Op weg naar een goede economie

Dinsdag 13 november 2012

Prof. dr. Roelf Haan, econoom van de goede weg



Oplossing die geen oplossing is

"De gangbare crisistalk houdt ons voornamelijk voor de gek.

‘Crisis’ klinkt bedrieglijk geruststellend, namelijk als iets voorbijgaands", stelt professor dr. Roelf Haan.

"We gaan ervan uit dat de monetaire autoriteiten de crisis wel even voor ons oplossen.

Het verleden leert ons echter dat oplossingen zoeken vanuit het systeem niet helpt."

Anders kijken naar de crisis

In deze tweede aflevering van de lezingen-drieluik van  'Lessen in de crisis' daagt Roelf Haan ons uit om de oplossingen vooral buiten het systeem te zoeken.

Onze spreker van vanavond - Roelf Haan - zet zijn vraagtekens bij de huidige benadering van de economische problematiek. Die actuele problemen zitten doorgaans gevangen in wat we ‘het systeem’ noemen, en ze gehoorzamen dus de logica van de in dat systeem dominante belangen.

- Zien wij kans deze economische mechanismen te doorzien? 

- En hebben we de moed oorspronkelijk te denken en te handelen?

We moeten het aandurven op een volstrekt andere manier naar de crisis te kijken en het dogmatische denken achter ons te laten, aldus Roelf Haan.

Tweede les in de crisis

De crisis heeft het economische en het maatschappelijke denken in Europa totaal op z’n kop gezet. Hoe heeft het zover kunnen komen? En nog veel belangrijker: hoe komen we uit deze crisis? 

Voor antwoorden op deze en op andere vragen organiseren we als Regiocomité Fryslân van de VU-Vereniging een VU-Connected-lezingen-drieluik in samenwerking met het Friesch Dagblad, met Tresoar en met VU-Connected. Drie vooraanstaande sprekers passeren de revue. Enkele weken geleden sprak professor Arnold Heertje. Vanavond spreekt professor Roelf Haan en in februari 2013 volgt de derde lezing, van dr. Willem Boonstra, chef-econoom van Rabobank Nederland.

Roelf Haan

Deze avond in Tresoar in Leeuwarden wordt geopend door Lútzen Kooistra, hoofdredacteur van het Friesch Dagblad. Hij introduceert in zijn inleidende woorden Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij, die vanavond als gespreksleider zal optreden. Hij introduceert onze spreker vanavond: dr. Roelf Haan , econoom en ondermeer emeritus-hoogleraar aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Absurditeiten van onze economie

Roelf Haan vertelt dat de impact van de huidige crisis veel groter is dan in de wereldcrisis van de 30er jaren van de vorige eeuw. Zo gaven bijvoorbeeld de Verenigde Staten tot op heden al meer dan vier maal zoveel uit voor het redden van de banken, dan indertijd aan de kosten van de Tweede Wereldoorlog; en al dat geld verdwijnt in de financiële sector. 

En er is momenteel niet alleen sprake van een economische crisis, want er ook sprake van een wereldcrisis op het gebied van de soorten (planten en dieren), en er is ook nog sprake van een grondstoffencrisis en een milieucrisis.

Roelf Haan benoemt enkele absurditeiten in onze huidige economie, zoals:

• In onze schuldencrisis creëert het economische systeem werkeloosheid;
• Economische groei schept banen, maar belast ook de planeet;
• We werken volop met arbeidsbesparende technieken, maar er ontstaat geen afname van arbeid;
• Ons economisch systeem is de veroorzaker van de huidige economische hoofdproblemen.

Crisisles van Roelf Haan:

• Economen redeneren over oneindige groei in een eindige wereld;
• Economen stoppen met nadenken over economische taboes, die dilemma’s creëren; ze zouden echter vragen moeten stellen over het systeem van de economie;
• De toename van arbeidsbesparende systemen zouden haaks moeten staan op langer doorwerken na je 65^e jaar;
• De Staat en de Markt hebben elkaar nodig;
• We kunnen ook handelen ‘ondanks’ het systeem;
• We zouden de geldschepping moeten nationaliseren;
• Rente heeft een aantal desastreuze, ondermijnende effecten op de economie.

Helpen, Doen, Contact maken, Organiseren! Dat helpt!

Na zijn lezing wordt een korte pauze gehouden.

Na de pauze gaat professor Haan in gesprek met de bijna honderd aanwezigen in de zaal. 

Enkele uitspraken van Roelf Haan tijdens het beantwoorden van de aan hem gestelde vragen, zijn:

• Ik wil de nadruk leggen op ‘Bildung”, op levensbeschouwing, want dan heb je een ingang om anders naar ontwikkelingen te kijken, dan alleen maar vanuit het systeem;
• We moeten af van een overheid waarvan we alles verwachten;
• De jeugd heef nu al schulden; dat is een voorbeeld van overconsumptie en dat staat ook heel ver af van de notie van ‘het genoeg’;
• Oorlog en Rente, daar moeten wij allemaal voor werken!;
• Hoe kan ik als bewoner van mijn gemeente zelf iets bijdragen? We moeten ruimte veroveren!;
• Het economisch systeem functioneert voor zover het wordt gehoorzaamd;
• Geld moet worden gemaakt in de transactie;
• Kijk achter de verschijnselen, naar wat nodig is;
• Ik geloof niet in het aanpassen van het systeem; we mogen ons in ons denken en handelen in ons economisch bestel wèl laten inspireren door de Bijbel.

Ons Regiocomitélid Kobus Walsma sluit tegen 22.00 uur de boeiende discussie af en bedankt daarbij onze gesprekleider Siem Jansen en spreker Roelf Haan. Tijdens een aansluitend hapje & drankje wordt er in de foyer van Tresoar nog lang nagesproken over de inhouden van vanavond.

Friese terpen als innovatie

Woensdag 16 november 2011

Terpen en dijken
Moeten terpen weer een functie krijgen in het Nederlandse landschap? En is het wel zo verstandig dat we de veiligheid van Nederland qua zeewaterkering grotendeels afhankelijk houden van die dunne lijnen in het landschap, van onze zeedijken? Vanavond organiseren we als VU-connected over dergelijke vraagstukken een Debatcafé in Tresoar te Leeuwarden.

Debaters
Twee debaters zijn hiertoe uitgenodigd. De eerste debater is Gilles de Langen, bijzonder hoogleraar aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit te Groningen, tevens werkzaam als provinciaal archeoloog voor de provincie Fryslân. De tweede debater is Harry Boon, dagelijks bestuurslid van het Wetterskip Fryslân. Onder leiding van onze vaste gespreksleider Siem Jansen debatteren zij vanavond in Debatcafé Fryslân over een mogelijk nieuwe rol van Friese terpen.

Debatcafé Fryslân
Het Debatcafé Fryslân is een samenwerkingverband tussen VU-connected, het Friesch Dagblad en Tresoar. Regelmatig wordt door ons een discussie georganiseerd over actuele regionale thema’s, tussen enerzijds wetenschappers en anderzijds experts uit de Friese praktijk. Het gesprek staat altijd onder leiding van Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij.

Friese terpen als innovatie
Bieden onze Friese terpen nog kansen voor innovatie? Kunnen terpen in een nieuwe uitvoering van de 21e eeuw in alle delta’s van de wereld bijdragen aan de vergroting van veiligheid en aan verbetering van het landschap, economie en cultuur? Gilles de Langen ziet voor nieuwe terpen geen grote rol meer weggelegd in Nederland. “Friese terpen kunnen enkel tot inspiratie dienen in gebieden waar de zee nog steeds breed kan binnentreden”, zo stelt hij.

Gilles de Langen
- Op een terp zat men vroeger alleen bij hoge vloed;
- De vroege ontginningen van de veengebieden in het achterland hebben het landschap ontwricht, want er moesten binnendijken komen vanwege de bodemdaling;
- Door het aanleggen van buitendijken kon het nog binnengestroomde zeewater niet meer weg, zie bijvoorbeeld de Watersnoodramp van 1953 in Zeeland;
- Door buitendijks aanslibben liggen de buitendijkse kwelders hoger dan het binnendijkse kwelderland;
- We weten dat Fryslân vroeger vóór de bedijking ook al betrekkelijk dichtbevolkt en welvarend was;
- We weten eigenlijk nog maar weinig over de geschiedenis van de vroege bedijking; zo weten we bijvoorbeeld niet wie daar vroeger leiding aan gaf, maar we weten wel dat er in die tijden al sprake was van leiderschap;
- Ik ben geen voorstander van het doorbreken van dijken, want door alle ingrepen in het landschap kan er tegenwoordig geen sprake meer zijn van een goed evenwicht tussen natuurlijk in- en uitstromen van zeewater;
- Het eerste type dijken in Fryslân bij bijvoorbeeld Dongjum en Peins van zo’n 22 eeuwen geleden werd al aangelegd met het oogmerk om via kunstmatige aanslibben hoger liggende stukken land te verkrijgen;
- We staan aan het begin van het moderne terpenonderzoek;
- Ik spreek alleen maar over terpen als ze liggen in een gebied waar de zee snel komt en ook snel weer gaat; die nieuwe terpen van tegenwoordig, dat zijn geen terpen;
- Terpen moeten we behouden zoals ze zijn, en ze beschouwen als industrieel monument; alleen als ze bijvoorbeeld aangetast raken door uitdroging, zouden we ze moeten inkapselen met grondsuppletie, om ze te conserveren.

Harry Boon
- Dijkaanleg heeft ons ook heel veel rijkdom gebracht;
- Terpen hebben hun primaire taak van zeewaterkering verloren;
- Terpen zijn niet geschikt als eerstelijns veiligheid als waterkering;
- Ik zie het niet zitten om de zee binnen de zeewaterkering weer vrij spel te geven;
- Als de zee binnendijks weer vrij spel krijgt, vraagt dat om een ingewikkelde functieverandering van binnendijkse gronden;
- Vooralsnog zie ik qua zeewaterkering alleen nog maar technische oplossingen, teneinde de problemen van verzilting (je zou kunnen kiezen voor bijvoorbeeld andere teelten) en van zeewaterspiegelstijging tegen te gaan;
- Voor bedijking en voor waterhuishouding had je ook vroeger al centraal gezag nodig;
- Tot aan 1953 ‘dempten we in Nederland de sloot pas als het kalf al verdronken was’; pas vanaf de Zeeuwse watersnoodramp proberen we grote watersnoodrampen te voorkomen;
- Voor nieuwe bredere zeedijken inclusief dijkbewoning heb je veel grond nodig en behalve dat het veel te duur is, keren ook de huidige landfuncties en de natuurwetgeving dergelijke initiatieven;
- Die nieuwe terpen geven een vreemd ruimtebeslag; ik zie meer in het verhoogd aanleggen van hele nieuwbouwwijken;
- Nieuwe terpen zouden wel heel goed werk kunnen doen in grote rivierdelta’s in het buitenland; denk maar aan de rivierdelta’s van de Ganges in India en van de Mississippi in de Verenigde Staten;
- We bereiden momenteel twee nieuwe uitwateringszeegemalen voor, te weten een kleine bij Vijfhuizen in 2013 en een hele grote bij Lauwersoog in 2015.

Debatcafé Fryslân over Testen van jonge kinderen

Woensdag 11 mei 2011

‘Kinderen worden op veel te jonge leeftijd klaargestoomd voor de kenniseconomie. Dat heeft een averechts effect’, stelt professor dr. Sieneke Goorhuis, orthopedagoog/spraakpatholoog van het Universitair Medisch Centrum Groningen. In het Debatcafé Fryslân gaat zij vanavond in debat over de (on)zin van het testen van kinderen op jonge leeftijd met drs. Berend Kamphuis, voorzitter van het College van Bestuur van het Christelijk Voortgezet Onderwijs in Zuid-West Friesland, tevens lid van de Onderwijsraad.

Als Regiocomité Fryslân van de Vereniging VU-Windesheim organiseren we deze debatavond van VU Connected in Tresoar te Leeuwarden, in samenwerking met het Friesch Dagblad en met Tresoar. De opkomst is groot. De Gysbert Japicx Seal zit vol, met zo'n 85 belangstellenden, hoofdzakelijk werkzaam (geweest) in het onderwijs, waarvan een aanmerkelijk deel in de groepen 1 en 2 van de basisschool. Maar er zijn ook ouders van jonge kinderen, (oud)docenten, een kinderarts, studenten, vertegenwoordigers van belangengroepen, politici en een ex-onderwijsinspecteur. Kortom een grote en gevarieerde belangstelling vanavond.

Heeft het testen van jonge kinderen zin? Goed onderwijs begint al vroeg. Sommige deskundigen vinden het zaak om verschillen bij kinderen zo snel mogelijk in kaart krijgen. We moeten leerlingen daarom zo jong mogelijk testen en toetsen om vervolgens snel te beginnen met bijspijkeren waar dat nodig is. Maar kun je bij jonge kinderen wel spreken van achterstanden? En heeft het testen van jonge kinderen eigenlijk wel zin? Onder leiding van onze vaste gespreksleider Siem Jansen voeren de beide debaters een stevig debat met elkaar en met de aanwezigen in de zaal. Sieneke Goorhuis en Berend Kamphuis spreken vurig met en tegen elkaar en zijn duidelijk in hun soms gedeelde en soms verdeelde standpunten, zoals:

Sieneke Goorhuis:
- De hemel op aarde is het voor mij als peuters en kleuters hun eigen ontwikkeling mogen volgen; dat gun ik ieder kind;
- Peuters en kleuters moeten eerst hun spraakvermogen opbouwen en verhalen horen en verhalen vertellen; ze zijn dan nog niet toe aan letters, woorden en zinnen leren; we moeten daartoe hen niet bij de scholen aanhaken, maar we moeten de kinderopvang verrijken;
- We zitten in de basisscholen nu met een generatie leerkrachten die de expertise m.b.t. het jonge kind niet heeft; het zou dus nog jaren duren voordat curriculumaanpassingen in die richting hun positief effect in het onderwijs zullen krijgen;
- In peuterspeelzalen/kinderdagopvang voor kinderen van 0-6 jaar hebben we een goed pedagogisch klimaat nodig; we moeten het daar niet cognitief, maar creatief aanpakken;
- Heb toch vertrouwen in de eigen ontwikkeling van het kind; wij moeten alleen zorgen voor het juiste materiaalaanbod en dat is heel wat anders dan de schoolse aanpak;
- Ouders vragen zich altijd af: wat is er eigenlijk mis met mijn kind?;
- Ik zie de periode van 0-6 jaar als voorbereiding op onderwijs; daarna mogen kinderen naar groep 3 en dan mag je keihard schools leren. Je mag hooguit eind groep 2 testen of het kind al wel toe is aan onderwijs (in groep 3);
- We moeten weer in communities met elkaar gaan spreken over de opvoeding van jonge kinderen.

Berend Kamphuis:
- Een schraal onderwijsaanbod is voor onze kinderen momenteel niet genoeg; breng het onderwijs van het economische terrein naar het pedagogische domein en zorg voor een rijk pedagogisch aanbod en koester hoge verwachtingen van kinderen;
- De Pabo's moeten de specialisatie van het jonge kind weer in ere herstellen;
- Bij het testen van kinderen ga je objectiveren; bij iets van kinderen verwachten ga je iets hopen en wacht je op een zich uitrollende ontwikkeling van het kind;
- We krijgen te maken met een kloof tussen hoog en laag opgeleiden en de laag opgeleiden worden in onze samenleving aan hun lot overgelaten, ook al omdat organisaties zoals kerken en verenigingen die kloof tegenwoordig al lang niet meer dichten;
- In onze samenleving wordt (door bijvoorbeeld politiek en inspectie) vanuit een fundamentele onzekerheid geroepen om toetsen;
- Als het ministerie toetsen verplicht, laat het dan ontwikkelingsgerichte toetsen zijn, en niet toetsen als een instrument van bestuurlijk regime (zoals budgetkortingen opleggen) gaan zien;
- Tegenwoordig wordt van onze kinderen veel meer gevraagd op moreel, cognitief en persoonlijk gebied, dan dat indertijd van ons werd gevraagd; de scholen moeten daar op inspelen en moeten daar heel hard aan werken, want de vormingskant is veel ingewikkelder geworden;
- Non-interventie overheerst in docententeams in een groot aantal scholen; we moeten de professionaliteit van de docenten veel hoger waarderen; we moeten toewerken naar beter communiceren, naar het creëren van communities waarin met elkaar wordt gecommuniceerd;

Maar ook de ouders en andere aanwezigen deden stevig mee tijdens dit debat:
- Ouders zijn het lang niet altijd eens met de huidige toetscultuur in het onderwijs; overigens andere ouders zien dat zeker wel zitten;
- Het onderwijs zoals dat nu wordt gegeven, is gewoon op; het gaat zo niet meer in het onderwijs;
- Gooi je kont tegen de krib als ouders en leerkrachten en trek je niks aan van de onderwijsinspectie en zeg tegen de inspectie: wij maken zelf onze eigen keuzes met betrekking tot de ontwikkeling van onze kinderen;
- Ik hoor ons hier alleen maar praten over een versmalling van onze mensvisie; een mens is toch veel meer dan alleen maar een leerprestatie?;
- Hoe kan ik ooit weten wie ik ben, als een ander dat voortdurend voor mij bepaalt?:
- We hebben behoefte aan eerherstel van de kleutermethodiek.

En dan is het al ruim na de gestelde eindtijd van 22.00 uur en we zijn nog lang niet klaar met debatteren. Toch wordt de avond formeel afgesloten met woorden van dank voor ieders deelname en inbreng. En dan gaat het gesprek in kleinere groepen nog wel even door, in de zaal, in de ontvangsthal van Tresoar en zelfs nog tot buiten het gebouw. Prachtig om te zien hoe betrokken en bewogen de aanwezige debaters en gasten vanavond deze debatavond tot een groot succes maakten.

Belijdenisdienst voor Pieter op Paasmorgen

Paaszondag 24 april 2011

Tussen de 500 en 600 kerkgangers zijn vanmorgen tussen 10.00 uur en 10.30 naar De Hege Stins in Stiens gekomen om samen feest te vieren ter gelegenheid van het feit dat vandaag op deze zonnige Paasmorgen twaalf jonge leden van onze Protestantse Gemeente van Stiens belijdenis van hun geloof zullen afleggen in het midden van onze kerkelijke gemeente. De voorganger in deze kerkdienst is dominee Jaap Overeem, organist is Han Giesing en verder wordt muzikale medewerking verleend door onze gemeenteband United, deze keer met oud-Stienser Jorick Feenstra als gastpianist. Voor ons als ouders is dit een bijzondere dag, want onze zoon Pieter is vandaag één van de twaalf jongeren die belijdenis gaat doen. Na alle spanning en verdriet in onze familiekring in de afgelopen weken, is dit weer een teken van geloof, hoop en liefde, voor het heden en in de toekomst.

We starten met een medley van twee liederen, die zo mooi het belijden en Pasen paren: "Mijn Jezus, ik hou van U' en 'Sta op! Een morgen ongedacht', afwisselend begeleid door United en het kerkorgel. Kerkenraadsvoorzitter Martin Jansen Klomp heet iedereen als ouderling van dienst welkom en geeft de leiding in handen van onze predikant. We zingen "Create a clean heart" en 'Heer, ik kom tot U', waarna het 'kind van de zondag', de voorganger en de gemeente afwisselend de woorden van bemoediging en groet naar elkaar uitspreken. De jongste kinderen gaan even naar de kindernevendienst en wij zingen het Paaslied 'Christus onze Heer verrees'. Vervolgens zingt dominee Jaap samen met de huisband United Opwekkingslied 670: 'Gekomen in Gods huis'.

De sessie rond doop en belijdenis wordt voorafgegaan door een mooi getuigenis van Wia Haitsma, één van de belijdeniscatechisanten. Na het gebed om de Heilige Geest, het lezen uit het Evangelie van Johannes, het zingen van 'De rivier' en de uitleg van Jaap Overeem over water, doop, belijdenis en opstanding zingen we als geloofsbelijdenis het 'Ik geloof in God de Vader', in de Opwekkingsversie. Na de Bijbellezingen uit het Evangelie van Johannes en het getuigenis van Paulus uit zijn Brief aan de Romeinen wordt Erik Buurstra gedoopt en ontvangt hij Gods Zegen van doop en belijden. Aansluitend volgt het zegenen van alle andere elf belijdeniskandidaten. Eén voor één ontvangen ze van dominee Overeem de Zegen, na het uitspreken van hun persoonlijke belijdenistekst. Voor Pieter verwijst dominee Jaap Overeem naar zijn onlangs overleden pake en geeft hij aan Pieter als belijdenistekst de bijbelwoorden mee, die ook de basis vormden voor de rouwdienst van pake: 'Prijs de Heer, jouw ziel, vergeet niet één van zijn weldaden' (naar Psalm 103:2). Zo worden 'pake en pakesêger' met heil en zegen aan elkaar verbonden. Na de inzegening beantwoorden alle nu belijdende leden de vraag om Jezus in hun leven te volgen met een hartverwarmend ja-woord.

Deze kinderen van God worden vervolgens welkom geheten in de Kerk van Christus, wereldwijd en in ons midden. Daarna zingen we 'Ik zeg het allen, dat Hij leeft'. De twaalf belijdeniskaarsen worden aangestoken aan de zojuist ook binnengedragen nieuwe Paaskaars en dan spelen en zingen twee huisgenoten van Wia Haitsma het Opwekkingslied 'Ik wil heel dicht bij U zijn' als muzikaal kado. We begonnen met een 'zing in' en eindigen na het dankgebed en de collecte met een 'zing uit'. Eerst zingen we 'Vreugde, vreugde, louter vreugde' en daarna zingen de nieuw-belijdende leden samen met dominee Jaap en United het Opwekkingslied 'Adonai'. En tenslotte wordt voorafgaand aan de met een Amen-zang beaamde wegzendingszegen het geliefde Paaslied 'U zij de glorie' hartstochtelijk gezongen.

Buiten is het nog steeds prachtig weer, dus het twaalftal gaat op aanraden van de predikant naar buiten, om op het plein vóór het kerkgebouw door de honderden passerende kerkgangers te worden gefeliciteerd met deze belangrijke dag in hun leven.

Debatcafé over Provinciale Statenverkiezingen Fryslân

Woensdag 23 februari 2011

Ruim 85 mensen zijn naar Tresoar in Leeuwarden gekomen om hier de Debatcafé-avond bij te wonen, die we als VUconnected organiseren in samenwerking met het Friesch Dagblad en met Tresoar Fries Historisch en Letterkundig Centrum. Het thema van dit Debatcafé is 'Fryslân kiest!', waarbij het debat onder leiding van onze vaste debatleider Siem Jansen in het teken zal staan van de aanstaande verkiezing van de leden van de Provinciale Staten van Fryslân. Nadat mede-organisator Lútsen Kooistra als directeur-hoofdredacteur van het Friesch Dagblad de debatavond heeft geopend, daagt Siem Jansen de politieke debaters in de vorm van een competitie uit om zichzelf, de partij en hun partijprogramma kort te introduceren.

De volgende debaters presenteren zich (op de foto van links naar rechts):

- Piet Adema (Drachten), gedeputeerde en lijsttrekker van de ChristenUnie, lijst 6;

- Jannewietske de Vries (Raerd), gedeputeerde en nummer 2 op de lijst van de Partij van de Arbeid (P.v.d.A.), lijst 2;

- Johannes Kramer (Sibrandabuorren), nummer 2 op de lijst van de FNP, lijst 4;

- Tom van Mourik (Leeuwarden), lijsttrekker van de VVD, lijst 3;

- Sjoerd Galema (Hartwerd), gedeputeerde en lijsttrekker van het Christen Democratisch Appèl (CDA), lijst 1;

- Marieke van de Ree (Gorredijk), lijsttrekker van Democraten 66 (D66), lijst 13;

- Addy Stoker (Leeuwarden), lijsttrekker van Verenigd Links-Feriene Lofts, lijst 12.

Jannewietske de Vries wint de publieksprijs voor de mooiste introductiespeech, waarmee zij tijdens deze debatavond zowel het eerste als ook het laatste woord mag voeren.

Twee onderwerpen staan in dit Debatcafé centraal. We beginnen met de partijstandpunten inzake 'Fryslân Culturele Hoofdstad 2018'. Een boeiend debat ontstaat. Enkele van de uitspraken van de debaters:

- De Vries: "Fryslân moet op het Europees podium. De cultuur maakt Fryslân mooi. Cultuur in Fryslân heeft toekomst. Begin in de dorpen. Begin klein. Evenementen zoals het openluchtspel in Jorwert, dàt zijn onze podia.";

- Galema: "Fryslân moet uitnodigend zijn naar de rest van Europa.";

- Adema: "Het moet van onderop; we moeten daartoe onze Friese gemeenten activeren.";

- Van de Ree: "Fryslân kan kunst & cultuur paren, waar dat 'Den Haag" niet lukt.";

- Kramer: "Groningen mag nooit de zeggenschap krijgen over de cultuur in Fryslân. Dat kan 'Den Haag' misschien wel willen, maar zover mag het nooit komen!" Richt niet je blik op alleen 2018, want organisaties als Tryater, Omrop Fryslân en de Friese oplenluchtspelen moeten ook al in 2012 en daarna worden geholpen.";

Siem Jansen geeft ook de zaal de gelegenheid om mee te debatteren. Lokale politici (waaronder Pier Tilma en Lies Melchers), provinciale politici (waaronder Rommert Krijtenburg en Willem Roersma), en vele anderen (waaronder Piet Reitsma út 'e Trynwâlden) doen graag mee met hun vragen, tegenwerpingen en suggesties. Willem Roersma (Provinciaal Belang Fryslân, lijst 9): "Vergeet Oerol niet. Ga uit van eenvoudige vormen en zorg voor draagvlak. Begin klein en laat de ambitie in Fryslân groeien voor Fryslân Culturele Hoofdstad 2018."

Na de pauze volgt het tweede onderwerp van vanavond, over het 'Sociaal Economisch Masterplan Noordoost Fryslân'. De debaters gaan er weer flink tegenaan in het debat:

- Kramer: "Krimp is ook een kans voor Fryslân, maar pas op voor het bureaucratisch moloch en zet van onderop in.";

- Galema: "We moeten het krimpdebat loslaten en veel meer naar een positieve investeringsagenda gaan. De Friese steden zoals Leeuwarden moeten de dorpen niet leegtrekken; we moeten het noorden beschermen.";

- Van de Ree: "Er zit power in deze regio. Stop geld in goede infrastructuur.';

- Stoker: "Als jongeren zich willen inzetten voor hun eigen regio, investeer daar dan in.";

- De Vries: "Verbindingen tussen land & water zijn in Fryslân goed te leggen. We kunnen ook digitale systemen inzetten om van openbaar vervoer maatwerk te maken, Fryslân zou in dat opzicht experimenteerregio kunnen zijn. De Rijksbijdrage moet niet alleen naar de Randstad, want dat geld hebben we hier in Fryslân hard nodig";

- Adema: "Hoogfrequent openbaar vervoer in het landelijk gebied is bijzonder moeilijk; we zouden alle vervoer moeten bundelen in zogenoemde 'bundelbussen', een combinatie van WMO-, leerlingen- en openbaar vervoer).";

- Van Mourik: "Het noorden wordt door het Rijk te vaak op achterstand gezet.";

De zaal doet ook weer flink mee aan het debat. Er worden kritische vragen gesteld over bijvoorbeeld openbaar vervoer en leefbaarheid van het platteland en over bodemdaling door zoutwinning.

Eén van de aanwezigen slaagt erin alle politieke debaters achter de forumtafel sprakeloos te maken. Het is de biologische boer Durk van der Schaaf. Van der Schaaf oppert het idee om de gronden van de Leeuwarder Vliegbasis te bestemmen voor biologische landbouw, als het er ooit van zal komen dat de Vliegbasis door de overheid zal worden gesloten. Van der Schaaf vraagt of de debaters het hiermee eens zijn. Achter de forumtafel valt het helemaal stil. De provinciale politici schudden hun hoofden en werpen afkeurende blikken. Als debatleider Siem Jansen hierop met vragen reageert, wordt duidelijk dat alle zeven debaters dit een 'non issue' vinden, want eenmaal vanavond zijn ze het allemaal met elkaar eens: "We willen de Vliegbasis niet kwijt, de Vliegbasis moet in Leeuwarden blijven!" Er is dan ook geen sprake van enige discussie over een andere bestemming voor deze gronden. Addy Stoker voegt daar nog even aan toe dat biologische landbouw toch ook wel het laatste is dat je hier kunt invullen, aangezien de bodem van de vliegbasis daartoe al te zeer vervuild is.

Het publiek had Jannewietske aan het begin van de avond gekozen als de politica die het laatste woord mag voeren. Siem Jansen vraagt de zeven politieke debaters wie van de aanwezigen in het publiek vanavond de mooiste inbreng heeft geleverd. De politici kiezen unaniem Willem Roersma als winnaar uit het publiek. Roersma verdient een fles wijn en De Vries verdient het laatste woord vanavond. Jannewietske de Vries roept - mede namens haar politieke collega's - iedereen op om op 2 maart 2011 vooral te gaan stemmen, "omdat dat goed is voor de 1e Kamer en omdat dat goed is voor Fryslân". En dan grijpt ze haar kans met de oproep aan ons allen om vooral te gaan stemmen op de PvdA, want - zegt ze - "Cultuur in Fryslân is bij de PvdA in goede handen!".

Daarna mag ik namens de Kristlik Fryske Folksbibleteek (KFFB) aan alle aanwezigen een gratis Fries KFFB-boek aanbieden, als dank van de KFFB aan de provincie voor haar jarenlange steun om de uitgave van Friestalige KFFB-literatuur mogelijk te maken. Bij het verlaten van Tresoar mag iedere aanwezige één van de zeven titels meenemen, met als doel om het lezen van de Friese literatuur te bevorderen door bijvoorbeeld zelf lid te worden of iemand anders voor € 27,- een kado-jaarabonnement te schenken van deze Friese boekenclub.

Tot slot sluit mede-organisator Govert Geldof namens VUconnected en mede namens het Friesch Dagblad en Tresoar deze geslaagde debatavond. Velen blijven nog lang napraten onder het genot van een hapje en een drankje. Mooi was het dat er vanavond niet negatief op de persoon is gespeeld, maar dat met enthousiasme en ambitie stevig is gedebatteerd over wat Fryslân beweegt en wat onze provincie daartoe nodig heeft in de komende jaren.

Debatcafé Fryslân over Biodiversiteit

Woensdag 15 december 2010

“Door menselijk handelen is het tempo van uitstervende diersoorten met een factor duizend toegenomen. Sinds 1600 zijn wereldwijd 1033 soorten uitgestorven”, zegt VU-hoogleraar Dierecologie Van Straalen. Professor dr. Nico van Straalen is bioloog en verbonden aan de faculteit der Aard- en Levenswetenschappen bij de subafdeling Dierecologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

De belangen voor natuur en biodiversiteit gaan niet hand in hand met die van de boeren, volgens Eerste Kamer-lid Benedictus. Dr. Geart Benedictus is lid van de CDA-fractie in de Eerste Kamer, voorheen Provinciale Statenlid in Fryslân èn dierenarts en directeur van het Gezondheidscentrum voor Dieren in Noord-Nederland; momenteel ook voorzitter van de Bond van Friese Vogelwachten.

Waarom zouden we moeite doen om Biodiversiteit te behouden? Aan het einde van het ‘Jaar van de biodiversiteit’ discussiëren vanavond wetenschapper Van Straalen en politicus Benedictus in het Debatcafé Fryslân over het belang van Biodiversiteit. Om 20.00 uur open ik dit avondprogramma in het bijzijn van zo’n 25 betrokken debatdeelnemers in Tresoar te Leeuwarden. Deze debatavond wordt georganiseerd door VU-connected in samenwerking met het Friesch Dagblad en Tresoar. Zoals gebruikelijk is onze gespreksleider vanavond Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij.

Tijdens de inleiding op het debat vertelt Nico van Straalen ons dat we bij Biodiversiteit bijvoorbeeld moeten denken aan de volgende elementen:
- de variatie aan landschappen;
- hoeveel biologische soorten erin voorkomen (een recente schatting voor Nederland kwam op 47.800 soorten, waarvan meer dan de helft insecten, waarvan een heel groot aandeel kevers);
- de genetische variatie binnen die biologische soorten.

Debatleider Siem Jansen krijgt het voor elkaar om middels een mix van scherp doorvragen, de nodige kwinkslagen en het zoeken van de verbale confrontatie van de argumenten van de wetenschapper, de politicus en de enthousiaste deelnemers uit de zaal een stevig debat op de kaart te zetten, waarbij goed wordt geluisterd naar elkaars argumenten en waarin meningen aan elkaar worden gescherpt. Dit debat boeit van de eerste tot de laatste minuut.

Prof. Dr. Nico van Straalen:
* Grote zoogdieren (zwaarder dan 40 kilo) in het wild verdragen zich heel slecht met de mens; * Naarmate een volk rijker is, zou men zich bewuster moeten zijn van Biodiversiteit;
* Opvoeding en onderwijs moeten een beroep doen op jongeren, om het gevoel voor de natuur aan te wakkeren, om vanuit de liefde voor de natuur die natuur te gaan beschermen;
* We hebben de plicht alle dieren te beschermen;
* Een roedel wolven zou – misschien ook in een natuurgebied in Fryslân – een stimulans voor natuurbeleving kunnen geven;
* Het morele beroep op mensen om soorten te beschermen, moet je stimuleren;
* De biodiversiteit is hier in Nederland al geleidelijk verschraald; wij overleven hier nog dankzij de biodiversiteit in alle landen om ons heen; ook door de Biodiversiteit van de Tropen; * Biologen vinden dat agrarisch natuurbeheer niet goed werkt;
* Het soortenbestand groeit door de activiteiten (onderzoek/tellingen) van biologen;
* Het verstand is op zijn retour bij het huidige kabinet. Het CDA zou daartegen te keer moeten gaan, vanuit hun eigen identiteit, namelijk die van het rentmeesterschap;
* Nu we het DNA-materiaal in de bodem onderzoeken, gaat er nog een wereld voor ons open. Als biologen weten we dus nog maar heel weinig over het op lange termijn functioneren van ecosystemen. Dat pleit voor enige voorzichtigheid qua handelen;

Dr. Geart Benedictus:
* Als de wolf aan onze landsgrens staat, hoop ik dat ze hem doodschieten; ze passen niet in onze urbane omgeving; laat ze maar in Oost-Europa blijven;
* Biodiversiteit hebben we in de toekomst hard nodig om te overleven, maar je hoeft niet overal evenveel biodiversiteit;
* Er komen ook soorten weer terug, die lang weg zijn geweest;
* Een kwart van de Europese grutto’s komt hier in Fryslân; we zijn daartoe internationale verplichtingen in Europees verband aangegaan, en dat kan ten koste gaan van andere soorten;
* Sommige diersoorten hebben baat bij de afwezigheid van ecologische verbindingen (zie het Regeerakkoord), want die hebben baat bij het leven in geïsoleerde gebieden;
* Natuurorganisaties zijn kwalitatief lui geworden; ze moeten zich herbezinnen;
* Nederland heeft een voortrekkersfunctie te nemen qua onderzoek;
* Een derde deel van ons voedsel wordt verspild. Laten we eens naar onszelf kijken. We kunnen zelf veel meer bijdragen aan Biodiversiteit.

Ik ben benieuwd wat de wetenschapper Van Straalen vanavond als hartenkreet en oproep aan de politicus Benedicuts mee wil geven, en ik vraag hem daar naar. Aan het eind van het debat doet professor Van Straalen op dat verzoek zijn oproep aan de politiek: “Die 250 miljoen Euro bezuinigen op de Biologische Hoofdstructuur; is dat nog langer te verdedigen door de CDA-fractie in de Eerste en Tweede Kamer? Laat de Regering de ecologische verbindingen tussen grote natuurgebieden alstublieft behouden en verder uitbreiden!”

Peilverhoging in de Friese polders

Dinsdag 30 maart 2010

De Gysbert Japicxseal van het Fries Historisch en letterkundig centrum Tresoar in Leeuwarden zit vanavond om acht uur nagenoeg vol. Meer dan 70 belangstellenden hebben gehoor gegeven aan de open uitnodiging om vanavond met elkaar in debat te gaan over het onderwerp “Peilverhoging in de Friese polders”, met als motto: “De doodsteek voor de boeren? Of zijn er ook kansen?”. Dit Debatcafé Fryslân wordt georganiseerd door VU-connected en het Friesch Dagblad (FD), in samenwerking met Tresoar, die als goed gastheer optreedt.

Tijdens de twee debatsessies van vanavond blijkt dat de opkomst niet alleen groot, maar ook divers is, hetgeen de gesprekken verlevendigt. In de zaal bevinden zich onder andere veel boeren, natuurbeschermers, consultants, een agrarische makelaar en een microbioloog, vertegenwoordigers van Wetterskip Fryslân en van de provincie Fryslân en van de belangenvereniging van huizenbezitters die schade lijden door paalrot. Omdat de peilverhoging morgenavond een belangrijk agendapunt is in een commissievergadering van Provinciale Staten is ook een ruime delegatie van CDA, FNP, PvdA, SP aanwezig en ook zij mengen zich in het debat.

Zoals de doen gebruikelijk is Siem Jansen (directeur van de NOM en bestuurder van het FD) vanavond onze gespreksleider. Op zijn eigen wijze laat hij met een hemelse en een aardse vraag de zaal eerst kort maar origineel kennismaken met de beide specialisten die vanavond het deskundigenpanel vormen. Dat zijn de Friese representant Thomas Ietswaart (hoofd afdeling Water van de provincie Fryslân) en wetenschapper Jan Vermaat (universitair hoofddocent bij het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit Amsterdam, één van de instellingen die - zoals altijd bij ons - hun inhoudelijke bijdrage leveren aan VU-connected).

Hieronder een impressie van wat zoal aan de orde komt:

Thomas Ietswaart:
- Omdat Fryslân doorgaans dunnere veenlagen heeft dan overige gebieden in Nederland, hoef je hier in Fryslân minder dan elders rekening te houden met het grondwaterpeil;
- In de komende zomer wordt in de Provinciale Staten van Fryslân de grondwaterpeildiscussie gevoerd;
- Het veen in de veenweidegebieden zakt al eeuwen en dat zal ook doorgaan, wat je er ook aan doet;
- De politiek bepaalt als resultante van het maatschappelijk debat welke grondwaterpeilbesluiten worden genomen, maar de provincie is niet juridisch aansprakelijk voor de daardoor geleden schade.

Inbreng vanuit de zaal:
- Door het op basis van economisch gewin spelen met het grondwaterpeil is een belangrijk deel van de flora en fauna van Fryslân verloren gegaan; bovendien zitten veel huizenbezitters nu met de problemen van paalrot;
- Voor het Wetterskip is het ingewikkeld om verstandige keuzes over het grondwaterpeil te maken. Het is moeilijk om de boeren mee te krijgen in de plannen voor een ander grondwaterpeil en het valt sowieso al niet mee om alle belanghebbenden in dezen op één lijn te krijgen;
- Bij onverstandige keuzes – waarbij je bijvoorbeeld alleen de boeren ter wille bent - over het grondwaterpeil zullen zo’n 3.500 Friese woningen wegzakken als gevolg van paalrot;
- Je moet niet alle problemen met het grondwaterpeil proberen op te lossen; je kunt ter plaatse beter maatwerk leveren; zo leert bijvoorbeeld de nieuwe waterwet ons dat bewoners, gemeente en waterschap samen verantwoordelijk zijn;
- In de komende jaren zullen we zien dat het soms goedkoper zal zijn om de schade voor bewoners te vergoeden, dan de kosten te betalen die gemaakt moeten worden om die schade te voorkomen; dan zal uitkering van schade eerder dan nu plaatsvinden;
- Opmerkelijk is dat de overheid wel betaalt voor de afvoer van water, maar niet voor de aanvoer van water als daarmee schade kan worden voorkomen;
- Het Wetterskip kent wel een schadevergoedingsregeling, maar die keert niet uit bij schade die ontstaat door grondwaterpeilverlagingen, want – zo wordt gesteld - maaiveldverlaging is een normale gang van zaken, it’s all in the game.
- Als de provincie verantwoordelijk is voor grondwaterpeilbesluiten en het Wetterskip geeft uitvoering aan die peilbesluiten, waarom is de overheid dan niet aansprakelijk voor de daaruit voortvloeiende schade??

Jan Vermaat:
- Ik wil graag de discussie over het grondwaterpeil gaan koppelen aan alternatieve manieren van melkveehouderij bedrijven; je moet boeren niet uitkopen, maar door marktwerking en subsidies kun je de agrarische sector ook een bepaalde richting geven;
- In tegenstelling tot Friesland hebben we in het westen van het land veel woningen met een eigen peilvak.

De Debatcafé’s die we zes maal per jaar elke laatste dinsdag van de maand organiseren, blijken inmiddels een groot succes te zijn. En voor wie nu eens wilde weten hoe aantrekkelijk deze Debatcafé-avonden zijn, was deze avond een bijzonder aantrekkelijke, want de grote variëteit van de aanwezigen, de deskundigheid van de panelleden en de voortreffelijke wijze waarop Siem Jansen het pittige debat op kundige wijze leidt, tonen aan dat deze avond een prima debat oplevert, precies zoals het Debatcafé Fryslân door Friesch Dagblad en VU-connected ook is bedoeld.

Om 22.00 uur is het debat onherroepelijk afgelopen, maar de geanimeerde gesprekken - onder het genot van een hapje en een drankje - gaan na afloop van het Debatcafé nog zeker tot 23.00 uur door.

Debatcafé over Marktwerking in de Zorg

Donderdagavond 24 september 2009

Als Regiocomité Fryslân van de Vereniging VU-Windesheim (VVW) en Friesch Dagblad starten we vanavond gezamenlijk ons tweede seizoen Debatcafé's. Drie debatcafé-avonden in het najaar van 2009 in september, oktober en november en drie avonden in het voorjaar van 2010 in januari, februari en maart. Vanavond starten we met een Debatcafé dat als thema heeft: "Markwerking in de zorg". Het debatcafé staat ook nu weer onder leiding van de heer Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij, tevens bestuurslid van het Friesch Dagblad.

Deze eerste aflevering van de nieuwe serie Debatcafé's is in onze nieuwe locatie, Eetcaf'é "De Kleine Wereld" te Leeuwarden. Het doel van onze Debatcafé-avonden is om zesmaal per jaar een discussie te organiseren tussen enerzijds wetenschappers en anderzijds opinon leading-experts uit de Friese praktijk over actuele, regionale thema’s. De zaal wordt door Siem Jansen altijd van harte uitgenodigd vooral mee te debatteren. Daar wordt gelukkig altijd ook veel gebruik van gemaakt, hetgeen interessante avonden oplevert.

Faillissementen in de thuiszorg, rechtszaken vanwege kartelvorming, de marktwerking heeft de zorg naast voordelen ook extra problemen bezorgd. Zijn de voordelen die problemen waard? Of zijn we met ons allen slechter af nu er vooral naar de bedragen onder de streep wordt gekeken? Feit is dat de gezondheidszorg steeds meer geld kost. We worden ouder, bedenken slimmere, maar ook duurdere manieren om mensen beter te maken, en worden daardoor nóg ouder. Hoe betalen we dat in de toekomst, zonder de zorg zelf slechter te maken?

In het Debatcafé van vanavond gaat voormalig lector "Bestuurbaarheid" van de Christelijke Hogeschool Windesheim, de heer Jan Jurriëns in discussie met de heer Klaas Kuilman om deze en andere vragen te beantwoorden. Klaas Kuilman is per 1 september 2009 benoemd tot directeur van Thuiszorg Het Friese Land. Hij was daar sinds juni 2008 reeds als interim-directeur actief en voerde een reorganisatie bij Het Friese Land door om de zorgelijke financiële situatie om te buigen. Hij kent dus de problematiek uit de eerste hand.

Klaas Kuilman:
Als we marktwerking in de zorg willen, moeten we het ook helemáál doen en niet een beetje van dit en een beetje van dat. De zorg was vroeger - tot aan de Tweede Wereldoorlog - ook privaat; en dat kan ook nu wel weer. Kostenbesparingen in de bedrijfsvoering van de zorg zijn zeker nog wel te behalen. De huidige CAO die voor de Thuiszorg geldt, is onbruikbaar om de gewenste veranderingen in de zorg in te voeren. We hebben in Nederland helaas een wantrouwen georganiseerd jegens zorgprofessionals. Eindelijk heeft ons huidige kabinet met minister Klink substantieel geld vrijgemaakt voor preventie in de zorg.

Jan Jurriëns:
Aan echte marktwerking doen we niet. Zelfs aan de voorwaardelijke theorie van marktwerking voldoen we niet eens. Politiek Den Haag stikt van de economen, maar ze bakken er niets van. Het lijkt erop dat al die economen alle beginselen van de (markt)economie die in het eerste jaar van de studie Economie worden behandeld, hebben overgeslagen. Er moet meer vrijheid bij de zorgprofessionals worden gelegd, in plaats van ze zoveel te gaan controleren. Marktwerking is niet zo interessant; wat we in elk geval wel zouden moeten doen, is het veranderen, vereenvoudigen van de zorg-organisatie. Het gaat in de praktijk niet alleen om medisch-verpleegkundige zorg; vooral ook medemenselijkheid en persoonlijke aandacht maken dat mensen zich al snel weer een beetje beter voelen.

Aan het eind van de avond zijn de aanwezigen het snel met elkaar eens: geef de gezamenlijke zorginstellingen van de provincie Fryslân alle geld dat nu ook in Fryslân aan zorg wordt besteed en laat de samenwerkende Friese zorginstellingen met hun totaalpakket komen van bijvoorbeeld thuiszorg en verzorgingshuizen. De Friese zorgprofessionals lossen dan alles zelf en samen wel op en kunnen met dat geld in elk geval zeker doen wat nodig is. Stop dan vooral ook met alle zorgrapportages en organiseer steekproefgewijze zorgkwaliteits- en cliëntentevredenheidscontrôle.

Drank: een epidemie onder jongeren?

Donderdag 26 maart 2009

In het Leeuwarder Café Wouters organiseren we vanavond als Regiocomité Fryslân van de Vereniging VU-Windesheim samen met het Friesch Dagblad een Debatcafé met als thema: "Drank: een epidemie onder jongeren?". Het gesprek wordt geleid door avondvoorzitter Siem Jansen, directeur van de NOM en bestuurder van de Vereniging Het Friesch Dagblad. Siem Jansen gaat in gesprek met de volgende twee sprekers.

Eerste spreker is professor Guus Smit, hoogleraar Moleculaire en Cellulaire Neurobiologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Een aantal uitspraken van professor Smit over drankconsumptie door jongeren:
- Ouders van bijvoorbeeld 14-jarigen moeten hun verantwoordelijkheid nemen m.b.t. het drankgebruik van hun kinderen, want op die leeftijd kunnen kinderen zelf hierover nog geen verstandige keuzes maken;
- Wetenschappelijk onderzoek - zoals over de invloed van drankgebruik door zwangeren op het groot aantal vroeggeboortes en hersenbeschadiging bij babies - zou ons nu ook helpen om de schadelijke werking van drank op de hersenen van kinderen aan te tonen;
- Er is nog te weinig onderzoek gedaan naar de schadelijke werking van alcohol op hersenen omdat drank nog steeds een geaccepteerde drug is;
- Je kunt tieners niet kwalijk nemen dat ze over grenzen heen gaan, dat hoort bij opgroeien en volwassen worden, maar hun ouders zouden die grensoverschrijding wel onder ogen moeten zien en er met hun kinderen over moeten spreken;
- De negatieve gevolgen van alcohol op de kwaliteit van de hersenen van kinderen is bij 12-jarigen 5 keer zo groot als bij 18-jarigen; het zolang mogelijk uitstellen van drankconsumptie bij jongeren is het beste wat je kunt doen;

Tweede spreker is burgemeester Arie Aalberts, burgervader van de Friese gemeente Dantumadiel. Een aantal uitspraken van burgemeester Aalberts over drankconsumptie door jongeren:
- Drank maakt bij teveel tieners teveel kapot;
- Als de ouders hun verantwoordelijkheid jegens hun kinderen niet nemen, moet de overheid dat doen;
- Wij moeten hier allen tegenover onze kinderen niet over zwijgen, maar er vooral met de jeugd over praten;

- De toename van overmatig drankverbruik onder jongeren (vooral door jonge meisjes, aldus prof. Smit) is de laatste jaren wel heel erg snel gegaan;
- Alcoholconsumptie versterkt bij jongeren hun natuurlijke eigenschap van risicoacceptatie;
- De detailhandel onttrekt zich er nog te zeer van om hun verantwoordelijkheid inzake de berperking van drankverkoop aan jongeren te nemen.

Van de Nederlandse jongeren onder de 16 jaar drinkt maar liefst 21% met regelmaat grote hoeveelheden alcohol. Nederland is daarmee koploper in Europa. Een zorgwekkende ontwikkeling.

Debatcafé over Veiligheid in Leeuwarden

Donderdag 27 november 2008

Binnenkort gaat de Gemeenteraad van Leeuwarden beoordelen hoe adequaat de recent genomen veiligheidsmaatregelen werken. Is het wel zo dat de stad door het invoeren van meer camera's en door preventief fouilleren veiliger is geworden? Om daar meer zicht op te krijgen, hebben we als Frieslands Regiocomité van de Vereniging VU-Windesheim in samenwerking met VU-Podium en met het Friesch Dagblad vanavond een Debatcafé in Café Wouters te Leeuwarden.

Het thema is: Hoe veilig moet je Leeuwarden maken? Sprekers zijn de heer Jaap Timmer (lector Veiligheid en Sociale Cohesie van Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle) en de Leeuwarder burgemeester, de heer Ferd Crone. De discussie wordt geleid door de heer Siem Jansen, bestuurslid van het Friesch Dagblad, tevens directeur van de Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM). Bij aanvang van de avond was ook de buurtagent even naar binnen gewandeld, maar die ging spoedig weer de stad in om daar gezien te worden door het winkelend koopavondpubliek. Over gevoel van veiligheid gesproken!

Beide sprekers zijn het doorgaans snel met elkaar eens. Veel vandalisme/overlast is alcoholgerelateerd. Camera's werken doorgaans niet preventief; ze hebben ook het gevoel van veiligheid niet aantoonbaar verhoogd, maar ze zijn wel uitermate effectief in de ondersteuning bij acuut noodzakelijke ingreep en bij de opsporing van daders.

Na de pauze wordt de discussie meer een debat. Directeur-hoofdredacteur van het Friesch Dagblad Lútzen Kooistra blijkt de enige van alle aanwezigen in de zaal te zijn die op grond van privacy-overwegingen principieel tegen camerabewaking in de binnenstad is: "Wie is de staat dat ze mij mag aantasten in mijn vrijheid om anoniem op straat te lopen, het is een aantasting van mijn burgelijke vrijheid". Jaap Timmer: "Het gaat bovenal om de kaders/protocollen waarbinnnen dit gebeurt. Nederlandse rechters blijken onverbiddelijk te zijn als de politie zich niet houdt aan de privacy-wetgeving". Ferd Crone: "Ik vind openbaarheid in deze van belang en voldoe in deze graag aan mijn taak om hierover periodiek publiek verantwoording af te leggen".

Jaap Timmer wijst erop dat wij als burgers inmiddels "digitale naaktslakken" zijn geworden, immers, wij laten zonder er dagelijks bij stil te staan bij elke beweging in de openbare ruimte een groot aantal digitale sporen achter met onze mobiele telefoon, door de plaatsen waar wij pinnen, door de kentekenregistraties die worden verricht van onze autoritten over enkele autosnelwegen, of als we door bewakingspoortjes lopen en waar we door bewakingscamera's worden geregistreerd.

Ferd Crone: Iedere technologie die wordt verzonnen, wordt een keer gebruikt. Naarmate de veiligheidsbevorderende middelen goedkoper/doelmatiger worden, is de kans groter dat het ook wordt toegepast. Het is aan de overheid om regels te maken voor verantwoord gebruik van als die bewakingstechnologie.

Aandacht voor Religieus Erfgoed in Fryslân

Donderdag 30 oktober 2008

De dag van het tweede Debatcafé dat we als Regiocomité Fryslân van de Vereniging VU-Windesheim (VVW) in het bomvolle Café Wouters te Leeuwarden organiseren als samenwerkingsactiviteit van VU-podium met het Friesch Dagblad. In het kader van het huidige Jaar van het Religieus Erfgoed schenken we vanavond aandacht aan de in Fryslân altijd actuele discussie over hoe we moeten omgaan met oude Friese kerken, al dan niet meer in liturgisch gebruik.

Directeur-Hoofdredacteur van het Friesch Dagblad, Lútzen Kooistra opent de avond met het voorstellen van onze vaste gespreksleider, Siem Jansen, directeur van de Noordelijke OntwikkelingsMaatschappij (NOM). De heer Jansen introduceert onze twee gastsprekers: bijzonder VU-hoogleraar Archeologische Momumentenzorg Jos Bazelmans (Vrije Universiteit) en de Friese Cultuurhistoricus-publicist Peter Karstkarel.

Aan de hand van stellingen en vragen krijgen beide sprekers de gelegenheid hun visie te geven op de wijze waarop wij in Fryslân verstandig zouden kunnen omgaan met ons Fries religieus-cultureel erfgoed. Prikkelende uitspraken worden daarbij door Peter Karstkarel, Siem Jansen en Jos Bazelmans niet geschuwd, waardoor er zowel vóór als ook ná de pauze een stevig debat ontstaat over een groot aantal belangen en tegenstellingen waar we in Friesland voor wat betreft onze oude en nieuwe kerken in verleden, heden en toekomst mee te maken hebben.

Bazelmans: De belangen van eigenaren van kerken èn van alle overige relevante partijen moet je om liturgische en economische redenen bijelkaar brengen om tot een oplossing voor dit gevoelige vraagstuk te komen.

Jansen: De betekenis en het belang van de kerken in Fryslân is in het algemeen heel groot.

Karstkarel: Desnoods laat je die oude Friese kerken maar een ruïne worden, maar in eerste instantie moet je alle Friese kerken openstellen, zoals dat in de ons omringende landen al gebeurt, want de mensen moeten die kerken weer in.

Dat Fryslân zo rijk is aan prachtige oude kerken, blijkt ook wel uit het feit dat een groot aantal dorpskerken bij wijze van voorbeeld worden genoemd, zoals bijvoorbeeld: Lollum, Boksum, Boer, Leeuwarden, Huizum, Eastermar, Woudsend en Reitsum. Op de momenten dat geanimeerd wordt gedebatteerd over deze Friese voorbeelden, wordt onmiskenbaar duidelijke hoe complex het vooral ook in Friesland is om op grond van al die liturgische, economische, cultuurhistorische, religieuze en emotionele argumenten verantwoorde keuzes te maken.

De VU-podiumavond wordt even na 22.00 uur afgesloten met door Ties Jan Eekhof (van ons VVW-Regiocomité) indrukwekkend voorgedragen poëzie over de eeuwenoude Friese terpkerken, zoals wij die verspreid in onze schitterende provincie bijna overal rondom (nog) kunnen zien.

Eerste Debatcafé van VU-podium & Friesch Dagblad in Leeuwarden een succes

Donderdag 25 september 2008

Als Fries Regiocomité van de Vereniging VU-Windesheim (VVW) organiseren we vanavond voor en met VU-podium in nauwe samenwerking met het Friesch Dagblad een eerste Debatcafé in Café Wouters te Leeuwarden.
Het thema is "Water". Centraal staan de maatregelen die Friesland moet nemen met het oog op de stijging van de zeespiegel. Ongeveer 70 mensen wonen dit avondprogramma bij. Er is volop gelegenheid om ook met elkaar te debatteren over wat wijs is voor Friesland. Een boeiende discussie is het resultaat.

Vanavond wordt de VU vertegenwoordigd door klimaatdeskundige prof. dr. ir. Pier Vellinga, directeur van het Klimaatcentrum van de Vrije Universiteit Amsterdam. Tweede gastspreker is de heer Herre Kingma, loco-dijkgraaf/bestuurder van Wetterskip Fryslân. De discussie staat onder leiding van de heer Siem Jansen, directeur van de Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM), tevens bestuurslid van het Friesch Dagblad.

Veel aspecten van zeespiegelstijging, bodemdaling, dijkverhoging en verzilting komen aan de orde, waaronder: de resultaten van de Commissie Veerman, afkalven van ijskappen in Groenland en Antarctica, de Slachtedyk, het mogelijk verdwijnen van de Waddenzee, brede groene dijken, actuele plannen voor de Afsluitdijk, spuien & gemalen, broeikaseffect, doemscenario's, landbouw versus natuurbeheer, zout & kwel, waterpeilverhoging van het IJsselmeer, en ga zo maar door.

Pier Vellinga pleit voor tot 200 meter verbrede en tevens verhoogde zeedijken en vindt dat we zoveel mogelijk gebruik moeten maken van natuurkrachten en natuurlijke middelen. Herre Kingma geeft aan dat het Friese Waterschap haar planvorming eerst richt op de veiligheid van de Friese bevolking voor de komende 50 jaren. Siem Jansen vraagt de beide sprekers op prikkelende wijze of het niet veel goedkoper is om alle Waddeneilandbewoners maar van de eilanden af te halen, de natuur daar zijn gang maar te laten gaan en de zeespiegelstijging dan met verhoogde zeedijken tegen te houden. Herre Kingma is resoluut: Nee, als Wetterskip Fryslân moeten wij ook díe Friezen tegen de zeespiegeldreiging beschermen.

Dit eerste Debatcafé is een succes geworden. Veel meer bezoekers dan we aanvankelijk hadden gedacht. Geanimeerde discussies over uiteenlopende onderwerpen. Deskundige inbreng van de gastsprekers en zeker óók vanuit de zaal. Na afloop van het programma blijven velen nog lang met elkaar napraten over dit boeiende onderwerp dat elke Fries raakt: "Veiligheid achter de dijk".

Regionaal Comité Vereniging VU-Windesheim vergadert

Dinsdag 19 augustus 2008

Ook voor het Regiocomité Friesland van de Vereniging VU-Windesheim is de zomervakantie voorbij. Vanavond is de eerste vergadering van het aanstaande seizoen. Omdat Stenden University Hotel wegens een renovatie nog is gesloten, komen we in een andere vergaderzaal van Stenden hogeschool in Leeuwarden bijeen.

In deze bijeenkomst bespreken we eerst alle actuele zaken omtrent de Vereniging VU-Windesheim: veelal aspecten van bestuurlijke aard.

Vervolgens blikken we terug op de afgelopen activiteiten van de vereniging en van VU-podium uit de periode van eind mei 2008 tot heden: veelal aspecten van evaluatieve aard.
Tenslotte kijken we vooruit naar onze activiteiten van het komende seizoen: veelal planningsaangelegenheden.

In het komende jaar beginnen we met iets nieuws: zes maal - in samenwerking met het Friesch Dagblad - een Debatcafé in Café Wouters te Leeuwarden, met Siem Jansen als gespreksleider.
Andere activiteiten zijn bijvoorbeeld de jaarlijkse statutaire regio-ledenvergadering, een lezingentweeluik rond de Bijbel10daagse, een themadiner, de jaarlijkse alumnibijeenkomst, aangevuld met een aantal themalezingen en als afsluiting een excursie-kuier in Friesland.

Al met al hebben we een interessant seizoen voor de boeg: diverse werkvormen en uiteenlopende onderwerpen, kortom: voor elk wat wils.
Op onze website www.vupodium.nl publiceren we alle ins en outs van onze activiteiten, zodra die open staan voor aanmelding/inschrijving.
Vanavond hebben we in elk geval alle komende activiteiten voor de rest van 2008 uitgebreid de revue laten passeren. We zijn er klaar voor en hebben er zin in om met dit aantrekkelijke programma onze provincie in te gaan.