvisitatie.

 

Voortgangsconsult Academische Pabo bij Stenden in Assen

Vrijdag 8 februari 2013 

Stenden Hogeschool in Assen

Voortgangsconsult
Vanmorgen begint mijn werkdag in de Leeuwarder vestiging van Stenden Hogeschool met het voorbereiden van het Voortgangsconsult voor de 'Academische Pabo' van onze HBO-Opleiding tot Leraar Basisonderwijs (afgekort: AOLB). Daarna vertrek ik naar onze opleidingslocatie van Stenden Hogeschool in Assen. Daar vindt deze keer het Voortgangsconsult plaats, ter afwikkeling van het Adviesrapport op grond van de NVAO-visitatie van deze belangrijke opleiding van Stenden Hogeschool.

Vroege voorjaarsbode
Als ik na afloop het hogeschoolgebouw verlaat, is het nog bewolkt, maar op het moment dat ik vertrek, breekt de zon door. Rondom ons hogeschoolgebouw hoor ik de vogels al weer fluitend het naderende voorjaar verwelkomen. Maar nog is het niet zover.

Temporiseren
Op het moment dat ik op de autosnelweg van Assen naar Groningen reis, rijd ik vanuit een zonnig gebied vrij snel een winters tafereel binnen. Binnen enkele minuten ben ik terecht gekomen in hevige sneeuwval, in combinatie met een harde wind. In enkele ogenblikken is het landschap èn de snelweg geheel bedekt met een dunne laag sneeuw. De meeste automobilisten passen voorzichtigheidshalve hun snelheid aan, waardoor de collectieve snelheid binnen de kortste keren is gedaald van 120 naar 60 kilometer per uur.
Langzaam rijden we aan weerszijden van de vangrail vanuit en naar Groningen. Ter hoogte van Haren is de weg weer zwart - dus sneeuwvrij - en gaat de snelheid weer omhoog. Tussen Groningen en Drachten schijnt de zon volop.
Een uurtje later zit ik weer in Leeuwarden op mijn werkplek, om me voor te bereiden op het volgende overleg van vandaag: een periodiek afstemmingsoverleg tussen het Educational Support Office (ESO) en onze afdeling Quality Assurance (QA) van het Corporate Office (CO) van Stenden Hogeschool.

Metafoor
Ik bedenk tijdens de autorit van vanmiddag dat dit weertype een metafoor zou kunnen zijn van een accreditatietraject. Zo'n project start zonnig en verwachtingsvol, totdat er soms even zwaar weer op komst lijkt, als je constateert dat de weg naar je doel niet altijd zo 'sneeuwvrij' is als je denkt. Doorgaans blijkt het bij nadere bestudering allemaal wel mee te vallen en moet je soms even in je traject gas terugnemen en omschakelen, om dan verderop 'en route' al weer te constateren dat door een 'adequate rijstijl' het voorbij dat ogenschijnlijk slechte weer toch ook wel weer meevalt, want verderop is je zicht beter, schijnt de zon en kun je weer op normale snelheid verder op weg naar je doel.

Kwaliteit als cultuur

Woensdag 6 februari 2013

Paul Zevenbergen over ambities van het accreditatiestelsel

NVAO-Voorjaarscongres 2013
Het Voorjaarscongres van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) wordt vandaag georganiseerd in het World Trade Center te Rotterdam. Vanwege een aangepaste dienstregeling van de NS en door de filevorming die beide het resultaat zijn van de sneeuwval van afgelopen nacht, haalt het deelnemersaantal bij de opening van dit congres het verwachte aantal van zo’n 300 nog niet, maar gedurende de openingssessie lopen de rijen stoelen in de grote zaal van het WTC al behoorlijk vol. Het Voorjaarscongres wordt om 9.30 uur geopend door dagvoorzitster Anouschka Laheij.

Paul Zevenbergen
Eerste spreker is Paul Zevenbergen, dagelijks bestuurslid van de NVAO. Hij vertelt over de achtergronden, afwegingen, dilemma’s en ervaringen met het nieuwe, huidige accreditatiestelsel. Ook komt Zevenbergen met de officiële mededeling dat onze minister de heer Anne Flierman heeft benoemd tot nieuwe bestuursvoorzitter van de NVAO en dat mevrouw Ann Demeulemeester is benoemd tot vice-voorziter van het NVAO-bestuur. Paul Zevenbergen sluit af met een toelichting op het congresthema van vandaag: ‘Kwaliteit als cultuur’.

Plenaire ochtendsessies
Na deze opening volgt een interview met Wim Boomkamp (Saxion Hogescholen) en Martin Kropff (Wageningen University & Reseach). De dagvoorzitster voert een vraaggesprek over de ervaringen van hun twee instellingen met betrekking tot de inmiddels afgeronde Instellingstoets Kwaliteitszorg. Ze vertellen over hun ervaringen met deze NVAO-audit en de impact van die audit op de kwaliteitszorg en de kwaliteitscultuur binnen hun beide instellingen. Twee punten die hierin onder andere aan de orde komen, zijn:

• Kwaliteitszorg doe je niet alleen voor de Instellingstoets, maar voor jezelf. Om die bewustwording te kweken, moet je gesprekken voeren in de hele organisatie.
• In het nieuwe accreditatiestelsel is het beter dat we nu te maken krijgen met hardere oordelen, maar met zachtere consequenties van die oordelen.

Vóór de koffiepauze volgt dan nog een plenair debat over de kwaliteitscultuur in het hoger onderwijs, onder leiding van Anouschka Laheij. Dit gesprek wordt gevoerd met de aanwezigen in de zaal, met als speciaal hiertoe uitgenodigde panelleden: Tineke Westerveld (UMC), Bas van der Meijden (Windesheim), Thijs van Reekum (ISO), Karlijn Ligtenberg (LSVB) en Lucien Bollaert (NVAO). Dit debat wordt gevoerd aan de hand van drie stellingen.

Breakout over de rol van de docent

Tussen de koffie- en lunchpauze gaan we uiteen in subgroepen. In de bijzalen van het WTC worden zeven breakouts aangeboden over Kwaliteitsstructuur en over Kwaliteitscultuur. De eerste breakout die ik vandaag bijwoon, gaat over het betrekken van de docent bij de kwaliteitscultuur van een instelling voor hoger onderwijs; onder leiding van moderator Ann Demeulemeester (NVAO). Marie-Jet Fennema & Hans de Bresser (beiden UU) en Robert Bouwhuis (HR) presenteren hun good practices binnen hun universiteit en hogeschool. De Universiteit Utrecht (UU) hield zich bezig met de vraagstelling hoe je van kwaliteitscontrôle over gaat naar een kwaliteitscultuur. Ook komt in deze sessie aan de orde dat instellingen af moeten van het docenten uitsluitend opleggen van kwaliteitseisen, maar dat je toe moet naar co-creatie bij het realiseren van kwalitatief goed onderwijs.

Tia Loukkola

Na de lunch luisteren we naar de toespraak van de Finse keynote speaker Tia Loukkola, manager van het Institutional Evaluation Programme van de EUA. De titel die ze aan haar lezing gaf, is: ‘On the importance of quality culture’. Ze geeft aan dat bestuurders in het hoger onderwijs verklaren dat ‘Internationalisering’ en ‘Quality Assurance’ in de nu volgende jaren de hot items zullen zijn in het hoger onderwijs. Ze spreekt over actuele ontwikkelingen voor wat betreft bijvoorbeeld: Compliance Culture en Quality Culture. En ze benadrukt dat de participatie van alle belangengroepen in het hoger onderwijs (en dan vooral ook van studenten) bijdraagt aan het realiseren van een quality culture, waarbij ze afsluitend nog even meldt: “Practising this is quite challenging!”.

Cultuurspiegels

De tweede breakout die ik bijwoon, is getiteld: ‘Cultuurspiegels, integrale benadering van kwaliteitscultuur’, verzorgd door Dries Berings (Hogeschool-Universiteit Brussel). Deze workshop begint met een korte inleiding, waarna we in groepen een reflectieoefening doen, waarna Berings verdere uitleg geeft over zijn quality-model;daarbij een toelichting gevend op de principes, het model, het meetinstrument, de onderzoeksresultaten en de perspectieven. Moderator van deze workshop is Lucien Bollaert (NVAO).

Keynote van het Ministerie van OC&W

Tot 16.30 uur is de laatste keynote speaker: Ron Minnee, de plaatsvervangend Directeur-Generaal Hoger Onderwijs van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCenW). Minnee spreekt over verleden, heden en toekomst van de kwaliteit van het hoger onderwijs. Hij noemt dat het hoger onderwijs met meer excellentietrajecten zal komen, dat het hoger onderwijs uitdagender moet, dat er meer aandacht moet zijn voor de kwaliteit van docenten, en hij ziet dat er meer tevredenheidsmetingen in het hoger onderwijs worden gehouden. Er zijn al veel initiatieven van onderwijsverbetering zichtbaar, toch moeten we blijven doorgaan met het werken aan onderwijsverbetering.

Er zal meer aandacht komen voor externe validering van toetsing en examinering. De omvang van de administratieve last van al die kwaliteitszorgtaken blijft een punt van aandacht. Op dit moment ligt er nog een heel pakket nieuwe maatregelen als wetsvoorstel bij de Tweede Kamer, dat overigens tot na de zomer zal worden aangehouden, om eerst parallel nog een aantal bestuurlijke afspraken te maken in het hoger onderwijs en om de resultaten van het lopende inspectieonderzoek naar de werking van het nieuwe accreditatiestelsel af te wachten.

Regimentsdag inclusief Parcours Militaire

Donderdag 18 oktober 2012

Parcours Militaire op het Leeuwarder Oldehoofsterkerkhof

Oldehoofsterkerkhof
Vandaag zijn we als Quality Assurance-team van het Corporate Office van Stenden Hogeschool voor een teamdag aan het werk in De Koperen Tuin in de Prinsentuin van Leeuwarden. In verband met de aanhoudende regen gaan we vanmorgen niet wandelend, maar met de auto naar de Prinsentuin. Als ik de collega’s nabij De Koperen Tuin heb afgezet, breng ik de auto naar de parkeergarage onder het Oldehoofsterkerkhof.
Bij het verlaten van de parkeergarage nabij de Oldehove waan ik mij in oorlogsgebied. Het hele Oldehoofsterkerkhof is met dranghekken afgezet en overal rondom staan uiteenlopende zware legervoertuigen. Militairen lopen rond, overleggen en zijn druk bezig met het installeren van het materieel. Wat gebeurt hier?

Wilhelminaplein
Later vandaag zal het 44e Pantserinfanteriebataljon uit Havelte – behorende tot het Regiment Infanterie Johan Willem Friso - met 500 man onder begeleiding van de Regimentskapel de stad Leeuwarden binnen ‘marsen’. Dit bataljon verplaatst zich vanaf de vliegbasis Leeuwarden naar het Wilhelminaplein in het Leeuwarder centrum. Daar wordt bij het Paleis van Justitie het defilé afgenomen door onze Commissaris van de Koningin van Fryslân (John Jorritsma), de Burgemeester van Leeuwarden (Ferd Crone), Brigadegeneraal Hans van der Louw & Regimentscommandant luitenant-kolonel Paul van der Touw.

Johan Willem Friso
Op het vernieuwde Zaailand stellen de militairen zich op voor een beëdigingsceremonie voor nieuw geplaatst personeel en daar vindt dan ook de uitreiking plaats van gevechtsinsignes en een zilveren medaille voor 24 jaar eerlijke en trouwe dienst.

De ceremonie wordt muzikaal omlijst door de Koninklijke Militaire Kapel Johan Willem Friso.
Het Regiment Infanterie Johan Willem Friso is vernoemd naar de gelijknamige voormalige stadhouder van Fryslân. Dit regiment onderhoudt al jaren warme banden met het oorlogsvrijwilligers-bataljon Friesland. Het ligt dus voor de hand dat het regiment de stad Leeuwarden heeft uitgekozen als toneel voor deze bijzondere dag.

Militair parcours

Maar nu terug naar het Oldehoofsterkerkhof, waar ik oog in oog sta met soldaten en hun materieel. Aan de voet van de Leeuwarder Oldehove wordt deze regimentsdag omkleed met uiteenlopende activiteiten voor jong en oud. Vanmorgen is hier een programma voor de scholen, die in de aanloop naar deze dag reeds gastlessen van het bataljon hebben gehad. Vanmiddag en vanavond zal hier een programma zijn voor alle belangstellenden.

• Je kunt hier bijvoorbeeld ‘tokkelen’ vanaf de Oldehove en/of meedoen aan een ‘Urban Run’- parcours;
• Daarnaast geeft het bataljon bij een 'Static Show' tekst en uitleg over haar werk; 
• En de militaire voertuigen ontbreken uiteraard niet.

Teamvorming
Het geheel ziet er hier op het Oldehoofsterkerkhof uit als een militair parcours.

Een ‘Parcours Militaire’ is van origine een fysiek zware militaire wedstrijd, met als achterliggend idee een terugtrekking naar de eigen troepen vanuit vijandelijk gebied. Je moet dan op een opgestelde route diverse hindernissen nemen en opdrachten uitvoeren. Bij een dergelijk militair parcours – zoals ook hier op het Oldehoofsterkerkhof - draait het om doorzettingsvermogen, improvisatie en uithoudingsvermogen en tevens om fysieke en mentale gehardheid, en een goede samenwerking. Zo wordt ook aan teamvorming gewerkt.
Op het moment dat ik bij de uitgang van de parkeergarage naar dit militair vertoon sta te kijken, arriveert een andere Stenden-collega, die ook naar De Koperen Tuin gaat. Samen lopen we de Prinsentuin in, waar enkele minuten later in De Koperen Tuin onze Teamdag van start gaat.

Ook onze teamdag heeft wel elementen van teamvorming … maar dan anders.

Dat is in de Haak

Donderdag 4 oktober 2012 

De Haak van Stenden Hogeschool in Leeuwarden

Onderwijs heeft voorrang
Door de gestage groei van onze hogeschool was het op een gegeven moment niet langer mogelijk om alle opleidingen en diensten van Stenden Hogeschool samen in de hoofdvestiging van Stenden Hogeschool te huisvesten. Dan ontstaat uiteraard de discussie welke afdelingen in het hoofdgebouw blijven en welke in een nevenlocatie worden ondergebracht. Na rijp beraad werd besloten om het onderwijs - terecht - voorrang te geven, door alle opleidingen in de hoofdvestiging te houden, en het bestuur en de ondersteunende diensten onder te brengen in de nevenlocatie. Zo gezegd, zo gedaan.

De Haak
Aan de oost- en zuidzijde van de naast het onderwijsgebouw staande Globe werd een nieuw gebouw in Cortexstaal tegen de Globe gebouwd in de vorm van een winkelhaak. Tussen de twee verdiepingen tellende winkelhaak en de in witte gevelsteen gebouwde Globe werd een brede verkeersruimte gecreëerd, waardoor je op de twee bouwlagen van De Globe naar de winkelhaak vice versa kunt lopen.
Het gebouwencomplex dat daardoor ontstond, wordt 'De Haak' genoemd.
Nu het onderwijs de ruimte van het hoofdgebouw maximaal kan benutten, resteert de vraag wat dan nu allemaal in De Haak is gehuisvest. Ofwel, welke ondersteunende afdelingen heeft een hoger onderwijsinstelling als Stenden Hogeschool nodig om het onderwijs goed bestuurd te houden en van een optimale dienstverlening te voorzien?

In De Haak
In de Haak zijn nu het College van Bestuur, de onderwijsdienstverleners en Lumius gehuisvest. Lumius is het onderzoeks-, training- en adviesbureau van Stenden. De receptie van De Haak bevindt zich achter de glazen gevel aan de zijde van de Rengerslaan. Daarnáást bevindt zich de nieuwe ontvangstruimte voor gasten. Aan de oostkant is op de begane grond een immense tentamenzaal gebouwd, waar hele grote groepen studenten  gelijktijdig tentamen kunnen afleggen. Het gebouw kent diverse vergaderkamers en een grote vergaderzaal, de zogenoemde 'Boardroom'. Daarnaast zijn er diverse kopieer- en printerkamers en enkele koffiehoeken met centraal in het gebouw gelegen een dakterras boven op de vergaderkamers, met bij die coffee corners enkele grote loungebanken, die bijna permanent worden gebruikt voor koffiepauzes en werkoverleg in kleine kring. Rood en wit zijn de basiskleuren van het interieur. Tussen het hoofdgebouw en De Haak is een loopbrug gebouwd, waardoor het voor medewerkers en studenten mogelijk wordt om snel en eenvoudig tussen het onderwijsgebouw en het dienstengebouw heen en weer te wandelen voor overleg en samenwerking.

Bestuur en stafdiensten
In de voormalige Globe is onder andere het College van Bestuur gehuisvest. Twee grotere stafdiensten die in De Haak zijn gehuisvest, zijn de Facilitaire Dienst (Facilities) en het Educational Support Office (ESO), de collega's die zich met name richten op het optimaal faciliteren van de onderwijsorganisatie en van het te geven onderwijs binnen de hogeschoolopleidingen.
De stafdiensten die zich als Corporate Office enerzijds richten op de ondersteuning van het hogeschoolbestuur en zich anderzijds ook  richten op het verlenen van uiteenlopende diensten aan het management en de docenten van de hogeschoolopleidingen zijn de volgende: Human Resource Management (HRM), International Affairs, Quality Assurance (QA; waar ik werkzaam ben), Marketing, ICT, Corporate Communication, Inkoop en Legal Affairs.
Tussen het onderwijsgebouw en het dienstengebouw zijn gedurende werkdagen bijna altijd studenten, medewerkers en gasten heen en weer onderweg om een goede afstemming van onderwijs en dienstverlening ook in de ontmoeting van alle stakeholders optimaal vorm en inhoud te geven.

Teamdag Quality Assurance in Leeuwarden

Maandag 25 juni 2012 

Voormalig Leeuwarder bijkantoor van de Utrecht

Jaarlijkse Teamdag
Binnen Stenden Hogeschool is het te doen gebruikelijk dat elke afdeling jaarlijks één teamdag buiten de hogeschool organiseert. Een dag ter eigen invulling door het team. Een dag waarin je in een meer informele setting activiteiten organiseert die bij voorkeur een teambindend karakter hebben. Na onze Teamdagen van 2009 en 2010 hebben we vorige jaar door omstandigheden onze teamdag helaas overgeslagen en pakken we vandaag de jaarlijkse draad weer op. Onze QA-Teamdag is vandaag in Leeuwarden.

Drijfveren
Vanmorgen beginnen we met een teambijeenkomst in één van de vergaderzalen van Post Plaza, het voormalige hoofdpostkantoor van Leeuwarden aan de Tweebaksmarkt. Samen met een collega-specialist van de Stenden-afdeling Human Resource Management en met een andere expert van '2engage organisatie advies' gaan we aan de slag met 'My Motivation Insights', over het herkennen, erkennen en benutten van elkaars drijfveer-profielen en kwaliteiten. We bespreken elkaars Drijfveer-profielen conform de systematiek van C.W. Graves, bespreken daarna ons Team-drijfveer-profiel, die de resultante is van onze individuele profielen en bespreken dan aan de hand van een teamprofiel van een collega-afdeling op welke wijze we aan de hand van hun en van ons profiel op grond van de Drijfveren-methodiek van Graves het beste kunnen inspelen op de wensen en op het gedrag van onze collega's, om samen tot een optimaal resultaat te komen. Een buitengewoon boeiend gesprek doet de ochtend bijkans ongemerkt voorbij vlieden. We sluiten deze ochtend af met een lunch in Brasserie Lourens van Post Plaza.

Rondje Leeuwarden Anders
Aan het begin van de middag ontmoeten we Carla Bison bij de Leeuwarder Blokhuispoort. Samen met twee andere gasten uit Hellevoetsluis gaan we met haar op stap door Leeuwarden in het kader van het door haar georganiseerde 'Rondje Leeuwarden Anders'. We gaan vanmiddag met Carla Bison op bezoek bij mensen in de Leeuwarder binnenstad, om hen te laten vertellen over het ambacht dat ze uitoefenen, over het gebouw waarin zij wonen of werken of over een prachtig aangelegde stadstuin. We beginnen bij de bijzondere antiekzaak 'Emmakade 2 Antiek'. Daarna bezoeken we 'Smoel' in de Nieuwe Oosterstraat, een kunstwerkplaats voor mensen met een verstandelijke beperking. Voordat we een korte theepauze hebben bij Croissanterie Vittoria, gaan we nog op bezoek in het voormalige bijkantoor van de levensverzekeringsmaatschappij 'Utrecht' aan de Tweebaksmarkt. Bovenop dit Jugendstil-bedrijfspand (1904) staat een beeld van vier pelikanen, gemaakt door kunstenaar Joseph Mendes da Costa. Na de pauze wandelen we langs de Grote of Jacobijnerkerk en de Joodse school naar het Sint Anthony Gasthuis, waar we een rondleiding krijgen aangeboden, die wordt verzorgd door Brug Bouma, de gepassioneerde tuinman van dit monumentale gasthuis. Deze aangename teamdag sluiten we gevieren af met een drankje in Grand-Café De Walrus.

Pelgrims

Zondag 24 juni 2012 

Cover van het boek Pelgrims

Pelgrim-kado voor een pelgrim
Van mijn drie collega's van de afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden Hogeschool kreeg ik ter gelegenheid van mijn verjaardag in 2011 het boek 'Pelgrims' kado. De ondertitel van dit mooie boek luidt: 'Onderweg naar Santiago de Compostela'. Dit prachtig geïllustreerde pelgrimsboek is een publicatie van het Museum Catharijneconvent in Utrecht en van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob te Utrecht, waarvan Durkje en ik pelgrimerend lid zijn.

Jubileumboek
Het boek is gescheven onder tekstredactie van Daniëlle Lokin (Nederlands Genootschap van Sint Jacob) en onder beeldredactie van Kees van Schooten (Museum Catharijneconvent). Het boek is uitgegeven ter gelegenheid van de tentoonstelling 'Pelgrims, Onderweg naar Santiago de Compostela', die van oktober 2011 tot en met februari 2012 werd gehouden in Museum Catharijneconvent te Utrecht. Deze tentoonstelling werd georganiseerd in het kader van het 25-jarig bestaan van ons Nederlands Genootschap van Sint Jacob. Dit boek is geschreven door Daniëlle Lokin, Marije de Nood, Mireille Madou, Martin Kellens, Dirk Aerts en Paul Post.

Pelgrims in het voetspoor van pelgrims
Alles achter je laten om duizenden kilometers af te leggen naar een heilige plek. Een tocht maken vol ontberingen, met de kans dat je het er niet levend vanaf brengt. Miljoenen mensen uit heel Europa en daarbuiten reizen sinds de elfde eeuw bijvoorbeeld te voet of te paard over de Spaanse pelgrimsweg, de 'Camino de Santiago' naar Santiago de Compostela, een stad in het noordwesten van Spanje. Tegenwoordig arriveren jaarlijks ruim 200.000 pelgrims bij de kathedraal van Santiago de Compostela om onder andere het graf van de heilige apostel Jacobus de Meerdere te bezoeken. Wat drijft hen?

Wat beweegt de pelgrim
In het boek 'Pelgrims' komt het pelgrimeren in veel facetten aan bod: van de voorbereidingen van de reis tot de aankomst op de plek van bestemming en tot slot over de terugkeer naar huis. Veel hoogtepunten van de eeuwenoude traditie van het pelgrimeren zijn bijeengebracht in dit rijk geïllustreerde boek. Het boek informeert je over het ontstaan van de pelgrim, over hun pelgrimsliederen die zij tijdens de tocht zongen en zingen en over de achtergrond en de betekenis van het pelgrimeren.
De beschrijving van de fysieke pelgrimstocht op grond van eigen ervaring en dagboekfragmenten wordt gevolgd door beschouwingen over de vraag wat pelgrimeren bij de pelgrim teweegbrengt. De hedendaagse christelijke of niet-christelijke pelgrim heeft tal van redenen om op pelgrimsreis te gaan. Men gaat bijvoorbeeld op pad met een religieuze, culturele of spirituele bedoeling en/of uit behoefte aan rust en bezinning en/of ziet de pelgrimstocht als een sportieve uitdaging.

Woord vooraf & Inleiding en verantwoording
In hun 'Woord vooraf' schrijven Joost Bol (voorzitter Nederlands Genootschap van Sint Jacob) en Ruud Priem (inhoudelijk directeur Museum Catharijneconvent) dat de nog steeds groeiende belangstelling voor pelgrimeren zou kunnen samenhangen met de toegenomen belangstellig die onze geïndividualiseerde samenleving aan de dag legt voor intuïtieve ervaring, bezinning en spiritualiteit.
In hun inleidende woorden en verantwoording geven Daniëlle Lokin en Marije de Nood aan waar het van oorsprong bij deze pelgrimage om draait: de apostel Jacobus, in het Spaans 'Santiago' genoemd, ook bekend als Sint Jacob(us), en als Matamoros: de Morendoder.

Eerst was er de pelgrim
Mireille Madou schreef dit eerste hoofdstuk. Ze gaat in op de betekenis van het woord 'peregrinus", vreemdeling, pelgrim. Daarna schetst ze fysieke beelden van de peregrinus, over het hoofddeksel, de kleding, de staf, de tas en de schelp.

Sicut peregrinus
In de gedaante van een pelgrim
In haar tweede hoofdstuk beschrijft Mireille Madou de kledij van de pelgrim, specifiek in gaand op de kledij in de kunst van de 13e, de 14e en de 15e eeuw. Opvallend is de verscheidenheid in de uitbeelding, bijvoorbeeld Sint-Jacob als apostel, als pelgrim of als apostel-pelgrim.

Zingende pelgrims van Santiago
"Pelgrims zingen", schrijft Mireille Madou in haar derde hoofdstuk. "Samen liederen zingen schept een band, bevordert de saamhorigheid." Ze gaat in op het beroemd geworden lied 'Ultreia' en daarna over de gezongen gebeden en tot slot het meest populaire lied 'La grande chanson'.

De mythe van de vier wegen
Martin Kellens schrijft in hoofdstuk 4 over de vier vermeende hoofdroutes die naar Santiago de Compostela leiden. Daarbij komen de 'Gids voor de pelgrim' en de oude routes en kaarten aan de orde. Gaat het bijvoorbeeld primair om pelgrimsroutes, of zijn het de oude, belangrijkste handelsroutes waarover we spreken? Erkenning van de Raad van Europa en van Unesco (Werelderfgoed) zijn essentieel, maar duidelijk wordt in dit hoofdstuk dat verder onderzoek naar oude pelgrimswegen wenselijk is.

Hoge bergen, diepe dalen
Onderweg naar Santiago de Compostela
Marije de Nood schrijft in hoofdstuk 5 dat pelgrims een onzeker avontuur tegemoet gaan. Pelgrims nemen tijdelijk afstand van thuis, van hun sociale en maatschappelijke status. Marije schrijft over wat de pelgrim thuis laat, over het gezegend vertrek, over het begin van het avontuur, over het dak boven je hoofd voor de nacht en over de razende honger en een bezeten wereld vol gevaar. Ze schrijft over de pijn en de dood onderweg, maar ook over de vriendschappen, de geluksmomenten en de rituelen onderweg. En dan is na vele kilometers heel in de verte het einde in zicht en kom je als pelgrim oog in oog te staan met de apostel Sint Jacob.

Pelgrims op weg naar het hemelse Jeruzalem
De weg van buiten naar binnen
Daniëlle Lokin wijst in hoofdstuk 6 de lezer op het middeleeuwse geloofsleven, waarin het aardse leven als een lange pelgrimstocht werd gezien, onderweg naar het hemelse Jeruzalem. Ze noemt de motieven voor de pelgrim om op pelgrimstocht te gaan en beschrijft het zogenoemde 'geestelijk pelgrimeren', ofwel: de reis naar binnen. Ze verwijst daarbij ook naar het boek 'The pilgrim's progress' (1678) van John Bunyan. Uiteindelijk draait alles om de vraag of de bedevaart naar de apostel een ommekeer heeft bewerkstelligd in het leven van de (weer thuisgekomen) pelgrim.

De lokroep van de Jacobsweg
Pelgrimeren in de eenentwintigste eeuw
In hoofdstuk 7 verdedigt Dick Aerts zijn stelling dat de hedendaagse pelgrimage als een spel kan worden beschouwd. Het tweede thema dat hij behandelt, houdt verband met de verschuiving van het doel van de Santiagotocht. Ook gaat Aerts nader in op de gele camino-pijl. Mooi beschrijft hij ook het geheim van de geslaagd weer thuisgekomen pelgrim, die dàn pas waarlijk begrijpt wat het geheim van 'ons thuis' betekent.

De moderne pelgrim: het perspectief van actuele sacrale velden
Mij sprak met name dit achtste, verdiepende, hoofdstuk van Paul Post aan. Post schrijft over de 'rituele of de religieuze paradox', waar we aan de ene kant ritueel en religie zien verdwijnen, terwijl we aan de andere kant nieuwe en oude vormen van ritueel en religie ook in Nederland weer zien opkomen. De 'camino' noemt Post bijvoorbeeld zo'n opbloeiend devotioneel ritueel.
Eerst presenteert Paul Post iets van de achtergronden van het instrument van de zogenoemde 'sacrale velden', waarna hij de onderscheiden sacrale velden beschrijft, om tenslotte te laten zien wat we daarmee kunnen en hoe 'het werkt'.
De sacrale velden die Post onderscheidt, zijn:

1. Religieus veld;
2. Veld van healing;
3. Herdenkingsveld;
4. Veld van kunst en cultuur;
5. Veld van leisure culture.

Bij de toepassingen brengt Post de actuele situatie en de onderlinge spanningen in beeld, schrijft hij over 'transfer en transformatie' en over de discontinuïteit, overlap en continuïteit tussen de sacrale velden van bijvoorbeeld religie en sport. Dan stelt Paul Post dat het hedendaagse succes van de 'camino' valt te verklaren uit de vaststelling dat de camino(ganger) is verbonden met (bijna) alle genoemde sacrale velden. De pelgrim is in staat om zich alle uiteenlopende sacrale velden toe te eigenen door die te verbinden aan zijn pelgrimstocht. De meervoudigheid van het profiel van de hedendaagse pelgrims zou dan ook wel eens een gouden toekomst voor de pelgrimage naar Santiago de Compostela kunnen betekenen.

Afsluiting Leergang Onderwijskwaliteit en Accreditatie

4e sessie van de leergang Onderwijskwaliteit en Accreditatie

Maandag 5 maart 2012

Vierde sessie

In Utrecht woon ik vandaag samen met een collega van de afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden Hogeschool de vierde, afsluitende bijeenkomst bij van de vierdaagse leergang ‘Onderwijskwaliteit en Accreditatie’, die in het eerste kwartaal van dit kalenderjaar wordt aangeboden door het Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid. In de eerste sessie stond de Wetgeving inzake Accreditatie centraal, in de tweede sessie de Kritische Reflectie voor een visitatie en in de derde sessie de Samenwerkende Professionals in een kennisorganisatie. De afsluitende bijeenkomst van vandaag is bedoeld om te komen tot een meer integratieve benadering van de afzonderlijke thema’s van de voorgaande drie sessies.

Topics

Ter voorbereiding op deze sessie van vandaag is aan ons als cursisten door de SBO-leergang-coördinator Mathieu Moons gevraagd een vijfminuten-presentatie voor te bereiden, waarin we kort reflecteren op hetgeen we in de voorgaande drie sessies hebben gedaan. Met die presentaties beginnen we vandaag de bijeenkomst. Alle deelnemers  presenteren kort en op eigen wijze wat in de voorgaande sessie is gedaan en geleerd, waarbij ook ruimte is om de leergang te beoordelen en/of aan te geven wat je aan de leergang hebt gehad en/of welke vragen of welke kwesties vanuit je eigen werkpraktijk nog resteren. Enkele zaken die in deze 5minuten-presentaties aan de orde komen, zijn bijvoorbeeld:

• Als kwaliteitszorg teveel een hobby is geworden van het management, laten we dan proberen om de kwaliteitszorg van het onderwijs weer op opleidingsnivo te krijgen.
• Na zoveel jaren gewerkt te hebben met het vorige accreditatiestelsel kan het toch niet zo zijn dat het nivo en de toetsing van opleidingen in het hoger onderwijs onder de maat is, en als het zo is dat die mening wel een onderdeel is geworden van de actuele angstcultuur, dan moeten instellingen voor hoger onderwijs die angstcultuur nu zelf doorbreken.
• Als docent vraag je je af welke werkprocessen je nu allemaal moet vastleggen en hoe je jezelf zover krijgt dat je dat ook gaat zien als iets van jezelf.
• Het is leuk om een visitatiecommissie te overtuigen van de kwaliteit van je opleiding, maar durf daarbij vooral ook eerlijk te zijn.
• Naarmate de docenten die afkomstig zijn uit de beroepspraktijk langer docent zijn, zie je bij hen een toename aan onderwijservaring, maar daar staat dan wel een afname van contact met het werkveld tegenover.

Spanning

Als alle vijfminuten-presentaties zijn geweest, maken we een nieuwe ronde, waarbij alle cursisten aangeven wat hen in de presentatie van één van de medecursisten is opgevallen of waar men een vraag of een opmerking bij wil plaatsen. Na een korte pauze krijgen dan de drie aanwezige docenten van de vorige drie bijeenkomsten de gelegenheid om ook kort te reageren op wat ze in het programmadeel vóór de pauze van ons hebben gehoord. Docenten Peter Kwikkers, Pieter Mostert en Paul van Deursen komen ieder tot een reactie vanuit hun eigen expertise, rondom de vier door hen geformuleerde vier items: low trust, stelsel, vastleggen en eerlijk. Genoemd wordt bijvoorbeeld dat er spanning bestaat tussen:

• Enerzijds Interne Kwaliteitszorg (audits) en anderzijds Externe Kwaliteitszorg (inspectie en NVAO);
• Enerzijds Verbeteren (overtuigen) en anderzijds Beoordelen (bewijzen);
• Enerzijds Interne Kwaliteitszorg en anderzijds Verbeteren;
• Enerzijds Externe Kwaliteitszorg en anderzijds Beoordelen.

Bovenstaande spanning leidt ertoe dat het hoger onderwijs steeds meer verkrampt. We zijn er niet over uit of die spanning op afzienbare termijn zal afnemen, of wellicht nog erger wordt. Het zou kunnen zijn dat de ‘ellende’ (want zo werd het genoemd) nog groter wordt als door de invoering van de ‘overheidsbekostiging op excellente kwaliteit van het hoger onderwijs’ de bestuurlijke druk in en op het onderwijs nog hoger wordt.

Werkprocesbeschrijving

Een ander item waarover in deze bijeenkomst wordt gesproken, is het vastleggen van bijvoorbeeld werkprocessen. Veel in het hoger onderwijs is niet vastgelegd. 

• Nog weinig kom je bijvoorbeeld opdrachtbeschrijvingen tegen van werkopdrachten waarmee docenten in onder andere onderwijsontwikkeling aan de slag gaan.
• Veel docenten hanteren een eigen lijst van inlevercriteria van opdrachten, terwijl je er ook voor zou kunnen kiezen om als opleiding één set inlevervoorwaarden voor opdrachten te produceren.
• Handleidingen voor studenten zijn vaak wel beschikbaar, maar waar zijn de handleidingen voor docenten?

Dat er nog meer op schrift kan worden vastgelegd in het hoger onderwijs, is duidelijk, maar waar ligt de grens van wat al dan niet tenminste moet worden vastgelegd?

“Weg met Prince II-modellen”, wordt geponeerd. Die zijn veel te gedetailleerd voor het onderwijs. Processen moeten op hoofdlijnen wèl worden beschreven. Binnen die beschreven werkprocessen moeten docenten dan hun professionele ruimte pakken. Je moet wel proberen om protocollen op schrift te zetten; niet te gedetailleerd, maar je moet wel netjes de dingen vastleggen.

Gespreksitems
Na een korte pauze resteert nog een groot aantal zaken die onze aandacht vragen in deze leergang. Een aantal zaken die vandaag nog de revue passeren, zijn bijvoorbeeld:

• Wàt moeten we doen en hóe moeten we het realiseren dat het eigenaarschap van diverse zaken weer terug wordt gegeven aan wie de ware eigenaar zijn van die zaak;
• Hoe borgen we in de volle breedte de kwaliteit van onderwijsactiviteiten die studenten buiten de hogeschool verrichten, bijvoorbeeld bij een stage of bij een studentenuitwisseling met een buitenlandse hogeschool of universiteit;
• Wanneer is sprake van ‘High Trust’ en ‘Low Trust’, en hoe ga je daar in die situatie mee om?
• Hoe voldoe je toch aan de ‘Body of Skills and Knowledge’ van de specifieke opleiding waarin de student afstudeert, als je het gegeven onderwijs vergaand hebt gedifferentieerd, tot soms op individueel studentnivo?

Gestapelde subjectiviteit
De laatste kwestie die we bespreken, betreft de hiërarchisch opeenvolgende vereisten die in het hoger onderwijs gelden voor wat betreft de kwaliteit waaraan het hoger onderwijs moet voldoen. Zo moet  het hoger onderwijs tenminste voldoen aan het gestelde in de ‘Wet op het Hoger Onderwijs en het Wetenschappelijk Onderzoek’ (WHW). Op grond van de inhoud van die Wet en daarbij uitgaande van wat nationaal en internationaal geldt als kwalitatief goed hoger onderwijs, hanteert de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) haar NVAO-beoordelingskaders bij het beoordelen van instellingen en bij het accrediteren van opleidingen in het hoger onderwijs. De in het Nederlandse hoger onderwijs nog steeds functionerende Visiterende en Beoordelende Instanties (VBI) beoordelen de kwaliteit van de gevisiteerde opleidingen op grond van hun operationaliseringskaders, die zijn afgeleid van die NVAO-beoordelingskaders. En vervolgens gaan visitatiecommissieleden op grond van hun eigen referentiekaders op hun beurt nog weer aan de slag met hun eigen uitwerking van die operationaliseringskaders van de VBI’s. Zo stapelen de diverse opvattingen over kwaliteit van hoger onderwijs zich op en hebben opleidingen van hogescholen en universiteiten zich tot die  (hier en nu zo genoemde) ‘gestapelde subjectiviteit’ te verhouden, om uiteindelijk weer voor accreditatie in aanmerking te komen.

Bestuurlijk overleg
En als dat dan in een kritische context leidt tot onenigheid tussen twee of meer van bovenstaande partijen, kun je het maar beter niet op een juridische zaak laten aankomen, want uiteindelijk zal de rechter de gang van zaken slechts marginaal toetsen. Dan kun je beter als hogeschool een stap eerder in zogenoemd Bestuurlijk Overleg treden met de NVAO, om te bespreken op welke gronden de NVAO bijvoorbeeld in redelijkheid tot een goed oordeel heeft kunnen komen. En nog veel beter is het om in het stadium daarvóór met de visitatiecommissie het gesprek aan te gaan om te bespreken welke beoordelingscriteria visitatiepanelleden hebben aangelegd om tot een kwaliteitsoordeel over de opleiding te komen. Als dat niet meer kan op de visitatiedag zelf, zal dat in de fase moeten waarin het visitatierapport door de visitatiecommissie wordt geschreven. In zo’n geval zou het wel eens aanbeveling kunnen verdienen om in die fase een onafhankelijke derde partij in de onderhandelingen te betrekken, om neutraal in beeld te krijgen waar partijen elkaar beter zouden kunnen gaan verstaan inzake het geconstateerde verschil in visie en inzicht.

Qatar audit in Leeuwarden

Dinsdag 28 juni 2011

De HBO-opleidingen Hotel Management, International Business and Management Studies en Tourism Management die Stenden hogeschool ook op onze Global Campus Site in het Qatarese Doha aanbiedt, worden periodiek geëvalueerd met audits. Dergelijke onderzoeken zijn bedoeld om het onderwijsaanbod en de resultaten daarvan te beschrijven, te analyseren en te beoordelen, teneinde op grond van de resultaten daarvan de gewenste voortschrijdende verbeteringen in dit beroepsonderwijs te realiseren.

Dit jaar zijn onze opleidingen in Qatar aan de beurt voor een externe audit. Die externe audit bestaat uit een onderzoek van één dag in Leeuwarden, gevolgd door een meerdaags onderzoek in juli op de onderwijsvestiging in Qatar. Vandaag start dit onderzoek in Leeuwarden, uitgevoerd door het Haagse evaluatiebureau Hobéon Certificering, die wij als hogeschool de opdracht hebben gegeven om dit onderzoek extern en onafhankelijk te verrichten.

Gedurende de hele dag begeleid ik de briefings en de debriefings die voorafgaan en die volgen op de panelgesprekken die vanmorgen en vanmiddag worden gevoerd. Het auditpanel voert gesprekken met het College van Bestuur, met Heads of School, met Academic Deans, met medewerkers van diverse ondersteunende corporate diensten (Educational Support Office, Finance & Control, Human Resource Management en Quality Assurance) en met docenten van de verschillende examencommissies en docenten die een coördinerende rol vervullen in de contacten tussen de drie opleidingen in Leeuwarden en in Doha.

Aan het eind van de dag presenteert het audit panel haar eerste bevindingen van het onderzoek van vandaag. Het panel benoemt de consistentie die zij aantrof in strategie, beleid, bestuur, management en coördinatie en spreekt uit dat zij als vervolgstap komende maand in Qatar graag wil zien op welke wijze deze aspecten overeenkomen in de organisatie en in het onderwijs van onze drie internationale opleidingen in de Stenden-vestiging in Doha.

UItbreiding van het auditorenteam van Stenden hogeschool

Donderdag 25 november 2010

Binnen Stenden hogeschool houden we de kwaliteit van ons hoger beroepsonderwijs (hbo) goed in de gaten. Regelmatig worden bij alle opleidingen & diensten kwaliteitsmetingen gehouden, om te beoordelen waar nog verbeteringen mogelijk zijn. Zo kennen we bijvoorbeeld: studententevredenheidsmetingen, interne en externe audits, medewerkerstevredenheidsonderzoeken, benchmarks, EFQM-metingen, proefvisitaties & visitaties, moduulevaluaties, medewerkers- en studentenpanels, enquêtes, exit-interviews en nog veel meer kwaliteitsonderzoeken met ons onderwijs, onderzoek en onze dienstverlening als onderzoeksobject. Zo houden we periodiek de vinger goed aan de pols om te reageren met verbeteringen en andere innovaties waar dat gewenst en mogelijk is.

Om te waarborgen dat deze kwaliteitsmetingen een verfrissende werking behouden, worden de kwaliteitsonderzoeken (audits) in steeds wisselende panelsamenstellingen gedaan. Auditpanels bestaan bijvoorbeeld uit interne en externe vertegenwoordigers, uit generalisten en specialisten, uit medewerkers vanuit opleidingen en stafdiensten en uit bijvoorbeeld ook studenten, afgestudeerden (alumni) en werkveldvertegenwoordigers.

Sinds het jaar 2007 biedt onze afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden hogeschool elk jaar een auditcursus aan, teneinde medewerkers (bij) te scholen op het specifieke gebied van kwaliteitsonderzoek. Elk jaar voegen we zo tien tot vijftien medewerkers toe aan het hogeschoolbrede team van auditoren, die in staat zijn om op verantwoorde wijze betrouwbare uitspraken te doen over de kwaliteit van ons onderwijs, ons onderzoek en van onze dienstverlening. De resultaten daarvan leiden altijd tot (het monitoren van) verbetermaatregelen.

De belangstelling van onze hogeschoolcollega's om mee te doen aan deze auditcursus groeit. De belangstelling is inmiddels al groter dan het aantal beschikbare plaatsen. We zien dat als een compliment voor onze auditcursus, die we samen met de organisatie MANS (Management en Arbeid Nieuwe Stijl) hebben opgezet en aangeboden; en het is ook een belangrijke graadmeter voor het kwaliteitsbewustzijn onder onze collega's binnen Stenden hogeschool.

Ook dit jaar hadden we weer een volle cursusgroep voor onze auditcursus. Deze meerdaagse auditcursus bestaat uit een deel audittheorie en auditpraktijk en resulteert in de uitstroom van gecertificeerde auditoren.

Vanmiddag is het hogeschoolteam van gecertificeerde auditoren in periodiek overleg bijeen in Stenden University Hotel om terug te blikken op de audits van het afgelopen jaar en om de werkplanning van de audits die we volgend kalenderjaar zullen houden binnen onze hogeschool op te stellen.

De collega's die dit jaar hun auditcertificaat als resultaat van de Auditcursus 2010 hebben behaald, krijgen vandaag hun auditcertificaat als eerbetoon tijdens dit plenaire auditorenoverleg uitgereikt. Om aan onze studenten en collega's te laten zien wie dit jaar met succes hebben deelgenomen aan de auditcursus, wordt na afloop van het auditorenoverleg een foto gemaakt van de hier en nu acht aanwezige gelauwerde auditoren, teneinde deze foto met bijbehorende tekst binnenkort te publiceren in onze hogeschoolgemeenschap.

COQA-team zeilt op 't Lauwersmeer

Dinsdag 6 juli 2010

Tussen Dokkum en Anjum rijd ik vanmorgen een dreigende lucht met donkere regenwolken tegemoet. Even later rijd ik de regenbui in. Bij de afslag Anjum/Esonstad is het wegdek behoorlijk nat; teken dat het hier al flink heeft geregend. In Oostmahorn aangekomen, breekt de zon echter door de wolken. Dan begint een aanhoudend weerbeeld van flinke zonnige perioden tegen een oerhollandse blauw-witte wolkenlucht. Een frisse wind van zo'n windkracht vier completeert het weerbeeld tot een ware zeildag.

Met ons personeelsteam Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden hogeschool arriveren we rond 9.30 uur op de aanlegsteiger van Esonstad, nabij Oostmahorn, aan de kust van het Lauwersmeer. We monsteren aan op de Volendam 99 (VD-99), een voormalig zeilend vissersschip van de Zuiderzee. Het type is een zogenoemde "Volendammer kwak". Het oorspronkelijke schip is ooit in hout gebouwd, maar vaart nu als stalen schip rond. Het schip is waarschijnlijk rond 1897 gebouwd. De tuigage is robuust, dus voor wie ermee wil zeilen - en dat is wat we vanmiddag gaan doen - betekent het een behoorlijke klus. De VD-99 zeilt vanuit de binnenhaven van Esonstad onder de rook van Oostmahorn.

Schipper-eigenaar Douwe Idzinga verwelkomt ons met koffie en wijst ons de weg naar binnen, waar we gedurende de ochtend onze teamvergadering hebben. Na deze bijeenkomst, aan het begin van de middag, varen we door de Lauwersmeerdijk het Lauwersmeer op. We worden door de schipper allemaal aan het werk gezet om mee te zeilen en dan wordt het zeil gehesen. Een eind verderop in het Lauwersmeer leggen we het zeilschip aan de wal van een eilandje, waar we gezellig met elkaar lunchen.

Daarna begint het serieuze zeilwerk. De zeilen worden gehesen en dan zeilen we gedurende enkele uren over het Lauwersmeer, enkele malen langs de kust van Oostmahorn, dan ook overstag gaand bij de Clevering(spui)sluizen van Lauwersoog. Even na 16.00 uur varen we op de zachtronkende motor de binnenhaven van Esonstad weer binnen, waar we nog een uur met een hapje en een drankje in de zon op het dek van de Volendam 99 aangenaam terugblikken op een genoeglijke teamdag.

Kerstlunch voor het Quality Assurance Team van het Corporate Office

Dinsdag 15 december 2009

In de week voorafgaand aan de kerstvakantie wordt ook hard gewerkt om de laatste zaken die in dit lopende kalenderjaar nog moeten worden afgewikkeld, af te handelen. Ook is het een passende week van terugblikken op het afgelopen jaar en vooruit kijken naar het komende kalenderjaar. En evenals in veel andere organisaties is dit een week van kerstvieringen, kerstdiners, kerstpakketten, kerstborrels, kerstkaarten verzenden, kerstontbijt en alle andere evenementen waar het woord "kerst" vóór kan worden gezet.

Als team van de afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden hogeschool hebben we ervoor gekozen om dit jaar waardig af te sluiten met een kerstlunch, op een dag waarop wij met zijn allen als team aanwezig kunnen zijn. Dat is vandaag. Mooi is dat ook onze met bevallingsverlof zijnde collega Regina vandaag - samen met haar onlangs geboren dochter (zie mijn weblogbericht van 17 november 2009) - met ons aan de kersttafel kan aanschuiven.

We genieten vanmiddag van een heerlijke Kerstlunch in Stenden University Hotel, het leerbedrijf van onze opleiding Hoger Hotel Onderwijs. De Nederlandse en Duitse studenten die ons vandaag bedienen, doen erg hun best om er een aangename bijeenkomst van te maken. De studenten zijn buitengewoon voorkomend, zorgen voor een plezierige sfeer en hebben ook oog voor de baby in ons midden. Gelukkig hoeft deze baby geen genoegen te nemen met een kribbe, zoals we dat uit het Kerstverhaal kennen, maar kan onze jongste gast genoeglijk in de "Maxi Cosy" en heel dicht bij haar trotse moeder zijn.

Als we hebben genoten van al het lekkers en van een aangenaam verpozen, krijgen we van Helma allen de Inspiratie(scheur)kalender 2010 van Stephen Covey mee. We kunnen daarmee weer een heel jaar vooruit.

Kwaliteit als opdracht

Zaterdag 26 september 2009

In augustus 2009 heeft de HBO-raad haar nieuwe verenigingsagenda uitgegeven, met als titel “Kwaliteit als opdracht”. Dit zogenoemde “White Paper” van deze vereniging van hogescholen is het document dat de komende vier jaar zal fungeren als richtinggevend kader voor het beleid van de Nederlandse hogescholen. HBO-raad-voorzitter Doekle Terpstra schrijft ons in zijn aanbiedingsbrief: “Gezamenlijk zullen we de uitdaging aangaan die aan hogescholen wordt gesteld en ik hoop dat “Kwaliteit als opdracht” u hierbij kan inspireren”. Dit nieuwe strategische plan van de 40 hogescholen zet hoog in op onderwijskwaliteit.

In hoofdstuk 1 “Traditie en toekomst” wordt enerzijds gewezen op de oriëntatie van ons hoger beroepsonderwijs op de beroepspraktijk en anderzijds op de rol van de hogescholen in de vertikale mobiliteit, bij de emancipatie van bevolkingsgroepen en de enorme toename van het scholingsniveau van onze beroepsbevolking. Het hoger beroepsonderwijs (HBO) van vandaag en morgen moet zorgen voor onderzoekend vermogen bij studenten, zodat zij later bij kunnen dragen aan vernieuwing in hun beroepspraktijk.

In hoofdstuk 2 “Studie en standaard” wordt de nieuwe standaard van hoger beroepsonderwijs beschreven, waarbij de internationale dimensie wordt genoemd van de vier standaarden: het verkrijgen van een gedegen theoretische basis, het verwerven van onderzoekend vermogen, het beschikken over voldoende professioneel vakmanschap en het ontwikkelen van beroepsethiek en maatschappelijke oriëntatie.

Hoofdstuk 3 “Studiekeuze en student” geeft richting aan formele toelatingseisen, studievoorlichting, intake, studiebegeleiding en verwijzing & selectie als oplossing voor het “trilemma” waar hogescholen momenteel voor zijn gesteld, bestaande uit de noodzaak om de bachelor-standaard te verhogen terwijl de kwaliteit van de instroom onder druk staat, afgezet tegen de taakstelling om het onderwijsrendement te verhogen.

Hoofdstuk 4 gaat over “Diversiteit en differentiatie”. Het zogenoemde “Leven Lang Leren”, dat opgeld doet in onze ook nog eens steeds verder diversificerende samenleving, vraagt de hogescholen om verdergaande differentiatie van het aanbod van hoger beroepsonderwijs. Hogescholen doen derhalve hun uiterste best om naast de reguliere bachelor-opleidingen ook met een passend aanbod van Associate degrees en Professional Master degrees te komen.

In hoofdstuk 5 “Onderwijs en onderzoek” verklaart de HBO-raad dat de hogescholen aan willen en aan zullen sluiten bij de recente verklaring van de Europese onderwijsministers in Leuven: “Higher education should be based at all levels on state of the art research and development thus fostering innovation and creativity in society. We recognise the potential of higher education programmes, including those based on applied science, to foster innovation. Consequently, the number of people with research competences should increase”.

Hoofdstuk 6 “Professional en professionaliteit” gaat uit van de aanname dat de kwaliteit van het onderwijs zowel afhankelijk is van de kwaliteit van de hogeschool-organisatie, als van de kwaliteit van de medewerkers. Evenals binnen alle Nederlandse hogescholen, gaan wij ook binnen Stenden hogeschool verder investeren op beide terreinen. Die handschoen pakken we natuurlijk vooral ook binnen mijn afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden hogeschool op. In ons eerstvolgende teamoverleg hebben we derhalve deze White Paper “Kwaliteit als opdracht” geagendeerd. Met onze portefeuilles “Interne”, “Integrale” en “Externe” Kwaliteitszorg” zullen wij dan ook een wezenlijke bijdrage leveren aan het kwaliteitszorgbeleid van onze hogeschool in het bijzonder en van onze hoger onderwijssector in het algemeen. Ook onze afdeling binnen Stenden hogeschool heeft dus “Kwaliteit als opdracht”.

Begeleidingsgroep Accreditatie voor IBandL & LenE

Maandag 21 september 2009

In de accreditatietrajecten van onze HBO-Bacheloropleidingen "International Business and Languages" (IBandL) en "Logistiek en Economie" (LenE) van onze vestiging van Stenden hogeschool in Emmen zijn we weer een belangrijke fase verder. Op 2, 9 en 16 juni 2009 zijn deze twee opleidingen door de (VBI) Visiterende en Beoordelende Instantie "Certiked vbi" gevisiteerd (zie mijn weblogberichten van 9 juni 2009 en 16 juni 2009), hetgeen ertoe heeft geleid dat we voor beide opleidingen inmiddels de concept-Visitatierapporten in huis hebben.

Certiked vbi stelt ons nu in de gelegenheid om met een bestuurlijke reactie te komen op de beide concept-Visitatierapporten. Om een correcte reactie op bijvoorbeeld feitelijke onjuistheden, etc. op te stellen voor Certiked vbi, heb ik vanmiddag de Begeleidingsgroep Accreditatie voor deze twee opleidingen bijeengeroepen. De Begeleidingsgroep Accreditatie is in accreditatietrajecten primair het adviesorgaan voor ons College van Bestuur (CvB), maar komt ook met allerlei vragen, opmerkingen, suggesties en adviezen, die een opleiding helpen om het accreditatieproces optimaal te kunnen doorlopen.

Al onze opleidingen hebben een eigen Begeleidingsgroep, waarin o.a. een aantal managers van het Corporate Office (CO) en van de Educational Support Organisation (ESO) zitting hebben. Een collega-Dean neemt daarin ook deel, om zich alvast goed voor te bereiden op diens eigen eerstvolgende accreditatietraject. En uiteraard zijn het College van Bestuur en het Management en de Staf van de betreffende opleiding(en) ook altijd aanwezig. Namens de afdeling Quality Assurance (QA) van het het Corporate Office van Stenden hogeschool zit ik deze vergaderingen altijd voor. Het is altijd weer een uitdagende taak om de beste adviezen op tafel te krijgen, die voor het College van Bestuur leiden tot een optimale besluitvorming.

De Stenden-opleidingen IBandL en LenE hebben elk een concept-reactie op hun eigen concept-Visitatierapport opgesteld. Vanmiddag geven alle leden van de Begeleidingsgroep Accreditatie daarop advies aan Klaas-Wybo van der Hoek, de portefeuillehouder Onderwijs van ons College van Bestuur. Aan het eind van dit overleg zijn alle adviezen gegeven en besproken, zijn ter vergadering door het College van Bestuur de gewenste voortgangsbeslissingen genomen en kunnen management en staf van de beide opleidingen nu aan de slag om hun bestuurlijke reactie voor en van het CvB verzendklaar te maken.

Daarna zullen we de beide vastgestelde Visitatierapporten van Certiked vbi in ontvangst nemen en daarmee voor de komende zes jaren de accreditatie aanvragen bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) te Den Haag. In het laatste kwartaal van dit kalenderjaar ronden we deze aanvraagprocedure af.

Teamdag CO-Quality Assurance in Giethoorn

Dinsdag 1 september 2009

Als teamleden van het team Quality Assurance van het Corporate Office (CO-QA) van Stenden hogeschool zijn we vandaag de hele dag in Giethoorn. 's Ochtends vergadert het CO-QA-team in één van de vergaderkamers van Restaurant De Rietstulp in Giethoorn. Daarna volgt het jaarlijkse team-uitje van onze afdeling, dit jaar in en rond Giethoorn.

Zoals te doen gebruikelijk starten we met één van de paragrafen uit het boekje "100 Gouden regels voor kwaliteitsmanagement" (zie mijn weblogbericht van 1 februari 2009). Vandaag staat de "Zorg voor een duidelijke visie en missie" centraal. We blikken vervolgens kort terug op onze werkzaamheden van kwartaal 2 van 2009 en bespreken de actuele taken van het huidige kwartaal, waarbij behalve alle lopende zaken ook het opheffen van geconstateerde knelpunten aandacht krijgt. In het tweede deel van de ochtend staan diverse jaaroverzichten van interne en externe kwaliteitszorg ter afstemming op de agenda. We sluiten af met een bespreking over de wijze waarop we de SWOT-analyse van CO-QA (zie mijn weblogbericht van 24 juni 2009) kunnen inzetten bij het (her)formuleren en operationaliseren van ons afdelingsbeleid.

Aan het eind van de ochtend blijkt dat we vanwege het naderende slechte week ons actieve vaarprogramma van vanmiddag moeten aanpassen. Het wordt dan ook geen Giethoornse punter of fluisterboot dus, maar het nog beschikbaar zijnde alternatief van een standaard vaartocht met gids door Giethoorn, over het Bovenwijde en door het natuurreservaat De Wieden (waar ook een Zilverreiger gezien) in een gelukkig overdekte boot, zodat we tijdens de regenachtige vaartocht droog en beschut zitten. Na een aansluitende wandeling genieten we 's avonds van een heerlijk en informeel diner in het Giethoornse restaurant, waar we vanochtend onze teamdag startten.

Studiedag Accreditatie Techniek in Emmen

Dinsdag 25 augustus 2009

Volgend jaar worden de vijf Techniek-opleidingen van Stenden hogeschool gevisiteerd om voor de komende zes jaar weer het keurmerk te behalen voor het verzorgen van deze vijf technische opleidingen voor hoger beroepsonderwijs in Emmen. Enkele maanden geleden zijn de formele voorbereidingen gestart om tijdens deze zomer het accreditatietraject voor èn met deze opleidingen te starten. Op uitnodiging van Techniek-directeur Ingrid Janssen zijn we met drie medewerkers van de afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden hogeschool aanwezig bij de vandaag gehouden "Studiedag Accreditatie Techniek".

Om alle medewerkers van deze vijf Techniek-opleidingen goed voor te bereiden op het komende visitatie- en accreditatietraject, verzorg ik vanmorgen in Emmen een presentatie over kwaliteitszorg en accreditatie in het algemeen, over het proces dat we daartoe met zijn allen gaan doorlopen èn over de verschillende rollen die alle betrokken partijen in een volledig accreditatietraject vervullen. Daarna verzorgt onze Manager Quality Assurance Helma te Velde een presentatie over de onderwerpen, facetten en criteria die op grond van het Nederlandse Accreditatiekader in de komende maanden tijdens het zelfevalueren en visiteren centraal zullen staan. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van de onderzoeksresultaten, die de opleiding in het voortraject in het kader van de interne kwaliteitszorg produceerde.

Tijdens de middag komen de medewerkers van de vijf Techniek-opleidingen bijeen om met hulp van onze collega's van het Quality Center van de Stenden-Educational Support Organisation (ESO) een eigen plan van aanpak op te stellen voor de komende maanden van zelfevalueren, visiteren en accrediteren. Het is een goede zaak om tijdens zo'n studiedag aan het begin van het nieuwe collegejaar als directie, onderwijzend en ondersteunend personeel volle aandacht te geven aan het accreditatietraject dat we gezamenlijk starten, teneinde in 2011 opnieuw te worden geaccrediteerd.