In twee werelden leven

Donderdag 21 maart 2013 

De debriefing van het docententeam van CE

Twee dagen-dag
Af en toe heb je wel eens zo'n dag, die eigenlijk twee verschillende dagen zou moeten zijn. Niet omdat er zoveel op één dag moet worden gedaan of gebeurt, maar wel omdat de ene dagactiviteit zo volstrekt anders is dan de andere dagactiviteit. Alsof je in twee werelden leeft, of in één dag twee dagen beleeft. Zo'n twee dagen-dag is het voor mij vandaag.

Visitatie van CE
Na een goede nachtrust in een hotel in Emmen beginnen we aan het vervolg van de twee dagen durende visitatie van onze HBO-Bachelor-opleiding 'Commerciële Economie' van Stenden Hogeschool in Emmen. Gisteren ving deze visitatie aan middels panelgesprekken met afgestudeerden, 4e jaars studenten, werkveldbegeleiders en opleidingsdocenten. Vandaag hebben we het tweede deel van deze externe audit.
Gedurende de hele dag voert de visitatiecommissie van de Netherlands Quality Agency (NQA) vandaag gesprekken met de diverse overige stakeholders van deze opleiding, zoals studenten, docenten en management team-leden. Zoals te doen gebruikelijk woon ik de (de)briefingsessies bij om het management en de panels bij te staan bij hun voorbereiding en evaluatie. Alhoewel deze visitatiedag tot aan het eind van de middag duurt, vertrek ik al om 12.30 uur, nadat ik nog de briefing voor het management team van de opleiding CE heb verzorgd.

Afscheid
Dan is het moment aangebroken om van de ene wereld naar de andere wereld te rijden. Of - zoals in de bewoordingen van hierboven - van de ene dag naar de andere dag.
Afgelopen zaterdag stond ik aan het sterfbed van mijn oom Bouwe Koehoorn, die twee uren na mijn vertrek uit het ziekenhuis overleed. Op het overlijdensbericht staat een mooie aquarel van de molen in het waterlandschap nabij het Friese Oudega. Deze aquarel is geschilderd door oom Bouwe zijn partner, de kunstenares Durkje Haringa. Het schilderij geeft een beeld van de eerste vaardag, die zij samen beleefden.

Oudega, aquarel van Durkje Haringa

Wisselvallig
Ik rijd van de visitatie in Emmen naar de rouwdienst in Opeinde. Van de ene wereld, naar de andere wereld. Met ruim een uur de tijd om tijdens de monotone autorit te schakelen, van de ene dag naar de andere dag.
In Emmen schijnt de voorjaarszon voorzichtig en aangenaam. Op de grens van de ene wereld (Drenthe) en de andere wereld (Fryslân) verdwijnt de zon als sneeuw voor de zon, en rijd ik kilometers lang door een lichte sneeuwval. Als ik rond 13.30 uur arriveer in Opeinde, schijnt in deze Friese wereld de voorjaarszon, zoals die ruim een uur geleden ook in die Drentse wereld zo mooi scheen.

Bisto ien fan Bouwe of fan Jan?
Met een grote groep familie en vrienden komen we vanmiddag bijeen in De Wâldhof te Opeinde, om in een rouwdienst afscheid te nemen van oom Bouwe. Bouwe Koehoorn is de oudste broer van mijn vader Jan Koehoorn. Twee jaar geleden overleed mijn vader, die samen met zijn broer Bouwe opgroeide op de boerderij aan de Nieuwe Bildtdijk. Ze hebben bijna dertig jaar samengewerkt in Drachten, in de tweewielerzaak, waar ze fietsen, bromfietsen en motoren verkochten en repareerden. Ik ben geboren in een twee onder één kap-huisje naast de voormalige winkel in het centrum van Drachten. De twee jonge gezinnen woonden de eerste jaren na hun trouwen naast elkaar onder één kap. Zodra ik kon lopen, liep ik in mijn kleine blauwe overall ook in de werkplaats en de winkel. En dat is jarenlang zo doorgegaan, in de werkplaats, bij de benzinepomp en in de winkel, werkend op de meeste zaterdagen en in de schoolvakanties.
Tijdens de autorit van vandaag realiseer ik me opeens dat ik dus ongeveer 20 van die bijna 30 jaren van hun samenwerkingsrelatie van heel nabij heb meegemaakt.
Hoe vaak is mij in winkel of werkplaats, en in de kerk of op school in Drachten in al die jaren steeds maar weer diezelfde vraag gesteld: "Bisto in soan fan Bouwe, of fan Jan?". 

Stille Bildtkers
Voor mij is deze dag een onomkeerbare afsluiting van een tijdperk uit mijn jeugd. Jan & Bouwe, ze leefden en werkten lang met elkaar samen, en ik heb in hun gezamenlijke territorium van winkel en werkplaats uren, dagen en weken met hen samengewerkt, in reparatie & verkoop, in lief & leed, in de zestiger & zeventiger jaren, in een tijd van ambitie & hard werken & vooruitgang.
Maar vandaag staat voor ons gevoel de tijd heel even stil.
Op de rouwkaart van oom Bouwe staat: 'As in Bildtker stil wurdt, dan is der wat'.
Nu zijn beide Bildtkers - Bouwe & Jan - stil, ..... en wij ook.

Bouwe Koehoorn (1931-2013)

Van Jan Visser tot Yad Vashem

Zaterdag 15 december 2012

Cover van het herdenkingsboek

Sally wordt Jan

Augustus 1942.

Tweede Wereldoorlog in Fryslân.

Het Joodse jongetje Sally Israël Goedel wordt achter op de fiets door een politieagent (plysje Attema) gebracht op de boerderij van het gezin van Halbe & Leeuwkje Osinga-Takoma in Jutrijp.

De familie Osinga neemt deze jonge onderduiker op in hun gezin en vanaf dat moment gaat Sally als de Rotterdamse evacué ‘Jan Visser’ door het leven.

Getuigen van rechtvaardigheid

Over deze gebeurtenis en wat er daarna allemaal gebeurde in het Friese boerengezin en in de jaren daarna, schreef de oudste zoon van dit gezin – Anne Osinga (1935) – het boek ‘Van Jan Visser tot Yad Vashem’. Dat boek kregen we als leden van het Regiocomité Fryslân van de VU-vereniging aangeboden door Hans Capel, tijdens zijn afscheidsdiner in november 2012.

De schrijver Anne Osinga is in Fryslân ook bekend als de voormalige directeur van de ‘Praktijkschool voor de Veehouderij en het Weidebedrijf’ in Oentsjerk.

Osinga wil met zijn boek eraan bijdragen dat wij niet vergeten wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd en wenst dat wij ons sterk maken voor de rechtvaardigheid, waar zijn boek van getuigt.

Bezettingsjaren in het Friese Jutrijp

In het eerste hoofdstuk maken we kennis met de Friese dorpje Jutrijp en in het tweede hoofdstuk met de achtergronden van de familie Osinga.

Hoofdstuk 3 gaat over de Duitse bezetting vanaf 1940 en hoofdstuk 4 over het leven in Fryslân tijdens de bezettingsjaren 1942 tot en met 1945.

In het vijfde hoofdstuk staat het oorlogsgeweld in het tweelingdorp Jutrijp-Hommerts centraal.

Contact verloren

De tweede helft van het boek gaat vanaf hoofdstuk 6 over de jaren na de bevrijding. Sally Israël Goedel zijn ouders zijn in de oorlog vermoord in het Poolse concentratiekamp Sobibor. Jan Goedel wordt met zijn broertje Fred herenigd, en ze groeien beiden verder op bij de dames Baljet in Ede. Sally houdt zijn niet-Joodse voornaam ‘Jan’ en krijgt ‘Baljet’ als nieuwe achternaam. Jan verliest dan het contact met de familie Osinga

Contact hersteld

In de zestiger jaren trouwt Jan Goedel met Farida, die in 1979 werk krijgt bij de gemeente Wageningen, waar Anne Osinga op dat moment wethouder is, aldus hoofdstuk 7. Dat toeval zorgt ervoor dat de familie Osinga via Farida Goedel weer in contact komt met Jan Goedel. Hoofdstuk 8 gaat dieper in op de levensloop van Jan Goedel.

Yad Vashem-onderscheiding

In de negentiger jaren krijgt Jan het gevoel dat hij iets terug moet doen voor zijn Friese gastgezin Osinga. Samen met Farida was Jan op bezoek geweest bij het Israëlische oorlogsmonument ‘Yad Vashem’ in Jeruzalem.

Jan besluit daarna om Halbe & Leeuwkje Osinga voor te dragen voor een eervolle onderscheiding van Yad Vashem, de hoogste onderscheiding die Israël uitreikt, aan mensen die om humanitaire motieven hun eigen leven in de waagschaal stelden om tijdens de Holocaust het leven van Joden te redden.

In hoofdstuk 9 van dit boek wordt met behulp van een groot aantal illustraties beschreven hoe de totstandkoming en de uitreiking in 1998 van deze Israëlische onderscheiding geschiedt. Halbe leeft dan al niet meer, maar op 14 juli 1998 is het zover dat Leeuwkje (Luuk) Osinga-Takoma mag beleven dat Halbe postuum en Leeuwkje zelf bij leven de Yad Vashem-onderscheiding ontvangt, als ‘Rechtvaardige’, die het voortbestaan van de wereld en het geloof in de mensheid waarborgde.

De puzzel is af

Jan Goedel zei in zijn toespraak tijdens de uitreiking van deze Yad Vashem-onderscheiding onder andere het volgende:

• Toen ik mij bewust werd van mijn herkomst, heb ik een innerlijke strijd moeten leveren. Ik ben toen op zoek gegaan naar mijn eigen identiteit.
• Het uitreiken van deze eremedaille is een afsluiting van een bepaalde fase in mijn leven. De puzzel is af.
• Naarmate ik ouder word, raak ik emotioneel sterker betrokken bij het verleden.

Anne Osinga laat ons in zijn herdenkingsboek zien en voelen dat er voortdurend mensen zijn die zoeken naar gerechtigheid, die opkomen voor zwakken en bedreigden, en dat deze mensen dan ook later inzien hoezeer zij afhankelijk zijn geweest van deze rechtvaardigen.

Diplomering post-hbo Bedrijfskunde in Groningen

Dinsdag 23 juni 2009

Na twee jaar deeltijdopleiding Bedrijfskunde heeft mijn broer Jan Koehoorn vandaag zijn avondopleiding afgesloten. In Hotel Hampshire te Groningen woon ik de diplomauitreiking bij van deze post-hbo-opleiding van Hanzeconnect, de aan de Hanzehogeschool Groningen verbonden instelling, die o.a. post-hbo-opleidingen op het gebied van management, organisatie en Human Resource Mananagement aanbiedt.

Achtereenvolgens passeren alle 22 geslaagde cursisten de revue; soms solo, enkelen in tweetallen. Van alle geslaagden wordt tijdens de diplomauitreiking verteld met welke "In-company-study" de gediplomeerden binnen de eigen werkkring afstuderen. Jan krijgt zijn diploma met speech aangeboden door docent Hans van Rooij. Dit diploma vormt het bewijs van een welkome deskundigheidsbevordering voor Jan zijn werk als Kwaliteitsmanager bij het Sportbedrijf Smallingerland te Drachten.