In twee werelden leven

Donderdag 21 maart 2013 

De debriefing van het docententeam van CE

Twee dagen-dag
Af en toe heb je wel eens zo'n dag, die eigenlijk twee verschillende dagen zou moeten zijn. Niet omdat er zoveel op één dag moet worden gedaan of gebeurt, maar wel omdat de ene dagactiviteit zo volstrekt anders is dan de andere dagactiviteit. Alsof je in twee werelden leeft, of in één dag twee dagen beleeft. Zo'n twee dagen-dag is het voor mij vandaag.

Visitatie van CE
Na een goede nachtrust in een hotel in Emmen beginnen we aan het vervolg van de twee dagen durende visitatie van onze HBO-Bachelor-opleiding 'Commerciële Economie' van Stenden Hogeschool in Emmen. Gisteren ving deze visitatie aan middels panelgesprekken met afgestudeerden, 4e jaars studenten, werkveldbegeleiders en opleidingsdocenten. Vandaag hebben we het tweede deel van deze externe audit.
Gedurende de hele dag voert de visitatiecommissie van de Netherlands Quality Agency (NQA) vandaag gesprekken met de diverse overige stakeholders van deze opleiding, zoals studenten, docenten en management team-leden. Zoals te doen gebruikelijk woon ik de (de)briefingsessies bij om het management en de panels bij te staan bij hun voorbereiding en evaluatie. Alhoewel deze visitatiedag tot aan het eind van de middag duurt, vertrek ik al om 12.30 uur, nadat ik nog de briefing voor het management team van de opleiding CE heb verzorgd.

Afscheid
Dan is het moment aangebroken om van de ene wereld naar de andere wereld te rijden. Of - zoals in de bewoordingen van hierboven - van de ene dag naar de andere dag.
Afgelopen zaterdag stond ik aan het sterfbed van mijn oom Bouwe Koehoorn, die twee uren na mijn vertrek uit het ziekenhuis overleed. Op het overlijdensbericht staat een mooie aquarel van de molen in het waterlandschap nabij het Friese Oudega. Deze aquarel is geschilderd door oom Bouwe zijn partner, de kunstenares Durkje Haringa. Het schilderij geeft een beeld van de eerste vaardag, die zij samen beleefden.

Oudega, aquarel van Durkje Haringa

Wisselvallig
Ik rijd van de visitatie in Emmen naar de rouwdienst in Opeinde. Van de ene wereld, naar de andere wereld. Met ruim een uur de tijd om tijdens de monotone autorit te schakelen, van de ene dag naar de andere dag.
In Emmen schijnt de voorjaarszon voorzichtig en aangenaam. Op de grens van de ene wereld (Drenthe) en de andere wereld (Fryslân) verdwijnt de zon als sneeuw voor de zon, en rijd ik kilometers lang door een lichte sneeuwval. Als ik rond 13.30 uur arriveer in Opeinde, schijnt in deze Friese wereld de voorjaarszon, zoals die ruim een uur geleden ook in die Drentse wereld zo mooi scheen.

Bisto ien fan Bouwe of fan Jan?
Met een grote groep familie en vrienden komen we vanmiddag bijeen in De Wâldhof te Opeinde, om in een rouwdienst afscheid te nemen van oom Bouwe. Bouwe Koehoorn is de oudste broer van mijn vader Jan Koehoorn. Twee jaar geleden overleed mijn vader, die samen met zijn broer Bouwe opgroeide op de boerderij aan de Nieuwe Bildtdijk. Ze hebben bijna dertig jaar samengewerkt in Drachten, in de tweewielerzaak, waar ze fietsen, bromfietsen en motoren verkochten en repareerden. Ik ben geboren in een twee onder één kap-huisje naast de voormalige winkel in het centrum van Drachten. De twee jonge gezinnen woonden de eerste jaren na hun trouwen naast elkaar onder één kap. Zodra ik kon lopen, liep ik in mijn kleine blauwe overall ook in de werkplaats en de winkel. En dat is jarenlang zo doorgegaan, in de werkplaats, bij de benzinepomp en in de winkel, werkend op de meeste zaterdagen en in de schoolvakanties.
Tijdens de autorit van vandaag realiseer ik me opeens dat ik dus ongeveer 20 van die bijna 30 jaren van hun samenwerkingsrelatie van heel nabij heb meegemaakt.
Hoe vaak is mij in winkel of werkplaats, en in de kerk of op school in Drachten in al die jaren steeds maar weer diezelfde vraag gesteld: "Bisto in soan fan Bouwe, of fan Jan?". 

Stille Bildtkers
Voor mij is deze dag een onomkeerbare afsluiting van een tijdperk uit mijn jeugd. Jan & Bouwe, ze leefden en werkten lang met elkaar samen, en ik heb in hun gezamenlijke territorium van winkel en werkplaats uren, dagen en weken met hen samengewerkt, in reparatie & verkoop, in lief & leed, in de zestiger & zeventiger jaren, in een tijd van ambitie & hard werken & vooruitgang.
Maar vandaag staat voor ons gevoel de tijd heel even stil.
Op de rouwkaart van oom Bouwe staat: 'As in Bildtker stil wurdt, dan is der wat'.
Nu zijn beide Bildtkers - Bouwe & Jan - stil, ..... en wij ook.

Bouwe Koehoorn (1931-2013)

Kloosterpad 1453

Woensdag 23 mei 2012

Cover van de fiets- en wandelgids

Meer dan 50 Friese kloosters

Aan het eind van de Middeleeuwen had Fryslân ruim 50 kloosters. De meeste daarvan stammen uit de 12 en de 13^e eeuw, maar de historie van een aantal kloosters - zoals bijvoorbeeld van de Sint-Bonifatiusabdij van Dokkum - gaat terug naar de 8^e en 9^e eeuw. De 12^e eeuwse Cistenciënzer abdij Klaarkamp van Rinsumageest is één van de kloosters die als een soort ‘moederhuis’ fungeerde, van waaruit nieuwe kloosters werden gesticht. Het koorherenklooster van Burgum en de Benedictijner abdij van Smalle Ee zijn bijvoorbeeld twee van die kloosterstichtingen van die tweede fase.

1453

Tussen die verschillende kloosters ontstonden paden en wegen; ook wel kloosterpaden genoemd. Eén van die kloosterpaden verbond indertijd de kloosters Klaarkamp van Rinsumageest en de abdij van Dokkum via het Barraconvent van Burgum met het klooster van Smalle Ee, nabij Drachten. Uit een oorkonde van het jaar 1453 blijkt dat deze middeleeuwse noord-zuid-route door Fryslân in het midden van de 15^e eeuw werd verbeterd.

Fiets- en wandelgids

Dit oude Friese kloosterpad is uitgangspunt geworden voor een langeafstandswandeling over een afstand van 42 kilometer. Dit kloosterpad wordt beschreven in de fiets- en wandelgids ‘Kloosterpad 1453’, die in 1999 verscheen en die inmiddels enkele herdrukken kent. De route met haar beschrijving is opgesteld door het echtpaar Nanka & Peter Karstkarel. In dit boekje zijn informatieve tekstbijdragen gepubliceerd van Hans Mol (over kloosters in Fryslân), van Douwe Kootstra (over sagen en legenden), met meditaties van de inmiddels overleden dominee Huub Klijn en met overdenkingen van Pieter Sijpersma. De foto’s in de routegids zijn van Peter Karstkarel. De routegids kreeg als ondertitel mee: ‘Een bedevaart in het oosten van Friesland’.

Noorder- en Zuidertraject

In het afgelopen jaar hebben Durkje en ik het Kloosterpad 1453 in drie verschillende trajecten bewandeld, te weten:

• Op 21 februari 2011 liepen we het Zuidertraject vanuit Smalle Ee (Onser Lyewe Vrouwen Smelgeraconvent/Smellingera klaester), via De Wilgen, Drachten (Karmelklooster en Minderbroederklooster), Opeinde, Oudega, Nijega en Sumar naar Burgum (Barraconvent/Berghklooster);
• Op 6 maart 2011 liepen we het Noordertraject vanuit Burgum, via Noordburgum, Kûkherne, van Veenwouden (Schierstins) over de Goddeloze Singel richting Broeksterwoude en via Damwoude, Rinsumageest (Klaarkamp) en Sijbrandahûs naar Dokkum (de Bonifatiusbedevaartsstad); via de westelijke routevariant.
• Op 15 april 2012 liepen we de oostelijke routevariant van het Noordertraject vanuit Damwoude naar Dokkum (Bonifatiuskapel).

Friese bedevaartsroute

Dit Kloosterpad 1453 is een mooie Friese bedevaart, een pelgrimage langs sporen van oude en nieuwe vroomheid vanaf de Middeleeuwen tot heden, wandelend over authentieke paden vol verhalen, oude legenden en sagen en langs verstilde plekken en landschappen, die uitnodigen tot meditatie en overpeinzing. Het Kloosterpad 1453 is één van de mooiste en belangrijkste historische routes in onze provincie Fryslân.

Citaten

• Pieter Sijpersma: “Van lopen ga je vanzelf denken. Het geheim zit in de beweging, of beter: in het tempo van de beweging en het ritme. Door te wandelen komen je gedachten vanzelf op gang”.
• Huub Klijn: “De belangrijkste steun en bron zijn in de kerk te vinden. Stilte om tot jezelf te komen. Ruimte voor de vragen van het leven en voor verhalen van mensen over waar zij hun kracht vandaan halen”.

Gemeentekwartet Drachten gemeente Smallingerland

Dinsdag 22 februari 2011

Enkele weken geleden kreeg ik van mijn ouders het 'Gemeentekwartet Drachten gem. Smallingerland'. Dit spel biedt een overzicht in kleurenfoto's van de woonplaats en de gemeente waar ik mijn jeugd doorbracht. Het kwartetspel is een uitgave van de Christelijke Gereformeerde Kerk 'Eben Haëzer' te Drachten, in samenwerking met het bureau 'Voorlichting' van de gemeente Smallingerland. Producent is Bert van Leeuwen, leverancier van speciale kwartetten. De fotografie ten behoeve van de kwartetkaarten is van Bouchier, afkomstig uit het fotoatelier Jonkers uit Ureterp, ook één van de dorpen van de gemeente Smallingerland.

Op de voorzijde van het kwartetdoosje staat het gemeentewapen van Smallingerland en op de achterzijde maakt de 'Rabobank Drachten en Omstreken" reclame. Op de achterzijde van alle speelkaarten staat ook het gemeentewapen.

Het kaartspel bestaat uit negen kwartetten, met de volgende thema's:

1. Bijzondere gebouwen, met daarop De Lawei, Crest Hotel, Gemeentehuis en Nij Smellinghe, het ziekenhuis dat hier is gebouwd in mijn kinderjaren;

2. Dorpen, met daarop Opeinde, Oudega, Rottevalle en Drachtster Compagnie, het dorp waar ik eind zeventiger jaren stage liep op de christelijke basisschool;

3. Historie, met daarop Haersma-State, Peije, Veengereedschap en het Bleekers hûs, de voormalige doksterwoning, die ik tijdens mijn jeugd graag bezocht om hier in het toenmalige gemeentemuseum zoveel mogelijk te leren over de streekhistorie;

4. Industrie/bedrijven, met daarop Philips, Hadewe, Gezondheidsdienst en Dunlop Enerka, de rubberfabriek waarvan wij vroeger de Turkse gastarbeiders soms met wel tien tegelijk in de winkel en werkplaats kregen om aan hen een nieuwe fiets te verkopen en te leveren;

5. Kerken en kloosters, met daarop Christelijke Gereformeerde Kerk, Grote Kerk, Klooster en Gereformeerde Fonteinkerk, het kerkgebouw waar ik zondags naar de kerk ging en door de week de jeugdclub en catechisatie bijwoonde;

6. Scholen, met daarop Basisschool Boornbergum, Drachtster Lyceum, de Skelp en de Chistelijke Lagere Technische School, in het gebouw van de architect die op nagenoeg dezelfde wijze ook de technische school van Delfzijl tekende, waarin ik mijn onderwijsloopbaan als docent begon aan het eind van de zeventiger jaren;

7. Sport en recreatie, met daarop Jachthaven, Sportvelden Drachtster boys, Tennishal Folgeren en Zwembad, waar ik mijn zwemdiploma's behaalde en waar we als kinderen en jeugd zoveel uren verbleven tijdens de zomermaanden;

8. Stadgezichten, met daarop Beter wonen, Eikesingel, Oudeweg en De Folgeren, met daarop de watertoren, waaronder ik als lagere schoolkind veelvuldig uileballen verzamelde om daarvan de inhoud te determineren;

9. Winkelcentra, met daarop de Drait, de Wiken, Zuiderpromenade en Zuidkade, het uitgaanscentrum waar ik als student in het weekend regelmatig het bruin café 'Onder de balken" bezocht, samen met veel andere medestudenten.

Kloosterpad 1453 van Smalle Ee naar Burgum (deel 1)

Maandag 21 februari 2011

Vandaag gaan Durkje en ik op bedevaart in het oosten van Fryslân. Door dit gebied ligt een eeuwenoud Kloosterpad (1453) tussen Smalle Ee en Dokkum. Dit kloosterpad verbindt het voormalige klooster van Smalle Ee (Smellingera klaester) en het voormalige klooster Klaarkamp (Claercampera klaester) nabij Rinsumageest. Het oorspronkelijke kloosterpad strekt zich uit over een afstand van ongeveer 42 kilometer. Wij lopen vandaag de eerste helft van dit traject, van Smalle Ee, via Drachten en Oudega naar Burgum.

Het is een mooie winterse dag. Als we even na 9.30 uur beginnen met onze wandeling is het vier graden onder nul en de temperatuur loopt op tot nul graden Celsius, gemeten op het eindpunt van onze dagtocht om 16.00 uur. De hele dag een mooie blauwe winterlucht, een vrij stevige koude oostenwind en aan het eind van de middag zo rond 18.00 uur een schitterende rode zonsondergang; kortom een schitterende dag om vandaag de hele dag buiten te zijn.

De routegids laat je beginnen in Drachten, waarna je eerst naar Smalle Ee loopt en dan moet je naar Oudega, overstekend over het brede water van de Smalle Eesterzanding, waar op deze plek overigens geen pont vaart. Omdat de pleziervaart stil ligt en het ijs vandaag niet zo dik is dat je "op redens oer' de Smalle Eesterzanding kunt, kiezen we ervoor om de route iets aan te passen, om te voorkomen dat we eerste van Drachten naar Smalle Ee en dan van Smalle Ee weer naar Drachten terug moeten lopen. We beginnen in het kleine jachthaventje van Smalle Ee, waar we de auto parkeren. Er ligt hier een dun laagje ijs in de haven.

Vanuit Smalle Ee lopen we in de richting van De Wilgen. Al spoedig passeren we de betrekkelijk hoge zandrug, waarop de Benedictijnen al vóór het jaar 1250 het mannen- en vrouwenklooster 'Onser Lyewe Vrouwen Smelgeraconvent' stichtten. Van de voormalige kloosterkerk en de omliggende kloostergebouwen is niets meer te zien. Schapen grazen vandaag op de hoge zandrug.

We passeren De Wilgen en lopen voorbij de jachthaven langs het oude riviertje De Drait naar de - ook oude - Overste Singel, langs de woning van mijn ouders. Achter sporthal Sportlaan lopen we in oostelijke richting naar het Karmelklooster van Drachten. Dit uit 1936 daterende klooster van de zusters van de ongeschoeide Karmelietessen is in 1950 uitgebreid met een vleugel en een kloosterkapel. Ik herinner me nog van vroeger de kloosterzusters, fietsend in hun lange bruine pij door Drachten. De Karmelietessen hebben het klooster inmiddels verlaten en het wordt momenteel gebruikt voor activiteiten van culturele en spirituele aard en als horeca-gelegenheid.

We gaan door in de richting van het winkelcentrum van Drachten. Daar komen we langs het Minderbroederklooster, in 1936-'37 gebouwd voor de paters Franciscanen. Vanaf 1972 is dit voormalige klooster in gebruik als gemeentehuis en vanaf 1995 tot heden is het Museum Smallingerland in dit kloostergebouw gehuisvest. We lopen door de winkelpromenade, pauzeren hier en gaan in noordwestelijke richting door Drachten om bij de watertoren Drachten te verlaten, in de richting van Opeinde. Van Opeinde wandelen we naar Oudega. Voorbij de romaanse dorpskerk van Oudega pauzeren we bij de plaatselijke supermarkt. Hier in Oudega stonden vroeger boerderijen, die aanvankelijk kloosterbezit waren van het klooster van Smalle Ee, hier vlakbij, aan de overzijde van de Zanding.

Via de Garypsterwei verlaten we Oudega. Aan de achterzijde van de wit gestukadoorde zaalkerk (1893-'94) wandelen we Nijega binnen. Voorbij het oude tolhuis gaan we onder het viaduct van de Wâldwei door en dan gaat het in noordelijke richting verder over de Hearrewei. We kiezen een rustige route, over het mooie zandpad van de Jelke Sjoerdloane. We wandelen het dorp Sumar binnen, waar we net voorbij de dorpskerk en de dorpsmolen voor de derde maal pauzeren. Voorbij Sumar steken we bij de scheepswerf het Prinses Margrietkanaal over, om dan bij het gemeentehuis van gemeente Tytsjerksteradiel onze eindbestemming Burgum binnen te lopen.

We wandelen via het dorpscentrum naar de andere auto, die we hebben geparkeerd bij de Kruiskerk, de tufstenen dorpskerk (1100) van Burgum, toegewijd aan Martinus. Iets ten noorden van deze oude kerk werd al vóór het jaar 1240 een klooster gesticht, dat was aangesloten bij het klooster van Windesheim, nabij Zwolle. De bezittingen van dit zogenoemde 'Barraconvent' (ook wel Berghklooster genoemd) grensden aan de parochie van deze Maartens(Kruis)kerk van Burgum.

Om 16.00 uur arriveren we hier bij de Kruiskerk. We hebben in een tijdsbestek van 6,5 uur vandaag ongeveer 27 kilometer gewandeld. De tweede helft van deze bedevaart naar het voormalige klooster Klaarkamp staat voor een volgende wandeldag in de planning.

Lanterfanten over Route 2.9 van Oudega naar Veenwouden

Pinksterzondag 23 mei 2010

Al vroeg op deze eerste Pinksterdag schijnt de voorjaarszon aangenaam. Om 9.15 uur parkeren we de auto in de jachthaven van Oudega (gemeente Smallingerland). Durkje en ik wandelen vandaag van Oudega naar Veenwouden, over een afstand van 24 kilometer.

We verlaten Oudega aan de zuidzijde om via een klein bosperceel en een lang veldpad door het weidegebied in de richting van de Smalle Eesterzanding te lopen. Als we het smalle pad van de Egbertsgaasten op gaan, zijn onze truien al uit vanwege de betrekkelijk hoge temperatuur op deze vroege ochtend. Voorbij It Heech en de Legauke volgt een mooi smal pad door een hakhoutbosje en houtwal, die vlakbij het Opeinder Kanaal in Opeinde uit komt. Bij de brug die ontworpen is door de Friese kunstenaar Ids Willemsma op de kruising van de Kommisjewei steken we het kanaal weer over om dan langs het kanaal in noordelijke richting naar De Leijen te lopen. Aan de oever van deze grote veenplas pauzeren we even.

Daarna wandelen we over het fietspad langs de westelijke oever van De Leijen. Vóór ons zien we de stroomcentrale van Electrabel aan het Bergumermeer en links van ons ligt het dorpje De Tike. Na de Doktersheide en de Tikewei komen we door een mooie houtwal van Staatsbosbeheer. Hier beginnen ook de zandpaden, die zo karakteristiek zijn voor deze Friese Wouden. Het volgende dorp dat we doorkruisen is Sumar. Ten zuiden van Sumar zie je duidelijk de glooiingen in het landschap, die in de IJstijd zijn ontstaan door het schuivende Poolijs. Als we de "stinkfabriek" van Sumar passeren, geeft de buitenthermometer 21 graden Celsius aan. Net over de brug over het Prinses Margrietkanaal bij de binnenkomst van Burgum geeft een andere themometer een kwartier later al 25 graden aan. De werkelijke temperatuur zal wel ergens in het midden liggen. In elk geval een aangenaam warme, zonnige dag.

In Burgum passeren we na onze tweede pauze bij De Pleats het landgoed Glinstra State en de Middeleeuwse Sint Martinus-kruiskerk en voorbij een tuincentrum volgt een mooi pad tussen dichtbegroeide elzensingels. We komen daarna bij de Bergumermeer Electriciteitscentrale van Electrabel, waarbij een metershoog betonnen kunstwerk staat met hoog bovenin één van zijn betonnen pijlers een groot vogelnest van waarschijnlijk een roofvogel.

Vanaf de electriciteitscentrale gaan we verder over het zandpad van de Miensker in de richting van Noardburgum. Hier steken we de Rijksstraatweg N355 over om dan over het lange zandpad van de Oostersingel door te lopen in de richting van Veenwouden. Vlak vóór Veenwouden bellen we Pieter, die ons een half uurtje later afhaalt bij het NS-station van Veenwouden, om ons vervolgens weer terug naar onze auto in Oudega te rijden.

Het thema dat wandelgidsauteur Fokko Bosker aan deze route gaf, is: "Brandstof als motor van de geschiedenis". Het waren de monniken die in de veengebieden rond Burgum startten met de turfwinning. De elzensingels en de hakhoutbosjes die we vandaag passeerden, zorgden voor de omwonenden voor de het nodige brandhout voor koken en stoken. Tegenwoordig is de uit 1974 daterende electriciteitscentrale aan het Bergumermeer ook al weer een gedateerde energieleverancier. Nieuwere centrales hebben hogere rendementen en ondertussen is de opmars van windmolens en zonnepanelen ook in deze Noordnederlandse regio zichtbaar in het Friese landschap. Zo zet de geschiedenis van de energieverkrijging zich ook in deze regio voort, de toekomst tegemoet.

Lanterfanten over Route 2.8 van Jubbega naar Oudega

Vrijdag 14 mei 2010

Deze vrijdag na Hemelvaartsdag is een koele dag, overwegend bewolkt en af en toe breekt de zon even aangenaam door de wolken. Omdat het de hele dag niet regent, is het wel mooi fris wandelweer. Durkje en ik bewandelen vandaag routenummer 2.8 van "Friesland voor lanterfanters". De route klinkt als een "Man bijt hond"-route, want we wandelen vandaag "van Jubbega naar Oudega", over een afstand van ruim 26 kilometer.

Even na 9.00 uur parkeren we de auto in Jubbega, waar een groot aantal doorgaande wegen en woonstraten zijn afgezet vanwege de op dit moment in opbouw zijnde waren- en rommelmarkt. Als snel laten we de Schoterlandse Compagnonsvaart en Jubbega achter ons, om via Welgelegen naar de Opsterlandse Compagnonsvaart te wandelen, die we bij Hemrikerverlaat oversteken. Dan gaan we een eindje over het ons al bekend zijnde traject van het Zevenwoudenpad door een bosperceel.

Via een lang en recht zandpad komen we bij een bruggetje over het Koningsdiep, ook wel Boorne en Alddjip genoemd. Onderweg zagen we een dode boom met daarop een dikke zwam en in de boom de door een specht recent uitgeholde nestholen. Voorbij de wandel-/fietsbrug over het Koningsdiep volgt een buitengewoon mooie route langs de noordoever van het Koningsdiep. Het vrij hooggelegen bospad loopt dicht langs deze meanderende rivieroever. De compositie van het bos, de smalle open ruimtes op de oever, het slingerende riviertje en de aan de overzijde liggende graslanden met veel veldkruiden en grazende koeien en de roep van een koekoek in de verte zorgen voor een bijkans paradijselijke sfeer en zowaar schilderachtige taferelen.

Ten zuidwesten van Beetsterzwaag lopen we eerst langs de langgerekte velden van de golfbaan van Lauswolt en daarna door het Wallebos naar de hoofdstraat van Beetsterzwaag. Hier ontmoeten we mijn Stenden-collega Jaap Slager met zijn echtgenote en drinken we in de plaatselijke Restaurette onze eerste kop koffie.

Op het moment dat we bij bungalowwijk Helomapark Beetsterzwaag verlaten, belt Omrop Fryslân Radio. Toen we eerder vanmorgen nog bij Hemrikerverlaat waren, belde Jacob Stelwagen van Omrop Fryslân me met de vraag of ik tussen 12.00 uur en 13.00 uur beschikbaar zou kunnen zijn voor een radio-interview over onze plannen om een pelgrimscentrum in De Groate Kerk van Sint-Jacobiparochie te realiseren.

Tegen half één heb ik hier en nu in het bos van Beetsterzwaag via de telefoon enige minuten het radio-interview met Hans Koster van Omrop Fryslân Radio. Daarna wandelen we weer verder in de richting van de A7. Voorbij de voetgangerstunnel onder de A7 gaan we aan de noordzijde van de A7 naar Boornbergum. Over het zandpad van het Bosklânspaed gaan we naar De Wilgen en over de Mûntseleane (Monnikenlaan) lopen we recht op de Kleasterkampen af (een hoge bult in het landschap), waarop vanaf de 12e eeuw zo'n 400 jaar lang het klooster "Smelne" heeft gestaan nabij de rivier de Ee.

Voorbij de jachthaven van Smalle Ee wandelen we eerst over de verharde weg - langs de Boornbergumer Petten en langs de majestueuze Amerikaanse windmolen Herkules - en later over het schelpenpad naar het pontje van De Veenhoop. Voor ons is deze pont - De Grietman - een bijzondere pont, want zo'n 27 jaar geleden hebben we tijdens een vaartocht over de Kromme Ee met deze toen nog nieuwe pont een groot deel van onze trouwfotoreportage laten maken door een bevriende Zwitserse vakfotograaf. Nu, 27 jaar later, zet de veerbaas ons nogmaals op de foto op deze pont, die hier nog steeds in de vaart is. Daarna zet hij ons over de Kromme Ee van De Veenhoop naar de Hooidammen, waar we bij Iesicht tussen de televisieopname-voorbereidingen van Omrop Fryslân door op het terras arriveren om daar een kop koffie te drinken, met het wijdse uitzicht over de Wijde Ee. Dan bellen we Pieter met de mededeling dat we over ongeveer een uur in Oudega zullen arriveren.

Na deze pauze wandelen we over het schelpenpad langs de Hooidamsloot in de richting van Eernewoude. Halverwege gaan we in oostelijke richting verder om door de onder water gezette Jan Durks Polder - als onderdeel van Nationaal Park De Alde Feanen - naar Oudega (gemeente Smallingerland) te lopen. In Oudega lopen we naar de jachthaven en als we daar enige minuten hebben gewacht, arriveert Pieter met de auto om ons vervolgens naar onze auto in Jubbega terug te rijden.

Het thema dat routegids-auteur Fokko Bosker voor dit wandeltraject koos, is "Water is levensader van de Friese Wouden". Een alleszins passende titel, vanwege alle waterlopen en petgaten die we vandaag passeren. Mooi is het ook vandaag te constateren dat we op verschillende plaatsen op dit dagtraject solitaire èn ook enkele groepjes ooievaars hebben gezien. We zien terug op een hele mooie wandelroute; absoluut een aanrader voor wie wil en kan genieten van de prachtige variëteit van Friese landschappen, flora en fauna.

Tanzania èn de Jandurkspolder als paradijs op aarde

Zaterdag 3 januari 2009

Nog steeds winter, zij het dat de dooi vandaag weer is ingevallen. Dat weerhoudt Jan Wijbe en Baukje er niet van om vanmorgen toch nog te schaatsen op de Stienser ijsbaan. Vanavond komt het NOS-achtuur-Journaal met een reportage over de eerste schaatstoertocht op natuurijs in de nieuwe Jandurkspolder nabij het Friese Oudega (Smallingerland).

Maar vanavond ontvangen we via de email ook een totaal andere rapportage, die in contrast staat met bovenstaande. Mijn zwager Eelke & schoonzus Ike rapporteren daarin met woorden en foto's over hun recente reis naar Tanzania. Ze zijn daar (samen met haar Duitse vriend Florian) op bezoek geweest bij hun dochter (en vriendin) Alise, die daar enige weken geleden heen reisde voor een onderzoeksproject in het Ifakara Health Institute in het Tanzaniaanse Ifakara.

Onze nicht Alise studeert Geneeskunde aan de Vrije Universiteit van Amsterdam (VU) en is in het ziekenhuis van Ifakara als onderzoeksmedewerker om mee te helpen aan een onderzoek dat als doel heeft het verbeteren van de zorg voor zwangeren. Bij elke zwangere vrouw die overlijdt of ernstige complicaties ondervindt, gaat ze de komende maanden onderzoeken wat er is gebeurd; in het ziekenhuis, thuis of op de reis van thuis naar het ziekenhuis. Het is de bedoeling dat een audit commissie aan de hand van haar gegevens een problemenlijst opstelt en daartoe mogelijke oplossingen aandraagt. Deze oplossingen gaan ze dan proberen in te voeren om te bekijken of die tot verbetering leiden. Inmiddels loopt het vooronderzoek al zo'n 3-6 maanden, maar de audit commissie is nog nooit bij elkaar gekomen. Dat hoopt Alise ook voor elkaar te krijgen.

Voordat haar werkzaamheden aanvangen, zijn ze in de afgelopen dagen gevieren op reis geweest door Tanzania, om het land, de bevolking en hun gebruiken ook beter te leren kennen. Zo waren ze bijvoorbeeld enkele dagen in Paje, aan de oostkust van Tanzania. Hun zomerse fotobeelden lijken geenszins op de winterse fotobeelden die wij momenteel in Nederland gelijktijdig maken. Ze beschrijven Paje als paradijslijk.

Zo kunnen we constateren dat de ene Fries het paradijs ervaart op een warm zandstrand in het Afrikaanse Tanzania, terwijl de andere Fries zijn paradijs vandaag schaatsend aantrof in de winters koude, bevroren Jandurkspolder in het Friese Oudega.