Kloosterpad 1453 van Smalle Ee naar Burgum (deel 1)

Maandag 21 februari 2011

Vandaag gaan Durkje en ik op bedevaart in het oosten van Fryslân. Door dit gebied ligt een eeuwenoud Kloosterpad (1453) tussen Smalle Ee en Dokkum. Dit kloosterpad verbindt het voormalige klooster van Smalle Ee (Smellingera klaester) en het voormalige klooster Klaarkamp (Claercampera klaester) nabij Rinsumageest. Het oorspronkelijke kloosterpad strekt zich uit over een afstand van ongeveer 42 kilometer. Wij lopen vandaag de eerste helft van dit traject, van Smalle Ee, via Drachten en Oudega naar Burgum.

Het is een mooie winterse dag. Als we even na 9.30 uur beginnen met onze wandeling is het vier graden onder nul en de temperatuur loopt op tot nul graden Celsius, gemeten op het eindpunt van onze dagtocht om 16.00 uur. De hele dag een mooie blauwe winterlucht, een vrij stevige koude oostenwind en aan het eind van de middag zo rond 18.00 uur een schitterende rode zonsondergang; kortom een schitterende dag om vandaag de hele dag buiten te zijn.

De routegids laat je beginnen in Drachten, waarna je eerst naar Smalle Ee loopt en dan moet je naar Oudega, overstekend over het brede water van de Smalle Eesterzanding, waar op deze plek overigens geen pont vaart. Omdat de pleziervaart stil ligt en het ijs vandaag niet zo dik is dat je "op redens oer' de Smalle Eesterzanding kunt, kiezen we ervoor om de route iets aan te passen, om te voorkomen dat we eerste van Drachten naar Smalle Ee en dan van Smalle Ee weer naar Drachten terug moeten lopen. We beginnen in het kleine jachthaventje van Smalle Ee, waar we de auto parkeren. Er ligt hier een dun laagje ijs in de haven.

Vanuit Smalle Ee lopen we in de richting van De Wilgen. Al spoedig passeren we de betrekkelijk hoge zandrug, waarop de Benedictijnen al vóór het jaar 1250 het mannen- en vrouwenklooster 'Onser Lyewe Vrouwen Smelgeraconvent' stichtten. Van de voormalige kloosterkerk en de omliggende kloostergebouwen is niets meer te zien. Schapen grazen vandaag op de hoge zandrug.

We passeren De Wilgen en lopen voorbij de jachthaven langs het oude riviertje De Drait naar de - ook oude - Overste Singel, langs de woning van mijn ouders. Achter sporthal Sportlaan lopen we in oostelijke richting naar het Karmelklooster van Drachten. Dit uit 1936 daterende klooster van de zusters van de ongeschoeide Karmelietessen is in 1950 uitgebreid met een vleugel en een kloosterkapel. Ik herinner me nog van vroeger de kloosterzusters, fietsend in hun lange bruine pij door Drachten. De Karmelietessen hebben het klooster inmiddels verlaten en het wordt momenteel gebruikt voor activiteiten van culturele en spirituele aard en als horeca-gelegenheid.

We gaan door in de richting van het winkelcentrum van Drachten. Daar komen we langs het Minderbroederklooster, in 1936-'37 gebouwd voor de paters Franciscanen. Vanaf 1972 is dit voormalige klooster in gebruik als gemeentehuis en vanaf 1995 tot heden is het Museum Smallingerland in dit kloostergebouw gehuisvest. We lopen door de winkelpromenade, pauzeren hier en gaan in noordwestelijke richting door Drachten om bij de watertoren Drachten te verlaten, in de richting van Opeinde. Van Opeinde wandelen we naar Oudega. Voorbij de romaanse dorpskerk van Oudega pauzeren we bij de plaatselijke supermarkt. Hier in Oudega stonden vroeger boerderijen, die aanvankelijk kloosterbezit waren van het klooster van Smalle Ee, hier vlakbij, aan de overzijde van de Zanding.

Via de Garypsterwei verlaten we Oudega. Aan de achterzijde van de wit gestukadoorde zaalkerk (1893-'94) wandelen we Nijega binnen. Voorbij het oude tolhuis gaan we onder het viaduct van de Wâldwei door en dan gaat het in noordelijke richting verder over de Hearrewei. We kiezen een rustige route, over het mooie zandpad van de Jelke Sjoerdloane. We wandelen het dorp Sumar binnen, waar we net voorbij de dorpskerk en de dorpsmolen voor de derde maal pauzeren. Voorbij Sumar steken we bij de scheepswerf het Prinses Margrietkanaal over, om dan bij het gemeentehuis van gemeente Tytsjerksteradiel onze eindbestemming Burgum binnen te lopen.

We wandelen via het dorpscentrum naar de andere auto, die we hebben geparkeerd bij de Kruiskerk, de tufstenen dorpskerk (1100) van Burgum, toegewijd aan Martinus. Iets ten noorden van deze oude kerk werd al vóór het jaar 1240 een klooster gesticht, dat was aangesloten bij het klooster van Windesheim, nabij Zwolle. De bezittingen van dit zogenoemde 'Barraconvent' (ook wel Berghklooster genoemd) grensden aan de parochie van deze Maartens(Kruis)kerk van Burgum.

Om 16.00 uur arriveren we hier bij de Kruiskerk. We hebben in een tijdsbestek van 6,5 uur vandaag ongeveer 27 kilometer gewandeld. De tweede helft van deze bedevaart naar het voormalige klooster Klaarkamp staat voor een volgende wandeldag in de planning.

Spiritualität von Unten

Zaterdag 16 mei 2009

Vijftien jaar geleden publiceerden Anselm Grün en Meinrad Dufner hun boek "Spiritualität von Unten". Er kwamen herdrukken en het werd in het Nederlands vertaald door abt Gerhard Mathijsen (van de Sint-Adelbert-abdij in Egmond-Binnen) en verscheen hier in 1996 met als titel "Spiritualiteit van beneden".

In de geschiedenis van de spiritualiteit zijn ruwweg twee stromingen te onderscheiden: spiritualiteit van boven & spiritualiteit van beneden. Spiritualiteit van beneden drukt uit dat God niet alleen in de Bijbel en via de Kerk spreekt, maar ook - en juist - door onszelf, door ons lichaam, door onze gevoelens en zelfs door onze zwakheden heen.

Het boek begint met een beschrijving van de spiritualiteit van beneden. Daarna volgt een verhandeling over het fundament voor een spiritualiteit van beneden en over de ontwikkeling van een spiritualiteit van beneden. Het afsluitende hoofdstuk gaat over deemoed & humor als grondkenmerk van het christelijk bestaan.

De beide auteurs - Benedictijnen uit Duitsland - bespreken in dit boek aan de hand van voorbeelden uit de Bijbel en uit de monastieke traditie, hoe zo'n spiritualiteit van beneden zich ontwikkelt, namelijk: in dialoog met eigen gedachten en gevoelens, in de omgang met ervaring van zwakheden, onmacht en falen. Grün en Dufner wijzen ook op de kracht van de nederigheid en van de humor als christelijke grondhouding.

Dit verhelderende boek laat zien dat spiritualiteit zeker niet is voorbehouden aan monniken en ook zeker geen wereldvreemde bezigheid is, maar dat het juist broodnodig is voor een gezonde christelijke geest. Spiritualiteit van beneden kan je helpen als je bezig bent met de vraag wat je moet doen als alles misloopt (zie ook mijn weblogbericht van 1 mei 2009), als je wilt weten hoe je met de scherven van je leven kunt omgaan en hoe je daar dan weer iets nieuws van kunt vormen. Het beschrijft enerzijds de therapeutische stappen die je moet zetten om tot je ware wezen te geraken en biedt je de religieuze weg die langs de ervaring van het mislukken (ook van het gebed) leidt tot de roep uit de diepte en uiteindelijk tot een diepe relatie met God.

De omslag van het boek is treffend: wij moeten leren ons te verzoenen met het onkruid in ons leven, want pas dan kan de tarwe op de akker van ons leven rijpen. De Benedictijnse spiritualiteit van beneden is als de tarwekorrel die afsterft in de akker om van daaruit veelvoudig vrucht te gaan dragen; het is de paradox van "opstijgen door af te dalen". Of zoals Jezus ons leerde: "Wie afdaalt, wordt verhoogd". Daarmee is het een goed boek voor "leiders & managers", voor "begeleiden & gedirigeerden", voor "zieken & gezonden" en zeker ook voor "jong & oud".