Elfstedenpad van Mantgum naar IJlst

Vrijdag 14 februari 2020

Bij de houten brug over De Swette tussen Mantgum en Reduzum

De wandeltocht der wandeltochten
Gebruikmakend van voormalige jaagpaden en kerkpaden, van eeuwenoude grasdijken, van veel betreden handelswegen, zijn routemakers Johan Vellinga en Broer Adema erin geslaagd de elf Friese steden op een voor wandelaars zo aantrekkelijk mogelijke manier aan elkaar te rijgen.
Het door hen ontwikkelde 'Elfstedenpad' is met 283 kilometer een stuk langer dan de andere Elfstedentochten. Daar is een goede reden voor. Volgen schaatsers en ook wandelsporters over het algemeen de kortste weg, deze wandelroute zoekt de mooiste paden uit. Meer nog dan om de steden, gaat het om het tussenliggende land en om de paden die de steden verbinden.
De schoonheid van de Fryske Greidhoeke en het Friese Merengebied staat buiten kijf, maar Fryslân is meer dan weiland en water.
Het Elfstedenpad maakt een royale slag door de heuvels en bossen van Gaasterland. Voorbij Dokkum doorkruist het pad de typische houtwallen in het coulissenlandschap van de Fryske Wâlden. Met het Elfstedenpad is een prachtig stukje Friesland niet alleen voor schaatsers, fietsers en watersporters, maar nu ook voor wandelaars ontsloten.
Van dit Streekpad nummer 19 bestaat een routegids met gedetailleerde topografische kaarten. waar de route op is ingetekend. Daarnaast verschaft deze wandelgids veel handige informatie, zoals over het openbaar vervoer langs de route.

Mantgum
Vandaag gaan Durkje en ik verder met het bewandelen van het Elfstedenpad. Voor vandaag staan het vierde tot en met ongeveer de helft van het zevende traject op het programma; voor ons de tweede etappe, van Mantgum naar IJlst, over een afstand van 22,9 kilometer, door Westergo en richting Friese meren en Gaasterland.
Om 7:45 uur verlaten we Feinsum, en rijden we met de auto naar het NS-station van IJlst. Daar stappen we om 8:46 uur in de trein en zo'n 20 minuten later arriveren we op het NS-station van Mantgum.
We lopen dan van het treinstation aan de rand van het dorp naar de kerk in het centrum van het dorp, want dit is de plaats waar wij twee weken geleden onze eerste etappe beëindigden. Vanaf hier begint dus vandaag onze tweede etappe van het Elfstedenpad.
Over It Bosk wandelen we Mantgum uit, om oostelijker het Mantgumer Nijlân in te lopen over een betonpad. Dit pad voert ons na enige tijd tot bij De Swette.
Daarna gaat het over het fietspad in zuidelijke richting verder langs de westelijke oever van De Swette. We passeren de houten brug over De Swette, waar je het water over kunt steken in de richting van Reduzum.

Koffie van en voor pelgrims in Boazum
Onze route gaat langs De Swette verder door het Redúster Nijlân. Daar passeren we op enige afstand ook de karakteristieke Amerikaanse windmolen.
Tussen Easterwierrum en Dillesyl steken we De Dille over, om dan alsmaar verder te lopen langs de westoever van De Swette.
Tussen Dearsum aan de oostkant van De Swette en Boazum aan de westkant, verlaten we De Swette (ook wel Zwette en Sneeker Trekvaart genoemd) om naar het dorp Boazum te lopen.
In Boazum staat onze mede-pelgrim en mede-stichtingsbestuurslid van Nijkleaster Henk Kroes in de deuropening en roept ons in het voorbijgaan toe of we ook een kop koffie willen drinken. Voor pelgrims is de stelregel dat je een uitnodiging onderweg niet afslaat, dus even later zitten we gezellig met Swaentsje & Henk aan de koffie rond de keukentafel.
Na deze aangename koffiepauze wandelen we Boazum uit. Vlak buiten het dorp komt ons een brede auto met een hele zware aanhanger tegemoet. Van achter ons komt gelijktijdig een grote veewagen aanrijden. Het is overduidelijk dat deze twee voertuigen elkaar hier niet kunnen passeren, maar in deze patstelling is het wel mogelijk dat de auto met de aanhanger met daarop zware betonplaten de oprit van een boerderij ter plekke kan oprijden. De veewagen blijft wachten, en als de weg vrij is, rijdt de veewagen verder, en kan de auto met de zware vracht de doorgaande weg weer op, om diens weg te vervolgen.

Langs 'De nonnen fan it Nijkleaster'
Langs de spoorlijn tussen Leeuwarden en Sneek wandelen we richting Scharnegoutum. Het eerste deel van het voetpad om de nieuwbouwwijk van dit dorp is prima begaanbaar, maar verderop moeten we laveren tussen grote waterplassen, die soms zo diep zijn, dat we door de hoger liggende sompige bermdelen verder moeten.
Aan de rand van Scharnegoutum passeren we het monument van 'De nonnen fan it Nijkleaster', dat daar staat ter herinnering aan het voormalige (tot 1578) vrouwenklooster dat in het jaar 1233 iets noordoostelijker werd gesticht door abt Dodo van Haske.

Snits

Jacobus de Meerdere in Sneek

Ten noorden van de bebouwde kom van Sneek (Snits) komen we weer bij De Swette, maar nu wandelen we aan de oostzijde van het water, alsmaar verder de stad in, tot aan NS-station Sneek.
Van daar gaan we het stadscentrum van deze Friese Elfstedenstad in.
Eerst passeren we de Grote of Martinikerk, en verderop de Sint-Martinuskerk. De kerkdeur van de Sint-Martinuskerk staat open, dus we kunnen en gaan even naar binnen om het interieur van deze rooms-katholieke kerk te bekijken. Daar vinden we in één van de hoog opgaande gebrandschilderde ramen een prachtige afbeelding van de heilige Jacobus de Meerdere, beschermheer van alle pelgrims van Santiago de Compostela.
Voorbij de Sneker Watertoren lopen we zo langzamerhand door Sneek, om eerst een eindje langs de Geau (Geeuw) te lopen, en dan de N7 te kruisen over de houten brug Dúvelsrak.
Door de wijk Tinga wandelen we weer terug naar de Geau, om vervolgens over het Sneekerpad langs de oostoever van de Geau naar de volgende Friese Elfstedenstad IJlst te lopen.

Halte IJlst
Het stadje IJlst lopen we binnen bij molen De Rat.
Langs de Elfstedenfontein van IJlst wandelen we vervolgens door naar het stadscentrum van IJlst.
Als we daar aankomen, verlaten we de doorgaande route van het Elfstedenpad, om naar het noordwesten af te buigen naar het NS-station van IJlst, waar we vanmorgen onze auto hebben geparkeerd.
Het was vandaag een zwaarbewolkte dag, met driemaal een korte maar aangename zonnige periode, en af en toe een enigszins harde wind. Gelukkig bleef het de hele dag droog, geheel volgens de weersverwachting van gisteren.
Bij het IJlster treinstation stappen we in onze auto, om in verband met en na een familiebezoek vanmiddag en vanavond in Damwâld aan het begin van de avond terug naar huis te rijden, naar Feinsum.

Mozes' dea

Tongersdei 13 febrewaris 2020

Cover fan de preek fan dûmny G.A. Wumkes

Skiednis fan de Fryske Bibel
Yn myn searje boekbesprekken oer it ûntstean fan de Fryske Bibel gean ik no yn op de Frysktalige publikaasje ‘Mozes' Dea’, dy't in útjefte is fan 1915, fan (en printe is by) A.J. Osinga fan Snits.
Dit boek is skreaun troch Dr. G.A. Wumkes. It is de tekst fan de earste Fryske preek, dy dûmny Wumkes hâlden hat yn de tsjerke fan Tsjom op 3 jannewaris 1915. It boek is in eksimplaar fan it twadde tûzental, en op it boekomslach stiet dat jo dit preekboekje keapje koenen foar 'in dûbeltsje'.

Searje fan boekbesprekken oer de Fryske Bibel
Myn eardere boekbesprekken oer it ûntstean fan de Fryske Bibel gienen al yn op de publikaasjes:

• De Friesche Bijbel - W. Hielkema - 6 juny 2016;
• Bijbelfriesch – Dr. G.A. Wumkes - 16 juny 2016;
• By de Fryske Bibel - E.B. Folkertsma & S.E. Wendelaar Bonga - 22 augustus 2016;
• Een nieuwe Friese Bijbelvertaling / In nije Fryske Bibeloersetting - 10 desimber 2018;
• Ut 'e Heilige Dobbe - Dr. G.A. Wumkes - 29 desimber 2018.

Wier as net wier
Wumkes fangt syn preek (Tsjom, 1915) oan mei de wurden:

"Gemeente fan Tsjum,

ik bin sa dryst om jimme ta to sprekken yn 'e klanken fen ús eigen memmetael.

Ik bin dêrta komd, omdet nei myn bitinkst soks it wiere is en dit dy wei op moat.

Hwent yn 'e ûnderste djipten fen jimme sielsbestean wirdt suchte, bidden en jubele yn dy tael.

As jimme it ynlik mei God te dwaen ha, reitsje der Fryske klanken los.

Jim tearste plak yn it hert is in Frysk plak.

En as dêr goed sied struid wirdt, kin it rûzje fen frucht.

Der wirdt sein det ús tael 'm net lient for de heechste dingen.

Dat is net wier.

Dat scil ik fen 'e moarn biwize."

Dernei jout dûmny Wumkes alle eare oan prefessor Evert Wassenberg fan Frentsjer, dy't "fyftich jier wrotten hat om de Fryske tael yn eare te bringen, dy't it Fryske folk leard hat de eigen skatten dy't God hjarren joech te ljeavjen, to biwarjen en der winst mei te dwaen".
Dûmny Wumkes:

• Ik moat betinke det wy binne yn Gods hûs, det ik hjir komd bin om de grutte wirken fan God te forkondigjen.
• Alles hwet hjoeddeis de klok slacht is de allesfordylgjende kriich. En dat allinnich troch dat ûnbidich jeijen nei macht en kaptael, troch in Kaïnsgeast. Dan hat de Skrift it oars.
• Mozes' stjerren stiet hjir yn it ljocht fen: I. Gods rjuchtfirdigens, II. de ierdske ropping, III. Kanaän, en fen IV. de opstanning.

I. Mozes' stjerren yn it ljocht fen Gods rjuchtfirdigens

• It twaris bounsen fan Mozes mei syn stêf op 'e rots wie iepenlik tsjin God yngean en dwêrseidzje tsjin syn genade. Derfor moast er boete. Hwent Gods leafde oantaeste, is God sels te nei komme.
• Ho heger men stiet, nammens te swierder ferantwirding.
• Hwaem gâns hwet jown is, fen sy scil jamk firgen wirde en hwaem gâns hwet tabitroud is, fen dy scil men nammens to mear easkje.
• Hwa 't in foarman is, scil as foarman rekkenskip jaen moatte.
• Hwa 't jamk it Evangeelje heard hat, scil dêr neffens oplêze moatte.
• Alles bringt syn noed mei.
• Noait is in minske lytser as yn it stjêrren en tsjinoer grêf en iwichheit. En noait is Gods rjuchtfirdigens greater as op dat stuit.

II. Mozes' stjerren yn it ljocht fen de ierdske ropping

• Mozes sloech de lêste hân oan syn wirk. Dat wirk wier syn libben. Mei hert en siel hied er as in trouwe hoeder syn folk weide.
• Ut it wirk yn 'e dea. Sa woe God it. Sa woe Mozes it ek.
• Sa, seit Jezus, moatte myn discipels yn 't spier wêze oant de lêste klokslach. Yn it folle harnas de Hear tomiette. Hwet skoander útein!
• Net arbeidzje is libbend deagean.
• Hy dy 't trou is, trou ferwachtet.

III. Mozes' stjerren yn it ljocht fen Kanaän

• It wie eft Mozes wadde troch in sé fen godlike ljeafde. En dat op in deadswei!
• Scille wy no sizze: "Mozes' libben is foarbygien?" Né, wy moatte sizze: "it folle libben is nou komd. It stjerren is ophâlden".
• It geloven hat krekt sa goed syn hichten mei it útsicht op Kanaän.

IV. Mozes' stjerren yn it ljocht fen de opstanning

• God docht gjin heal wirk. De ferloste siel nei it freugdelân, mar ek it lichem op in feilich sté.
• Binne dea en grêf yet sa mankelyk? As it libben mei Christus skûl hat yn God, né! Mar as men inkeld hinget oan 'e wrâld, dy't mei al syn skatten op in ein rint, dan ja!
• Hear, biwarje ús by it gelove. Amen.

Jorwert en Nijkleaster in de openlucht

Woensdag 12 februari 2020

Opklaring boven Jorwert

Vogels en licht
Om negen uur vanmorgen nader ik Jorwert, om straks de woensdagochtendsessie in verband met de wekelijkse Kleasterkuier van Nijkleaster bij te wonen.
De lucht is zwaarbewolkt, een dik wolkenpak hangt boven de weilanden boven Jorwert en omgeving; en het is evenals in de afgelopen dagen stormachtig weer, met af en toe zware windstoten.
Van anderen hoor ik regelmatig - en dat ervaar ik zelf ook wel - dat Jorwert en Nijkleaster hier zo in het stille midden van Fryslân iets bijzonders heeft. Zo ook vandaag.
Vlakbij Jorwert, ter hoogte van Fûns, komt links van mij een vlucht kieviten aanvliegen, heel laag boven de grond, opboksend tegen de harde westenwind. Ik stop even op het smalle betonweggetje en zie de groep van enkele tientallen kieviten vlak vóór mijn autoruit van links naar rechts vliegen.
Omhoog kijkend valt mijn oog op de lucht boven Jorwert. Dwars door het dikke grijze wolkenpakket heen is het wolkendek gebroken en zie ik de helderblauwe lucht tussen en boven de wolken; precies boven dit bijzondere Friese Nijkleaster-dorp Jorwert.

Stilte, Bezinning, Verbinding

In de Sint-Radboudkerk staan de stoelen in de kring in het koor van de eeuwenoude dorpskerk al klaar voor de ochtendviering die hier elke woensdagochtend om 9:30 uur begint.
Af en toe komt er iemand de koude kerkzaal binnen, en neemt plaats op één van de stoelen in de kring. Een heerlijk warm electrisch kussentje om op te zitten, en een vrolijk gekleurde fleecedeken over je schoot zorgen ervoor dat je lekker warm de kloosterviering bij kunt wonen.
Zo'n dertig deelnemers zijn vandaag naar Nijkleaster gekomen om de viering in Jorwert bij te wonen, en om straks na de koffiepauze deel te (kunnen) nemen aan de wekelijkse Kleasterkuier, die wordt afgesloten met een gezamenlijke inbrenglunch. Zoals zo vaak zijn er ook vandaag weer enkele gasten die nog niet eerder een Nijkleaster-bijeenkomst hebben bijgewoond. Vandaag is dat onder andere de Leeuwarder burgemeester Van Haersma Buma, die vanmorgen met ons is voor een werkbezoek, en er is ook een echtpaar uit Alphen aan de Rijn, dat graag kennis wil nemen van de kloosteractiviteiten van Nijkleaster.
De Kleasterviering staat onder leiding van pionierpredikant Hinne Wagenaar, en de muzikale begeleiding wordt verzorgd door pianist Hindrik van der Meer, één van de vaste pianisten van Nijkleaster. We worden stil, zingen in wisselzang, lezen teksten, bidden en zingen met zijn allen.
Na de zegen gaan we met zijn allen naar de lekkere warme Voorkerk, waar voor allen de koffie en thee klaar staan met een lekker stuk Nijkleasterkoek. In een voorstelrondje maken we nader kennis met elkaar, en vertellen wat ons beweegt in leven en werken.
Aansluitend vindt de Kleasterkuier buiten plaats, en straks komt de wandelgroep weer terug in de Voorkerk om in de gezelligheid van elkaar de gezamenlijk ingebrachte lunch te nuttigen.
Het is het vaste ritme van Nijkleaster, elke woensdagochtend vanaf 9:30 uur in de kerk van Jorwert, waarbij iedereen van harte welkom is.

Zonsondergang in Feinsum

Dinsdag 11 februari 2020

Zonsondergang in Feinsum

Wandelen is stilstaan bij de dingen

Maandag 10 februari 2020

Cover van  het boek 'Wandelen is stilstaan bij de dingen'

Over wandelen en stilstaan
Met zijn wandelboek 'Wandelen is stilstaan bij de dingen' (2013) neemt de wandeljournalist Gerrit Jan Zwier je wandelend mee op reis in de vier noordelijke provincies, door Flevoland en in de Kop van Noord-Holland.
Die boektitel 'Wandelen is stilstaan bij de dingen' geeft al aan dat de verhalen in dit boek niet alleen gaan om routes en wandelplezier, maar dat er ook ruimte is voor invallen, ideetjes en observaties. In dat opzicht zou je kunnen zeggen dat in Zwiers ogen de zijpaadjes af en toe belangrijker zijn dan de hoofdpaden. Bij de ‘kunst van het wandelen’ staan zijn spiedend rondkijken en het zich verwonderen centraal.
Ton Lemaire beweerde ook dat het stilstaan bij de dingen essentieel is voor het echte wandelen. Zo kan wandelen bijna een vorm van mediteren worden, omdat het een spirituele verhouding tot de wereld om ons heen bevordert, aldus Lemaire.

Het avontuur begint bij je voordeur
Bioloog Midas Dekkers vroeg zich al eens af waarom je zo nodig naar Kenia of naar de Galápagoseilanden moet als je de natuur wilt bestuderen? "Wrik een stoeptegel los en je kunt meteen aan de slag!"
Zo is het ook met deze voettochten van Gerrit Jan Zwier: "Sla de deur achter je dicht, en het avontuur begint".
Zwier gaf zijn boek als subtitel mee: 'Op stap in de noordelijke helft van Nederland'.
In het Voorwoord van zijn boek geeft Zwier aan dat het nauwelijks overdreven is om Noord-Nederland de kraamkamer van het noordelijk gevoel te noemen.
De auteur wil dat dit boek een eerbetoon is aan het 'echte wandelen', waarbij voetstap en gedachte op een heel natuurlijke manier met elkaar in harmonie zijn.
Achtereenvolgens gaat Gerrit Jan Zwier in dit boek op stap door Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel, Flevoland en Noord-Holland.

Friesland

• Op de Nieuwebildtdijk mocht alleen aan de noordkant van de dijk gebouwd worden.
• De Nieuwebildtdijk, eens een waker, is nu net als de Oudebildtdijk een slaper.
• De Wadden hebben altijd als een magneet gewerkt op romantici.
• Het schijnt dat de Nieuwebildtdijk en de Oudebildtdijk ook grote aantrekkingskracht uitoefenen op kunstenaars en andere mensen van buiten.
• Een Engelse lord heeft eens gezegd dat liefde en een milde vorm van gekte nodig zijn om een oud landhuis overeind te houden.
• In Nederland kennen we maar drie adellijke titels: graaf, baron en ridder.
• Zoals je in Nederland streek- en stadsdialecten hebt, zo bestaat er ook een adelsdialect.
• Friezen zijn praters.
• Sinds de miraculeuze(?) genezing van een kind in de zogenaamde bron van Bonifatius weten steeds meer pelgrims de weg naar het Friese stadje Dokkum te vinden.
• Smartphone: het digitale roesmiddel.
• Wandelen is al een tijdje in de mode.
• De mens heeft een Januskop; het ene gezicht is op de toekomst gericht, het andere op het verleden.
• Wad mooi!
• Grote grazers zoals Schotse Hooglanders en IJslandse paarden hebben een positief effect: de dieren houden het landschap open en zorgen voor nieuwe broedplekken op de hei.
• Het in brons gegoten beeld van de monnik op Schiermonnikoog vestigt de aandacht op het feit dat monniken in Groningen en Friesland op de meest afgelegen plaatsen kloosters stichtten en woeste gronden in cultuur brachten.
• De bewoners van een eiland moeten in geval van nood altijd een beroep op elkaar kunnen doen en elkaar blindelings kunnen vertrouwen.
• De passagier op de veerboot naar een eiland heeft zijn zorgen op de wal achtergelaten, en op het eiland kan het grote onthaasten beginnen.

Groningen

• Het wilde radicalisme van de Fries wordt volgens psycholoog professor A. Chorus bij de Groninger getemperd door 'Saksische bezonnenheid'. Van alle Nederlanders is de Groninger waarschijnlijk degene die het meest neigt tot demping der gevoelens en tot understatement.
• Kloosters waren ooit centra van dijkaanleg.
• Een bezoek aan een hortus is eigenlijk een exotische vakantie op zakformaat. Goedkoop, veilig en vol variatie.
• Een wandeling door de hortus haalt de wereld niet alleen dichterbij, maar vormt ook een bron van kennis.
• Wie geen oog heeft voor de schoonheid van de eigen woonomgeving, ervaart die ook in verre oorden niet.
• Bij een radiair wierdendorp lopen de paden vanaf de kerk radiair naar de buitenring.
• Wierde komt van 'werd'. Wierde betekende aanvankelijk 'heem' of 'omtuind erf'. Pas later kreeg het woord de betekenis van 'opgeworpen hoogte. In Duitsland spreken ze van 'Wurten' of 'Warften'.
• De molenaar was vroeger een tamelijk suspect persoon in de gemeenschap, die zich met vreemde krachten en zaken inliet.
• De gewone man wist nauwelijks waarin hij geloofde.

Drenthe

• Magisch Drenthe, het bestaat echt.
• De Maatschappij van Weldadigheid houdt zich nu bezig met het beheer van haar bezittingen en met bejaardenzorg en andere sociale taken.
• Het Nationaal Park Dwingelderveld is het grootste heidecomplex van Drenthe.
• Sinds de mens op aarde de touwtjes in handen heeft, is het lot van dieren niet te benijden.
• Ernaar verlangen is voldoende.
• Elk dorp heeft een geschiedenis, zoals elk mens een biografie heeft.

Overijssel

• Ootmarsum is het oudste stadje van Twente.
• Het is opvallend dat allerlei paasgebruiken in Twente nog in ere worden gehouden.
• Bij LAW-boekjes (lange afstandswandelingen) is een startpunt ook eindpunt, en omgekeerd.
• Wandelen over de IJsseldijk is een mooie manier om naar Kampen te gaan.
• Het hart van Blokzijl is een Anton Pieck-plaatje.

Flevoland

• Een paddenstoel is een schimmel. Schimmels die een vruchtlichaam voortbrengen dat groter is dan één millimeter noemt men een paddenstoel.

Noord-Holland

• In de negentiende eeuw verrees het ene na het andere kuuroord aan de zeekust.
• Het ritme van zijn lopen, baarde Roland-Holst menige dichtregel.
• Vooral de aanwezigheid van de VOC en de West-Indische Compagnie legde Enkhuizen geen windeieren.
• Altijd was er wel iets wat Jac.P. Thijsse met vreugde vervulde. Zijn lezers hield hij voor dat ook het cultuurlandschap hun volle aandacht verdiende. Thijsse geloofde stellig dat er van de natuurstudie een grote positieve kracht uitging. Hij vond dat zelfs een simpel landschap een mens nog oneindig veel schoons te bieden heeft.
• Een uitstapje naar het gemakkelijkst bereikbare eiland Texel is een wondermiddel tegen verveling, algehele slapte en - zo wordt beweerd - huwelijksproblemen.
• Totdat het wandelen weer in ere komt (en dat zal gebeuren) moeten we trachten de eersteklas wandelpaden te behouden.
• De natuurkennis van de Nederlanders is veel te gering. Terwijl die kennis je leven toch zozeer verrijkt!
• De 'ziekte van Lyme' rukt in heel Nederland op. Van elke twee teken is er eentje besmet.
• Hoe armer een dorp vroeger was, hoe pittoresker het nu in onze ogen is.

Spreuken in Stiens

Zondag 9 februari 2020

Gemengd koor 'Halleluja' uit Beetgumermolen in De Hege Stins van Stiens

Themadienst
Deze nogal stormachtige zondag begint voor ons met een themadienst in De Hege Stins te Stiens. Voor deze ochtenddienst is het gemengd koor 'Halleluja' uit Beetgumermolen uitgenodigd om een themadienst voor te bereiden en uit te voeren met als thema 'Spreuken', naar het gelijknamige Oudtestamentische bijbelboek.
Voorganger vanmorgen is dominee Ben Bloemink uit Beetgum, die ook lid is van dit koor. De dirigent van het koor is Feike van Tuinen. Hij heeft een aantal Spreuken op muziek gezet en daar een Friese vertaling van de bijbelteksten bij gemaakt. Het koor wordt op vleugel begeleid door pianiste Sjoukje van der Velde.

Sprek net fan 'e dei, dy't moarn komt,

want do witst net wat dy bringe sil.

De wijsheid van de Spreuken
Bij aanvang van de dienst vertelt dominee Bloemink dat het bijbelboek Spreuken centraal staat in deze kerkdienst, en dat daardoor vooral ook de 'Wijsheid' centraal staat.
De samenzang wordt op het kerkorgel van De Hege Stins begeleid door de Stienser organist Han Giesing. Het aanvangslied wordt met zijn orgelbegeleiding wel heel stevig ingezet, dus er wordt ouderwets krachtig gezongen; een mooi begin van deze ochtendviering.
Enkele malen in deze dienst worden afzonderlijke bijbelteksten uit het boek Spreuken eruit gelicht. De teksten die door het koor in het Fries worden gezongen, staan tijdens de koorzang op het beamerscherm, met daaronder ook de Nederlandtalige versie van de gezongen Spreuk.
Het koor zingt Spreuken 17 vers 14 heftig en vol passie, en Spreuken 27 vers 1 wordt staccato gespeeld en gezongen. Daarna licht dominee Bloemink de bedoeling van deze beide Spreuken toe, waarbij hij onder andere vertelt over de eerstgenoemde Spreuk dat wie een ruzie begint, daarmee veelal veel leed ontketend; en van de tweede Spreuk dat dat ook een ware wijsheid-spreuk is.

Rin by dyn neiste de drompel net swart,

oars kriget er syn nocht en begjint dy te haatsjen.

Spreuken voor jezelf
Daarna volgt samenzang en krijgen we een toelichting op vers 10 van Spreuken 10.
Als het koor daarna vers 17 van Spreuken 25 zingt, hoor je als het ware het veelvuldig heen en weer lopen in het herhaald gezongen 'rin rin rin rin .....'. Het vers dat eindigt met het woord 'haatsje' (haat) wordt wel heel expressief gezongen. In de toelichting op dit lied wordt de tekst gerelateerd aan het gevaar van het al te loslippig en al te frequent gebruiken van tot misverstanden leidende uitlatingen via bijvoorbeeld Facebook en/of Twitter.
Na wederom samenzang volgt de verkondiging van dominee Bloemink over de waarde van Spreuken in ons leven:

• De Spreuken zijn bij uitstek voor jezelf bedoeld, met name om jezelf en anderen daar voordeel mee te laten doen.
• Wijsheid betekent: eerst luisteren, om daarna je mening vormen en tot slot pas te spreken.
• Keer je om, want dán kan er verzoening komen.

Izer wurdt mei izer slipe;

sa skerpet de iene minske de oare op.

Spreuken zingen
Deze verkondiging wordt gevolgd door een pianosolo van Sjoukje van der Velde op vleugel, naar aanleiding van Spreuken 27 vers 17. Daar wordt ook over gezongen: 'Sparje dyn wurden, en bliuw kalm'.
Daarop volgen de gebeden en zingt het koor 'in bliere sang' op vrolijke toon.
We luisteren nog eenmaal naar het koor als zij het lied 'Deep Harmony' zingen.
Aan het eind van deze themadienst zingen we als gemeente en koor samen vóór en na de zegen de liederen 'Ga met God en Hij zal met je zijn' en 'Vervuld van Uw Zegen, gaan wij met U mede'.
Met de orgelbegeleiding van Han Giesing en met het ongeveer 45 leden tellend gemengd koor vóór ons wordt evenals aan het begin van deze themadienst buitengewoon stevig gezongen. Als het dak van de kerk door de storm buiten niet zo had gekraakt, was dat allicht wel het resultaat geweest van de gepassioneerd krachtige samenzang van koor en kerkgangers.
Bij de afsluitende dankwoorden van van ouderling van dienst Martin Jansen Klomp ontvangt het koor Halleluja een welverdiend enthousiast applaus voor deze prachtige themadienst.

Bruin van buiten, groen van binnen

Zaterdag 8 februari 2020

Nieuwe interieur van De Haak van NHL Stenden Hogeschool

Fusiehogeschool
De fusie van de twee Leeuwarder hogescholen 'NHL Hogeschool' en 'Stenden Hogeschool' tot de nieuwe fusiehogeschool 'NHL Stenden Hogeschool' heeft onder andere met zich meegebracht dat ons hoger beroepsonderwijs wordt doorontwikkeld volgens het onderwijsconcept 'Design Based Education'.
Die transformatie brengt ook een verandering met zich mee in de leeromgeving van onze nieuwe hogeschool. Al geruime tijd wordt er binnen onze hogeschoolgebouwen hard gewerkt om de hogeschoolgebouwen en al haar andere faciliteiten aan te passen aan het huidige onderwijsconcept, opdat leeromgeving en onderwijs naadloos op elkaar aansluiten.

Design Based Education
Eén van de veranderingen in de gebouwensituatie die dat met zich meebrengt, is dat de HBO-Bachelor-opleiding Hotel Management en de HBO-Master-opleiding International Hospitality and Service Management verhuizen vanuit het hoofdgebouw naar het gebouw 'De Haak', dat van een meer recent bouwjaar is. Het roestbruine gebouw (van Cortex-staal) heeft van binnen een grondige verandering ondergaan, met aandacht voor eigentijdse werkplekken en met onderwijsruimtes die goed passen bij het onderwijsconcept van Design Based Education.
Ook de kleurstelling binnen is veranderd, van rood-wit naar groen-wit. Resultaat is een prachtig onderwijsgebouw, waarin de ontmoeting van studenten en onderwijzend personeel op passende wijze wordt gefaciliteerd, en er goed kan worden onderwezen en geleerd.

Inspiratiekaarten voor je Reis van Betekenis

Vrijdag 7 februari 2020

Omslag van de set Inspiratiekaarten van L'Esprit du Chemin

Op reis, ook naar jezelf
Als pelgrim word je uitgedaagd om je vertrouwde omgeving van thuis achter je te laten en op pelgrimspad te gaan. Onderweg wachten je vele hindernissen, en ook hulp. Daar wachten je ontmoetingen: met anderen, met je zelf en met het Andere.
Als je als pelgrim - aangekomen in Santiago de Compostela - je bestemming hebt bereikt, is het tijd om weer terug naar huis te gaan. Thuis kun je je ervaringen en inzichten gaan delen met anderen. En dáár sta je dan vooral ook voor de uitdaging om die een plek te geven in je gewone thuis-leven.

Set inspiratiekaarten
Dat is de rode draad van zoveel grote reisverhalen. De Nederlandse eigenaren Huberta Wiertsema & Arno Cuppen van de Franse pelgrimsherberg 'L'Esprit du Chemin' hopen dat de inzichten van dergelijke grote reizen pelgrims kunnen inspireren om van hun pelgrimstocht naar Santiago de Compostela een zogenoemde 'Reis van Betekenis' te maken.
Om daar vorm en inhoud aan te geven, ontwikkelden zij een set inspiratiekaarten met daarop vragen, tips en citaten voor onderweg. Die kaarten kun je beschouwen als een reisgenoot op je pelgrimstocht. en overigens ook op je hele levensweg. De kaarten stellen je vragen, bieden je inzicht en dagen je als pelgrim uit om ook eens een ander (levens)pad te gaan bewandelen.
De 24 inspiratiekaarten volgen de zeven etappes van je reis van betekenis.
Elke etappe heeft een symbool, zoals rond de figuur van een cirkel weergegeven.

Etappe 1 =  De oproep
In deze etappe zet je de stap van droom naar daad.
Je gaat je voorbereiden op je pelgrimstocht.
Elke kaart stelt je vijf vragen, zoals:

• Hoe verliep die oproep bij jou eigenlijk? 
• Wat wil je achterlaten, en wat is het belangrijkste dat je meeneemt?

Etappe 2 =  Het vertrek
In deze fase denk je na over je afscheid van thuis.
Op een goede dag ben je vertrokken en ga je het onbekende tegemoet.
Elke kaart geeft je een illustratie, van bijvoorbeeld:

• Enkele vertrekkende pelgrims
• Een pelgrim onderweg.

Etappe 3 = De reis
Deze zeven inspiratiekaarten gaan over je bronnen, over de toppen en dalen, over de wegwijzers en symbolen van onderweg, over stilte en tijd.
Elke kaart geeft je een citaat uit een wijsheidstraditie, zoals:

• Oordeel me niet naar mijn succes, maar naar het aantal keren dat ik ben gevallen en opnieuw ben opgestaan.
• De stilte is een vriend die je nooit verlaat.

Etappe 4 = De pelgrim
De volgende drie inspiratiekaarten gaan over jou als pelgrim, en over je nieuwe thuis zover van huis.
Elke kaart doet ook een suggestie voor onderweg, bijvoorbeeld:

• Vertel vandaag aan een ander het verhaal van jouw leven; de rode draad in een notendop.
• Kies vandaag één ding waarvan je denkt dat dat net buiten jouw bereik ligt, en doe dát dan juist.

Etappe 5 = De reisgenoten
Nu je inmiddels zover bent, heb je al veel reisgenoten ontmoet, ben je andermans reisgenoot al geweest, en zul je ook zeker nog veel nieuwe reisgenoten ontmoeten.
Je zou elke dag voor jezelf een kaart kunnen trekken, of een medepelgrim kunnen vragen onderweg - of vanavond in de pelgrimsherberg - met jou in gesprek te gaan naar aanleiding van een getrokken inspiratiekaart.
Zo zou je kunnen nadenken en/of met elkaar in gesprek kunnen gaan over:

• Of het voor jou gemakkelijk is om aangeboden gastvrijheid te aanvaarden.
• Waarover jij wel eens een gesprek zou willen voeren met God.

Etappe 6 = De aankomst
Als het goed is, zul je ook de langverwachte aankomst in Santiago de Compostela beleven. Betekent dat nu dan niet meer dan slechts het eind?
Of betekent dit voor jou vanaf vandaag een nieuw begin?
Je zou die aankomst in Santiago de Compostela kunnen vieren, door bijvoorbeeld:

• Een kaars aan te steken voor iemand of voor iets.
• Een gedenkwaardig souvenir te maken van deze tocht van je leven.

Etappe 7 = De thuiskomst & De weg gaat verder
En tot slot volgt voor de meeste pelgrims dan uiteindelijk de thuiskomst en het leven na je pelgrimage.
Dit is de kans bij uitstek om van je pelgrimstocht voor de rest van je leven een 'Reis van Betekenis' te maken.
Dat zou je kunnen doen, door bijvoorbeeld:

• Nog een tijdje door te gaan met het schriftelijk vastleggen van je ervaringen van onderweg en van thuis.
• Anderen te vertellen wat je vanaf nu anders wilt gaan doen in je leven, om daarna de daad bij dat woord te voegen.

Betekenis geven en krijgen
Tijdens een presentatie in Leeuwarden vertelden Huberta Wiertsema & Arno Cuppen dat in deze maand februari 2020 de nieuwe editie van hun set inspiratiekaarten verschijnt.
Durkje en ik hebben ze vorige week alvast gekocht; óók om te bekijken hoe deze inspiratiekaarten voor ons en voor anderen van betekenis kunnen zijn voor ons (samen)leven & (samen)werken.
Vandaag zijn ze al gebruikt bij een groep collega's van Durkje, die in onze Refugio Ultreia Feinsum kennis hebben gemaakt met enkele aspecten van onze pelgrimstochten en met wat pelgrimeren kan betekenen voor je leven, over hoe je pelgrimstocht een reis van betekenis kan worden en kan zijn.
Dit set inspiratiekaarten is vanaf nu te koop bij de pelgrimsherberg L'Esprit du Chemin, zo'n 25 kilometer voorbij de Franse pelgrimsplaats Vézelay in het Franse dorpje Le Chemin.

Van 7 in '19 naar 8 in '20

Donderdag 6 februari 2020

Cover van het Kerst- en Jaarwisselingsfotoboekje 2012-2013

Mijlpaal van zeven jaar Nijkleaster
Het is al weer zeven jaar geleden dat onze Stifting Nijkleaster in het Friese Jorwert is begonnen met haar kloosteractiviteiten. Op 27 oktober 2019 hebben we derhalve de eerste zeven bestaansjaren van Nijkleaster in groten getale gevierd in onze Jorwerter kloosterkerk, de Sint-Radboudkerk.
Dit betekende derhalve dat we ultimo 2019 de eerste zeven bestaansjaren afsloten, en aanvang 2020 de tweede beleidsperiode van de volgende zeven jaren met het achtste bestaansjaar aanvingen.
Dat heuglijke feit wilden we als bestuur van Stifting Nijkleaster op bescheiden schaal enige luister bijzetten. Maar hoe doe je dat dan ter gelegenheid van bijvoorbeeld de feestdagen rond het Kerstfeest van 2019 en de jaarwisseling van 2019 naar 2020?
We hadden in oktober 2019 dus bij de eerste zeven jaren Nijkleaster al feestelijke stilgestaan tijdens de (ver)Jaardag van Nijkleaster, en om alle hardwerkende vrijwilligers van Nijkleaster te bedanken voor het vele en het goede vrijwilligerswerk dat zij allen doen voor Nijkleaster, werd het idee geopperd om al die vaste vrijwilligers een collectors item van Nijkleaster aan te bieden in de vorm van een handzaam Nijkleaster-fotoboekje.

Tige tank
Zo gezegd, zo gedaan, dus in de periode van Kerst & Jaarwisseling kregen alle vrijwilligers van Nijkleaster als dank voor hun passie en inzet een prachtig fotoboekje thuisgezonden, dat een beknopte weergave is van de eerste zeven jaren van Nijkleaster.
Uiteraard worden al die vrijwilligers bedankt voor hun goede werken, ongeacht of het gaat om wie musiceert, de boekhouding doet, gasten ontvangt, de vloeren dweilt, van alles organiseert, koffie schenkt, of mooie woorden spreekt die mensen goed doen.
Iedereen draagt op zijn of haar eigen wijze bij aan de goede werken van Nijkleaster, dus ook iedereen verdient die grote dank.
Dit mooie fotoboekje bevat dichtregels van gesproken en gezongen Nijkleaster-woorden, en bevat schitterende foto's van zeven jaar Nijkleaster, waarmee op treffende wijze wordt gevisualiseerd wat Nijkleaster is, en wat Nijkleaster betekent voor haar medewerkers en gasten.

De gemeenschap der heiligen

Woensdag 5 februari 2020

Detail van wandkleed van de Protestantse Gemeente van Stiens

Protestantse gemeenschap van Stiens
In november 2019 liet een gastpredikant ons als Protestantse Gemeente van Stiens een versie van de Apostolische Geloofsbelijdenis zingen. Samen zongen we toen ook over ‘de gemeenschap der heiligen’.

In november 2019 las ik in het boek ‘De engelen van Jacobus’ van Ben Engelbertink over de inmiddels wereldwijd verspreide Ark-gemeenschappen, waarvan de Fransman Jean Vanier (geboren in 1928 in Canada) oprichter is. Vanier stichtte L’Arche: een gemeenschap van mannen en vrouwen met een verstandelijke beperking.

Verbinding & gemeenschap
De visie van Jean Vanier over gemeenschapsopbouw zou ons kunnen helpen om te groeien als protestantse gemeente van Stiens. Ook wij zijn zo’n ‘gemeenschap der heiligen’, samengeroepen door Jezus Christus, regelmatig samenkomend in onze kerken, waarin we God ontmoeten en waarin we als kerkgangers ook elkaar ontmoeten. In onze gemeenschap komen we samen rond Gods Woord, in bijvoorbeeld bijbel-lezingen, gebeden, gezangen, in de verkondiging en in sacramenten zoals doop en Avondmaal. Twee seizoenen stellen wij het thema ‘Verbinding’ daarbij centraal.
Hieronder volgen tien elementen uit het gedachtegoed van Jean Vanier, die kunnen helpen om ons verder te verbinden als een gemeente zoals Jezus ons had bedoeld.

1. Samen-werken met een doel voor ogen
“Wat is het leven goed en mooi als mensen in liefde met elkaar leven!” (Psalm 133:1)
Als gemeenteleden is het belangrijk om te weten ‘waarom’ wij samen gemeente zijn. Met welk doel vormen wij een gemeenschap? Waarom komen we eigenlijk samen? Het is goed om regelmatig met elkaar te praten over wat wij samen willen doen. Wij worden pas werkelijk één - en kunnen dat naar buiten ook laten zien - als wij het dáárover eens zijn.

2. Van ‘de gemeente voor mij’, naar ‘ik voor de gemeente’
“Denk niet alleen aan jezelf, maar zorg juist voor elkaar” (Filippenzen 2:4)
Om elkaar lief te hebben, moet je steeds je eigen mening en je grote en kleine ergernissen loslaten. Stap zo vaak als mogelijk buiten je eigen comfort-zône. Wellicht lukt het je dan om je medemens te laten groeien volgens Gods plan. Als je blij wordt van wie zijn blijdschap toont, en als je kunt mee-lijden met wie in onze gemeenschap verdriet heeft, maak je een echte overstap van ‘de gemeente voor mij’ naar ‘ik voor de gemeente’.

3. Leer om te gaan met sympathie & antipathie
“Bid voor de mensen die je slecht behandelen” (Lucas 6:28b)
Klaag je wel eens over de gebrekkigheid van een ander, in de wetenschap dat een dergelijk gebrek ook een eigenschap van jezelf is?
Als ik mijn eigen tekortkomingen onder ogen zie en accepteer als zwakheid, dan kan ik de fouten en zwakheden van anderen gemakkelijker aanvaarden. Dat maakt mij werkelijk vrij, en maakt mijn liefde voor de ander mogelijk.

4. Vergeving opent de deur van de liefde
“Denk niet aan jezelf, maar accepteer elkaar, en vergeef elkaars fouten” (Kolossenzen 3:12e)

Het Paasfeest leert mij dat Jezus ons al heeft vergeven wat wij verkeerd deden. Zijn offer was groter dan onze opdracht om elkaar te verdragen, en om elkaar te vergeven voor wat niet goed was. Nadat ik andermans fouten heb vergeven, aanvaard ik de zwakheid van die ander, en pas dán kan en gaat de deur van de liefde voor die medemens (weer) open.

5. Even geduld a.u.b.
“… in geduld en vertrouwen ligt jullie kracht” (Jesaja 30:15)
 Pas als jij je eigen tekortkomingen hebt aanvaard, kan het jou lukken om je geduld voor een ander gemeentelid een waarde(n)vol onderdeel te laten zijn van ons gemeenschapsleven.

6. Wij vertrouwen elkaar
“Het echte geluk is voor iedereen die vertrouwen in Mij heeft” (Lucas 7:23)
Als wij ervan overtuigd zijn dat God - en ook onze medemensen - vertrouwen in ons hebben, kunnen wij onszelf vertrouwen, en kan ook ons vertrouwen in de Ander - en in alle anderen - groeien.

7. Mens, durf te leven!
“Eén voor één vroegen ze aan Jezus: ‘Dat ben ik toch niet?’” (Marcus 14:19b)
De vier evangeliën laten ons zien dat Jezus een groep discipelen om zich heen had verzameld, die nogal van elkaar verschillen.
Sterke gemeenschappen bestaan uit mensen die qua persoonlijkheid en temperament van elkaar verschillen. Jezus leert ons een weg te zoeken en te vinden om alle anderen in onze gemeenschap te waarderen, en van hen te houden; om in eenheid en verbondenheid met elkaar samen te leven en samen te werken. Het verschil tussen jou en mij mag er zijn.

8. Van elkaars zwakte onze kracht maken
“Als er geroemd moet worden, dan zal ik roemen in mijn zwakheid” (2 Korintiërs 11:30)
Wij kunnen pas werkelijk gemeenschap zijn als wij van onze eigen broosheid weten en ook elkaars zwakheden kennen en erkennen. De liefde in onze gemeente kan groeien waar wij ons wederzijds afhankelijk weten van de manier waarop wij met elkaar omgaan met elkaars kwetsbaarheid.

9. Van parels maak je een parelketting
“Gods nieuwe wereld lijkt ook op een koopman die op zoek is naar mooie parels.” (Matteus 13:45)
Wij kennen onze eigen talenten. Blijf daarmee vooral oefenen en groeien in onze gemeenschap. Bied ook je medegemeentelid de kans om zijn of haar kwaliteiten te benutten en te versterken. Leer van elkaar en leer met elkaar.

10. Verscheidenheid in eenheid
“Daardoor zullen zij samen één zijn, zoals Wij Samen Eén zijn.” (Johannes 17:22c)
Daar waar ieder zichzelf kan zijn, haar liefde beleeft, zijn gaven deelt, waar vooroordeel en angst verdwijnt, en het vertrouwen in God en in de medemens groeit, wordt onze gemeenschap heilig en zichtbaar.

Column
Deze (mijn) column werd gepubliceerd in de Twaklank van januari 2020. 
Twaklank is het informatie- en opinieblad van de Protestantse Gemeente te Stiens.

Expositie van studenten Vaktherapie in Leeuwarden

Dinsdag 4 februari 2020

De expositie van studentenwerk in de vitrine van Vaktherapie

Made by students
Langs de Kennisboulevard in gebouw Zuid van NHL Stenden Hogeschool te Leeuwarden passeer je aan de westzijde de vitrine van de HBO-Bachelor-opleiding Vaktherapie.
Daar is doorlopend een expositie te bekijken van de Vaktherapie-studenten, die hier het door hen gemaakt werk tentoonstellen.
Op de foto van dit bericht is te zien welk studentenwerk momenteel in de vitrine kan worden bekeken.

Oude verhalen Nieuwe wegen

Maandag 3 februari 2020

Cover van 'Oude verhalen nieuwe wegen'

Bezinning
Aan de hand van twintig oude volksverhalen maak je al lezend in het boek 'Oude verhalen nieuwe wegen' een tocht door Fryslân. Na elk verhaal worden in de vorm van 'bezinning' enkele vragen opgeworpen om over na te denken. De historische verhalen en de opgeworpen vraagstellingen nodigen je als lezer uit om zelf al wandelend of fietsend in het voetspoor van de verhalen te treden en de plaatsen te bezoeken die hierin naar voren komen. Ter ondersteuning van je wandelende ontdekkingsreis is beknopte informatie over de wandelroutes opgenomen en worden aanvullend ook praktische tips gegeven.
Dit boek is geschreven onder redactie van Hiekelien van den Herik, Rinske Verberg en Geertje de Vries.
Op de cover van het boek staan drie foto's, van de dorpskerkem van Wanswert en Hegebeintum en van de Krúsrak-brug van Sneek.

Het verhaal van de grond
In het voorwoord schrijft Geertje de Vries dat in dit boek de aspecten grond, verhalen, wandelen en bezitting aan elkaar worden verbonden. De grond onder onze voeten, waarop wij lopen, heeft namelijk een verhaal, dat ons uitnodigt tot bezinning.
Elk hoofdstuk in dit boek begint met een verhaal, dat zich afspeelt in een plaats in Fryslân. De daarop volgende bezinnende vragen nodigen je uit om daarover na te denken, en de historische informatie en de wandeltips nodigen je uit om in het voetspoor van het betreffende verhaal te treden.

Gastvrijheid houdt niet in dat we mensen willen veranderen,

het betekent dat we andere mensen een ruimte bieden

waarin veranderingen kunnen plaatsvinden.

(Henri Nouwen)

1. Helden in het water - Grutte Pier - Kimswerd

• Mannen die niks meer te verliezen hebben, zijn de gevaarlijkste.
• Het verleden is het pad naar de toekomst.
• Was Grutte Pier een piraat of een held?
• Vroeger was gewelddadigheid mogelijk een noodzakelijke, maar in elk geval geaccepteerde eigenschap voor een held.
• Niet was helder: het onderscheid tussen gerechtvaardigd strijden voor vrijheid, en de fameuze Friese opvliegendheid.
• Denk na over de verschillende manieren om een held te zijn: vechtlustig of juist vredelievend.

2. De vrijheid van het woord - De boekbindersleerling - Leeuwarden

• Vrijheid komt met verantwoordelijkheid.
• Hoe kunnen we de gulden middenweg tussen vrijheid en verantwoordelijkheid bewandelen?

3. Tussen blaren en rozen - De vermoorde onschuld - Klooster-Lidlum / Franeker

• Over de strijd tussen drift en verstand, onderbuik en hoofd schreven de oude Grieken al.
• Kiezen voor het verstand boven de drift, betekent vaak kiezen voor de lange in plaats van de korte termijn.

4. Alles van waarde is weerloos - Het klokje van Mariëngaarde - Hallum / Hijum

• Als je je nek uitsteekt om iets goeds of positiefs te bewerkstelligen, maakt dat je kwetsbaar.

5. De bron en het keerpunt - Brood wordt steen - Dokkum

• Bonifatius betekent: Brenger van het goede nieuws.
• De moord op Bonifatius was een keerpunt in de Friese geschiedenis.
• Een keerpunt is een punt waarop de balans omslaat, waarop de weg van het oude wordt verlaten en een nieuwe weg wordt ingeslagen.
• Misschien is de echte kracht van (de) Bonifatius(bron) in Dokkum wel dat hij zoveel mensen met elkaar verbindt en iets geeft om in te geloven

6. Een eeuwig ogenblik - De verdwaalde monnik - Klooster Klaarkamp / Veenwouden

• De eeuwigheid als moment van tijdloosheid.
• Soms maak je situaties mee waarin je alle besef van tijd verliest.
• Maak je eigen ogenblik van eeuwigheid mee.

7. Doen en laten - Sytze en Maaike - Alde Feanen / Eernewoude

• Wat heb jij nodig om tevreden te zijn?
• Wanneer wordt 'laten' gelatenheid, en 'doen' bemoeienis?
• Het is juist de combinatie van twee dingen, die het ontstaan van nieuwe dingen mogelijk maakt.

8. Reuzen en luchtkastelen - De toren van Surhuizum - Surhuizum

• Het menselijke vermogen om overal een verhaal van te maken, kan hoop geven of een soms grauwe werkelijkheid glans verlenen.

9. Alleen, maar niet alleen - Dodo's droom - Bakkeveen

• Dodo betekent: Van het volk.
• Kiezen voor een sobere, afgezonderde levensstijl wil nog niet zeggen dat je je van het leven afkeert. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat je daarmee je energie kanaliseert, zodat je die weer kunt inzetten voor anderen.
• Het is een interessante gedachte dat je door jezelf bepaalde dingen te ontzeggen, soms juist iets verwerft.
• Wanneer en hoe trek jij je terug?
• Hoe kun je je dan toch verbinden?

10. Spoken op stand - de spoken van het Olfersveld - Beetsterzwaag

• In veel mensen schuilt meer dan je aan de buitenkant ziet.

11. Moderne sprookjes - het spook van de Spokeplas - Spokedam / Noordwolde

• Een moderne plek wordt voorzien van een verhaal, en daarmee van een historie.
• Wat gebruik jij als maatstaf om waarheid van fictie te onderscheiden?
• Bedenk welke dingen jij voor waar aanneemt.

12. Het goud en het graan - De weduwe van Stavoren - Stavoren

• Om de juiste keuze te maken, heb je een heldere blik nodig.
• Hoe kun je goede van slechte keuzes onderscheiden?

13.  Kwaad, of erger? - De vloek en de boer - Molkwerum

• Kan je blik vertroebeld raken?

14. Vrede op de klippen - Het vuur van het Rode Klif - Rijsterbos / Gaasterland

• Ben jij in je leven aan grotere krachten onderhevig?

15. Buiten gebaande paden - De slimme vissersdochter - Sneek

• Je hoeft je niet uit het veld te laten slaan door iets wat op het eerste gezicht onmogelijk lijkt.
• Creativiteit en liefde zijn per definitie niet logisch, maar wie ze inzet en buiten de gebaande paden treedt, bereikt op onverwachte manieren zijn doel.
• Sneek ontstond rond de oplossing van een probleem.
• Denk na over de betekenis van creativiteit in je eigen leven, en jouw manier om buiten gebaande paden te treden.

16. De kracht in het alledaagse - De houtsnijder van Bolsward - Bolsward

• We kennen waarschijnlijk allemaal het verlangen boven jezelf uit te stijgen.
• Nederigheid in grootsheid, het buitengewone in het alledaagse.

17. Een klein offer als niemand kijkt - Het wicht van Echten - Echten / Tjeukemeer

• Denk jij dat mensen kunnen veranderen?
• Denk jij dat het mogelijk is om door een oprechte daad eerdere wandaden recht te zetten?

18. Buiten de boot - Rixt van het Oerd - Ameland

• Kunnen bepaalde omstandigheden je tot wanhoopsdaden dwingen, of ligt de volledige verantwoordelijkheid voor je handelen altijd bij jezelf?

19. Strijd tegen het lot - De Wanda-sage - Vlieland

• Welke strijd moet je voeren?
• In hoeverre heb je je lot in eigen hand?
• Al zijn we nog zo vaak koningin, ons leven blijft nietig vergeleken bij de krachten die ons omringen.
• Van het grote cadeau van dit nietige leven kun je maar beter ten volle genieten.

20. Van de prinses en de troost - De Dodemanskisten - Terschelling

• Vind jij het leven hard, of is het meestal gemakkelijk?
• De mooie behulpzame prinses lijkt een universeel symbool: het verlangen van ons allemaal naar schoonheid en troost in ons soms moeilijke leven.

Doop van Jezus

Zondag 2 februari 2020

Het Taizé-kruis in de Sint-Vituskerk van Stiens

Doop en Licht
De Taizé-werkgroep van Stiens organiseert vanavond in de Grote of Sint-Vituskerk in Stiens een Gemeentedienst in de vorm van een Avondgebed volgens de liturgie van Taizé.
Net als in het Franse Taizé staat vandaag het Licht (opstanding) van Pasen centraal. De viering van vanavond wordt gehouden in het koor van de eeuwenoude dorpskerk in het centrum van Stiens.
Centraal in deze viering staat de ‘Doop van Jezus’. Deze doop betekent het begin van Jezus’ werk op aarde. Hij heeft tijdens Zijn levenswandel laten zien dat de Liefde sterker is dan het kwaad. Daarom mogen wij nu vertrouwen op de Kracht van de Liefde die wij door Jezus hebben mogen leren kennen.
De lezingen, liederen en het gebed geven daar vanavond woorden aan, en het is vervolgens aan ons dit in goede daden om te zetten.

This is My own dear Son, with Whom I am pleased
De viering kenmerkt zich door stilte, afgewisseld door meditatief zingen van liederen uit Taizé. Daartoe maken we gebruik van de uitgedeelde liedbundels, en op de uitgereikte orde van dienst kun je zien welke liederen uit de liedbundel tussendoor worden gezongen. Alle liederen worden door de pianist en dwarsfluitiste eenmaal voorgespeeld, en daarna wordt zo'n lied door ons allen zingend enkele malen herhaald, en daarbij in meerdere talen gezongen.
Zo beginnen we met het lied 'El Senyor': Kristus dy't ús rêding brocht.
Het Psalmgebed van Psalm 40 wordt afwisselend in het Nederlands en in het Fries gelezen door Ernst en Douwine, wat bij de taalwisseling elke keer wordt afgewisseld met een gezongen 'Alleluia'.
Voordat de evangelielezing wordt gelezen, zingen we 'Wachtsje op de Hear, Syn dei is nei, wês wach, hâld moed'.
Daarna lezen ik en Durkje achtereenvolgens in het Engels en in het Nederlands de evangelielezing naar Mattheüs, over de Doop van Jezus, het verhaal dat vandaag als thema centraal staat.
Dat beantwoorden we met het zingen van 'Kom by ús o Hill'ge Geast, stek yn ús oan it ljocht fan Jo leafde.'

Door het duister heen zingen naar het licht
Dan wordt het stil in onze kring, in het hoge koor van de grote kerk. Deze vijf minuten meditatie-gebedsstilte wordt opgevolgd door de voorbeden, waar we tussendoor af en toe een 'Kyrië' zingen. Dat sluiten we af met het gezamenlijk bidden van 'Het Onze Vader'.
Daarna volgen aaneensluitend vier liederen, waarbij tijdens het tweede lied de lichten in de kerk uit gaan, en we tijdens het derde lied - 'Jo binn'it ljocht' - aan elkaar het (kaars)licht doorgeven.
Ons slotlied is het beroemde Taizé-lied 'Bless the Lord my soul'.
Daarna gaan de lichten in de kerk weer aan en doven we onze kaarsen.
In stilte verlaten de Taizéviering-gasten de kerk.

Zonsondergang in Feinsum

Zaterdag 1 februari 2020

Zonsondergang in Feinsum

Reis van Betekenis

Vrijdagavond 31 januari 2020

Presentatie van Huberta Wiertsema in de Refter van de Grote of  Jacobijnerkerk

L'Esprit du Chemin
Het regiocomité van de provincie Fryslân van ons Nederlands Genootschap van Sint Jacob organiseert vanavond een ledenbijeenkomst in de Refter van de Grote of Jacobijnerkerk van Leeuwarden. Tachtig aanmeldingen kwamen binnen op deze uitnodiging, maar om het interactieve karakter van deze ledenavond nog goed invulling te kunnen geven, was er plaats voor de eerste vijftig aanmelders.
Deze informatieve en interactieve avond van ontmoeting en bezinning wordt ingevuld door het echtpaar Arno Cuppen & Huberta Wiertsema, die op een afstand van zo'n 25 kilometer van de Franse pelgrimsstad Vézelay een eigen refugio voor pelgrims exploiteren, die de naam 'L'Esprit du Chemin' draagt. In het jaar 2014 hebben wij Huberta leren kennen, toen Durkje en ik in hun vorige pelgrimsherberg (ook) 'L'Esprit du Chemin' overnachtten in de nacht voordat wij onze pelgrimage langs de voet van de Pyreneeën zouden aanvangen richting San Sebastián in Spanje. Dat was op de dag nadat Arno & Huberta hun voormalige refugio hadden overgedragen aan de nieuwe eigenaar. Het was de eerste dag waarop de nieuwe eigenaar deze beroemde refugio ging exploiteren, een bijzondere dag voor de oude en nieuwe eigenaren dus.

Camino werd relevant voor het leven
Huberta & Arno ontvingen - samen met hun vrijwillige mede-hospitaleerders - in de afgelopen zeventien seizoenen in hun vorige en huidige herberg meer dan 32.000 pelgrims van allerlei allooi en uit alle delen van de wereld, en soms wel met gasten van alle vijf continenten in huis op één dag.
Je zou je kunnen afvragen: "Hoe houden zij dat vol? Denken ze wel eens aan stoppen? Is het niet saai, elke keer weer diezelfde verhalen?" Nee, het is niet saai. Het pelgrimeren boeit hen nog steeds.
Dit refugio-echtpaar vindt het fascinerend dat in deze chaotische tijd steeds meer mensen op pelgrimspad gaan. Je kunt je daarbij afvragen: "Waarom? Wat zoeken ze? Wat vinden ze? Wat vinden Arno en Huberta daarin?"
Arno liep zijn camino in 1999 en Huberta het jaar erop. Dat was nog een tijd waarin velen niet wisten waar dat (de camino) voor stond. De jaren daarna nam het een enorme vlucht: gidsen, reisverslagen, websites, nieuwe routes, markeringen, reclamefolders, GPS-track's, films, herbergen, bagagediensten, begeleide reizen, fundraising, therapieën, vasten… Je kunt het zo gek niet verzinnen of het bestaat inmiddels ook op de Camino; en keurig voorzien van een schelp en een prijskaartje. En toch, ondanks alle commercie, is de Camino voor veel pelgrims nog steeds een bijzondere reis. Ook - of vooral - omdat zij dat er zélf van maken.

Over het geheim en de betekenis
Wat is het 'geheim’ van Arno & Huberta? Wat hebben al die bijzondere camino-verhalen met elkaar gemeen? Hoe kunnen pelgrims elkaar inspireren?
Naast het schoonmaken, boodschappen doen, pelgrims ontvangen, koken, maaltijden serveren, opnieuw schoonmaken, et cetera, hebben zulke vragen hen altijd bezig gehouden. Ook bij de inrichting van hun herberg L'Esprit du Chemin, bij de manier waarop zij gasten ontvangen, waarop ze verbindingen leggen tussen pelgrims. Dat inspireerde Huberta & Arno tot het nadenken en schrijven over de 'Reis van Betekenis'. Die meerwaarde beleven èn samen delen, dat willen ze bij en met ons deze avond graag doen. Ze willen vanavond graag met ons komen tot uitwisseling en ontmoeting.
Ze presenteren in dit avondprogramma elke keer een deel van hun verhaal, waarna ze vragen vanuit de zaal beantwoorden en desgewenst met ons in gesprek gaan. Die interactie vinden ze het meest wezenlijke van deze avond. Het is derhalve belangrijk dat we daarvoor vanavond de tijd nemen.

Naam en symbool
Tijdens haar inleiding vertelt Huberta Wiertsema dat zij in 2002 samen met Arno de naam van hun refugio heeft bedacht, en dat zij met hun eerste pelgrimsherberg van start gingen in Saint-Jean-Pied-de-Port. Vanaf dat moment hebben ze zich niet alleen gericht op het runnen van de herberg, maar ook met wat het pelgrimeren met jou als pelgrim doet.
Na deze inleiding gaan we voor enkele minuten in zes subgroepen uiteen, om aan de hand van een meegenomen symbool elkaar iets te vertellen over wat voor jou symbool staat voor je pelgrimage. Daarin vertel ik het verhaal over mijn pelgrimshoed.

Over de Reis van Betekenis

Arno Cuppen van L'Esprit du Chemin

Het thema dat ons vanavond bezig houdt gaat verder dan alleen maar de praktische zaken van een pelgrimsreis. We richten ons in dit avondprogramma vooral op onze innerlijke reis. Arno en Huberta geven aan dat zij zich bij hun eigen innerlijke reis vooral geïnspireerd voelen door de persoonlijke verhalen - en soms ook heldenverhalen - van al die duizenden pelgrims die in de afgelopen jaren bij hen in hun herberg hebben verbleven en overnacht.
Bij pelgrimeren gaat het niet om - wat voor toeristen vaak geldt - dat je bent geweest op een plek die op je bucket list stond, maar wel dat je jezelf bent, en er ook bent voor de ander, of nog veel liever of belangrijker: dat je als pelgrim-mens probeert van betekenis te zijn voor de ander.
Met elkaar gaan we vanavond in zeven etappes denkbeeldig op die reis van betekenis, aan de hand van een model dat Huberta & Arno daarbij als kapstok hanteren.

Etappe 1 - De Oproep
In deze fase gaat het erom dat je wakker wordt, en dat je wordt uitgedaagd of dat je jezelf uitdaagt om op pad te gaan. De grootste stap voor jou is dan dat je je droom tot daad waarmaakt. Het is de fase waarin je anderen vertelt dat je de pelgrimstocht gaat beginnen, en als dat hoge woord eruit is, wordt je plan in uitvoering genomen. Je kiest je bestemming en je route en gaat over tot alle andere benodigde voorbereidingen. Je denkt na over wat je meeneemt en vooral ook over wat je thuis achter laat.

Etappe 2 - Het Vertrek
In deze fase ga je je uitdaging echt aan, want je gaat werkelijk op pelgrimsreis. Dit is de eerste drempel die je over gaat, ofwel je eerste stap.
In deze fase ben je bezig met wie je bent en wat je doet, ben je bezig met je afscheid, en komen de twijfels. Je ontdekt al snel dat de weg zich wel voor je ontvouwt en dat het allemaal wel goed komt, ook als je het bekende achter je laat. Het mooie is dat je als pelgrim onderweg kunt oefenen met je ideale leven, met wat en hoe je vooral niet wilt zijn, en ook met hoe en wie je vooral wel wilt zijn. Als je in je leven thuis bijvoorbeeld moeite hebt met het leggen van nieuwe contacten, kun je onderweg als pelgrim op het pelgrimspad elke dag gaan oefenen in het leggen van nieuwe contacten.
Je laat je oude zekerheden los en gaat opnieuw leren leven met alle onzekerheden van onderweg. Vertrouw er maar op dat je sprong in het duister leidt tot groei van iets nieuws.

Etappe 3 - De Reis
Eenmaal onderweg ontdek je dat je werkelijk wordt getest, dat je je grenzen gaat verleggen, je eigen grenzen en (voor- & ver)oordelen. Je laat je zekerheden los, en gaat als een vreemdeling door de wereld van anderen, die gisteren nog vreemden voor jou waren. Al vrij snel ervaar je dat het heel verleidelijk is om als pelgrim de andere pelgrim(s) te veroordelen. Maar waarom zou je dat doen? En is dat wel terecht? Het zou zo maar eens kunnen gebeuren dat je onderweg leert om die oude houding los te laten.
Ga onderweg vooral het avontuur aan. Dat zal af en toe best wel eens tegenvallen, maar weet alvast dat dat er gewoon bij hoort. Beweeg onderweg maar gewoon mee met wat daar is in tijd en ruimte.

Etappe 4 - De Pelgrim
Als pelgrim leer je te ervaren dat je ook steun vindt bij jezelf. Je gaat je daardoor sterker, krachtiger voelen en bouwt daarmee (zelf)vertrouwen op.
Je leert onderweg je oude routines los te laten, en steeds gemakkelijker om te gaan met nieuwe situaties.
Je komt voor de keus te staan of je wilt vasthouden aan je oude frustraties, of .... kies je ervoor om die voortaan maar gewoon los te laten?
Daarmee - en zo - ga je jezelf verder ontwikkelen en vertrouwen. Pelgrims ontdekken daardoor onderweg hele nieuwe dingen in en van zichzelf. Je leert jezelf beter kennen en leert jezelf te aanvaarden zoals je bent (veranderd).
Denk er goed over na of je direct aan anderen wilt vertellen (bijvoorbeeld via telefoon of via allerlei sociale media naar de achterblijvers van je thuisfront) tot welke persoonlijke veranderingen deze pelgrimstocht bij jou al heeft geleid. Wellicht is het beter dat je je nieuwe gedachten eerst goed laat rijpen, en kies je daarvoor liever je persoonlijke dagboek, dan een al te snelle blog op internet. Er zijn geen regels voor over hoe je dat moet doen tijdens je pelgrimstocht, want .... weet .... het is jouw eigen camino!

Etappe 5 - De Reisgenoten
Ik merk dat ik steun vind bij anderen, bij het Andere en bij De Ander, en daardoor begin ik me sterker te voelen. Dit is de fase van magie/mystiek en ontmoeting.
Je realiseert je dat je als pelgrims onderweg de ene keer elkaars reisgenoot bent, en dat je een andere keer de reddingsboei bent voor elkaar. Je ervaart voortdurend en herhaaldelijk het alleen zijn (bijvoorbeeld het alleen lopen) en ook het samen zijn (bijvoorbeeld het samen eten).
Alle pelgrims ondervinden de wonderen van de camino. Is het de heilige Jacobus die je helpt? Of is het slechts toeval wat je overkomt?
Je realiseert je regelmatig dat alles er al is, of dat alles er wel is, hetgeen je ertoe brengt om er ook eens over na te denken of dat er thuis wellicht ook al wel was; en had je dat misschien nog nooit gezien en/of zo nog nooit ervaren?

"De Eeuwige zal niet vragen

waarom je niet als Abraham was, of Mozes,

maar waarom ik niet meer mijzelf was."

(Chassidische wijsheid)

Etappe 6 - De Aankomst
Deze aankomst kun je letterlijk opvatten (aankomst in Santiago de Compostela), maar ook in figuurlijk/symbolisch opzicht. Het kan zijn dat je een nieuw inzicht hebt verkregen, dat je een besluit hebt genomen en/of dat je van iets de kern hebt bereikt.
Denk erom dat dit vooral jouw eigen aankomst zal moeten zijn: houd zelf de regie over je aankomst.
Maar tegelijk is deze fase ook de tweede drempel die je over gaat, namelijk die van het weer terug gaan naar het voor jou vertrouwde (bijvoorbeeld je familie, je werk, je land).
En ook al heb je na aankomst je diploma op zak, hier je 'Compostela', dan nog is het goed om je te realiseren dat je nu nog maar op de helft bent. Je moet/gaat immers het hele eind nog terug naar (t)huis.

Etappe 7 - De Thuiskomst
Nu komt het erop aan dat je je eigen (nieuwe) inzichten vorm gaat geven in je dagelijkse leven thuis. Voor veel thuisgekomen pelgrims is dit echter de moeilijkste van de zeven etappes. Want ja, welke schat (welke inzichten) heb jij meegenomen van de camino? En hoe deel je die schat(ten) met de thuisblijvers? Kortom, wat betekent het voor jou nu je weer thuis bent, en wat betekent het voor de thuisblijvers nu jij weer bij hen thuis bent? Wat is dan dat nieuwe begin dat volgt op het einde van mijn pelgrimstocht?
Veel thuisblijvers zullen je vast wel eens vragen wat je pelgrimstocht voor jou heeft betekend, maar heb jij als thuisgekomen pelgrim ook wel eens aan die thuisblijvers gevraagd wat jouw pelgrimstocht voor hen heeft betekend?
Tot slot dringt de vraag zich op hoe jij als teruggekeerde pelgrim je 'Reis van Betekenis' laat zijn .. vandaag en morgen en overmorgen en .......

Installation de Feu in Leeuwarder binnenstad

Vrijdagavond 31 januari 2020

Eén van de vuur-installaties op de Leeuwarder Nieuwestad

Versie 3
Compagnie Carabosse reist al sinds 1997 de hele wereld over. Hun indrukwekkende vuur-shows zetten eerder al de harten van de bezoekers in onder andere Sao Paolo, Moskou, Riga, Melbourne, Marrakech, Singapore en Dublin in vuur en vlam. Ook Leeuwarden was eerder al gastvrouw van dit Franse gezelschap; in 2006 tijdens het evenement 'Friesland Vaart' en daarna in de winter van 2009.
Voor dit weekend is Compagnie Carabosse met hun nieuwste show 'Installation de Feu' naar Leeuwarden gekomen. Het is dus al weer de derde keer dat Carabosse haar vuurkunst in Leeuwarden presenteert aan het publiek. Gisteren, vandaag en morgen wordt de Leeuwarder binnenstad verlicht en verwarmd met het vuur van Carabosse.
De organisatie van dit evenement is een initiatief van Leeuwarden-Fryslân 2028 (LF28) en de gemeente Leeuwarden.

Vuurshow van Compagnie Carabosse
Tijdens de vuurshow van Carabosse gaan de artiesten de strijd aan met de elementen, hetgeen zorgt voor uniek en spetterend/stralend straattheater. De Leeuwarden binnenstad wordt getransformeerd tot een vurige speelplaats, die vrij toegankelijk is voor iedereen. 
De nieuwe voorstelling van Compagnie Carabosse heeft dit weekend een verwonderende werking, om iedereen en alles samen te brengen. Waar water en vuur normaal gesproken niet samen gaan, zorgt Carabosse er in de huidige show 'Installation de Feu' juist voor dat het vuur - ondanks het stromende water - wel blijft branden. Het geknisper/geknetter en daarbij de al op grote afstand van het centrum te ruiken geur van het vuur brengt alle bezoekers van deze vuurshow samen om een betoverende tocht door het stadscentrum van Leeuwarden te beleven.

Volop licht en warmte in Leeuwarder centrum
Na afloop van onze eerste etappe op het Elfstedenpad en voorafgaand aan een pelgrimsavond in de Grote of Jacobijnerkerk van Leeuwarden maken Durkje en ik rond het avonduur een wandeling door de donkere Leeuwarder binnenstad om deze bijzondere vuurshow te beleven. 
Op de Kelders staat een lange rij wachtenden, om in te schepen in één van de pramen die vanavond door de Leeuwarder stadgrachten varen. 
Via het Nauw lopen we naar de Nieuwestad, waar we een groot aantal vuur-installaties zien rondom het Leeuwarder Waaggebouw.
In de Oude Lombardsteeg is het een drukte van belang. In deze smalle steeg ontstaat filevorming, omdat de vuur-artiesten van Carabosse hier bezig zijn om de vuurbronnen hoog boven het publiek aan te steken.

Op het plein langs het Ruiterskwartier staat een grote installatie met een vuur-rad, waar water doorheen stroomt. Water en vuur gaan hier op kunstige wijze dus wel heel goed samen.
Op het Wilhelmaplein is het ook een vuur van zee, en dat geldt ook voor het Oldehoofsterkerkhof, aan de voet van de Oldehove.
Valsspeler is het weer, want het waait nogal hard en we worden onaangenaam verrast door een regenbui. Maar dat mag en zal de pret vanavond niet drukken.
Het is gezellig druk in de Leeuwarder binnenstad. Jong en oud geniet van deze vuurshow, en velen maken van de gelegenheid gebruik om partner en/of kinderen te fotograferen met deze kunstige vuur-installaties.

Elfstedenpad van Leeuwarden naar Mantgum

Vrijdag 31 januari 2020

Over het smalle veldpad van Deinum naar Blessum

De wandeltocht der wandeltochten
Gebruikmakend van voormalige jaagpaden en kerkpaden, van eeuwenoude grasdijken, van veel betreden handelswegen, zijn routemakers Johan Vellinga en Broer Adema erin geslaagd de elf Friese steden op een voor wandelaars zo aantrekkelijk mogelijke manier aan elkaar te rijgen.
Het door hen ontwikkelde 'Elfstedenpad' is met 283 kilometer een stuk langer dan de andere Elfstedentochten. Daar is een goede reden voor. Volgen schaatsers en ook wandelsporters over het algemeen de kortste weg, deze wandelroute zoekt de mooiste paden uit. Meer nog dan om de steden, gaat het om het tussenliggende land en om de paden die de steden verbinden.
De schoonheid van de Fryske Greidhoeke en het Friese Merengebied staat buiten kijf, maar Fryslân is meer dan weiland en water.
Het Elfstedenpad maakt een royale slag door de heuvels en bossen van Gaasterland. Voorbij Dokkum doorkruist het pad de typische houtwallen in het coulissenlandschap van de Fryske Wâlden. Met het Elfstedenpad is een prachtig stukje Friesland niet alleen voor schaatsers, fietsers en watersporters, maar nu ook voor wandelaars ontsloten.
Van dit Streekpad nummer 19 bestaat een routegids met gedetailleerde topografische kaarten. waar de route op is ingetekend. Daarnaast verschaft deze wandelgids veel handige informatie, zoals over het openbaar vervoer langs de route.

Leeuwarden
Vandaag maken Durkje en ik een begin met het bewandelen van het hele Elfstedenpad. Voor vandaag staan de eerste drie trajecten op het programma, van Leeuwarden naar Mantgum, over een afstand van 21,8 kilometer, door Westergo.
Om 8:10 uur verlaten we Feinsum, en rijden we met de auto naar het NS-station van Mantgum. Daar stappen we om 8:49 uur in de trein en acht minuten later arriveren we al op het NS-station van Leeuwarden.
Langs de Elfstedenfontein, de Avero-toren en over het Wilhelminaplein en de vrijdagmarkt op de Nieuwstad lopen we door Leeuwarden naar de Vrouwenpoortsbrug over de stadsgracht, waar het Elfstedenpad begint.
Door de Prinsentuin en het Vossenpark gaat de route verder via de Tesselschadestraat naar het WTC van Leeuwarden. Langs de WTC-hal lopen we over een smal schelpenpaadje naar de Elfsteden-schaats-hal. Dit paadje loopt over het voormalige spoortracé van Leeuwarden naar Stiens. Als we de schaatshal passeren, komt daar juist een hele grote groep schoolkinderen met hun ouders uit de schaatshal. Kennelijk hebben de ouders op deze tweede stakingsdag van de leerkrachten van het basisonderwijs ervoor gekozen om op deze stakingsdag de kinderen een sportief uitje aan te bieden.

Ritsumasyl en Deinum
Vanaf de Slauerhoffbrug wandelen we langs de Skinkeskâns en het Sylsterrak onder de 'Haak om Leeuwarden' door naar het dorpje Ritsumasyl.
Het is halfbewolkt weer, en op dit moment breekt de zon zowaar enige tijd door de wolken, hetgeen het aangenaam wandelweer maakt.
Daarna steken we het Sylsterrak over, en ten zuiden van Ritsumasyl steken we dan via de fietsers- en voetgangersbrug ook nog het Van Harinxmakanaal over.

Bij de kerk van Deinum

Dan komt het dorp Deinum in zicht, heel herkenbaar aan haar kerk met de 'sipel op' e toer' (ui op de toren). Door enkele woonstraten van Deinum lopen we over het Tsjerkepaed naar de op een terp gebouwde dorpskerk, en daarna verlaten we via de Bûterhoeke Deinum al weer snel.

Blessum en Boksum
Voorbij het Deinumer loonbedrijf verlaten we over de Aldeleane Deinum, om verderop na het oversteken van de onbewaakte overweg van de spoorlijn tussen Leeuwarden en Harlingen verder te gaan over een smal paadje door het veld. Een fietser komt ons over het smalle betonpaadje tegemoet, dus we moeten even het grasland in om hem te laten passeren.
Dit veldpad brengt ons naar de rand van de bebouwde kom van Blessum. We gaan Blessum niet in, maar gaan verder over het Haize Holwerdapad; ook al weer zo'n smal betonpaadje dwars door de weilanden, langs enkele boerderijen. Weiland en betonpad zijn drassig en glibberig, dus we moeten voorzichtig lopend voorwaarts om niet uit te glijden. De harde windvlagen maken het lopen er niet gemakkelijker op om precies op het betonpaadje te blijven, en bovendien staan soms vele meters van het pad geheel onder enkele centimeters water, en moeten we door het drassige veld parallel aan het betonpaadje verder.
Al spoedig komen we aan in Boksum, waar we de terp op gaan, om langs de terpkerk over het Heechpaed het dorp te doorkruisen.

Jellum en Bears
Buiten Boksum gaan we over een betonweg - het Hilaerderpaed - verder in de richting van Hilaard. We moeten tegen de straffe wind op boksen om de vaart er enigszins in te houden. Als we een doorgaande verkeersweg kruisen, slaan we niet af naar Hilaard, maar gaan we in oostelijke richting naar Jellum.
Voorbij de dorpskerk van Jellum slaan we rechtsaf de Bearsterdyk op om naar het dorpje Bears te lopen.
Vlak voordat we Bears bij Uniastate verlaten, vinden we een houten bankje waarop we in de luwte van een schuur kunnen pauzeren. De broodjes en het drinken smaken goed na de eerste vijftien kilometers van vandaag.

It Westerhûs en Fûns
Voorbij de spoorlijn van Mantgum naar Leeuwarden gaat de route verder over een mooi fiets- en wandelpad tussen de weilanden door. Ten noorden van dit pad zien we dan de kloosterboerderij van Nijkleaster midden in de weilanden liggen. Dat is It Westerhûs, waarin we het klooster van Nijkleaster gaan vestigen.
We lopen verder in de richting van het buurtschap Fûns. Nu is het hard werken voor ons, want we moeten pal in de stormachtige wind voorwaarts zien te komen. Dat gaat overigens prima, dus na enige tijd arriveren we in Fûns, waar we even genieten van de luwte tussen de boerderijen aan beide zijden van de weg. Hier komt Beitske van der Meer-Stavenga ons tegemoet op de fiets.

Jorwert en Mantgum
Voorbij Fûns gaat het weer verder, met krachtige tegenwind.
Over de Hesenserreed lopen we verderop langs de ijsbaan naar de dorpskom van Jorwert. De herberg tegenover de Sint-Radboudkerk is helaas gesloten, dus een warm drankje onderweg zit er vandaag niet in.
Als we Jorwert nog maar net hebben verlaten, passeert een achteropkomende auto ons, die verderop blijft staan. Dan blijkt dat het Sietske Visser & Hinne Wagenaar zijn, die ook net Jorwert hebben verlaten. We maken even een praatje met elkaar en dan gaan zij weer rijdend en wij wandelend verder.
Bij Hoxwier verlaten we de Arsumerdyk, om vervolgens over het erf van de boerderij van Hoxwier en daarna een smal betonnen veldpaadje naar Mantgum te lopen.

Aankomst in Mantgum

Bij de dorpskerk van Mantgum gaat de route van het Elfstedenpad verder in zuidelijke richting, maar hier moeten wij de doorgaande route in westelijke richting verlaten, om door te lopen naar het NS-station aan de noordzijde van Mantgum, waar we vanmorgen onze auto hebben geparkeerd.
Vanuit Mantgum rijden we tot slot weer terug naar Feinsum.