Friesland voor lanterfanters - deel 4

Dinsdag 4 juni 2013 

Cover van deel 4 van de wandelgids

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten zoals de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars.
De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen.
Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. Dit vierde deel kreeg ik van Sinterklaas op de Pakjesavond van 5 december 2010. De eerste drie deeltjes kwamen al eerder - namelijk in het jaar 2007 - uit.

Deel 4
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het vierde deel van deze wandelserie ook gelopen. Het vierde deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in voornamelijk het noorden van Fryslân. Je wandelt in het gebied rond Leeuwarden, onder andere in het voormalige Westergo, in het voormalige Oostergo en in het gebied van de voormalige Middelzee, dat vroeger tussen Oostergo en Westergo lag, en daar uiteraard nu nog ligt. Ook enkele dorpen ten zuiden van Leeuwarden worden tijdens deze wandelingen van deel 4 bezocht.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het af en toe niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen.
Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel vier laat je als het ware in uitwaaierende lussen rondom de provinciehoofdstad Leeuwarden heen en terug lopen. Vanuit Leeuwarden kom je dan in plaatsen zoals: Stiens, Veenwouden, Burgum, Grou, Mantgum en Dronrijp. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 17,8 kilometer, variërend van 13 tot 27 kilometer per dag, in totaal dus 178 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 april 2013 van Leeuwarden via Wyns naar Stiens en via Koarnjum weer terug naar Leeuwarden, 22 kilometer;
2. Op 28 mei 2012 van Leeuwarden via Wyns naar Oentsjerk en via Miedum weer terug naar Leeuwarden, 18 kilometer;
3. Op 5 juni 2011 van Leeuwarden naar Veenwouden, 17 kilometer;
4. Op 4 juni 2011 van Veenwouden naar Earnewâld, 19 kilometer;
5. Op 2 juni 2011 van Earnewâld naar Grou, 17 kilometer;
6. Op 9 mei 2013 van Leeuwarden via Beetgum naar Dronrijp en via Deinum weer terug naar Leeuwarden, 27 kilometer;
7. Op 12 mei 2013 van Mantgum naar Deinum, 13 kilometer;
8. Op 22 april 2012 van Deinum naar Leeuwarden, 14 kilometer;
9. Op 13 januari 2013 van Leeuwarden door de Louwsmarpolder naar Lytse Geast en via Nieuwe Wielen weer terug naar Leeuwarden, 17 kilometer;
10. Op 21 april 2012 een stadswandeling door Leeuwarden, 14 kilometer.

Friesland voor lanterfanters - Deel 1

Woensdag 22 mei 2013 

Cover van Friesland voor lanterfanters deel 1

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten als de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars. De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen. Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. De eerste drie deeltjes kwamen in het jaar 2007 uit.

Deel 1
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het eerste deel van deze wandelserie gelopen. Het eerste deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in de Friese Waddenregio van noord-Fryslân. Je dwaalt over de Friese Klei en over alle vier Friese Waddeneilanden. Je gaat over wandelpaden door het voormalige Westergo, door de voormalige Middelzee, door het voormalige Oostergo en door de duinen en over het strand van de Waddeneilanden; en krijgt zo de gelegenheid om wandelend kennis te maken met de noordkant van de provincie Fryslân, waaronder ook een deel van de noordoostelijke Friese Wouden.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen. Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel één laat je een slingerend kustpad en een grillige lus door noord-Fryslân lopen, tussen Buitenpost, Kollum, Anjum, Holwerd, Hallum, Sint-Jacobiparochie, Franeker en Harlingen en tussen Buitenpost, Dokkum en Holwerd. En als kroon op die route wandel je ook nog over Schiermonnikoog, Ameland, Terschelling en Vlieland. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 24,4 kilometer, variërend van 21 tot 28 kilometer per dag, in totaal dus 244 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 juni 2009 van Buitenpost naar Anjum, 28 kilometer;
2. Op 2 april 2011 op Schiermonnikoog, 24 kilometer;
3. Op 5 mei 2013 van Anjum naar Holwerd, 27 kilometer;
4. Op 21 mei 2009 op Ameland, 21 kilometer;
5. Op 5 april 2010 op Terschelling, 22 kilometer;
6. Op 26 juni 2009 op Vlieland, 21 kilometer;
7. Op 30 september 2012 van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie, 27 kilometer;
8. Op 14 april 2013 van Sint-Jacobiparochie naar Hallum, 26 kilometer;
9. Op 12 juni 2011 van Hallum naar Dokkum, 27 kilometer;
10. Op 12 oktober 2008 van Dokkum naar Buitenpost, 21 kilometer.

Lanterfanten over Route 4.7 van Mantgum naar Deinum

Zondag 12 mei 2013 

Over het Jabikspaad door de weilanden van Jorwert naar Leons

In een zee van gras
Vandaag lopen Durkje en ik de voor ons laatste wandeling van de vierdelige wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters'. Het is de zevende route van het vierde deel, over een afstand van 13 kilometer, van Mantgum naar Deinum. Jan Wijbe & Gaby lopen vandaag ook met ons mee. Een gezellige wandelochtend door het stille midden van de Friese Greidhoek. Deze wandeling 4.7 kreeg als thema mee: 'De lichtheid van het bestaan in een zee van gras'. Waar vroeger het water van de Middelzee landinwaarts stroomde, lopen wij vanmorgen door een 'zee' van kruidig gras, gevuld met heel veel paardebloemen, boterbloemen en pinksterbloemen.

Mantgum
Met beide auto's rijden we van Stiens naar Deinum. Daar laten we de ene auto achter bij het treinstation, om dan met de andere auto door te rijden naar Mantgum, waar onze wandeling vanmorgen even na 9.00 uur begint bij het Mantgumer treinstation.
We lopen langs de kerk door het dorpscentrum van Mantgum, om buiten Mantgum het fietspad richting Weidum te nemen. Buiten Mantgum gaat het dan verder over een smal wandelpaadje naar een boerderij, waar we omheen lopen, om aan de achterzijde onze route te kunnen vervolgen. We lopen dan al vanaf Mantgum over het Jabikspaad.

Nijkleaster in Jorwert
Via een landweg en de Arsumerdyk lopen we naar Jorwert. De Sint-Radboudkerk van Jorwert zien we al van verre staan. In Jorwert lopen we onder andere langs het 'Skriuwershûske' van Geert Mak, de herberg 'Het wapen van Baarderadeel', de pastorie, de notariswoning en ook de deels uit de 12e eeuw stammende Sint-Radboudkerk, waarin wij als bestuur van Stifting Nijkleaster tot nader order Nijkleaster hebben gevestigd.
De geschiedenis van Jorwert voert terug naar de Middeleeuwen, naar de tijd dat Jorwert al als terpdorp lag aan de oude 'heirbaan' vanuit Franeker naar het zuiden.

Over het Jabikspaad van Jorwert naar Leons
Buiten Jorwert gaan we verder over het Jabikspaad, dwars door het open veld, door de met veel veldbloemen bontgekleurde weilanden van Jorwert naar Leons. De routepalen met richtingsborden en wulk-wijzers wijzen ons globaal de weg door deze prachtige 'bonte zee van gras' temidden van paarden, weidevogels en schapen met lammeren. Wie kennis wil maken met de pracht van Fryslân zou er goed aan doen het Jabikspaad te bewandelen, vooral ook dit unieke graspad hier in de 'Fryske greiden' van de Lionser Polder.
Als voorzitter van de Stichting Jabikspaad Fryslân kijk ik onderweg vooral ook naar onze faciliteiten hier in het veld en in de aanliggende dorpen. In het veld vind ik helaas een met bruut geweld afgebroken richtingwijzer, maar in Leons ligt het stempel van het Jabikspaad keurig op de daartoe bestemde stempelplaats. De route van het Jabikspaad is goed bewegwijzerd, dankzij de routebeheerders, die de route daartoe regelmatig inspecteren ten dienste van alle wandelaars en fietsers die het Jabikspaad volgen.

Langs de Bolswardertrekvaart van de Panwurksbrêge naar Hoptille
Tussen Leons en Húns slaan we vanaf de Panwurksbrêge rechtsaf, om over het fiets-wandelpad langs de Bolswardertrekvaart verder te lopen tot aan Hoptille, waar we ter hoogte van het Tolhuis (met een gevelsteen van 1652) deze vaart over kunnen steken. We hebben mooi zonnig wandelweer, maar als de zon even achter de wolken verdwijnt, is de stevige westenwind nogal fris, dus zomaar even onderweg op één van de zitbankjes gaan zitten langs de route is wat teveel van het goede. Je zou te snel afkoelen, dus we hebben doorgelopen, tot we hier bij Hoptille in de luwte van een aantal huizen even kunnen pauzeren voor een broodje en wat drinken.

Blessum
Na de Hilaerdermieden vervolgen we ons voetpad over het Ringiapaad door de weilanden richting Blessum. We passeren hier de mooie vogelkijkhut en zien hier en daar in de slingerende sloten langs het pad enkele meerkoeten broedend op hun nesten zitten. Bij de vogelkijkhut steken we de Hilaardervaart over, die deels nog de route van een oude slenk door de Hilaarder Mieden volgt. We lopen hier over de oostelijke rand van het vroegere eiland Westergo.
In het terpdorp Blessum ontmoeten we de hier wonende Thom Miedema, die als medebestuurder jarenlang met mij in het bestuur zat van de Federatie Christelijk Jeugdwerk Friesland (FCJF), waarvan ik toen bestuursvoorzitter was. Thom vertelt ons een en ander over de oude wandelpaden die vanuit Blessum onder andere liepen en lopen in de richting van bijvoorbeeld Hilaard en Deinum, waaronder ook het voormalige 'Mennistepaed'. In Blessum komen we ook langs de boerderij met het hoogste pannendak van Fryslân.

Deinum, mei de sipel op 'e toer
Over de slingerende Blessumerdyk wandelen we het laatste stuk naar het treinstation van Deinum, waar onze auto staat. Vanuit Deinum halen we de andere auto weer op uit Mantgum, en daarna rijden we met beide auto's weer terug naar huis in Stiens, waar onze thuiskok Pieter voor ons een heerlijke warme maaltijd heeft bereid.
's Avonds vinden we op Facebook onze wandelgegevens van vandaag, die Jan Wijbe voor deze gelegenheid met behulp van het programma Sports-tracker vanmorgen al wandelend heeft laten registeren. Hieronder ter illustratie een overzicht van de door Jan Wijbe aangeleverde gegevens:

• Een wandelduur van 3 uren en 5 minuten en 23 seconden;
• De feitelijke wandelafstand was 14,09 kilometer;
• We liepen een kilometer gemiddeld in 13,09 minuten;
• Op onze topsnelheid hadden we 6,9 kilometer per uur af kunnen leggen;
• In werkelijkheid legden we gemiddelde 4,6 kilometer per uur af;
• We verbruikten bij deze wandeling vanmorgen 744 kilocalorieën.

Lanterfanten over Route 4.6 door de drooggelegde Middelzee

Donderdag 9 mei 2013 - Hemelvaartsdag

Standbeeld van Eise Eisinga bij de kerk van Dronrijp

 





















Als Mozes op Hemelvaartsdag
Deze Hemelvaartsdag begint voor ons vroeg in de ochtend, als Durkje en ik om 7.15 uur van Stiens naar het NS-station in Leeuwarden rijden. Pieter en Selma rijden met ons mee, omdat zij met de trein naar Harlingen en dan met de boot naar Vlieland gaan om daar later vandaag aan het werk gaan. Durkje en ik beginnen om 7.30 uur onze wandeling op de Sophialaan, vóór het Leeuwarder station. We wandelen vandaag de zesde route van het vierde deel van de wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters'. Deze route kreeg als thema: 'Als Mozes door de drooggelegde Middelzee', omdat die vanuit Leeuwarden het Friese platteland in gaat, over de bodem van de voormalige Middelzee, die eeuwen geleden nog tot diep de provincie Fryslân in kwam.

Traditionele Leeuwarder Bloemetjesmarkt op Hemelvaartsdag
Maar voordat we Leeuwarden verlaten, lopen we nog even over de Bloemetjesmarkt, die traditioneel in Leeuwarden wordt gehouden op Hemelvaartsdag, en die qua voorbereiding nu nagenoeg klaar is. De meeste bloemenverkopers staan klaar voor het koperspubliek, dat op dit vroege uur al geleidelijk op dit grote bloemenaanbod af komt. Het aanbod blijkt vandaag 700 strekkende meter meer te zijn dan in het voorgaande jaar. Doordat het mooie weer zolang op zich heeft laten wachten in de afgelopen weken, moeten de bloemenverkopers hun partijen bloemen in ongeveer vier weken verkopen, wat bij een normale lente zo'n acht weken is.

Ritsumazijl en Marssum
Als we Leeuwarden uit lopen over het Bisschopsrak langs het Zijlsterrak ter hoogte van de Schenkenschans, is de temperatuur zo'n 11 graden Celsius. Het regen licht, maar dat is maar van korte duur. In de loop van de uren wordt de bewolking lichter, zodat de zon aangenaam door kan breken, maar door de aanhoudend stevige frisse zuidwestenwind blijft het de hele dag koel, maar wel mooi wandelweer.
In Ritsumazijl gaan we in noordelijke richting verder over de Hege Dijk, een voormalige Middelzeedijk.
Nadat we via de ijzeren loopbrug over de A31 zijn gegaan, komen we bij het mooie Poptaslot in Marssum.

Engelum en Beetgum
Vanuit Marssum lopen we over een smalle cultuurhistorische fietsroute tussen de aanliggende weilanden door naar het dorpje Engelum. De luidklokken van de kerk van Engelum worden langdurig geluid, om de omwonenden er duidelijk op te attenderen dat de ochtendkerkdienst van deze Hemelvaartsdag op afzienbare termijn zal aanvangen.
Vanuit Engelum gaan we over het Alserter Paed eerst langs Cleyn Alserd en daarna langs de Beetgumervaart naar Beetgum.
Hier verlaten we de oude kwelderwal en de oude dijken van de Middelzee en dan steken we ter hoogte van de nieuwbouwwijk De Kline de N383 over, waarna we in een klein bosperceel komen, met een smal bospad tussen dicht op het pad staande bomen.

Hege Wier en Menaldum
Langs een groot kassencomplex van Berlikum lopen we richting Menaldum. Bij deze kassen zijn grote waterpartijen gegraven, waarvan het opgevangen water in de kassen kan worden gebruikt bij het water geven aan de gekweekte planten.
Daar komen we ook langs een kleine verhoging in het landschap. Dit is de oude terp van Hege Wier. Achter deze terp ligt een hoge, spitse vliedberg, die waarschijnlijk al als vluchtplaats diende in de tijd dat de Noormannen hier de Middelzee op voeren tijdens hun rooftochten.
Jammer dat het café in Menaldum nog niet is geopend, want dat betekent voor ons dat we het vandaag tijdens onze wandeling zonder koffie moeten stellen. We pauzeren derhalve op een bankje in het centrum van Menaldum, bij het standbeeld van 'It Feintsje fan Menaam'.

Via Slappeterp en Schingen naar Dronrijp
Van Menaldum lopen we naar Slappeterp, en daarna door naar Schingen.
Voorbij Schingen gaan we door een voetgangerstunnel onder de A31 door, om aan de andere zijde koers te zetten richting Dronrijp.
Langs een brede vaart wandelen we een zonnig Dronrijp binnen. Door de nieuwbouwwijken van Dronrijp lopen we naar de monumentale Nederlandse Hervormde kerk, in het oude centrum van Dronrijp. Bij de kerk bezoeken we de gedenksteen, de grafsteen, het geboortehuis en het standbeeld van Eise Eisinga, de beroemde Friese wolkammer en sterrenkundige, die leefde van 1744-1828, die vooral beroemd is geworden als de ontwerper van het Planetarium in het nabijgelegen Franeker.
Aan de rand van Dronrijp pauzeren we enige tijd, om weer wat te eten en te drinken, voordat we de terugtocht richting Leeuwarden aanvangen.

Langs Deinum en door Ritsumazijl terug naar Leeuwarden
Via de lange Puoldyk lopen we tussen de weilanden en boerderijen door naar het Van Harinxmakanaal. Langs dit drukbevaren kanaal lopen we terug naar Leeuwarden.
Daarbij komen we langs het dorp Deinum, dat aan de overzijde van het kanaal ligt.
Verderop komen we dan weer in Ritsumazijl, waar we vanmorgen naar het noorden afsloegen richting Marssum.
Vanuit Ritsumazijl volgen we dezelfde route als van vanmorgen weer terug naar het NS-station in Leeuwarden.
Om 14.45 uur staan we weer bij onze auto op het parkeerterrein achter het treinstation. We hebben de 27 kilometer vandaag afgelegd in zeven uren.

For unto us a Child is born

Maandag 24 december 2012

United zingt onder begeleiding van Studio in De Hege Stins

Kerstzang
Het is niet meer te stuiten. Morgen is het Kerstfeest en vanavond gaan we dat al vieren in De Hege Stins te Stiens. En dat doen we met heel veel mensen, want de kerkzaal zit helemaal vol, tot en met het podium van de bijzaal. Ook het hele podium van De Hege Stins zit vol, met de leden van het Fanfarekorps Studio Stiens. Vóór aanvang van deze Kerstavondzangdienst zingt onze gemeenteband United een aantal liederen onder begeleiding van het fanfarekorps Studio. Dan zit de kerststemming er al aardig in en kan de dienst beginnen.

Interkerkelijk Stiens
Deze kerkdienst op de avond vóór Kerst wordt georganiseerd door het Interkerkelijk Kontakt Werk (IKW) van Stiens, waarin de kerken van Stiens samenwerken. Elk jaar organiseert het IKW deze zangdienst op de avond voorafgaand aan het Kerstfeest. Onze voorganger vanavond is dominee Desirée Scholtens, predikante van onze Protestantse Gemeente van Stiens. Studio begeleidt de samenzang en United zingt onder muzikale begeleiding van Studio een aantal mooie liederen.

Wisselzang
Deze avonddienst begint met twee kerstliedjes voor kinderen, die we beide in wisselzang zingen, onder begeleiding van Taco Osinga op gitaar en Trinette Sloot op dwarsfluit. Voor het eerste lied zingt de linkerzijde van de kerkzaal de vraag en de rechter rijen antwoorden daarop zingend. In het tweede kinderliedje wisselen mannen, voorganger en vrouwen hun zangpartijen af.
De gebruikelijke liturgische elementen zoals gebeden, bijbellezingen, verkondiging (vanavond over het kerstevangelie) en samenzang volgen elkaar op.

The Young Messiah
Aan het einde van de zangdienst volgen een aantal songs uit The Young Messiah, krachtig gezongen door de vier zangers van United en voortreffelijk begeleid door Studio. Deze 'power songs' oogsten succes, want elke keer ontvangen band en fanfarekorps een enthousiast applaus van de kerkgangers in de kerkzaal. Deze dienst wordt ook uitgezonden op Radio Middelsé, dus niet alleen de kerkgangers, maar ook de radioluisteraars kunnen genieten van deze prachtige Kerstavondzangdienst.

Joy to the world the Lord is come.
For unto us a Child is born.
Unto us a Son is given.

Pylgers by 'Tsjerke yn beweging'

Donderdag 8 november 2012 

Bij presentatrice Joukje Deelstra in de radiostudio

Kerk in beweging
Op uitnodiging van Radio Middelsé zijn Durkje en ik vanavond om 18.30 uur in de Stienser studio van Radio Middelsé om door radiopresentatrice Joukje Deelstra te worden geïnterviewd over onze onlangs afgeronde pelgrimage van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela. Het interview wordt vanuit de radiostudio rechtstreeks uitgezonden op de radio en via de website van Radio Middelsé via internet. Dit programma wordt dan aanstaande zondag vanaf ongeveer 11.30 uur nog eens herhaald op Radio Middelsé, en is dan óók te beluisteren via internet. Het betreffende radioprogramma heet 'Tsjerke yn beweging' (Kerk in beweging) en bevat voornamelijk kerkelijk nieuws.
Als we in de studio met presentatrice Joukje Deelstra zitten te wachten, maakt de andere presentatrice Roelie Groenewoud nog even een foto van ons in de studio, en horen we ondertussen dat Radio Middelsé als introductiemuziek heeft gekozen voor het lied 'Ik wandel in het licht met Jezus'. Dan gaat de startlamp aan in de studio en stopt de muziek; teken dat het Friestalige interview begint.

Radio-interview
In het interview komen veel aspecten van onze pelgrimage aan de orde. In haar interview begint Joukje Deelstra met de vraag hoe het nu eigenlijk zover is gekomen dat wij met onze pelgrimstocht zijn begonnen. Daarnaast worden vragen gesteld over de verschillende wijzen waarop wij als pelgrims (Fries: pylgers) gepelgrimeerd hebben, over de mogelijkheden om onderweg te overnachten, over de landschappen waar we doorheen zijn gelopen, over het aankomen bij de kathedraal van Santiago de Compostela en over het bereiken van het finale eindpunt van onze pelgrimage op Cabo Fisterra, aan de Atlantische Oceaan, het punt waar je als pelgrim niet verder kunt en dan terugkeert naar huis.

Aspecten van pelgrimeren
Andere vragen die in het radio-interview aan de orde komen, gaan over hoe ver deze pelgrimage was en over het aantal dagen dat we onderweg zijn geweest om het eindpunt te behalen. Ook over de terugkomst en de warme ontvangst door onze kinderen op Schiphol worden vragen gesteld. En uiteraard is de hamvraag of we het hier nu bij zullen laten, of dat we al weer nieuwe plannen hebben over volgende pelgrimages, waarbij Joukje onder andere Rome als een voor ons mogelijk bedevaartsoord noemt.
Het is een aangenaam interview, waarin allerlei kanten van onze pelgrimage worden belicht. En dan komt vanuit de aangrenzende ruimte van de studio - van achter het glas - van de radiotechnicus het signaal dat het einde van het interview nadert. Joukje Deelstra sluit af en bedankt ons voor onze komst naar de studio.

Stiens heeft het Keurmerk Veilig Ondernemen

Vrijdag 5 oktober 2012

De 1e Ster van het Keurmerk Veilig Ondernemen

Samen het keurmerk verdienen
Om overlast en criminaliteit in een winkelgebied effectief aan te pakken, is een goede samenwerking van winkeliers met politie en gemeente van essentieel belang. Voor het opzetten van een structurele samenwerking in dezen is een speciale methode ontwikkeld, het zogenoemde ‘Keurmerk Veilig Ondernemen’ (KVO).
Om voor dit keurmerk in aanmerking te komen werken ondernemers, gemeente, politie en brandweer structureel samen aan een schoon, heel en veilig winkelgebied. Hiervoor maken ze samen afspraken over de te nemen maatregelen. Een team van adviseurs van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel (HBD) biedt ondersteuning bij het behalen van het Keurmerk Veilig Ondernemen.

Basis Samenwerken
Het KVO is een continu proces, dat start met het vormgeven van structurele samenwerking tussen ondernemers, gemeente, politie en brandweer. De bestaande situatie van bijvoorbeeld een winkelcentrum wordt vastgesteld en het plan van aanpak wordt gedefinieerd. Als deze stappen zijn afgerond, wordt het certificaat ‘Basis Samenwerken’ aangevraagd en ontvangt het winkelgebied van het HBD de eerste ster. Elke twee jaar vindt een evaluatie en hercertificering plaats en kan de volgende ster worden behaald, met een maximum van vijf sterren.

De 1^e KVO-ster voor Stiens
Sinds 2010 is de Ondernemersvereniging van Stiens ook deelnemer in dit veiligheidsprogramma. Het betreft hier een samenwerkingsverband van 43 winkels, waarvan een deel wordt aangevuld met detailhandelsbedrijven op het Stienser bedrijventerrein Middelsee. In Stiens vond de uitreiking van de 1e KVO-ster plaats op 8 oktober 2011. In het wegdek van het gemeentehuisplein,  aan de Langebuorren, is een tegel ingelegd met daarop het ‘Keurmerk Veilig Ondernemen’.

Voorwaarden voor deelnemende ondernemers
Elke HBD-adviseur voert ten behoeve van de certificering een analyse uit, die bestaat uit een schouw (observatie) en een ondernemersenquête. Na twee jaar voert de HBD-adviseur nog een evaluatie uit, en eenmaal per jaar woont hij of zij de plaatselijke werkgroepvergadering bij om de voortgang te monitoren.
Voorwaarden om met zo’n KVO-project te starten zijn:

• een actieve ondernemersvereniging;
• een duidelijk afgebakend winkelgebied;
• het commitment van alle betrokken partijen (ondernemers, gemeente, politie en brandweer);
• een gedreven voorzitter (bij voorkeur een ondernemer) voor de werkgroep. 

1 in Stiens, 8 in Fryslân, 400 in Nederland
Het HBD begeleidt op dit moment ruim 400 projecten ‘Keurmerk Veilig Ondernemen’. Daarvan zijn acht projecten actief in Fryslân, namelijk in: Bolsward, Drachten, Leeuwarden (op 2 locaties), Oosterwolde, Sneek, Wommels, en dus ook in Stiens. 

Lanterfanten over Route 1.7 van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie

Zondag 30 september 2012

Over de poldervaart naar de Waddenzeedijk

Slachtedyk en Griene Dyk

De weersvoorspellingen voor vandaag waren gisteren goed, dus Durkje en ik besloten gisteren om vandaag aan de wandel te gaan. We zullen vandaag van Harlingen naar Sint-Jacobiparochie wandelen, over een afstand van 27 kilometer, volgens route 1.7 van de wandelgidsenserie ‘Friesland voor lanterfanters’. De beide thema’s van deze wandeling zijn ‘Over dijken’ en ‘Twee Friese steden gescheiden door een oude dijk’. De twee Friese steden die hier worden bedoeld, zijn Harlingen en Franeker. De dijk die hier wordt bedoeld is de in Fryslân welbekende Slachtedyk, een oude zeedijk, die door het Friese landschap slingert. Een andere dijk waarover deze route voert, is de ‘Griene Dyk’, die we pas aan het eind van de route bewandelen.

Oude wegen en nieuwe straten van Harlingen

We verlaten Stiens om 7.45 uur en staan om 8.15 uur bij onze auto klaar voor vertrek bij het treinstation van Harlingen. Via de Oosterparkweg en de Achlumerdijk komen we in een nieuwbouwwijk van Harlingen-oost. Hier wordt ons het oriënteren moeilijk gemaakt, omdat onze vijf jaar oude routegids qua routebeschrijving niet meer aansluit bij het nieuwe stratenplan in deze nieuwbouwwijk. Zoekend naar de juiste plaats om Harlingen te verlaten, passeren we ook nog de nieuwbouw van de Prins Johan Friso School, de basisschool waar Durkje van 1980-1983 als onderwijzeres heeft gewerkt, totdat wij trouwden en in Delfzijl gingen wonen. Met hulp van enkele Harlingers die de het voormalige wegennetwerk hier ter plekke nog kunnen reconstrueren, vinden we uiteindelijk aan de zuidoostzijde van Harlingen het oude tracé van de Achlumerdyk, die we volgen in de richting van de Slachtedyk.

Kiesterzijl – Franeker - Getswerdersyl

De Slachtedyk snijdt de spoorlijn Leeuwarden-Harlingen ten noorden van Sopsum. Als we de spoorlijn over zijn gestoken, komt een trein uit de richting van Leeuwarden. Voorbij Kie steken we bij Kiesterzijl het Van Harinxmakanaal over en dan gaan we richting Franeker. Ter hoogte van Groot Lankum nemen we het Filosofenpad, het fiets-voetpad langs de westrand van Franeker. Door een bosperceel komen we aan de zuidkant van de A31. Hier kunnen we met een fietsers-voetgangerstunneltje onder de autosnelweg Leeuwarden-Harlingen door. Aan de noordzijde lopen we parallel aan de A31 naar het monument van Getswerdersyl. Hier nemen we onze eerste rustpauze om wat te eten en te drinken. Dat wordt ook wel tijd, want we hebben nu drie uren onophoudelijk gelopen.

Oosterbierum

Het is prachtig wandelweer. Ongeveer 16 graden Celsius en volop zon, en een aanwakkerende, tot harde wind in de rug.

Voorbij Getswerdersyl gaat de Frentsjerterdyk over in de Slachtedyk, die we langs het windmolenpark ‘De Bjirmen’ volgen tot aan Oosterbierum. In Oosterbierum gaan we rechtsom via de Stationsreed en een schelpenpad om het dorp heen. Bij de dorpskerk steken we de doorgaande weg over om dan langs een kassencomplex eerst over een schelpenpad en verderop over een onverhard boerenpad naar de Waddenzeedijk ten noorden van Oosterbierum te lopen. Via een oude houten platte brug kunnen we de poldervaart oversteken om aan de voet van de zeedijk te komen.

Via Koehool over de zeedijk naar de Westhoek

Vanaf hier lopen we nu ongeveer drie kilometer in oostelijke richting over de zeedijk, nu eens binnendijks, dan weer buitendijks of boven over de zeedijk. Een grote kudde schapen houdt hier het gras van de zeedijk mooi kort. Af en toe rijden auto’s en motoren binnendijks aan de voet van de dijk. Hier en daar stopt men even om uit te waaien op de zeedijk en/of buitendijks langs de vloedlijn van de Waddenzee.

Bij Koehool passeren we het mooie standbeeld van de haringvisser. Vlak vóór de Westhoek gaan we in zuidelijke richting verder, op de scheiding van de Friese gemeenten Franekeradeel en Het Bildt. Iets ten zuiden van de zeedijk gaan we in oostelijke richting verder over een andere zeedijk. Het is de Griene Dyk, momenteel een slaperdijk, de 11^e eeuwse oude Middelzeedijk, die nog ouder is dan de Slachtedyk. De Griene Dyk slingert hier verhoogd en mooi door de Friese zavelgronden.

Over de Griene Dyk naar Sint Jabik

Bij de kruising met Zondervans Reed verlaten we de Griene Dyk, richting Sint-Jacobiparochie. Links van de Zondervans Reed ligt een oogst uien in lange rijen te drogen op de akker. We bellen Pieter met het verzoek om nu vanuit Stiens naar Sint-Jacobiparochie te komen om ons daar straks af te halen. Via de Westerweg en het Westeinde wandelen we Sint-Jacobiparochie binnen. Op het moment dat Durkje en ik arriveren op het dorpsplein vóór De Groate Kerk, komt Pieter juist uit tegenovergesteld richting aan rijden. Wat een perfecte timing! We stappen bij Pieter in de auto en dan rijdt hij ons naar onze andere auto in Harlingen. Pieter gaan dat weer naar huis en wij rijden door naar Drachten om bij mem op zondagmiddagvisite te gaan.

Om 14.30 uur arriveerden we in Sint-Jacobiparochie, dus de 27 kilometer vanaf Harlingen hebben we afgelegd in 6 uren en een kwartier. Regelmatig ontmoetten we vandaag fietsers en andere wandelaars. Mooi om te zien hoeveel mensen op zo’n zonnige najaarszondag genieten van gezond bewegen over de uitgestrekte Friese kleigronden.

Slachtemarathon 2012

Zaterdag 16 juni 2012

Over de Slachtetille naar Getswerdersyl

Weer of geen weer
In de stromende regen rijden Durkje en ik om 9.30 uur vanmorgen Stiens uit. We hebben een late startkaart voor de Slachtemarathon; kunnen pas om 10.45 uur starten in Raerd. Daarmee zijn we de voorlaatste groep van de 13.000 wandelaars die vandaag vanuit Raerd de 42 kilometer langeafstandwandeling naar Easterbierrum aanvangen. Het Friese 10.00 uur-nieuws op de autoradio meldt dat zojuist de 10.000e wandelaar van start is gegaan. Weerman Piet Paulusma meldt dat de buien in noordelijke richting onze provincie verlaten en hij voorspelt dat het hoogstwaarschijnlijk de rest van de dag droog zal blijven met een zuidwestelijk wind. Zijn voorspelling wordt vandaag werkelijkheid.

Vierde editie van 42 kilometer Friese cultuur
We bewandelen vandaag de eeuwenoude - inmiddels inlandige - zeedijk, genaamd 'De Slachtedyk'. Het is de bijzondere combinatie van deze historische zeedijk met de cultuur van al die omwonenden en wandelaars van verleden en heden die deze dijkwandeling zo uniek maakt. Meer dan 20 aanliggende Friese dorpen en honderden creatieve dorpelingen, kunstenaars, artiesten, dansers en muzikanten verzorgen op artistieke wijze de iets meer dan 42 kilometer lange wandeling met een breed aanbod aan beeldende kunst, muziek, dans en theater. Vanaf het jaar 2000 is de Slachtemarathon elke vier jaar georganiseerd, vandaag is het dus de vierde editie. Durkje liep al mee in 2004 en in 2008 en ik heb met Durkje de wandeling voor het eerst in 2008 gelopen.

Fase 1: Lit ús mar út ein sette
De 42.195 meter lange wandeltocht is door de organisatie verdeeld in vijf fasen, die alle een Friese fase-titel kregen. Het thema van de eerste fase is het Onzekere, spannende begin.
We verlaten ons startvak om exact 10.45 uur in het oude terpdorp Raerd, liggend aan de oever van de voormalige Middelzee. Door een haag van aanmoedigende toeschouwers lopen we door de dorpskern en verlaten we Raerd bij de oude stinspoort van de voormalige Jongema State (1525) in het Raerder Bos. Met trompetgeschal, dansende nimfen en een processie met boot en vaandeldragers worden we uitgezwaaid. Een mooi begin van de lange tocht. Bij Raerd lopen we ook even over een stukje Jabikspaad, het Fries-Overijsselse pelgrimspad. Daarna gaan we verder langs Dillesyl richting Easterwierrum.
Einde van de fase 'Laat ons maar uit eind zetten'.

Fase 2: It giet dat it slydjaget
Het thema van de tweede fase verwijst naar de Feestfase.
Zoals in zoveel andere Friese dorpen heeft ook Easterwierrum de Friese vlag in top boven op de kerktoren. Het thema van Easterwierrum is: 'Libje foar en mei elkoar'. Bij het begin van de dorpskom staat een meisje op een versmalling in de weg om met zichtbaar plezier iedereen een 'high five' te geven en succes te wensen. Het zijn ook deze kleine - niet georganiseerde - elementen die de Slachtemarathon zo groot(s) maken.
Voorbij de eerste sticker(stempel)post verlaten we Easterwierrum door een hoge feestpoort, gemaakt van wilgentenen. Iets verderop staat het eerste van de 15 'Rabobankjes' in de berm: de banken van de kringloopwinkels Estafette, waarvan op creatieve wijze kunst is gemaakt. Ter hoogte van Boazum verlaten we de verharde weg om over de Griene Dyk (een grasdijk) verder te gaan. De dijk is er nog wel, maar het gras is weg. Door de felle regen eerder vanmorgen en de meer dan tienduizend wandelaars die hier al over de grasdijk zijn gegaan, is deze 'gêrsdyk' verandert in een glibberige modderdijk. Voorbij Boazumersyl verlaat iedereen dit gehavende dijkvak met blubber aan de schoenen en modderspetters tot hoog op de wandelbroek en op de blote kuiten.
De fasetitel 'slydjaget' doet zijn naam hier eer aan, want je zou hier met een slee over heen kunnen gaan en een 'sliding' is hier ook zo gemaakt. Niemand hoor ik klagen; hier moeten we gewoon even over en doorheen. De muziek van het door Boazumers ingezongen estafette-canonlied klinkt na tientallen meters steeds uit de in de berm geplaatste luidsprekers. De muziek gaat zo met ons mee.

Geestdrift
Voorbij Boazumersyl komen we weer op de verharde weg. We steken de spoorlijn over. Twee van de vele vrijwilligers staan hier om de veiligheid van de oversteek voor alle wandelaars te waarborgen. Zonder al die vrijwillgers is zo'n mega-evenement niet mogelijk. Grote dank zijn we verschuldigd aan al die vrijwilligers die dit evenement mogelijk hebben gemaakt! Hulde!
We komen langs Lytsewierrum en door Greate Wierrum. Het korps van de Christelijke Muziek Vereniging Hosannah uit Wons speelt op een driesprong in Friese vlag-kledij de sterren van de hemel. Onder aan de vrachtwagen-oplegger waarin ze zitten, staat onder andere geschreven: 'Hosanna Wuns spylet hjir mei nocht'.
Met twee poort-pijlers worden we 'Wolkom' geheten in het dorp Reahûs. Na de eerste 12 kilometers wordt dit onze eerste rustplaats, zittend tegenover het musicerende korps in een oplegger, onderwijl kijkend naar de op het oog oneindig lint voorbijtrekkende Slachtewandelaars. Een grote groep jongeheren brult steeds hoog achter ons vanaf een getimmerde tribune als een groep wandelaars voorbijtrekt, docht net iets luider en geestdriftiger als het een groepje mooie jongedames betreft. Zij belonen dat enthousiasme met een vrolijke glimlach en lopen opgewekt door.
Tussen de met vele rode vlaggen versierde brug van Sânleastersyl verlaten we na onze etenspauze Reahûs. Dan volgt een lange, rechte weg. Voor ons nadert een helicopter. Een cameraman filmt onze lange rij wandelaars vanuit de lucht. Het resultaat is een ('wave' in english) golvend wandelend lint ('weach' yn't Frysk) van naar de helicopter zwaaiende wandelaars.
Bij De Kliuw is het ook feest. Een grote feesttent kreeg hier een houten gevel van een woonhuis; alsof hier een woning midden in een weiland staat. Twee 'living statues' staan roerloos op het veld. Voorbij De Kliuw lopen we door Hidaardersyl en langs Hidaard richting Wommels.
Einde van de fase 'Het gaat dat het sleejaagt'.

Fase 3: It falt wol in bytsje ôf
Het thema van de derde fase verwijst naar de Irritatiefase.
Ter hoogte van Wommels steken we bij Kromsyl de autoweg N359 over via de eerste van de twee Slachte-bruggen, genaamd: Nije Kromme. Aan de overzijde van de weg staat een grote vrachtwagen van Poeisz Supermarkten. Daar krijgen alle wandelaars een gratis banaan aangeboden van Poeisz, waar door de voorbijwandelaars dankbaar gebruik van wordt gemaakt. Bij en voorbij dit uitdeelpunt staat een lange haag van bananendozen en immense plastic zakken in rolcontainers, waar iedereen zij/haar bananenschillen wandelend in kan gooien. Zo blijven weg en berm verschoond van schillen. Dank aan Poeisz voor dit gewaardeerde aanbod.
Verderop passeren we Swarte Beien en Tolsumersyl. Na de brug van Payesyl arriveren we in het dorp Achlum. Het dorp is prachtig versierd. Veel toeschouwers zijn hier gekomen om de wandelaars aan te moedigen. In het dorp lopen enkele voor kinderen angstaanjagend grote dinosaurus-monsters op hoge stelten. Een klein meisje zwaait voorzichtig en met groot respect naar een langs haar lopend metershoog monster. De zon schijnt aangenaam in Achlum en het is hier voor iedereen aangenaam vertoeven.
Einde van de fase 'Het valt wel een beetje af'.

Fase 4: Neffens my ha'k it wat te bot dien
Het thema van de vierde fase verwijst naar de Stiltefase.
Nabij Sopsum lopen we tussen in beide bermen liggende beeldende kunst. Bij Sopsum is een groot rustpunt ingericht. Aan de overzijde van de spoorlijn gaan we richting Kiestersyl, waar we het Van Harinxmakanaal oversteken. Aan de overzijde van het kanaal worden de wandelaars en toeschouwers vermaakt door het dames-smartlappenkoor Leed-Vermaak. Enkele meters verder is een groot Slachte Blaren (veld) Hospital ingericht. Blarenpatiënten worden in deze theater-act door 'verpleegsters' verzorgd. Ze doen dat kennelijk volgens een alternatieve geneeswijze, want de blarenpatiënten hoeven hun wandelschoenen tijdens de behandeling niet uit te trekken.
Verderop volgt een grasdijk richting A31. De A31 moeten we oversteken via de Slachtetille. De wandelaars die met moeite deze hoge brug over kunnen komen, worden daarbij geholpen door een grote groep ondersteuning biedende vrijwilligers. Zo komt iedereen over deze uitdagend steile brug. Aan de andere zijde van deze tweede Slachtebrug krijgen we een armbandje uitgereikt met daarop de tekst: 'Ik heb de Slachtetille overbrugd 16-06-'12'.
Aan de overzijde van de A31 arriveren we in Getswerdersyl. Hier nemen we een korte rustpauze, onze derde en laatste vandaag. We zitten aan de voet van de Slachtedyk en zien al die wandelaars voorbij wandelen.
Einde van de fase 'Neffens mij heb ik het wat te bot gedaan.

Fase 5: Ik bin skjin oan ein
Het thema van de laatste fase verwijst naar het Bloed, het zweet en de tranen.
Op het enkele kilometers lange eindtraject dat dan nog volgt, worden de wandelaars verrast op een gezamenlijke theater-act van inwoners van Winaam, Tsjummearum en Easterbierrum. Mannen in witte pakken en met gasmaskers op waarschuwen ons voor de gevarenzône die we gaan betreden met als waarschuwing dat ons einde spoedig zal naderen. In figuurlijk opzicht klinkt dat onheilspellend, maar in letterlijk opzicht is dat een zegen voor alle vermoeide wandelaars. De zuidwestenwind wordt steeds steviger, dus we lopen nu eens met een harde zijwind en dan eens met een krachtige wind in de rug. De zon schijnt nog altijd vrolijk en Durkje en ik hebben vandaag geen druppel regen gehad onderweg.
Verderop komen we terecht in een langgerekte straat-act van een moordzaak. 'Dêr leit in lyk op'e dyk', zo wordt ons aangekondigd door een acteur. Voorbij het 'lijk op de dijk' worden we ondervraagd door acteurs, die ons op indringende wijze vragen of wij wellicht getuige zijn geweest van de moord of er wellicht tips ter opsporing van de dader over kunnen geven.
De sneldraaiende windmolens hier in het veld zijn met een baan omkleed door schilderijen van verschillende kunstschilders. Vlak vóór de finish-plaats Easterbierrum wandelen we tussen twee grote poorten door, waarop de Friese gelukwens 'Lokwinsk' staat. Tussen de vlaggen met daarop aren door wandelen we naar de finish-plaats op het grote evenemententerrein dat is ingericht in de nabijheid van de Waddenzeedijk. Bij dit eindpunt staan camera's en reporters van Omrôp Fryslân. Later op de avond zien we ons beiden in beeld in het televisieprogramma van Omrôp Fryslân tijdens de finish in Easterbierrum.
Einde van de fase 'Ik ben schoon aan eind'.

Fryslân op zijn best
Het is 18.45 uur. We hebben de 42 kilometers van de Slachtemarathon volbracht in exact 8 uren wandelen, stilstaan en rusten. Gemiddeld dus ruim 5 kilometer per uur, wat voor ons een prima gemiddelde snelheid is. Om 15.45 uur passeerden we het kilometerbord 21,1 km, precies op de helft. Dat betekent dat we zowel de eerste helft als ook de tweede helft van de 42 kilometer in precies vier uren hebben gelopen.
Het was vandaag Fryslân op zijn best. Een divers gezelschap van overwegend Friezen aangevuld met niet-Friezen en een aantal buitenlandse wandelaars wandelt vandaag over een oeroude Friese slaperdijk, waarvan de oudste datering al terug gaat naar ruim vóór het jaar 1000. Zoveel wandelliefhebbers vóór en achter je. De hele dag geen gezeur over recessie, Europa, voetbal, werk, politiek en verkeer. Alle aandacht gaat vandaag uit naar de weg die je gaat, luisterend naar je lichaam dat zich inspant, pratend over hoe het met jou en met je medewandelaar gaat, over waar je kunt rusten, eten en drinken, hoever je al bent en hoever de finish nog is. Vóór ons loopt een groepje 'Fryske fammen', tijdens het lopen druk pratend en af en toe samen een vrolijk lied zingend. Tijdens het naast elkaar lopen en tijdens het elkaar inhalen de korte gesprekjes, ruimte gevend en van de geboden gelegenheid dankbaar gebruik makend.
De hele dag wandelplezier, van de eerste tot en met de laatste kilometer. Kortom Fryslân en de Friezen op zijn best. Met grote dank aan al die honderden vrijwilligers van de Slachtemarathon en haar partners, die deze schitterende dag - samen met alle wandelaars en toeschouwers - mogelijk hebben gemaakt!

Skilwei in Stiens

Woensdag 4 april 2012

De Skilwei met zicht op de toren van de Sint-Vituskerk

Scheiding van woonwijken

Parallel aan de Bredyk (de N357) ligt langs de oostzijde de Moundyk van Stiens. Als je vanuit het noorden vanaf de Juckemaleane over de Moundyk in zuidelijke richting het Stienser zorgcentrum Skilhiem hebt gepasseerd, kun je al snel linksaf slaan om in oostelijke richting naar het centrum van ons dorp Stiens te rijden. Deze afsplitsing van de Moundyk is de Skilwei. De Skilwei vormt de scheiding tussen de twee Stienser woonwijken 'It Skil' aan de noordzijde en 'Stiens-West' aan de zuidzijde van de Skilwei.

Over de Skilwei

Gaand over de Skilwei in oostelijke richting, passeer je drie andere woonstraten aan je rechterhand; dat zijn achtereenvolgens: de korte Wearklank, de lange Ljurkstrjitte en de nieuwste Stienser woonstraat, het Stienpaad. Aan de oostzijde komt de Skilwei uit op De Poarte en de Nije Poarte. Links en rechts van de Skilwei staan woningen. Op de hoek van de Skilwei en de Poarte bevindt zich een klein parkeerterrein. De woonwijk It Skil ontleent haar naam aan de Skilwei, de oude toegangsweg van Stiens.

It lân strûpt ûnder wetter

Het Friese woord ‘skil’ is de aanduiding voor ‘schelpengrit’ ofwel ‘schelpengruis’. Het gaat bij skil om een mengsel van zeeklei en schelpen. In de ondergrond van de Skilwei vind je bij graafwerkzaamheden zeeschelpen. Dat geeft aan dat ook Stiens in vroeger tijden onder invloed van de toenmalige Middelsé lag. Bij hoge vloed stroomde dit huidige deel van Stiens onder water. In de Friese taal zeggen we dan: “It lân strûpt ûnder wetter”. De oude zee nam de schelpen mee, die als afzetting bij eb achterbleven op de drooggevallen zeeklei. Nog steeds kun je díe schelpen hier dus nog vinden in de ondergrond.

De Skilwei is dus de weg (Fries: de wei), 

die is aangelegd op dat ‘skil’.

“Dizze wei oer it skil, neame wy no de Skilwei”.

 

Een verjaardagswandeling in Noordwest-Leeuwarderadeel

Zondag 6 november 2011

Noordwest-Leeuwarderadeel
Om onze twee verjaardagen op alternatieve wijze te vieren, gaan Durkje en ik vanmiddag met Joske & Dethmer aan de wandel door het Noordwestelijke deel van onze gemeente Leeuwarderadeel. Om het autoverkeer te mijden, maken we daarbij een klein uitstapje door de gemeente Het Bildt. Alde Leie is het enige dorp dat we onderweg bezoeken en voor de rest gaat onze route voornamelijk over smalle boerenwegen en paden tussen de uitgestrekte weilanden en ook al geploegde akkers ten noorden en ten zuiden van de Feinsumer Feart, ook bekend van de Elfstedenroute. We schatten dat het een wandeling is van ongeveer twaalf kilometer.

Aldlân
We verlaten Stiens bij de kinderboerderij Doniastate, waar we in noordelijke richting over de Harnsterdyk in de richting van de Feinsumer Feart lopen. Ten zuiden van deze vaart gaan we op de splitsing met de Griene Dyk in westelijke richting verder over de Poeldyk, parallel aan de Feinsumer Feart. Ongeveer halverwege deze weg slaan we rechtsaf richting Poelhúzen, waar we over de stenen brug de Feinsumer Feart oversteken.

Nijlân
Ten noorden van Feinsum (Finkum) steken we de Brédyk (de N357) over. Hier verlaten we het âldlân (oude land) van Oostergo en treden we aan de overzijde van de oude zeedijk (Brédyk) het nijlân (nieuwe land) in; de vroeger op de Middelzee gewonnen vruchtbare zeekleigronden. Over de Iestdyk lopen we naar de Hege Hearewei, iets ten noorden van Feinsum. Over de Hege Hearewei gaat het in noordelijke richting verder, om vervolgens over de Langedyk in westelijke richting naar Alde Leie te gaan. Wederom steken we de Feinsumer Feart over, die hier in noord-zuid door het landschap stroomt. Langs de Alde Leister jachthaven en langs de Feinsumer Feart arriveren we dan in het centrum van Alde Leie. De cafédeur is gesloten, maar aan de achterzijde is de recent geopende 'Eeterij' wel geopend. Tijd voor een rustpauze in de Eeterij, met traktatie.

Elfstedentocht
Vanuit de Eeterij hebben we een wijds uitzicht over de nieuwe Anita Andriesen Sluis, die hier in dit jaar is gerealiseerd in het kader van de Elfstedenvaarroute. Vanaf dit jaar kunnen bootjes schutten in deze Alde Leister sluis, om van de Ouwe Rij via Alde Leije door de Feinsumer Feart naar de Dokkumer Ee te varen, linksaf richting Bartlehiem en Dokkum en/of rechtsaf richting Leeuwarden. Als we verder wandelen, zien we dat bij de Anita Andriesen Sluis bij de bouw van dit waterwerk al perfect rekening is gehouden met de Elfstedenschaatstocht. Aan beide zijden van de sluis is namelijk een brede stenen trap gebouwd, waarover de Elfstedenschaatsers in vliegende vaart zo vanaf het ijs over de trap en langs de sluis aan de andere zijde weer over de brede stenen trap naar de Feinsumer Feart kunnen klúnen, zonder al te veel snelheid te verliezen. Een hele mooie constructie met hopelijk een vooruitziende blik, dus laat nu die volgende Elfstedenschaatstocht maar komen, want Alde Leie is er helemaal klaar voor.

Heerwegen
Voorbij Alde Leie wandelen we eerst in westelijke richting door Het Bildt langs de Feinsumer Feart en daarna in zuidelijke richting langs de Ouwe Rij richting Vrouwbuurstermolen. Voorbij Vrouwbuurstermolen gaan we een klein stukje langs de Stienser Hegedyk, om al vrij snel over het karrenspoor van de Slachtedyk de geasfalteerde weg te verlaten. De halfverharde Slachtedyk gaat verderop over in een asfaltweg. Op dat punt gaan wij rechtdoor over het onverharde pad van de Witewei, dat tussen de akkers door naar de Goadyk loopt. De Goadyk gaat over in de Hege Hearewei, waarover we arriveren bij de Brédyk aan de rand van de bebouwde kom van Stiens.

Stiens
Over de schelpenpaden ten noorden en ten zuiden van de Seerob gaan we oostelijk langs het Stienser bedrijventerrein Middelsee, waarna we de Middelsédyk (de N393) oversteken, om eerst over de Bûtenskilwei en daarna over de Finnedyk naar de Ovonde in de Brédyk te gaan, waar we de Brédyk oversteken naar het Hynstewaad, om vervolgens door het Waling Dykstra Park te lopen. Het is inmiddels al donker geworden als we bij Dethmer en Joske nog even napraten na deze mooie zondagmiddagwandeling.

Lezersgroep Nederlands Dagblad op Jabikspaad door Stiens

Zaterdag 26 februari 2011

Het Nederlands Dagblad (ND) organiseert als lezersservice voor haar lezers en voor andere belangstellenden regelmatig themawandeltochten. In de periode van 28 januari tot en met 28 mei 2011 organiseert het ND tien etappes over het Jabikspaad, de Fries-Overijsselse pelgrimsroute, die de Nederlands aanlooproute is naar het Spaanse bedevaartoord Santiago de Compostela. Elk laatste weekend van de maand wordt in deze periode gepelgrimeerd; elke dag tussen de 19 en 25 kilometer gaans. Je kunt je voor elke wandeldag afzonderlijk opgeven. Gisteren wandelde een groep van ongeveer 70 deelnemers van Minnertsga naar Oude Bildtzijl en vandaag wandelt een groep onder leiding van ND-medewerker en gids Teus van Harten van Oude Bildtzijl naar Goutum, een afstand van 21 kilometer.

Om 11.45 uur word ik gebeld door Teus van Harten met de mededeling dat de groep vanuit Finkum vertrekt, op weg naar Stiens. Ik vertrek naar de entree van Stiens om de groep daar als voorzitter van de Stichting Jabikspaad Fryslân welkom te heten en om hen vervolgens over het Jabikspaad door Stiens te loodsen in de richting van Britsum. Waar de Hege Hearewei Stiens in komt, heet ik de ruim 60 pelgrims welkom. Daar leg ik ze uit dat ze nu het opgebilde, bedijkte Middelseegebied van de gemeenten Het Bildt en Leeuwarderadeel verlaten om aan de oostzijde van de oude Middelseedijk het oude land (Aldlân) binnen te wandelen.

Over de Hege Herewei en de Hegebuorren neem ik de groep mee, de terp op naar de Sint-Vituskerk. Daar vertel ik over de geschiedenis en de kenmerken van de Sint-Vituskerk en over meester M.B. Hoogeveen (van het leesplankje) en over de socialist Pieter Jelles Troelstra (van de S.D.A.P.), die hier vroeger beiden in Stiens hebben gewoond. De dorpskerk, de dubbele boomsingel en de vandaag mooi geelbloeiende winterakonieten verleiden de wandelaars tot fotografie van al dat moois.

We gaan via de Langebuorren, langs het monument van Troelstra, via It Kleaster en de Galge naar It Achterbosk, om daar de andere dorpsterp af te dalen. Aan het eind van It Achterbosk bij 'het huis 1721' vertel ik over de voormalige Uniastate, over de betekenis van het Hynstewaad, over de voormalige Paedwizer en over de Dobbe en Aldlânsdyk. Ook verwijs ik naar de straten die zijn genoemd naar de Friese dichter Gysbert Japicx en naar Pim Mulier, één van de grondleggers van de moderne sport in Nederland. Bij de spoorovergang in de Pim Mulierweg vertel ik over de Noord Friese Lokaal Spoorwegmaatschappij, met haar spoorlijnen van Leeuwarden via Stiens naar Harlingen en naar Franeker en over het 'Dockumer Lokaeltsje' van Stiens via Ferwerd naar Anjum. Uiteraard komt ook de recente verwijdering van het spoor (van enkele weken geleden) aan bod.

Het regent voortdurend en ik besluit om vanwege het weer en de natte ondergrond het kortgeleden geruïneerde spoortracé van het Jabikspaad niet te volgen. Via de Pim Mulierwei en de Griene Leane gaan we verderop langs de Kletsefeart en de Stienser Feart, achter het volkstuinencomplex langs. Bij de brug van de Griene Leane over de Stienser Feart vertel ik nog over de Elfstedenvaarroute en over de uit Britsum afkomstige militair en vestingbouwkundige Menno van Coehoorn en daarna verlaten de pelgrims van het Nederlands Dagblad Stiens, om verder te wandelen via Britsum, Cornjum, Jelsum en Leeuwarden naar Goutum.

Interview over Jabikspaad op Radio Middelsé

Donderdag 20 januari 2011

Radiopresentatrice Joukje Deelstra vroeg me naar de studio van Radio Middelsé in Stiens te komen als voorzitter van de Stichting Jabikspaad Fryslân. In het radioprogramma "Tsjerke yn beweging" wil ze via deze regionale omroep voor Noord-Fryslân graag aandacht besteden aan pelgrimeren, pelgrimspaden en de pelgrim in het algemeen en over het Fries-Overijsselse Jabikspaad in het bijzonder. Voor de rechtstreekse radio-uitzending ben ik voor dit interview vanavond van 18.00-18.30 uur in de studio van Radio Middelsé.

In de uitzending praten we over de geschiedenis van het Jabikspaad, over de route, de symboliek en over de doorgaande weg van Sint-Jacobiparochie, via Hasselt naar uiteindelijk het eindpunt in het Spaanse Santiago de Compostela. Wie bewandelen zoal dit pelgrimspad, waarom pelgrimeren mensen tegenwoordig nog, hoe vinden ze de weg over onbekende wegen en paden en hoe organiseer je je eigen wandeldagtocht? Vragen en antwoorden te over.

Ook de pelgrimservaringen van Durkje en mij worden door de radiopresentatrice bevraagd. En hoe lang verwachten wij nog nodig te hebben om uiteindelijk over enkele jaren Santiago de Compostela te bereiken. We bespreken hoe wij als wandelaars begonnen en op weg zijn om uiteindelijk pelgrims te worden.

En natuurlijk komt ook de aanstaande opening van het Pelgrimscentrum Sint Jacob in de Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie in dit radio-interview aan de orde. Nog enkele weken en de verbouwing van het voorportaal van deze bijzondere Groate Kerk is gereed om in het tweede weekend van april 2011 te worden geopend. We spreken over het Nederlands Dagblad, dat in de periode van 28 januari tot en met 28 mei 2011 tien dagwandeltochten organiseert op het Jabikspaad. En ik noem de Camino der Lage Landen, die in de periode van 5 tot en met 19 maart 2011 ook door Fryslân zal trekken, om in onze provincie via het Jabikspaad als jubileumpelgrimage van ons Nederlands Genootschap van Sint Jacob door Fryslân te trekken.

Binnen dit halfuur hebben we een groot aantal aspecten van het Jabikspaad en van het pelgrimeren de revue laten passeren. Aanstaande zondagochtend tussen 11.00 en 11.30 uur zal deze uitzending van Radio Middelsé via de kabel (Mhz 96.1), ether (FM105.3) en internet worden herhaald voor wie het nog eens wil beluisteren of voor wie vandaag het radio-interview heeft gemist.

AB Telecom & ICT in Stiens

Woensdag 13 oktober 2010

Op het bedrijventerrein Middelsé van Stiens is de onderneming "AB Telecom & ICT" gevestigd aan de Seefûgel. Bij AB Telecom kun je terecht met je wensen omtrent spraak, data of beeldcommunicatie. Het werkgebied omvat de breedte van kleine zakelijke omgevingen tot een site met 500 medewerkers thuis, in de auto of op het bedrijf; in de zorg, in de detailhandel of in andere vormen van dienstverlening. Men biedt passende oplossingen op het gebied van prijsstelling en/of in energieverbruik.

De insteek is dat men een product zoekt en vindt die bij je wensen past, in plaats van dat je je wens moet aanpassen aan het product. Een optimale match tussen wens en product is de focus. AB Telecom & ICT is onder andere gecertificeerd Business Partner van KPN Telecom, officieel Siemens Partner en Accredited partner van Kaspersky en ZyXEL. Men wil als flexibel bedrijf in staat zijn om snel in te spelen op je wensen. Voordat leveringsadvies aan je wordt gegeven, wordt er eerst naar je eigen bedrijfssituatie gekeken. Op basis daarvan wordt een inventarisatie gemaakt, op grond waarvan tot een bijpassend aanbod zal worden gekomen

Het leveringspakket bestaat voornamelijk uit de volgende assortimentsgroepen:

- Telefonie: Vaste en mobiele telefonie en VoIP-oplossing (Voice over Internet Protocol);
- ICT-oplossingen: Netwerken, Servers, Werkplekken en Thuiswerken;

- Cameratoezicht: Camerabeveiliging;

- Betaalautomaten: Vaste en mobiele pinautomaten.
Het installeren van bijvoorbeeld een netwerk, telefooncentrale, geluidssysteem of de beveiliging doen ze ook voor je. AB Telecom biedt een totaalpakket van het advies tot en met de installatie.

De bedrijfswagen van AB Telecom & ICT is een opvallende verschijning vanwege de forse A en B in de bovenste twee van de drie taartpunten van het bedrijfslogo.

Boonstra in Stiens

Vrijdag 1 oktober 2010

Loop je met verbouwplannen rond?
Dan sta je wellicht voor een lastig karwei.
Hoe stem je de verschillende toeleverende en bouwbedrijven dan goed op elkaar af?
Totaalinstallateur Boonstra organiseert en coördineert de complete verbouwing voor je, inclusief de samenwerking van de verschillende bedrijven in dat bouwproces.

Dit Loodgieters- en Installatiebedrijf Boonstra is in Stiens gevestigd aan de Seedûker op het bedrijventerrein Middelsee. Door als bedrijf gebruik te maken van moderne technieken en van ambachtelijk vakwerk kan Boonstra in principe elke installatieklus voor je klaren. In hun nieuwe bedrijfspand beschikken ze over een modern machinepark. Naast onderhoud en reparatie verzorgt men ook de aanleg van compleet nieuwe installaties.

Het leveringspakket van Boonstra bestaat onder andere uit:
- Dakbedekking: het renoveren, vernieuwen en repareren van bijvoorbeeld: Bitumen, Zink, Koper, Lood, Leien, Dakpannen en Singles;
- Zinkwerken: in hun moderne werkplaats kunnen ze iedere vorm van zinkwerk voor je creëren, zoals moderne of klassieke dakgoten. Ook koperwerk is mogelijk;
- C.V's: ze leveren, installeren en onderhouden alle merken centrale verwarmingsketels;
- Gas: het verzorgen van al het installatiewerk vanaf de gasmeter tot elk gastoestel;
- Water: ze verzorgen al het installatiewerk vanaf de watermeter naar de diverse tappunten in en buiten je woning;
- Electra: de aanleg van een compleet nieuwe installatie, het aanpassen, vervangen en uitbreiden van een bestaande installatie;
- Sanitair: diverse merken sanitair, badkamermeubels, douchewanden en accessoires kunnen worden geleverd;
- Airconditioning: men kan een groot scala aan apparatuur leveren, installeren en ook onderhouden; van mobiele apparatuur tot meervoudige installaties;
- Riolering: voor het ontstoppen, het vernieuwen of het veranderen van je rioleringsysteem kun je hier terecht;
- Duurzame energie: denk daarbij bijvoorbeeld aan het leveren van warmtepompen en zonneboilers.

Op bijgaande foto zie je het bedrijfspand van Boonstra met twee van de geelgekleurde Peugeot-bedrijfswagens, zoals we die ook in Stiens regelmatig door de straten zien rijden.

Parkethuis Stiens in Stiens

Maandag 30 augustus 2010

Stiens kent een aantal woninginrichtingsbedrijven. Eén daarvan is het “Parkethuis Stiens” van Roelinga & Groenje, gevestigd aan de Seedûker op het Stienser bedrijventerrein Middelsee. Voorheen was Parkethuis Stiens gevestigd in het centrum van Stiens, aan de voet van de toren van de oude Sint Vituskerk, maar enkele jaren geleden verhuisde deze onderneming naar een veel groter pand op het genoemde bedrijventerrein aan de noordwestzijde van Stiens. De Volkswagen Transporter-bedrijfswagen van Parkethuis Stiens is in ons dorp een bekende verschijning in haar verschillende woonwijken.

De aanschaf van een nieuwe vloer in huis is een belangrijke keuze voor jaren. Reden te over om het in één keer goed doen. Door Parkethuis Stiens letterlijk en figuurlijk in huis te halen, haal je een kwaliteitsproduct, vakmanschap en service in huis, zo stellen de eigenaren. Een goed vloeradvies is aan te raden alvorens tot aankoop over te gaan.

Bij Parkethuis Stiens kun je terecht voor nieuwe vloeren, voor renovatie en voor vakkundig onderhoud van je vloer. Voor de volgende soorten vloeren kun je hier terecht: Parket, Laminaat en Kurk. Voor elk type vloer is het leveren van passende afwerkingsmaterialen en onderhoudsproducten mogelijk. Het pakket artikelen en diensten wordt door deze ondernemers geleverd met als “selling points”: Ambachtelijk, Kwaliteit en Gedegen Advies.

Krúspunt op Radio Middelsé

Tongersdei 25 juny 2009

Radio-omropster Joukje Deelstra fan Radio Middelsé noege my koartlyn út om yn 'e radio-útstjoering fan jûn tusken seis oere en healwei sânen foar in fraachpetear yn 'e studio te kommen. It giet jûn oer de oprjochting fan Krúspunt, it Frysk Oekumenysk Platfoarm, dat de fuortsetting wêze sil fan it Kristlik Frysk Selskip (sjoch myn weblogberjocht fan 2 juny 2009).

Joukje hie yn it Frysk Deiblêd lêzen dat ik út namme fan en as bestjoerder fan 'e Kristlik Fryske Folks Bibleteek (KFFB) ien fan 'e fjouwer oprjochters bin fan Krúspunt, wat har brocht ta it radio-fraachpetear fan hjoed.

It fraachpetear wurdt jûn streekrjocht útstjoerd en wurdt werhelle op sneintemoarn 28 juny 2009 tusken âlve oere en healwei tolven op Radio Middelsé. Yn it radiopraatsje giet it jûn fral oer de wize wêrop as Krúspunt oprjochte is, wêrom't Krúspunt sa wichtich is foar de hjoeddeistige en kommende Fryske oekumene en hokfoar tsjinstferliening Krúspunt fersoargje sil yn 'e kommende jierren.

Radio Middelsé stjoert radioprogramma's út yn it noarden fan Fryslân. It fraachpetear fan jûn mei my yn 'e Stienzer studio is it earste diel fan it radioprogramma "Tsjerke yn Beweging", dat alle tongersdeis en sneins útstjoerd wurdt op Radio Middelsé.