Zevenwoudenpad

Zaterdag 28 januari 2012

Wandelgids Zevenwoudenpad

Zevenwoudenpad
Het Zevenwoudenpad is het langeafstandswandelpad (LAW 1-1) van het Friese Lauwersoog naar het Overijsselse Steenwijk, over een afstand van 155 kilometer. Dit LAW is - zoals te doen gebruikelijk - met de horizontale wit-rode strepen in beide richtingen gemarkeerd, zodat je als wandelaar met een duidelijke bewegwijzering zowel noord>zuid als zuid>noord kunt lopen. Het Zevenwoudenpad is goed beschreven in de wandelgids ‘Zevenwoudenpad’, met als onderschrift ‘Wandelen door het oosten van Friesland’.

Friese Woudenpad
In oktober 2010 heeft het Zevenwoudenpad een nieuwe naam gekregen. Het wandelpad loopt langs het Nationaal Park Lauwersmeer, de Friese Wouden, het Drents-Friese Wold en de Weerribben. De naam ‘Zevenwoudenpad’ is inmiddels vervangen door de nieuwe naam: ‘Friese Woudenpad’. Een nieuwe wandelgids is daartoe gepubliceerd. In de periode van december 2007 tot en met maart 2008 hebben Durkje en ik dit pad bewandeld, dus in de periode dat het pad nog Zevenwoudenpad werd genoemd. Om die reden gebruik ik hier nog de oude naam ‘Zevenwoudenpad’.

Van Lauwersoog naar Steenwijk
Het pad begint bij de Waddenzee in het open Friese zeeklei-landschap. Ten zuiden van de Friese Elfsteden-stad Dokkum verandert het landschap aanmerkelijk. Je komt voorbij Dokkum in de Dokkumer Wouden, bekend om haar lintbebouwing met smalle, langgerekte kavels, die zijn afgezet met elzenhagen, de zogenoemde ‘beamwâllen’. Ten zuidoosten van Drachten kom je op de zandruggen, waar de riviertjes Koningsdiep, Tjonger en Linde doorheen stromen. Hier beginnen ook de bossen, de heidevelden en de open beekdalen. Het laatste traject tot aan Steenwijk is een bijzonder fraai stuk; vanuit Fryslân door het karakteristieke esdorpenlandschap van Zuidwest-Drenthe naar het Overijsselse Steenwijk.

Varianten
Het Zevenwoudenpad kent de volgende twee varianten:

• Ten noorden van Holwerd kun je vanaf het Friese Kustpad (LAW 5-4) in zuidelijke richting naar Dokkum lopen. Vanuit Dokkum volg je dan de standaaardroute van het Zevenwoudenpad in zuidelijk richting. Maar je kunt ook een ronde door noordoost-Fryslân wandelen, door het Zevenwoudenpad op de gebruikelijke plaats bij Lauwersoog te beginnen, om vervolgens over het Zevenwoudenpad via Dokkumer Nieuwe Zijlen naar Dokkum te wandelen, waar je het Zevenwoudenpad verlaat, om eerst in noordelijke richting over het alternatieve tracé naar Holwerd te lopen, waarna je in oostelijke richting over het Friese Kustpad terug kunt wandelen naar Lauwersoog.
• De tweede variant begint ten zuiden van Ureterp. Je kunt vanaf de splitsing de oostroute naar de Tjonger lopen langs Donkerbroek en/of vanaf die splitsing de westroute naar de Tjonger nemen via Beetsterzwaag. Durkje en ik hebben zowel deze oostroute als ook de westroute gelopen.

175 kilometer in 8 wandeldagen
We hebben het Zevenwoudenpad in de volgende trajecten bewandeld:

1. Van Lauwersoog naar Dokkumer Nieuwe Zijlen op 22 december 2007; 15,5 km;
2. Van Dokkumer Nieuwe Zijlen naar Broeksterwoude op 24 december 2007; 20 km;
3. Van Broeksterwoude naar Eastermar op 3 februari 2008; 20 km;
4. Van Eastermar naar Drachtstercompagnie op 9 februari 2008; 24 km;
5. Van Drachtstercompagnie via de Westroute-variant naar Hoornsterzwaag op 10 februari 2008; 24 km;
6. Van Drachtstercompagnie via de Oostroute-variant naar Hoornsterzwaag op 24 februari 2008; 22,5 km;
7. Van Hoornsterzwaag naar Vledder op 25 februari 2008; 24 km;
8. Van Vledder naar Steenwijk op 28 maart 2008; 25 km.

Friese terpen als innovatie

Woensdag 16 november 2011

Terpen en dijken
Moeten terpen weer een functie krijgen in het Nederlandse landschap? En is het wel zo verstandig dat we de veiligheid van Nederland qua zeewaterkering grotendeels afhankelijk houden van die dunne lijnen in het landschap, van onze zeedijken? Vanavond organiseren we als VU-connected over dergelijke vraagstukken een Debatcafé in Tresoar te Leeuwarden.

Debaters
Twee debaters zijn hiertoe uitgenodigd. De eerste debater is Gilles de Langen, bijzonder hoogleraar aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit te Groningen, tevens werkzaam als provinciaal archeoloog voor de provincie Fryslân. De tweede debater is Harry Boon, dagelijks bestuurslid van het Wetterskip Fryslân. Onder leiding van onze vaste gespreksleider Siem Jansen debatteren zij vanavond in Debatcafé Fryslân over een mogelijk nieuwe rol van Friese terpen.

Debatcafé Fryslân
Het Debatcafé Fryslân is een samenwerkingverband tussen VU-connected, het Friesch Dagblad en Tresoar. Regelmatig wordt door ons een discussie georganiseerd over actuele regionale thema’s, tussen enerzijds wetenschappers en anderzijds experts uit de Friese praktijk. Het gesprek staat altijd onder leiding van Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij.

Friese terpen als innovatie
Bieden onze Friese terpen nog kansen voor innovatie? Kunnen terpen in een nieuwe uitvoering van de 21e eeuw in alle delta’s van de wereld bijdragen aan de vergroting van veiligheid en aan verbetering van het landschap, economie en cultuur? Gilles de Langen ziet voor nieuwe terpen geen grote rol meer weggelegd in Nederland. “Friese terpen kunnen enkel tot inspiratie dienen in gebieden waar de zee nog steeds breed kan binnentreden”, zo stelt hij.

Gilles de Langen
- Op een terp zat men vroeger alleen bij hoge vloed;
- De vroege ontginningen van de veengebieden in het achterland hebben het landschap ontwricht, want er moesten binnendijken komen vanwege de bodemdaling;
- Door het aanleggen van buitendijken kon het nog binnengestroomde zeewater niet meer weg, zie bijvoorbeeld de Watersnoodramp van 1953 in Zeeland;
- Door buitendijks aanslibben liggen de buitendijkse kwelders hoger dan het binnendijkse kwelderland;
- We weten dat Fryslân vroeger vóór de bedijking ook al betrekkelijk dichtbevolkt en welvarend was;
- We weten eigenlijk nog maar weinig over de geschiedenis van de vroege bedijking; zo weten we bijvoorbeeld niet wie daar vroeger leiding aan gaf, maar we weten wel dat er in die tijden al sprake was van leiderschap;
- Ik ben geen voorstander van het doorbreken van dijken, want door alle ingrepen in het landschap kan er tegenwoordig geen sprake meer zijn van een goed evenwicht tussen natuurlijk in- en uitstromen van zeewater;
- Het eerste type dijken in Fryslân bij bijvoorbeeld Dongjum en Peins van zo’n 22 eeuwen geleden werd al aangelegd met het oogmerk om via kunstmatige aanslibben hoger liggende stukken land te verkrijgen;
- We staan aan het begin van het moderne terpenonderzoek;
- Ik spreek alleen maar over terpen als ze liggen in een gebied waar de zee snel komt en ook snel weer gaat; die nieuwe terpen van tegenwoordig, dat zijn geen terpen;
- Terpen moeten we behouden zoals ze zijn, en ze beschouwen als industrieel monument; alleen als ze bijvoorbeeld aangetast raken door uitdroging, zouden we ze moeten inkapselen met grondsuppletie, om ze te conserveren.

Harry Boon
- Dijkaanleg heeft ons ook heel veel rijkdom gebracht;
- Terpen hebben hun primaire taak van zeewaterkering verloren;
- Terpen zijn niet geschikt als eerstelijns veiligheid als waterkering;
- Ik zie het niet zitten om de zee binnen de zeewaterkering weer vrij spel te geven;
- Als de zee binnendijks weer vrij spel krijgt, vraagt dat om een ingewikkelde functieverandering van binnendijkse gronden;
- Vooralsnog zie ik qua zeewaterkering alleen nog maar technische oplossingen, teneinde de problemen van verzilting (je zou kunnen kiezen voor bijvoorbeeld andere teelten) en van zeewaterspiegelstijging tegen te gaan;
- Voor bedijking en voor waterhuishouding had je ook vroeger al centraal gezag nodig;
- Tot aan 1953 ‘dempten we in Nederland de sloot pas als het kalf al verdronken was’; pas vanaf de Zeeuwse watersnoodramp proberen we grote watersnoodrampen te voorkomen;
- Voor nieuwe bredere zeedijken inclusief dijkbewoning heb je veel grond nodig en behalve dat het veel te duur is, keren ook de huidige landfuncties en de natuurwetgeving dergelijke initiatieven;
- Die nieuwe terpen geven een vreemd ruimtebeslag; ik zie meer in het verhoogd aanleggen van hele nieuwbouwwijken;
- Nieuwe terpen zouden wel heel goed werk kunnen doen in grote rivierdelta’s in het buitenland; denk maar aan de rivierdelta’s van de Ganges in India en van de Mississippi in de Verenigde Staten;
- We bereiden momenteel twee nieuwe uitwateringszeegemalen voor, te weten een kleine bij Vijfhuizen in 2013 en een hele grote bij Lauwersoog in 2015.

Lanterfanten over Route 1.2 op Schiermonnikoog

Zaterdag 2 april 2011

In Simmerdei yn'e Maitiid op Skiermûntseach.

Na de verdrietige, drukke dagen van de afgelopen twee weken, gecombineerd met de zomerse weersvoorspelling voor vandaag, leek het Durkje en mij een heilzaam besluit om ons deze zaterdag niet op allerlei zakelijke werkzaamheden te richten, maar eens weer een dag aan de wandel te gaan. Aangezien prachtig weer wordt verwacht met temperaturen die oplopen tussen de 20 en 24 graden Celsius, besluiten we er een eilanddag van te maken. We hebben nog een wandeldag op Schiermonnikoog in de planning staan, dus dat wordt onze bestemming vandaag. We bewandelen vandaag route nummer 1.2. van de wandelgids 'Friesland voor lanterfanters', hetgeen een voettocht van 24 kilometer is. Wandelgidsauteur Fokko Bosker gaf aan deze wandeling het thema mee: 'Natuur krijgt vrije hand op Schiermonnikoog; een eiland als reservaat'.

Met de bijna volle veerboot 'Monnik' vertrekken we rond 9.45 uur vanaf Lauwersoog naar Schiermonnikoog. Om 10.30 uur start onze wandeling vanaf de aanlegsteiger van de veerboot op Schiermonnikoog. Achter de Waddenzeedijk lopen we in oostelijke richting naar het Dijkpad door de eerste uitloper van de duinen. Daarna volgen we het Kwelderpad, waarbij we via een houten brug een brede slenk oversteken in de richting van het uitzichtspunt boven op de Kobbeduinen.

Aan de oostzijde van de Kobbeduinen wordt het minder druk. Hier op het Douwe Hoekstra pad mogen alleen wandelaars over de drassige kwelders lopen. Over twee weken worden deze kwelders afgesloten, aangezien dit een belangrijk broedgebied is voor de vele watervogels die hier nu al met veel kabaal verblijven. We willen naar de oostelijk gelegen Willemsduin, maar dat wordt ons moeilijk gemaakt, omdat we tweemaal voor een brede, met water gevulde slenk komen te staan, waar het pad doodloopt, aangezien er geen bruggetjes over de slenk liggen. Tweemaal lopen we in noordelijke richting langs de slenk om een smaller deel te vinden waar we de slenk over kunnen steken. Hier zie je nagenoeg geen wandelaars meer, maar des te meer volgels en konijnen. Nabij de Willemsduin houden we een rustpunt in een duinvallei. Dit is het meest oostelijke punt van onze wandeldag van vandaag.

Tussen de duinen door lopen we dan naar het Oosterstrand aan de Noordzeekust; langs Paal 13, 12 en 11, aan de noordzijde van de duinenrij. Vanaf Paal 10 gaan we verder aan de zuidzijde van de duinenrij, over het Waterstaatspad, met links van ons een groot rietveld en een brede slenk. Bij Paal 7 nemen we de strandopgang, om daar over het strand naar de vloedlijn te lopen, ter hoogte van het strandpaviljoen. Vanaf dit badstrand lopen we door de duinen over het Johannes de Jong pad. Daar pauzeren we op een bankje. Over het Reddingspad lopen we tussen duinen en drassige duinvalleien naar het veel hoger geleden Vredenhof, een begraafplaats met enkele tientallen zeemansgraven en oorlogsgraven. We ontmoeten hier weer de Braziliaanse chiropractor, die vanmorgen ook bij ons aan tafel zat op de veerboot. We ontmoeten dit fietsend stel vandaag enkele malen op verschillende plaatsen langs onze wandelroute. Vanaf Vredenhof lopen we naar de hoog op een duin gelegen Wassermann Bunker, het restant van een Duitse bunker uit de Tweede Wereldoorlog.

Via een fietspad door de duinen en het Kronkelpad door duin en bos, komen we op het Bospad aan de noordwestzijde van de Schiermonnikoogse duinen. Via achtereenvolgens Jacobspad, Scheepstrapad en nogmaal Jacobspad gaan we door de duinen in zuidelijke richting langs camping Seedúne, langs het voetbalveld en het zwembad naar het enige dorp van dit eiland: Schiermonnikoog. Aan de Langestreek en de Middelstreek is het gezellig druk, vanwege de vele wandelende en fietsende toeristen, die hier en daar de terrassen vol bezetten. Na een korte pauze bij de grote walviskaken in het dorpscentrum, wandelen we via de Westerburenweg het dorp uit, in de richting van de Westerplas. Over de dijk lopen we in zuidelijk richting tussen grote groepen ganzen en eenden door naar het Banck's Monument boven op de Waddenzeedijk.

Daar zien we de veerboot vertrekken vanuit Lauwersoog. Over de Waddenzeedijk lopen we ten zuiden van de Bancks Polder langs de oude veerdam (nu jachthaven) naar de huidige aanlegsteiger van de veerboot. Om 18.00 uur zijn we bij de veerboot, op het moment dat de veerboot bijna arriveert vanuit Lauwersoog. Om 18.30 uur vertrekken we met alweer een volle veerboot naar Lauwersoog aan vaste wal.

We hebben vandaag zo'n zeveneneenhalf uur gedaan over onze wandeltocht. De hele dag was het schitterend weer. De temperatuur is boven de 20 graden Celsius geweest. Af en toe verkoelde de zuidenwind aangenaam, maar waar we vol op de zon en uit de wind liepen, was het behoorlijk warm. Kortom, een topdag om buiten te zijn. Je ziet alle toeristen om je heen in de duinen, op het strand, op te terrassen, wandelend en fietsen ook genieten van het heerlijke weer. Een mooie zomerse dag van dit voorjaar op Schiermonnikoog.

COQA-team zeilt op 't Lauwersmeer

Dinsdag 6 juli 2010

Tussen Dokkum en Anjum rijd ik vanmorgen een dreigende lucht met donkere regenwolken tegemoet. Even later rijd ik de regenbui in. Bij de afslag Anjum/Esonstad is het wegdek behoorlijk nat; teken dat het hier al flink heeft geregend. In Oostmahorn aangekomen, breekt de zon echter door de wolken. Dan begint een aanhoudend weerbeeld van flinke zonnige perioden tegen een oerhollandse blauw-witte wolkenlucht. Een frisse wind van zo'n windkracht vier completeert het weerbeeld tot een ware zeildag.

Met ons personeelsteam Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden hogeschool arriveren we rond 9.30 uur op de aanlegsteiger van Esonstad, nabij Oostmahorn, aan de kust van het Lauwersmeer. We monsteren aan op de Volendam 99 (VD-99), een voormalig zeilend vissersschip van de Zuiderzee. Het type is een zogenoemde "Volendammer kwak". Het oorspronkelijke schip is ooit in hout gebouwd, maar vaart nu als stalen schip rond. Het schip is waarschijnlijk rond 1897 gebouwd. De tuigage is robuust, dus voor wie ermee wil zeilen - en dat is wat we vanmiddag gaan doen - betekent het een behoorlijke klus. De VD-99 zeilt vanuit de binnenhaven van Esonstad onder de rook van Oostmahorn.

Schipper-eigenaar Douwe Idzinga verwelkomt ons met koffie en wijst ons de weg naar binnen, waar we gedurende de ochtend onze teamvergadering hebben. Na deze bijeenkomst, aan het begin van de middag, varen we door de Lauwersmeerdijk het Lauwersmeer op. We worden door de schipper allemaal aan het werk gezet om mee te zeilen en dan wordt het zeil gehesen. Een eind verderop in het Lauwersmeer leggen we het zeilschip aan de wal van een eilandje, waar we gezellig met elkaar lunchen.

Daarna begint het serieuze zeilwerk. De zeilen worden gehesen en dan zeilen we gedurende enkele uren over het Lauwersmeer, enkele malen langs de kust van Oostmahorn, dan ook overstag gaand bij de Clevering(spui)sluizen van Lauwersoog. Even na 16.00 uur varen we op de zachtronkende motor de binnenhaven van Esonstad weer binnen, waar we nog een uur met een hapje en een drankje in de zon op het dek van de Volendam 99 aangenaam terugblikken op een genoeglijke teamdag.

Friese Kustpad van Blija naar Lauwersoog

Zondag 18 mei 2008

Het laatste traject van het Friese Kustpad staat vandaag op het wandelprogramma van Durkje en mij. Het is de route van Blija naar Lauwersoog, over een afstand van 27 kilometer.

Met de klanken van het orgelspel vertrekken we aan de voet van het koor van de oude dorpskerk van Blija. Bij de zeedijk aangekomen, gaan we in oostelijke richting en passeren al spoedig de Holwerder pier, vanwaar de veerboot naar Ameland gaat. Over de Nieuwe Zeedijk komen we ten noorden van Ternaard bij 't Skoar, het buitendijks natuurgebied van de schoorsterpollen. Dit is één van de weinige gebieden in Nederland waar het nog echt stil is.

En dan alsmaar verder over en langs de zeedijk door de Waddenzeekustdorpen Wierum, boven Nes langs en dan door Moddergat en Peazens. Voorbij de Peazemerlânnen buitendijks en de Bantpolder binnendijks passeren we op een gegeven moment de Cleveringsluizen en komen daar op ons eindpunt bij de veerhaven van Lauwersoog, vanwaar de veerboot naar Schiermonnikoog vertrekt.