Friesland voor lanterfanters - deel 4

Dinsdag 4 juni 2013 

Cover van deel 4 van de wandelgids

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten zoals de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars.
De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen.
Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. Dit vierde deel kreeg ik van Sinterklaas op de Pakjesavond van 5 december 2010. De eerste drie deeltjes kwamen al eerder - namelijk in het jaar 2007 - uit.

Deel 4
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het vierde deel van deze wandelserie ook gelopen. Het vierde deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in voornamelijk het noorden van Fryslân. Je wandelt in het gebied rond Leeuwarden, onder andere in het voormalige Westergo, in het voormalige Oostergo en in het gebied van de voormalige Middelzee, dat vroeger tussen Oostergo en Westergo lag, en daar uiteraard nu nog ligt. Ook enkele dorpen ten zuiden van Leeuwarden worden tijdens deze wandelingen van deel 4 bezocht.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het af en toe niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen.
Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel vier laat je als het ware in uitwaaierende lussen rondom de provinciehoofdstad Leeuwarden heen en terug lopen. Vanuit Leeuwarden kom je dan in plaatsen zoals: Stiens, Veenwouden, Burgum, Grou, Mantgum en Dronrijp. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 17,8 kilometer, variërend van 13 tot 27 kilometer per dag, in totaal dus 178 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 april 2013 van Leeuwarden via Wyns naar Stiens en via Koarnjum weer terug naar Leeuwarden, 22 kilometer;
2. Op 28 mei 2012 van Leeuwarden via Wyns naar Oentsjerk en via Miedum weer terug naar Leeuwarden, 18 kilometer;
3. Op 5 juni 2011 van Leeuwarden naar Veenwouden, 17 kilometer;
4. Op 4 juni 2011 van Veenwouden naar Earnewâld, 19 kilometer;
5. Op 2 juni 2011 van Earnewâld naar Grou, 17 kilometer;
6. Op 9 mei 2013 van Leeuwarden via Beetgum naar Dronrijp en via Deinum weer terug naar Leeuwarden, 27 kilometer;
7. Op 12 mei 2013 van Mantgum naar Deinum, 13 kilometer;
8. Op 22 april 2012 van Deinum naar Leeuwarden, 14 kilometer;
9. Op 13 januari 2013 van Leeuwarden door de Louwsmarpolder naar Lytse Geast en via Nieuwe Wielen weer terug naar Leeuwarden, 17 kilometer;
10. Op 21 april 2012 een stadswandeling door Leeuwarden, 14 kilometer.

Lanterfanten over Route 1.3 van Anjum naar Holwerd

Zondag 5 mei 2013 - Bevrijdingsdag

Hoog opgestapelde pootaardappelkisten bij Ternaard

 













De laatste route van deel 1
In het eerste deel van de wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters' staan tien voetreizen beschreven. Vandaag zullen Durkje en ik de laatste van die tien van dit eerste deel lopen. Het gaat om route 1.3, van Anjum naar Holwerd, over een afstand van 27 kilometer.
Vanuit Stiens brengen we eerst een auto naar het eindpunt voor vandaag, in Holwerd. Dan rijden we door met de andere auto naar het beginpunt van vandaag, het molenmuseum van Anjum. Vanuit Anjum vertrekken we om 9.00 uur. De temperatuur is 11 graden Celsius en het is nog half bewolkt. De temperatuur loopt bij een steeds meer doorbrekende zon langzaam op, waardoor we vanaf de eerste rustpauze zonder jas en na de tweede pauze ook al zonder trui kunnen lopen. Aangenaam wandelweer dus, en bovendien vandaag ook een heel mooie, gevarieerde route.

Waakzaam voor wassend water
Vanuit Anjum lopen we aan de buitenzijde van de oude binnendijk in de richting van Paesens. Achter deze binnendijk liggen oude boerderijen. De oude doorgangen in deze voormalige zeedijk kunnen bij nood nog worden gesloten met de dikke houten balken die in de nabijheid van deze dijkdoorgangen liggen. Gezien de hoogte van de verderop gelegen deltadijk zullen ze waarschijnlijk - en hopelijk - nooit meer nodig zijn. Maar waakzaam als de Nederlanders zijn voor het wassende water, zijn de bewoners achter deze voormalige zeedijk klaar voor bijvoorbeeld een dijkdoorbraak in de nieuwe Waddenzeedijk.
Het valt me overigens op dat het oudste deel van één van de huisjes aan de voet van de binnendijk indertijd is gebouwd van 'Alde Friezen', ofwel; eeuwenoude kloostermoppen.

Paesens-Moddergat en Nynke fan Nes
Vanaf de plaats waar de oude binnendijk zich voegt bij de nieuwe deltadijk wandelen we naar Paesens. Door Paesens lopen we verder naar Moddergat, naar museum 't Fiskershûske. Het museum is op dit moment (nog) gesloten. Het is ook nog maar 10.00 uur.
We lopen via de doorgaande weg vanuit Moddergat weer terug naar het zusterdorp Paesens. Van daaruit gaan we door het open veld over een fietspad langs een slingerende kreek. We blijven dit fietspad langs het water volgen, totdat we aankomen in het dorp Oosternijkerk. Van daaruit wandelen we naar het dorpje Nes.
Als we de romaanse dorpskerk van Nes zijn gepasseerd, komen we langs het standbeeld van de Friese schrijfster Nynke fan Hichtum (1860-1939), die hier in Nes is geboren. Niet alleen van haar boeken (bijvoorbeeld 'Afkes tiental', maar ook vanwege haar huwelijk met Pieter Jelles Troelstra is deze Sjoukje Bokma de Boer (want dat is haar echte naam) beroemd geworden.

Wierum
Vanuit Nes volgt een mooi traject door het open landschap. We volgend hier de routeaanwijzigingen van de zogenoemde 'Historische Wandelpaden', die hier langs de randen van weiden en akkers door het open veld lopen.
Deze veldpaden voeren ons naar het dijkdorpje Wierum, waar de dorpskerk bijna tegen de voet van de hoge Waddenzeedijk staat. We zijn van plan om hier bij het eetcafé koffie te drinken, maar dat genot wordt ons niet gegund, want ook hier is de horeca (nog) gesloten. Toch pauzeren we hier even om wat te eten en te drinken van het door ons meegenomen lunchpakket.

't Skoar en Ternaard
In Wierum beklimmen we de Waddenzeedijk en dan lopen we eerst over de zeedijk verder. Als we het buitendijks land bij 't Skoar bereiken, gaan we buitendijks verder over een laag dijkje dat om 't Skoar heen ligt, aan de zeezijde. Op de horizon zien we we aan de overzijde van de Waddenzee het eiland Ameland voortdurend volop in de zon liggen.
Waar 't Skoar eindigt in een knik in de veel hogere deltadijk, gaan we over de Waddenzeedijk heen, om aan de overzijde aan de voet van de oude binnendijk in de richting van het dorp Ternaard te gaan.
In het centrum van Ternaard, nabij de kerk nemen we onze tweede rustpauze op een bankje in de zon bij het oorlogsmonument van Ternaard. Een krans, een wit bloemstuk en enkele bosjes snijbloemen staan en liggen hier op het monument, als stille getuige van de Dodenherdenking van gisteravond.

Langs Gaikemazathe naar Holwerd
Langs hoog opgestapelde pootaardappelkisten van een aardappelboer verlaten we Ternaard over een smal fietspaadje door het open veld. Midden in het veld passeren we Gaikemazathe. De naam belooft een mooie statige boerderij, maar het enige dat we hier op het boerenerf aantreffen, is een grote Romneyloods en een piepklein oud arbeidershuisje. Over een landbouwpad komen we langs deze zathe - of wat er nog van resteert - en gaan we verder richting Holwerd. Daarna volgt nog een kilometers lang traject over smalle asfalwegen naar Holwerd.

Einde deel 1 van Friesland voor lanterfanters
Door het centrum van Holwerd lopen we naar de oude dorpskerk aan de noordzijde van het dorp, waar we vanmorgen vroeg onze auto parkeerden. Het is nu 14.30 uur, dus de 27 kilometers hebben we afgelegd in 5,5 uren, gemiddeld dus zo'n 5 kilometer per uur, inclusief rusttijd.
Met de auto rijden we naar Anjum om daar de andere auto af te halen, die we hier vanmorgen parkeerden. Daarna rijden we terug naar huis, terugblikkend op een hele mooie wandeldag.
Met deze wandeldag sluiten we deel 1 van 'Friesland voor lanterfanters' af.

Lanterfanten over Route 4.9 Leeuwarden - Lytse Geast v.v.

Zondag 13 januari 2013

Over een polderdijkje bij boerderij Louwsmar in de Louwsmarpolder

 
















Winterwandeling
Met de voorspelling van temperaturen rond het vriespunt, halfbewolkt, een kleine kans op neerslag en een weercijfer 8 beloofde het voor vandaag een mooie wandeldag te worden. Na alle regen van de afgelopen weken is dat een opluchting; eindelijk weer eens langdurig buiten zijn, zonder je zorgen te hoeven maken over regen.
Durkje en ik lopen vandaag route 9 van het vierde deel van de wandelgidsenserie 'Friesland voor Lanterfanters.

17 of 27?
De wandelgids geeft aan dat deze route een lengte heeft van 17 kilometer. Als geoefende wandelaar kun je met een blik op de kaart inschatten dat deze afstandsmeting hoogstwaarschijnlijk wat aan de te lage kant is. Uiteindelijk zijn we met een hele korte lunchpauze ruim vijf uren en een kwartier onderweg, wat ons doet vermoeden dat de werkelijke afstand dichter bij 27 kilometer dan bij 17 kilometer ligt. De reële afstand van de gehele route zal waarschijnlijk zo rond de 25 kilometer zijn.

Potmarge
We starten bij het NS-hoofdstation van Leeuwarden en dan lopen we naar de Potmarge, om langs dit oude riviertje in oostelijke richting te lopen, nu eens aan de zuidzijde, dan weer aan de noordzijde van de Potmarge. We gaan over het Potmargepaad achtereenvolgens onder de Oostergoweg door, onder de Drachtsterweg door en als we dan ook onder de Langdeelstraat door zijn gegaan, gaat het Potmargepaad over in de Oude Lune, tot aan Wide Greons.

Froskepôle
Daar steken we via de brug van de Aldlânsdyk de Wide Greons over, om aan de overzijde langs de Wide Greons en het Woudmansdiep naar het 'eiland' Froskepôle te lopen. Daar maken we een ronde over dit langgerekte schiereiland.
Via de Avondsterweg, de Zuiderkruisweg en de Planetenlaan gaat het dan verder naar het Alddeel.

Louwsmarpolder
Aan de overzijde van het Alddeel komen we op de Rustenburgerweg, die ons de toegang geeft tot de Louwsmarpolder. Ter hoogte van de boerderij van biologische boer Gerben Engwerda begint een smal fietspaadje over de polderdijkjes van de Louwsmarpolder.
Na een korte lunchpauze op een bankje in de aangename winterzon gaan we verder in oostelijke richting over de lange rechte Louwsmarwei. Daarna buigt de route op het meest oostelijke punt af naar het noordwesten.

Lytse Geast
Over de Symen Halbeswei lopen we dan naar het gehucht Lytse Geast.
Vanuit Lytse Geast gaat het in westelijke richting over de Rustenburgerweg weer richting Leeuwarden terug.
Verderop gaat het dan in noordelijke richting verder over de Alddiel, langs de molen Swarte Prinsch tot aan de overweg van de spoorlijn Groningen <> Leeuwarden. Een trein passeert deze overweg vlak nadat wij het spoor zijn overgestoken.

Camminghaburen
Ter hoogte van de Merjedobbe slaan we linksaf, om langs de schaapskudde aan de zuidkant van de Nije Wielen in de richting van Leeuwarden te lopen.
We wandelen de Leeuwarder wijk Camminghaburen binnen, om daar vanaf Uilenburgstate deze waterrijke woonwijk te doorkruisen in de richting van het wijkwinkelcentrum.
Aan de westzijde van Camminghaburen gaan we via een fiets-en voetgangstunnel onder de Anne Vondelingweg door.

Stadswandelen in Leeuwarden
Via het Kalverdijkje, door de woonwijk Schieringen en over het Cambuurpad gaat het dan verder, om aan de overzijde van de Bleeklaan de stadsgracht bij Hoeksterpad over te steken, om zo het oude stadscentrum van Leeuwarden weer binnen te wandelen.
Langs de Bonifatiuskerk, over het Bonifatiusplein en langs het standbeeld van Bonifatius komen we bij en langs de binnenstadsgracht van de Voorstreek.
Tenslotte gaat het langs het Leeuwarder Waaggebouw door het winkelcentrum weer terug naar het NS-hoofdstation, waar we halverwege de middag arriveren na een prachtige winterse wandeldag.

Winterlicht
Dit was wederom een verrassend mooie wandelroute. We hebben al veel in en vooral rond Leeuwarden gewandeld, maar deze streek ten zuidoosten van Leeuwarden hadden we nog nooit bewandeld.
Het weer was vandaag prachtig, veelal bewolkt, maar zo halverwege de dag ook een aantal hele mooie zonnige perioden. Dan zorgen de blauwe lucht en het mooi gekleurde licht van de winterzon voor schitterende foto-impressies met hele mooie kleuren.

Winterpracht
Omdat de temperatuur vandaag schommelt tussen één graad onder en één graad boven nul, blijft de meeste rijp mooi zitten op de graslanden, op de bomen en in het riet. Langs de oevers van de sloten zien we hier en daar enkele Blauwe Reigers in hun pogen een winterhapje te vangen, voordat de sloten in de komende dagen dicht zullen vriezen. Hier en daar ligt door de vorst prachtig vormgegeven 'bomiis' in de door het zware landbouwverkeer kapotgereden wegbermen. En op enkele smalle waterlopen en stilstaande waterpartijen ligt al een dun laagje ijs, zij het nog zo fragiel dat er van schaatsen vandaag op deze plaatsen geen sprake kan zijn. Maar fietsen en wandelen in deze vroege winterpracht is hier volop mogelijk.

Friesland voor lanterfanters - deel 3

Cover van de wandelgids

Maandag 10 september 2012

Wandelen in Fryslân is populair
‘Slow Tourism’ wint aan belangstelling, ook in Nederland. Langeafstandswandelen – bijvoorbeeld - is momenteel in. Wandeltochten in het hele land, en zeker ook in Fryslân, trekken grote aantallen wandelaars; denk maar aan de succesvolle vierjaarlijkse Slachtemarathon. Ook de wandelroute van het Fries-Overijsselse Jabikspaad geniet een groeiende naamsbekendheid. Dit jaar verscheen al weer de zesde druk van de populaire wandelgids van dit Friese pelgrimspad. Fryslân biedt steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in grote en kleine groepen, in tweetallen en individueel wint nog steeds aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf bewoog natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in het jaar 2010.

De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

• Deel 2 met tien wandelingen over totaal 267 kilometer door Oost-Fryslân beschreef ik in mijn weblogbericht van 1 november 2011.

Deel 3
Inmiddels – na gisteren - hebben Durkje en ik ook alle tien wandelingen van het derde deel van deze wandelserie gelopen. Het derde deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de ‘Fryske Greidhoek’ en in zuidwest-Fryslân. Je dwaalt over groene ‘greiden’ (grasland) en langs de Friese meren en over de IJsselmeerdijk. Je gaat over wandelpaden door het laagveenmoeras van De Deelen en krijgt volop gelegenheid om wandelend kennis te maken met het bosrijke Gaasterland en met de Pingjumer Gouden Halsband, te midden van de Friese vette kleigronden.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens de beschrijving en de kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

West-Friesland
Deel drie laat je een grillige lus door Fryslân lopen: vanuit Heerenveen, via Sloten, Stavoren, Koudum, Hindeloopen, Workum, Makkum, Sneek, Bolsward, Leeuwarden, Akkrum, en weer terug naar Heerenveen. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 27,1 kilometer, variërend van 22 tot 34 kilometer per dag, in totaal dus 271 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 14 november 2008 van Heerenveen naar Sloten, 27 kilometer;
2. Op 3 april 2009 van Sloten naar Bakhuizen, 27 kilometer;
3. Op 10 april 2009 van Bakhuizen naar Hindeloopen, 26 kilometer;
4. Op 19 april 2009 van Hindeloopen naar Makkum, 23 kilometer;
5. Op 29 mei 2009 van Makkum naar Allingawier, 31 kilometer;
6. Op 21 oktober 2009 van Allingawier naar Sneek, 26 kilometer;
7. Op 27 mei 2012 van Sneek naar Easterlittens, 28 kilometer;
8. Op 7 juni 2009 van Easterlittens naar Wergea, 22 kilometer;
9. Op 9 september 2012 van Wergea naar Terherne, 27 kilometer;
10. Op 25 september 2011 van Terherne naar Heerenveen, 34 kilometer.

Lanterfanten over Route 3.9 van Wergea naar Terherne

Zondag 9 september 2012 

Bij de Jirnsumer Moeting van het Jabikspaad

Zonnige zondag
Het belooft een mooie zondag te worden. Een zonnige zondag met een temperatuur die oploopt tot 28 graden Celsius, en bovendien is het vandaag onze trouwdag: de 29e. Een dag bij uitstek om er een prachtige wandeldag van te maken. Zo gezegd, zo gedaan. Om 6.15 uur gaat de wekker en rond 7.30 uur verlaten we Stiens met beide auto's. De ene auto rijden we naar Terherne. Met de andere auto rijden we dan naar Wergea, waar onze wandeling van vandaag aanvangt. We volgen vandaag route 3.9 van de wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters'. Deze negende route uit het derde deel beschrijft de route van Wergea naar Terherne, over een afstand van 27 kilometer.

Land van weiden en water
Het thema dat auteur Fokko Bosker aan deze dagroute gaf, is 'Op zoek naar nieuwe bouwstenen voor dorpsleven'. In de wandelgids beschrijft Fokko de wijze waarop inwoners van Friese dorpen in de stille weidehoek (de Greiden) van Fryslân zich met elkaar inspannen om de leefbaarheid van de kleine dorpen in dit groene landschap in stand te houden en te verbeteren. Het ene dorp leent zich daar wat beter voor dan het andere dorp, maar grote en kundige inzet van de inwoners van zo'n dorp, in samenwerking met bijvoorbeeld woningbouwcorporaties en gemeenten, zijn enkele van de succesbepalende factoren, die ertoe bijdragen dat een dorp nog vele jaren aantrekkelijk blijft voor bewoners, en voor bijvoorbeeld toeristen, die rust en ruimte van  weiden en water zoeken.

Wergea en Wurdum
Om 8.30 uur beginnen Durkje en ik bij de dorpsbrug van Wergea over het Aegumerdiep. Langs het water lopen we door de nieuwbouwwijk in westelijke richting. We volgen het Hekkemiedepaad, ondanks het feit dat verkeersborden melden dat de verderop gelegen brug over de Nieuwe Vaart is gestremd. Van een passant horen we dat wandelaars - zij het met een hoge opstap - wel via deze brug de vaart over kunnen steken, hetgeen inderdaad mogelijk blijkt te zijn. Via de Griene Dyk komen we dan in Wurdum, waar we via een smal schelpenpad aan de zuidwestzijde om heen lopen, om verderop de N32/A32 over te steken.

Wijtgaard en de Zwette
Via een heel smal boerenpad door enkele weilanden gaan we richting Wijtgaard. Het natte, hoge gras groeit aan weerszijden over dit veldpad heen, maar het is nog wel te traceren waar het paadje door het weiland loopt. We lopen even later door Wijtgaard, om aan de westkant van het dorp via een doodlopende weg en over een pad langs twee maïsakkers bij het Zwettepad te komen, het fietspad langs de Zwette. Om op het Zwettepad te komen, moeten we over een smalle plank, die hier over een brede sloot ligt. Daarna lopen we langs de Zwette (de Sneekertrekvaart) in zuidelijke richting tot het einde van dit fietspad.

Reduzum en Friens
Bij het gemaal gaan we linksaf, richting Reduzum. We lopen eerst om Reduzum heen, om vervolgens door het dorpscentrum naar de Overijsselsestraatweg te gaan. Die volgen we in de richting van Jirnsum. Ter hoogte van de dorpswindmolen hebben we onze eerste rustpauze, waar een fietsers- en voetgangstunnel onder de N354 door gaat. Verderop gaan we via de Beslumerdyk naar het dorpje Friens. We lopen vóór, door en voorbij Friens over een deel van het Jabikspaad, het Friese pelgrimspad richting Santiago de Compostela. Langs dit schelpenpad staan enkele Sint-Jacobsappelbomen.

Kloostermoppen-monument de Jirnsumer Moeting
Daarna komen we in Jirnsum, waar we op het terras van het dorpscafé genieten van koffie met gebak, mede ter ere van onze trouwdag. De route gaat door het dorpscentrum van Jirnsum; nog steeds over het Jabikspaad. We passeren dan ter hoogte van de dorpskerk ook het kloostermoppen-monument van het Jabikspaad, de zogenoemde 'Jirnsumer Moeting'. De gaffelvorm van dit nieuwe monument dat is gemetseld van her en der verzamelde 'alde Friezen' symboliseert dat hier in Jirnsum de oostelijke en de westelijke routevariant van het pelgrimspad (Jabikspaad) bij elkaar komen en van hieruit als één pad verder gaat in de richting van het Overijsselse Hasselt. Op 5 juni 2010 hebben we als bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân (waarvan ik voorzitter ben) dit bijzondere monument laten onthullen door de Friese gedeputeerde Hans Konst.

Abbenwier en Sneekermeer
Als we nu vanuit Jirnsum rechtdoor lopen naar Aldskou, zouden we over enkele kilometers al kunnen arriveren in Terherne. Maar dat doen we niet. De route gaat vanuit Jirnsum langs de Autodrop-fabriek via het buurtschap Abbenwier onder de Kruisbrekken door naar de gerestaureerde sluiskolk van Tersoalstersyl. Verderop lopen we achtereenvolgens langs het Sneekermeer, langs jachthaven Sneekerhof aan het Terhornstermeer en langs de Nieuwe Wetering naar de hoge brug van Aldskou.
 
Aldskou en Terherne
Bij Aldskou steken we de Nieuwe Wetering over in de richting van Akkrum. Maar nog voordat we Akkrum naderen, gaan we rechtsaf over het fietspad richting Terherne. We weten dat langs dit fietspad de zuivelboerderij is van de familie Veldstra. Daar gaan we naar binnen om een heerlijke portie boerenijs te bestellen, die we op het terras van deze melkveehouderij nuttigen. Gedurende de hele ochtend bleef de zon nog achter de wolken, maar nadat de wolken verdwenen, heeft de felle zon de temperatuur doen stijgen tot 28 graden Celsius. De verkoelende werking van dit overheerlijke ambachtelijke boerenijs maakt de laatste kilometers naar Terherne lichter. Om 15.30 uur wandelen we na een prachtige tocht van zeven uren en 27 kilometer het Kameleondorp Terherne binnen. Ook in dit watersportdorp is het een drukte van belang. Velen genieten vandaag van deze mooie zomerse zondag in de Friese graslanden en op de Friese wateren.

Lanterfanten over Route 4.2 Leeuwarden-Oentsjerk v.v.

Maandag 28 mei 2012 - Tweede Pinksterdag

Easy Tweede Pinksterdag
Ook voor vandaag wordt prachtig weer voorspeld. Durkje en ik kiezen ervoor om evenals gisteren ook vandaag te gaan wandelen. Niet zo ver en niet zo lang als gisteren, maar tien kilometer korter. Vandaag zullen we het tweede wandeltraject van het vierde deel van de wandelserie 'Friesland voor Lanterfanters' lopen. Dat is de route vanuit Leeuwarden naar Oentsjerk en dan via een iets zuidelijker traject weer terug naar Leeuwarden. Een wandeltraject van 18 kilometer, niet zo lang, dus we kunnen het vandaag rustig aan doen. Lekker 'easy' op deze mooie, warme Tweede Pinksterdag.

Stadshof van Eden
Om 9.30 uur parkeren we onze auto bij het Haak-gebouw van Stenden Hogeschool op het parkeerterrein van de Kenniscampus Leeuwarden aan de Rengerslaan. Hier begint Route 4.2. Wandelgidsauteur Fokko Bosker gaf deze route de titel: 'Dwalen door de stadshof van Eden'. We lopen langs de Dokkumer Ee en steken bij de Dammelaan de Dokkumer Ee over, om vervolgens aan de oostoever door de Leeuwarder Vrijheidswijk in noordelijke richting te lopen. Via het 'heechhout' steken we de Bonkevaart over en dan komen we in en door Snakkerburen.

Eerste Efstedenfietsers passeren Lekkum
Het volgende dorp waar we door wandelen, is Lekkum. Aan de noordoostzijde van Lekkum zien we de voorhoede van de fietsers die vandaag meedoen aan de jaarlijkse Elfstedenfietstocht. Het zijn op dit moment van de dag nog voornamelijk racefietsers, die de vaart er aardig in hebben. Zij zijn vanmorgen vroeg in Bolsward gestart en zijn nu al weer op weg vanaf Dokkum richting Leeuwarden, om daarna de Friese Zuidwesthoek in te gaan. In de ruime bocht voorbij Lekkum gaan wij verder over het Wynser Binnenpaad, een prachtig fiets- en wandelpad dat door de weilanden in noordelijke richting loopt, parallel aan de Dokkumer Ee.

Wandelaars ontmoeten fietsers
Aan het eind van het Wynser Binnenpaad komen aan in Wyns.We pauzeren bij Eetcafé De Winze, op het terras aan de Dokkumer Ee. Het pontje van de Wynser Oerset vaart af en toe heen en weer om fietsers en wandelaar hier over de Dokkumer Ee te zetten. Na deze koffiepauze verlaten we Wyns. In de bocht van Wyns nemen we rustig de tijd om een lange sliert voorbijfietsende Elfstedentochtdeelnemers te bekijken. Ze hebben de wind in de rug en de vaart zit er ook hier in de bocht behoorlijk in. Een bonte stoet fietsers trekt aan ons voorbij, aangemoedigd door de hier en daar staande groepjes toeschouwers. Racefietsen, toerfietsen, kinderfietsen, ligfietsen, handfietsen en tandems, ze zoeven allemaal snel voorbij. De fietsers genieten zichtbaar van alle aandacht en aanmoedigingen. Vlak buiten Wyns staan onze dorpsgenoten, de Stiensers Ale & Jannie aan de kant van de weg. Voorbijkomende familieleden krijgen hier drinken aangeboden door hen. Wij zien hier ook zwager Theo uit Dokkum en neef Lieuwe uit Heerenveen voorbijfietsen.We roepen hen toe, maar door de drukte en de snelheid horen en zien ze ons niet.

Naar Stania State
Door de berm lopen we Wyns uit, terwijl ondertussen een groot aantal fietsers - soms met zijn vieren of vijven naast elkaar - ons snel voorbij fietst. Verderop gaan de fietsers rechtsaf richting Lekkum. Daar gaan wij rechtdoor richting Oenkerk. Als we langs het riviertje de Murk lopen, halen Ale & Jannie ons in op de fiets. We lopen een eindje met zijn vieren verder tot we bij hun auto arriveren. Wij gaan een eindje verder, om in oostelijke richting over het zand- en ruiterpad naar de N361 te lopen, om daar over te steken naar het park van Staniastate in Oenkerk. In het park nemen we een etenspauze op een bankje bij de vijver, onder een immense rode beuk in dit voorname, statige park; onmiskenbaar het ontwerp van de beroemde 19e eeuwse landschapsarchitect Lucas Roodbaard.

Liever zand dan beton
De wandelgids geeft aan dat we tegenover de Proefboerderij van PTC+ over een betonpad tussen de weilanden door moeten, richting Gytsjerk. De toegang tot dit betonpad is volgens een verbodsbord echter verboden. Vanaf het erf van de proefboerderij roept een man dat we eerst nog over de weg door moeten lopen naar een menpad, dat ongeveer een kilometer verderop ligt. Dat is een prima advies, want dat brede zand-/ruiterpad is veel mooier dan het aangegeven betonpad en bovendien loopt dit menpad door een schilderachtige weidegebied. Dit menpad voert ons naar de Canterlandseweg ten westen van Gytsjerk.

Tegeltjesbrug Elfstedenschaatser
Verderop gaan we over de blauwe tegeljesbrug, die is 'bekleed' met de vele geglazuurde aardewerktegels met daarop evenzovele Elfstedenschaatser afgebeeld. Ook vandaag trekt deze unieke tegeltjesbrug veel bekijks. Op de volgende splitsing komen we langs een EHBO-post van de Elfstedenfietstocht. De EHBO-ers vertellen ons dat ze nog een kwartiertje zullen wachten alvorens ze alles opruimen, want de laatste fietsers zijn zo langzamerhand wel voorbij deze plek. Bij Miedum komen we langs het opmerkelijke kerktorentje zonder kerk, verscholen in de omliggende bomen.

Langzaamaansociaalactief
Nog voordat we in Lekkum arriveren, nemen we het fietspad linksaf naar de Bullepolder, waar de Leeuwarder nieuwbouwwijk Blitsaard wordt gebouwd. Een groot aantal kavels ligt hier nog braak, gereed om te verkocht en bebouwd te worden. Gezien de huidige recessie zal dat hoogstwaarschijnlijk nog wel enkele jaren duren. Over de oude Miedwei gaan we naar Snakkerburen en daarna lopen we door de Leeuwarder Vrijheidswijk weer terug naar onze auto op het parkeerterrein van Stenden Hogeschool. We arriveren daar zes uren nadat we we hier vanmorgen van start zijn gegaan. We zijn in elk geval in onze opzet geslaagd om de 18 kilometer in een rustig tempo af te leggen. Bovendien hebben we onderweg veel meer dan gemiddeld de tijd genomen om hier en daar eens even een praatje te maken met deze en gene die we onderweg ontmoeten. Niet alleen in sociaal opzicht is dit dus een heel geslaagde dag, maar ook qua beweging en aanschouwde schoonheid van natuur en landschap heeft deze dag ruimschoots aan alle verwachtingen voldaan. Een hele mooie Tweede Pinksterdag dus.

Zevenwoudenpad

Zaterdag 28 januari 2012

Wandelgids Zevenwoudenpad

Zevenwoudenpad
Het Zevenwoudenpad is het langeafstandswandelpad (LAW 1-1) van het Friese Lauwersoog naar het Overijsselse Steenwijk, over een afstand van 155 kilometer. Dit LAW is - zoals te doen gebruikelijk - met de horizontale wit-rode strepen in beide richtingen gemarkeerd, zodat je als wandelaar met een duidelijke bewegwijzering zowel noord>zuid als zuid>noord kunt lopen. Het Zevenwoudenpad is goed beschreven in de wandelgids ‘Zevenwoudenpad’, met als onderschrift ‘Wandelen door het oosten van Friesland’.

Friese Woudenpad
In oktober 2010 heeft het Zevenwoudenpad een nieuwe naam gekregen. Het wandelpad loopt langs het Nationaal Park Lauwersmeer, de Friese Wouden, het Drents-Friese Wold en de Weerribben. De naam ‘Zevenwoudenpad’ is inmiddels vervangen door de nieuwe naam: ‘Friese Woudenpad’. Een nieuwe wandelgids is daartoe gepubliceerd. In de periode van december 2007 tot en met maart 2008 hebben Durkje en ik dit pad bewandeld, dus in de periode dat het pad nog Zevenwoudenpad werd genoemd. Om die reden gebruik ik hier nog de oude naam ‘Zevenwoudenpad’.

Van Lauwersoog naar Steenwijk
Het pad begint bij de Waddenzee in het open Friese zeeklei-landschap. Ten zuiden van de Friese Elfsteden-stad Dokkum verandert het landschap aanmerkelijk. Je komt voorbij Dokkum in de Dokkumer Wouden, bekend om haar lintbebouwing met smalle, langgerekte kavels, die zijn afgezet met elzenhagen, de zogenoemde ‘beamwâllen’. Ten zuidoosten van Drachten kom je op de zandruggen, waar de riviertjes Koningsdiep, Tjonger en Linde doorheen stromen. Hier beginnen ook de bossen, de heidevelden en de open beekdalen. Het laatste traject tot aan Steenwijk is een bijzonder fraai stuk; vanuit Fryslân door het karakteristieke esdorpenlandschap van Zuidwest-Drenthe naar het Overijsselse Steenwijk.

Varianten
Het Zevenwoudenpad kent de volgende twee varianten:

• Ten noorden van Holwerd kun je vanaf het Friese Kustpad (LAW 5-4) in zuidelijke richting naar Dokkum lopen. Vanuit Dokkum volg je dan de standaaardroute van het Zevenwoudenpad in zuidelijk richting. Maar je kunt ook een ronde door noordoost-Fryslân wandelen, door het Zevenwoudenpad op de gebruikelijke plaats bij Lauwersoog te beginnen, om vervolgens over het Zevenwoudenpad via Dokkumer Nieuwe Zijlen naar Dokkum te wandelen, waar je het Zevenwoudenpad verlaat, om eerst in noordelijke richting over het alternatieve tracé naar Holwerd te lopen, waarna je in oostelijke richting over het Friese Kustpad terug kunt wandelen naar Lauwersoog.
• De tweede variant begint ten zuiden van Ureterp. Je kunt vanaf de splitsing de oostroute naar de Tjonger lopen langs Donkerbroek en/of vanaf die splitsing de westroute naar de Tjonger nemen via Beetsterzwaag. Durkje en ik hebben zowel deze oostroute als ook de westroute gelopen.

175 kilometer in 8 wandeldagen
We hebben het Zevenwoudenpad in de volgende trajecten bewandeld:

1. Van Lauwersoog naar Dokkumer Nieuwe Zijlen op 22 december 2007; 15,5 km;
2. Van Dokkumer Nieuwe Zijlen naar Broeksterwoude op 24 december 2007; 20 km;
3. Van Broeksterwoude naar Eastermar op 3 februari 2008; 20 km;
4. Van Eastermar naar Drachtstercompagnie op 9 februari 2008; 24 km;
5. Van Drachtstercompagnie via de Westroute-variant naar Hoornsterzwaag op 10 februari 2008; 24 km;
6. Van Drachtstercompagnie via de Oostroute-variant naar Hoornsterzwaag op 24 februari 2008; 22,5 km;
7. Van Hoornsterzwaag naar Vledder op 25 februari 2008; 24 km;
8. Van Vledder naar Steenwijk op 28 maart 2008; 25 km.

Friesland voor lanterfanters - deel 2

Dinsdag 1 november 2011

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten als de Slachtemarathon, de Kennedymars en de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven trekken grote aantallen wandelaars. De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurljk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen vorig jaar. De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

Deel 2
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het tweede deel van deze wandelserie gelopen. Het tweede deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de Friese Wouden en in zuidoost-Fryslân. Je dwaalt over ruige heide- en zandgronden langs de Fries-Drentse provinciegrens. Je gaat over wandelpaden door de natte moerassen van de Rottige Meente en krijgt volop gelegenheid om wandelend kennis te maken met de Lindevallei en de Tjongervallei.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Oost-Friesland
Deel twee laat je een grillige lus door Fryslân lopen, van Buitenpost, via Appelscha, Ossenzijl, Heerenveen, Jubbega, Oudega, Burgum en Veenwouden weer terug naar Buitenpost. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 26,7 kilometer, variërend van 24 tot 30 kilometer per dag, in totaal dus 267 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 17 oktober 2010 van Buitenpost naar Drachtstercompagnie, 26 kilometer;
2. Op 26 juni 2011 van Drachtstercompagnie naar Haulerwijk, 28 kilometer;
3. Op 18 april 2010 van Haulerwijk naar Appelscha, 25 kilometer;
4. Op 5 augustus 2009 van Appelscha naar Noordwolde, 26 kilometer;
5. Op 6 augustus 2009 van Noordwolde naar Ossenzijl, 28 kilometer;
6. Op 7 augustus 2009 van Ossenzijl naar Mildam, 28 kilometer;
7. Op 25 april 2010 van Mildam naar Jubbega, 26 kilometer;
8. Op 14 mei 2010 van Jubbega naar Oudega, 26 kilometer;
9. Op 23 mei 2010 van Oudega naar Veenwouden, 24 kilometer;
10. Op 26 september 2010 van Veenwouden naar Buitenpost, 30 kilometer.

Lanterfanten over Route 2.2 van Drachtstercompagnie naar Haulerwijk

Zondag 26 juni 2011

Na de druilerige motregendag van gisteren wordt voor vandaag mooi zomerweer verwacht. Reden te over om dus weer eens een dag te gaan wandelen. Durkje en ik kiezen de route 2.2 van Drachtstercompagnie naar Haulerwijk uit de wandelgids 'Friesland voor lanterfanters'. We wandelen vandaag over een afstand van 28 kilometer en het is de tiende en daarmee laatste route die we van dit tweede deel van de inmiddels vierdelige serie wandelgidsen nog moeten lopen.

De auto laten we achter in Drachtstercompagnie. We wandelen het dorp uit en gaan langs de oever van de Kompenijster Dwersfeart (uit 1700) in zuidwestelijke richting. De boer van boerderij Werklust laat de pas gemolken koeien de weg oversteken, zodat ze aan de overzijde het weiland weer in kunnen. Wij gaan vervolgens langs de Berend Boardsewijk naar De Skieding. Bij de Leidijk steken we de weg over ter hoogte van grenspaal 13, die hier de grens markeert tussen de provincies Fryslân en Groningen. De twee provinciewapens staan op de beide zijden van de witte betonnen grenspaal.

Op de Kloosterweg bij Trimunt zien we dat hier de voorbereidingen worden getroffen om een geheel nieuwe weg door dit coulissenlandschap aan te leggen. Een lange baan zand is in het oosten en in het westen tot in de verte te zien. Bij boerderij Nieuw Trimunt herinnert een wit bord met een oude brief ons aan het feit dat hier ook het 'Witten Nonnenpad' langs loopt. Voorbij Trimunt steken we over een viaduct de A7 over, om vervolgens naar De Haar te wandelen. Een eind verder wandelen we langs de idyllische Wilpstervaart het dorp De Wilp in. Direct daarna volgt eerst het tweelingdorp Siegerswoude en daarna het gehucht Siegerswoude.

Verderop, bij It Foarwurk gaan we na een korte pauze in zuidelijke richting over de Boskwei naar Boswachterij Bakkeveen. Via de Baekensdyk steken we het Koningsdiep over. Dan volgt een mooi traject met bospaden door Boswachterij Bakkeveen. We zien hier ook Veenpluis op de drassige gronden van dit bos van de vereniging Natuurmonumenten. Bij de Slotplaats wandelen we langs de vaart Bakkeveen in, waar we koffiedrinken op de Brink. Na de koffiepauze gaan we bij de Belvédère Dúndelle De Duinen van Bakkeveen in. Dan volgt een hele lange groene paaltjesroute door de Bakkeveenseduinen, langs de Pûpedobbe en langs Volkshogeschool Nieuw Allardsoog tot we bij de Nije Drintse Wei bij het drieprovinciënpunt (Fryslân, Groningen, Drenthe) arriveren.

We volgen een smal wandelpaadje langs de Nije Drintse Wei. Dan gaan we het bos weer in en na nog een stukje Nije Drintse Wei vervolgen we onze weg via een fietspad door de landerijen. Na het Mandefjild en het Smidslaantje komen we tussen Waskemeer en Haulerwijk uit bij de Haulerwijkstervaart. Vlak vóór Haulerwijk gaan we rechtsaf om in zuidelijke richting over een mooi veldpad naar het Haulerveld en het Blauwe Bos te wandelen. Een mooie route door het bos, langs de heide en langs de Sânpoel en Blauwe Steentjes volgt dan. Aan de oostzijde van het Haulerveld horen we muziek en zang in het bos. Op een open plek in het bos arriveren we juist op het moment dat een openluchtkerkdienst in het bos wordt afgerond.

Langs het zwembad wandelen we dan richting Haulerwijk. Juist op het moment dat we Haulerwijk binnenwandelen, arriveert Pieter met de auto om ons hier af te halen. We genoten vandaag van een schitterende langeafstandswandeling. Vanmorgen vroeg was het bijna windstil en warm en benauwd. Later brak de zon af en toe behoorlijk door en stak regelmatig een verfrissende wind op. Aan het eind van de middag ging de wind weer liggen, scheen de zon behoorlijk en liep de temperatuur op tot tegen de 30 graden Celsius. Samen met Pieter gaan we nog even op familiebezoek in Drachten, waarna we de andere auto weer afhalen uit Drachtstercompagnie om tenslotte huiswaarts te keren.

Tussen Dokkum en de zee

Zaterdag 28 augustus 2010

Het fotoboek "Tussen Dokkum en de zee" geeft in 70 foto's een prachtig beeld van de Friese gemeente Dongeradeel. De publicatie uit het jaar 2009 is een initiatief van deze gemeente en is uitgegeven ter gelegenheid van haar 25-jarig bestaan op 1 januari 2009.

De foto's zijn gemaakt door Dolf Kessler. Hij beschouwt Dokkum als het charmante, culturele en economische centrum, met daar het platteland met al haar dorpen omheen; met als extra accent dat de gemeente ligt aan de Waddenzee. In zijn fotoserie concentreert deze fotograaf zich op de elementen waarin Dongeradeel zich onderscheidt van de omliggende gemeenten. Het Friese landschap en het maatschappelijke leven staan daarbij centraal. Kessler laat met dit fotoboek zien wat de tijd met het uiterlijk van het noordfriese landschap, met haar dorpen en met de stad Dokkum heeft gedaan. Hij wil ons laten zien hoe mooi de gemeente Dongeradeel met haar stad, de dorpen en de Waddenzeekust is.

Dit fotoboek is ingedeeld in drie onderwerpen, te weten:

1. Het platteland, met foto's van bijvoorbeeld: akkers, gebouwen, vee, wegen, bedrijvigheid en over recreatie;

2. De stad Dokkum, met foto's van bijvoorbeeld: winterpret, straatbeelden en hoogtijdagen;

3. Het Wad, met foto's van bijvoorbeeld: verblijfsrecreatie, seizoensbeelden, vergezichten en waterkeringen.

Lanterfanten over Route 2.7 van Mildam naar Jubbega

Zondag 25 april 2010

"Een lustoord in de rauwe werkelijkheid" is de titel die auteur Fokko Bosker gaf aan de zevende wandelroute van deel twee van de wandelgidsenserie "Friesland voor lanterfanters". De titel verwijst naar de rijke adel die vroeger vooral 's zomers verbleef in het Friese lustoord Oranjewoud, letterlijk op loopafstand van de arme paupers die als goedkope dagloners nabij Jubbega in turf en veen hun brood verdienden. Beide plaatsen passeren Durkje en ik vandaag op onze 26 kilometer lange wandeling van Mildam - via Oranjewoud - naar Jubbega.

Eerst brengen we de auto naar Jubbega om vervolgens op de fiets van Jubbega naar Mildam te rijden. Vanuit Mildam gaan we in westelijke richting door het bosgebied dat ligt tussen Mildam, Heerenveen en Oranjewoud. In dat Reigerbos passeren we de Prinssenwijk, de Woutersberg, de grafkelder van Van Bienema, Hotel Tjaarda en de Oranjerie. In Oranjewoud drinken we koffie op het buitenterras van Museum Belvédère.

Na deze rustpauze wandelen we in oostelijke richting onder De Knipe door en passeren de dorpen Katlijk en Bontebok. Bij Bontebok staat tegenover de aanlooproute naar Hoog Elten een huisje dat karakteristiek is voor deze streek. In de Friese wouden staan veel oude, kleine boerderijen met een klein voorhuis, een kleine schuur en vaak een kleine aanbouw, in de Friese taal ook wel aangeduid als: "lyts, mar smûk". Veel van die Friese woudhuisjes (in het Fries "wâldhûske" genoemd) zijn meerdere malen uitgebreid, vertimmerd, gerestaureerd en soms ook van allerlei streekvreemde kleuren voorzien. Deze fancy gevelkleuren zorgen in het voorjaar met alle voorjaarsbloemen en bloesem in de bomen voor sprookjesachtige taferelen.

Bij Hoog Elten steken we de Schoterlandseweg over, om vervolgens over de lange Buitenweg onder Nieuwehorne en Oudehorne door te lopen naar het natuurterrein Kiekenberg, dat we doorkruisen. Daarna volgen we eerst het fietspad en later het in het verlengde daarvan liggende voetpad langs de rivier de Tjonger, ook wel Kuinder genoemd. De wandelgids wil ons dan door het natuurreservaat ten noorden van de Tjonger laten lopen, maar het doorkruisen van een niet opengesteld natuurreservaat midden in het broedseizoen lijkt ons geen goed idee, temeer daar de borden de toegang ook onmiskenbaar verbieden. Dat betekent echter wel dat we toch zeker zo'n drie kilometer moeten omlopen om uiteindelijk ten noorden van dit natuurreservaat ons pad te vervolgen naar het kerkje van Schurega.

Weer aan de noordzijde van de Schoterlandseweg gekomen, wandelen we het laatste traject via de Jubbegaastercompagnie naar Jubbega. Het is vandaag een warme dag, maar in Jubbega aangekomen, krijgen we toch op de valreep nog een licht voorjaarsbuitje over ons heen. Al snel schijnt de zon weer en als we even later met de auto bij onze fietsen weer in Mildam arriveren, is het daar tegen zes uur nog steeds zonnig en 21 graden Celcius. Vanwege de autorit, de fietstocht en de lange wandeling was het een dagvullend programma. Qua wandelpaden en natuurschoon is dit een prachtige route, die ons doet beseffen dat dit gebied tussen Heerenveen en Donkerbroek aan weerszijden van de Schoterlandseweg (N380) toch óók een schitterend deel van onze provincie Fryslân is.

Fryslân yn 'e besnijing fan snie & Nederland in de ban van de sneeuw

Donderdag 17 december 2009

Vanmorgen al heel vroeg is Omrôp Fryslân - eerder dan gebruikelijk - op de radio.
Dan is er iets bijzonders aan de hand.
Sneeuw!
Fryslân is de hiele dei yn 'e besnijing fan snie.

Even na zeven uur staat er vanmorgen al een zes kilometer lange file van Stiens naar Leeuwarden. Dat betekent stapvoets rijden, alhoewel de sneeuwlaag nog maar zo'n 2 cm dik is. In Leeuwarden ligt beduidend meer sneeuw.

Het blijft de hele dag opvallend rustig in Stenden hogeschool.

Een collega uit Aerdenhout is vanmorgen in een groen landschap vertrokken en komt hier met de trein aan in een inmiddels behoorlijk dichtgesneeuwd landschap.
Een andere collega uit een dorp ten zuiden van Leeuwarden heeft de auto vrijgemaakt van sneeuw, maar geeft het op om naar school te rijden. Een derde collega kan vanwege sneeuw op diens lange oprit buiten de bebouwde kom met de auto niet eens van het erf af komen, laat staan de openbare weg bereiken. Een vierde collega met wie ik een overlegafspraak heb, was zo verstandig om halverwege bij Steenwijk de trein te nemen om zo verder te reizen naar Leeuwarden en overweegt om vannacht in ons eigen Stenden University Hotel te blijven overnachten. En een vijfde collega komt bijna geen stap verder op de A7, keert om en gaat maar weer evenzo langzaam terug naar huis in Groningen.

Maar gelukkig zijn veel collega's toch veilig in Leeuwarden gearriveerd, dus we kunnen volop met elkaar aan het werk. En voor wie thuis aan het werk is, is het email- en telefoonverkeer een prima oplossing. Zo heeft vandaag iedereen zijn eigen sneeuwverhaal.

Al vroeg in de middag komt de avondspits op gang. Nou ja, "op gang" is wat teveel van het goede, want het verkeer in Leeuwarden staat op de in- en uitvalswegen nagenoeg stil. Aan het eind van de middag rijd ik nog langzamer dan stapvoets over de Leeuwarder Dammelaan.
Op de radio hoor ik dat veel treinen niet meer rijden. De treinen die nog wel kunnen rijden, hebben extra treinstellen aangekoppeld gekregen, maar dat is voor Utrecht geen oplossing, want er is in en rond Utrecht al geen treinverkeer meer mogelijk. Pas tegen de avond starten de Nederlandse Spoorwegen het treinverkeer weer op met een nooddienstregeling. In Friesland, Groningen en Drenthe rijden vandaag geen bussen meer.

Buiten Leeuwarden gekomen, gaat het met een slakkengang verder; boven de 20 km per uur komt je met de auto niet. Op het parallelle fietspad gaan fietsers moeizaam verder, sommigen lopen waar fietsen niet mogelijk is en enkelen wandelen zonder fiets van Leeuwarden naar Stiens. Op de open plekken langs deze provinciale weg beginnen door de aanwakkerende oostenwind de eerste sneeuwduinen aan te groeien. In de auto ben ik ruim een uur onderweg over een afstand van 8 kilometer; een afstand die onder normale omstandigheden in tien minuten kan worden afgelegd.

In het achtuurjournaal spreekt weerman Gerrit Hiemstra over zo'n 40 cm sneeuw in Friesland en op sommige plekken in Friesland nog veel meer. Er is vandaag 670 km file geregistreerd; de langste/meeste files van heel 2009. Gelukkig laat het achtuurjournaal niet alleen de sneeuwhinder zien, maar sluit ze af met sneeuwpret, want dat hoort natuurlijk ook bij zo'n prachtige sneeuwdag. Sneeuwballende schoolkinderen, jongeren die rollebollen door het dikke sneeuwpak en natuurlijk ook al die prachtige winterfoto's. Duidelijk is dat niet alleen "Fryslân yn 'e besnijing wie fan 'e snie", maar dat aan het eind van de dag heel Nederland in de ban was van sneeuw, sneeuw en nog eens sneeuw.

Zo houden we Grip op Griep

Zondag 6 september 2009

Afgelopen week kwam ook bij ons de griepbrochure van de overheid door de brievenbus. De brochure met het logo "Zo houden we Grip op Griep" is een uitgave van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), in samenwerking met een aantal andere organisaties, waaronder het Centrum voor Infectieziektebestrijding van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (beter bekend als het RIVM). Deze folder maakt deel uit van een informatieve publiekscampagne van de overheid, die binnenkort van start gaat.

In de brochure lees ik praktische informatie over:

1.
Het virus "Nieuwe Influenza A (H1N1)", inmiddels algemeen bekend geworden onder de naam "Mexicaanse Griep", genoemd naar het land waar deze stam van het H1N1-varkensgriepvirus voor het eerst tot griep uitbrak. Het virus kan leiden tot een milde griep, waarvan de meeste mensen in ongeveer een week kunnen herstellen, maar het verschil met andere griepsoorten is dat verwacht wordt dat veel mensen tegelijk ziek kunnen worden, hetgeen voor de continuïteit en veiligheid van allerlei bedrijfsprocessen in onze fragiele samenleving een belangwekkende risicofactor vormt.

2.
Wat we kunnen doen om de kans op besmetting met nieuwe griepvirus te verkleinen. Dat vergt slechts de reguliere discipline als handen wassen, ogen, neus en mond zo weinig mogelijk aanraken, regelmatige schoonmaak en - waar dat mogelijk is - het contact met grieppatiënten voorkomen. Met de genoemde preventietips kun je griep bij jezelf en bij anderen proberen te voorkomen. In mijn werkkring bij Stenden hogeschool merk ik dat daar met voorlichting en specifieke middelen als desinfectieautomaten al het nodige wordt gedaan om de schade bij mens & organisatie zoveel mogelijk te voorkomen en te beperken.

3.
Wat je moet doen als je zelf griepklachten krijgt. De overheidsbrochure is daarin kort maar krachtig: neem rust en blijf thuis en blijf vooral uit de buurt van anderen. Dat lijkt gemakkelijk, maar dat zal in de praktijk waarschijnlijk tegenvallen. Toch is dit de aangewezen weg.

Er zijn al wel virusremmers beschikbaar zoals bijvoorbeeld Tamiflu, Oseltamivir en Relenza), maar een adequaat vaccin zal pas in de herfst van dit jaar beschikbaar zijn. Daar wordt hard aan gewerkt, aldus het genoemde ministerie. De tijd zal uitwijzen òf èn in welke mate we ook in Friesland geconfronteerd zullen worden met de gevolgen van deze voorspelde grieppandemie. Tachtig jaar geleden stierf één van mijn overgrootvaders op jonge leeftijd aan de Spaanse griep, een griep die ook werd veroorzaakt door het H1N1-griepvirus. De ouderen onder ons zullen nagenoeg allen tenminste één naam kunnen noemen van een hen persoonlijk bekend slachtoffer van de Spaanse griep, die ook in Friesland in de jaren 1919-1919 zoveel slachtoffers eiste. De tijd zal ons leren of overheid, organisaties en landgenoten in staat zullen zijn om de schade van de naderende grieppandemie tot het minimum te beperken. Eén ding is duidelijk: de preventie ligt vooral bij jezelf en daarmee bij ons allemaal.

Op Klompen over de Drempel op Grand Tour @ Stenden University

Zaterdag 5 september 2009

In het Stiltecentrum van het Ontmoetingscentrum van Stenden hogeschool te Leeuwarden trof ik deze week een nieuwe uitstalling aan, op en rond het met doeken beklede altaar. De verbeelding bestaat uit beschilderde klompen die voor drempels staan ..... alsof ze gaan kiezen.

De voorste klompen voor de eerste drempel zijn beschilderd met vraagtekens.
Waar wil je als student van Stenden hogeschool je volgende studiejaar studeren?
> Kies je voor studeren op een vestiging van Stenden hogeschool in één van de Nederlandse provincies Drenthe (Assen, Emmen of Meppel) of Groningen (Groningen) of Friesland (Leeuwarden)?
of
> Kies je voor studeren op een vestiging van Stenden University in Nederland of Qatar (Doha) of Zuid-Afrika (Port Alfred) of Indonesië (op Bali) of in Thailand (Bangkok)?
of

> Ga je op "Grand Tour" en kies je voor een combinatie van bovenstaande Stenden hogeschoollocaties?

Welke weg je ook kiest, ze leiden uiteindelijk naar het felbegeerde Bachelor- en/of Master-diploma van Stenden hogeschool, getuige de op het altaar staande grote klompen met daarop de Stenden-zwaluw van het logo van Stenden University.

Vormende identiteit

Vrijdag 20 februari 2009

Identiteitsgerichte onderwijsorganisaties die in het huidige tijdsbestek ervoor kiezen om hun identiteit in rapport met de tijd te brengen en te houden, verdienen respect. Het is niet altijd gemakkelijk, maar het is zeker wel mogelijk om nieuwe woorden te vinden voor je identiteit, woorden voor wie je bent en woorden voor wie je wilt worden. Een actuele good practice case vinden we in de Bisschop Möller Stichting, een stichting die 30 basisscholen in Friesland en op Texel bestuurt en beheert: 28 op katholieke grondslag en twee op oecumenische basis, met bijna 6.000 leerlingen en ongeveer 600 medewerkers.

Bestuurders, directie, identiteitsbegeleider en medewerkers zijn met elkaar in gesprek gegaan om nieuwe woorden te geven aan de katholieke identiteit, om vervolgens te kijken hoe die identiteit wordt vormgegeven in activiteiten. Uit dat proces kwam een drietal pijlers, waarop de identiteit rust. Die identiteit wil men binnen de basisscholen verder vorm geven. Mede daarom heet dan ook de onlangs gepublicerde brochure over de visie op katholieke identiteit van de Bisschop Möller Stichting:: "Vormende identiteit".

"Geworteld in de katholieke traditie", noemt men de eerste pijler. Een belangrijke deugd voor katholieken is liefde: liefde tot de naaste als goedheid, maar ook als bijbelse opdracht. Waarden die hierbij horen, zijn: solidariteit, verantwoordelijkheid, barmhartigheid en rentmeesterschap. In de ontmoeting gaat het om gastvrijheid, dienstbaarheid, thuis voelen en geborgenheid. Het is nu voor de basisschoolleerkracht de uitdaging je levenshouding zichtbaar te maken en over te dragen op kinderen; een levenshouding die is gebaseerd op deze traditioneel katholieke grondhouding.

De tweede pijler is die van de drie kernwaarden voor het katholiek basisonderwijs:
a. Spiritualiteit, dat verwijst naar zingeving en aandacht voor waarden;

b. Subsidiariteit, dat betrekking heeft op verantwoordelijkheid dragen waar dat kan en daarover verantwoording afleggen;

c. Solidariteit, waarmee je Jezus zichtbaar kunt maken in de omgang met je naaste.

De derde pijler wordt gevormd door de vier deelgebieden waarmee de basisscholen zich in de onderwijspraktijk willen gaan profileren:
a. Gemeenschapsvorming, dat betrekking heeft op de omgang met elkaar;

b. Vieren, om de band met je naaste en met God te beleven en tot uitdrukking te brengen;

c. Leren: van kennis, maar ook "leren leven", je in dialoog persoonlijk ontwikkelen;
d. Dienen, waarmee de beleden katholieke identiteit zichtbaar gemaakt wordt.

Gelukkig is Anno 2009 religie weer opnieuw een geliefd onderwerp voor het publieke debat. Om je heen zie je bijvoorbeeld in de boekwinkel, in tijdschriften, op televisie, in alle lezingen die worden georganiseerd en ook in het christelijk onderwijs dat de zoektocht naar zingeving weer actueel is. De Bisschop Möller Stichting beweegt daarin mee en durft het aan om te laten zien dat zij voortkomt uit een lange katholieke traditie en dat ze ervoor kiest om niet speelbal van toevalligheden en trends te worden, maar poogt die traditie juist actueel te maken en te houden, vanuit een verlangen naar voortdurende vernieuwing.

Dat is "durven dromen", en als je wakker wordt hard aan het werk gaan, om er zelf mee voor te zorgen dat je "dromen werkelijkheid" worden.

Hoe verder na de laatste gele Camino-pijl?

Zaterdag 18 oktober 2008

We hebben vandaag de provinciale Regiobijeenkomst van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob in de Refter van de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden. Op het programma staan een lezing, de pelgrimsparade, een stadswandeling met gids en Café Saint Jacques. Ruim 20 leden van de Regio Friesland wonen deze najaarsbijeenkomst bij, zijnde ongeveer 10% van het aantal Friese leden van dit landelijk genootschap.

De lezing wordt verzorgd door Tabitha Gerrets, cultureel antropologe. Tabitha schreef haar Master-thesis in Nijmegen met als titel: "De laatste gele pijl. Santiago de Compostela bereikt, en dan?". Rode draad van haar onderzoek is: "Welke (on)zichtbare impact heeft de Camino op het dagelijkse leven van (voormalige) pelgrims".

Tabitha wandelde vanaf 2006 tweemaal het 850 kilometer lange Spaanse traject vanaf Saint-Jean Pied de Port via Santiago de Compostela naar Finisterra. Daar ervoer ze welk een enorme indruk de pelgrimsweg (Camino) ook op hedendaagse pelgrims achter laat en hoe dit leidt tot innerlijke transformaties. De pelgrimage leidt veelal tot een "rite de passage" (overgangsrite), die zich kenmerkt met separatie van het vertrouwde, waarna in de liminaliteitsfase de oude identiteit plaatsmaakt voor een nieuwe, waarmee de pelgrim bij thuiskomst in de reïntegratiefase weer wordt opgenomen in de samenleving ..... als het allemaal goed gaat, tenminste.

De langdurige, fysieke inspanning in combinatie met een op de Camino ervaren gevoel van gemeenschapszin (communitas) zetten alle zintuigen op scherp en maken dat emoties sterker en intenser en bewuster worden ervaren. Dat is de bewustwording die leidt tot nieuw begrip van en nieuwe perspectieven op het leven. Alhoewel de terugkeer naar huis van de pelgrim een essentieel onderdeel is van de pelgrimage, blijft de impact van de Camino op het dagelijkse leven onderbelicht. Juist daarop richtte Tabitha Gerrets haar desk & field research.

Tabitha maakt in haar onderzoek onderscheid tussen mensen die met kleine of met grote levenswonden de camino op gaan. Ze wijst op de genezende werking op vooral sociaal en psychisch vlak. Een door de Camino vergroot zelfbewustzijn leidt doorgaans tot daadkrachtiger en meer weloverwogen beslissingen in het dagelijks leven na de pelgrimage.

Na thuiskomst moet de pelgrim op korte termijn eerst fysiek en mentaal "landen", maar de camino blijft een belangrijke plaats in het leven van de teruggekeerde houden. Dat positieve caminogevoel is vaak de reden om de camino nogmaals te bewandelen.

Een enkeling wil zelfs het grootste deel van de resterende levenstijd op deze inspirerende route slijten. Voor pelgrims met grote levenswonden is het veelal een "continuing search for healing". Anderen die in positieve zin zijn "geraakt" door de camino willen zelf een steentje bijdragen aan een goede pelgrimstocht voor anderen. Zij worden bijvoorbeeld voor langere tijd of voor korte duur hospitalero: pelgrimsverzorger in bijvoorbeeld een Spaanse refugio (pelgrimsherberg). Bij de laatste, derde categorie speelt veelal het vluchtmotief een rol: vluchten voor thuis vanwege de daar te vervullen verplichtingen en sociale rollen. Dit zijn veelal mannen, voor wie het eenvoudige leven van de camino hen een optimale individuele vrijheid biedt. Dit zwerversbestaan gaat vaak toch nog wel gepaard met een gekoesterde wens om ooit ergens (weer) thuis te komen.

Tabitha Gerrets concludeert dat de camino een heel belangrijke rol kan vervullen bij het (weer) "thuiskomen" op een vaste verblijfplaats, in een vaste baan, bij een partner of in een gezin. Maar dat is het niet alleen. Tabitha Gerrets: "Thuiskomen in de volledige zin van het woord gebeurt vooral op gevoelsniveau".

Eerste Debatcafé van VU-podium & Friesch Dagblad in Leeuwarden een succes

Donderdag 25 september 2008

Als Fries Regiocomité van de Vereniging VU-Windesheim (VVW) organiseren we vanavond voor en met VU-podium in nauwe samenwerking met het Friesch Dagblad een eerste Debatcafé in Café Wouters te Leeuwarden.
Het thema is "Water". Centraal staan de maatregelen die Friesland moet nemen met het oog op de stijging van de zeespiegel. Ongeveer 70 mensen wonen dit avondprogramma bij. Er is volop gelegenheid om ook met elkaar te debatteren over wat wijs is voor Friesland. Een boeiende discussie is het resultaat.

Vanavond wordt de VU vertegenwoordigd door klimaatdeskundige prof. dr. ir. Pier Vellinga, directeur van het Klimaatcentrum van de Vrije Universiteit Amsterdam. Tweede gastspreker is de heer Herre Kingma, loco-dijkgraaf/bestuurder van Wetterskip Fryslân. De discussie staat onder leiding van de heer Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM), tevens bestuurslid van het Friesch Dagblad.

Veel aspecten van zeespiegelstijging, bodemdaling, dijkverhoging en verzilting komen aan de orde, waaronder: de resultaten van de Commissie Veerman, afkalven van ijskappen in Groenland en Antarctica, de Slachtedyk, het mogelijk verdwijnen van de Waddenzee, brede groene dijken, actuele plannen voor de Afsluitdijk, spuien & gemalen, broeikaseffect, doemscenario's, landbouw versus natuurbeheer, zout & kwel, waterpeilverhoging van het IJsselmeer, en ga zo maar door.

Pier Vellinga pleit voor tot 200 meter verbrede en tevens verhoogde zeedijken en vindt dat we zoveel mogelijk gebruik moeten maken van natuurkrachten en natuurlijke middelen. Herre Kingma geeft aan dat het Friese Waterschap haar planvorming eerst richt op de veiligheid van de Friese bevolking voor de komende 50 jaren. Siem Jansen vraagt de beide sprekers op prikkelende wijze of het niet veel goedkoper is om alle Waddeneilandbewoners maar van de eilanden af te halen, de natuur daar zijn gang maar te laten gaan en de zeespiegelstijging dan met verhoogde zeedijken tegen te houden. Herre Kingma is resoluut: Nee, als Wetterskip Fryslân moeten wij ook díe Friezen tegen de zeespiegeldreiging beschermen.

Dit eerste Debatcafé is een succes geworden. Veel meer bezoekers dan we aanvankelijk hadden gedacht. Geanimeerde discussies over uiteenlopende onderwerpen. Deskundige inbreng van de gastsprekers en zeker óók vanuit de zaal. Na afloop van het programma blijven velen nog lang met elkaar napraten over dit boeiende onderwerp dat elke Fries raakt: "Veiligheid achter de dijk".