Teake Visser exposeert in De Hege Stins

Donderdag 7 maart 2013 

Paint-art van Teake Visser

Van tekenen tot Paint
Tot en met maart 2013 exposeert Teake Visser een aantal van zijn schilderijen in De Hege Stins te Stiens.
Teake Visser, geboren in 1939, is al vanaf zijn jeugd bezig met tekenen. Op de lagere school tekende hij vaak voor klasgenoten, omdat zij tekenen niet leuk vonden. Op de schilderschool in Zwolle, waar hij een opleiding volgde voor management in het schildersvak, werd ook veel getekend. Later tijdens zijn werk in een groot schildersbedrijf raakte het tekenen op de achtergrond, maar het werken met kleur heeft altijd zijn belangstelling gehouden.
Nu Visser gepensioneerd is, heeft hij zijn oude liefde weer opgepakt, namelijk het maken van schilderijen, weliswaar niet met verf, maar met de computer. Teake heeft ontdekt dat hij zijn ideeën heel goed kwijt kan met het computerprogramma 'Paint'.

Kleur in digitale structuur
Zijn digitale schilderijen vallen op door het kleurgebruik en door de digitale structuur. Teake Visser streeft ernaar de vormen van het object terug te brengen naar een paar lijnen of vlakken, die de toeschouwer prikkelen om zelf in te vullen wat men er in ziet.
Visser maakt abstracte en figuratieve schilderijen. De reacties van eerder gehouden exposities stimuleren hem om op deze ingeslagen weg door te gaan.

Paint-art
Teake Visser noemt zijn werk 'Paint-art'. Het zijn digitale schilderijen van 30 bij 30 cm, tot een maximaal formaat van 36 x 57 cm. Zijn foto's worden op dik fotopapier geprint en dan geplakt en ingelijst in een metaalkleurige lijst met een passepartout van 10 cm. Zo ontstaat een schilderij van 50 x 50 cm. Deze schilderijen vallen op door het gebruik van sterke kleuren.

Van Jan Visser tot Yad Vashem

Zaterdag 15 december 2012

Cover van het herdenkingsboek

Sally wordt Jan

Augustus 1942.

Tweede Wereldoorlog in Fryslân.

Het Joodse jongetje Sally Israël Goedel wordt achter op de fiets door een politieagent (plysje Attema) gebracht op de boerderij van het gezin van Halbe & Leeuwkje Osinga-Takoma in Jutrijp.

De familie Osinga neemt deze jonge onderduiker op in hun gezin en vanaf dat moment gaat Sally als de Rotterdamse evacué ‘Jan Visser’ door het leven.

Getuigen van rechtvaardigheid

Over deze gebeurtenis en wat er daarna allemaal gebeurde in het Friese boerengezin en in de jaren daarna, schreef de oudste zoon van dit gezin – Anne Osinga (1935) – het boek ‘Van Jan Visser tot Yad Vashem’. Dat boek kregen we als leden van het Regiocomité Fryslân van de VU-vereniging aangeboden door Hans Capel, tijdens zijn afscheidsdiner in november 2012.

De schrijver Anne Osinga is in Fryslân ook bekend als de voormalige directeur van de ‘Praktijkschool voor de Veehouderij en het Weidebedrijf’ in Oentsjerk.

Osinga wil met zijn boek eraan bijdragen dat wij niet vergeten wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd en wenst dat wij ons sterk maken voor de rechtvaardigheid, waar zijn boek van getuigt.

Bezettingsjaren in het Friese Jutrijp

In het eerste hoofdstuk maken we kennis met de Friese dorpje Jutrijp en in het tweede hoofdstuk met de achtergronden van de familie Osinga.

Hoofdstuk 3 gaat over de Duitse bezetting vanaf 1940 en hoofdstuk 4 over het leven in Fryslân tijdens de bezettingsjaren 1942 tot en met 1945.

In het vijfde hoofdstuk staat het oorlogsgeweld in het tweelingdorp Jutrijp-Hommerts centraal.

Contact verloren

De tweede helft van het boek gaat vanaf hoofdstuk 6 over de jaren na de bevrijding. Sally Israël Goedel zijn ouders zijn in de oorlog vermoord in het Poolse concentratiekamp Sobibor. Jan Goedel wordt met zijn broertje Fred herenigd, en ze groeien beiden verder op bij de dames Baljet in Ede. Sally houdt zijn niet-Joodse voornaam ‘Jan’ en krijgt ‘Baljet’ als nieuwe achternaam. Jan verliest dan het contact met de familie Osinga

Contact hersteld

In de zestiger jaren trouwt Jan Goedel met Farida, die in 1979 werk krijgt bij de gemeente Wageningen, waar Anne Osinga op dat moment wethouder is, aldus hoofdstuk 7. Dat toeval zorgt ervoor dat de familie Osinga via Farida Goedel weer in contact komt met Jan Goedel. Hoofdstuk 8 gaat dieper in op de levensloop van Jan Goedel.

Yad Vashem-onderscheiding

In de negentiger jaren krijgt Jan het gevoel dat hij iets terug moet doen voor zijn Friese gastgezin Osinga. Samen met Farida was Jan op bezoek geweest bij het Israëlische oorlogsmonument ‘Yad Vashem’ in Jeruzalem.

Jan besluit daarna om Halbe & Leeuwkje Osinga voor te dragen voor een eervolle onderscheiding van Yad Vashem, de hoogste onderscheiding die Israël uitreikt, aan mensen die om humanitaire motieven hun eigen leven in de waagschaal stelden om tijdens de Holocaust het leven van Joden te redden.

In hoofdstuk 9 van dit boek wordt met behulp van een groot aantal illustraties beschreven hoe de totstandkoming en de uitreiking in 1998 van deze Israëlische onderscheiding geschiedt. Halbe leeft dan al niet meer, maar op 14 juli 1998 is het zover dat Leeuwkje (Luuk) Osinga-Takoma mag beleven dat Halbe postuum en Leeuwkje zelf bij leven de Yad Vashem-onderscheiding ontvangt, als ‘Rechtvaardige’, die het voortbestaan van de wereld en het geloof in de mensheid waarborgde.

De puzzel is af

Jan Goedel zei in zijn toespraak tijdens de uitreiking van deze Yad Vashem-onderscheiding onder andere het volgende:

• Toen ik mij bewust werd van mijn herkomst, heb ik een innerlijke strijd moeten leveren. Ik ben toen op zoek gegaan naar mijn eigen identiteit.
• Het uitreiken van deze eremedaille is een afsluiting van een bepaalde fase in mijn leven. De puzzel is af.
• Naarmate ik ouder word, raak ik emotioneel sterker betrokken bij het verleden.

Anne Osinga laat ons in zijn herdenkingsboek zien en voelen dat er voortdurend mensen zijn die zoeken naar gerechtigheid, die opkomen voor zwakken en bedreigden, en dat deze mensen dan ook later inzien hoezeer zij afhankelijk zijn geweest van deze rechtvaardigen.

Nijkleaster voorbij transitie

Zaterdag 17 november 2012 

Iepenje my foar Jo goedens, en reitsje my oan < God > Take me as I am

Nij Frysk Kleaster
Op 28 oktober 2012 is de officiële openingshandeling en formele start gevierd van Nijkleaster, het nieuwe protestantse klooster in oprichting, gevestigd in het stille midden van onze provincie Fryslân, in Jorwert. Onze Stifting Nijkleaster werkt bij de oprichting en inrichting van dit nieuwe Friese klooster nauw samen met de kerkelijke gemeente Westerwert en met de afdeling Missionair Werk & Kerkgroei van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), die Nijkleaster heeft aangewezen als één van de Nederlandse pioniersplekken van de Protestantse Kerk.

Dienen
Eerder vanmiddag zijn alle toekomstige en huidige vrijwilligers bijeengekomen in de Voorkerk van de oude dorpskerk van Jorwert. Daar was de gelegenheid om kennis met elkaar te maken en om gezamenlijk ideeën uit te wisselen voor het eerste bestaansjaar van Nijkleaster. Met elkaar hebben de vrijwilligers het hele jaarprogramma doorgenomen en tot verrassing en grote tevredenheid wordt aan het eind van deze vrijwilligersbijeenkomst geconstateerd dat de bezetting voor het komende seizoen, inclusief het Pinksterweekend van 2013, geheel is ingevuld.
Dan is het tijd voor een nieuwe ontmoeting.

Ontmoeten
Even na 16.00 uur arriveren namelijk allen die op bestuurlijk nivo zijn betrokken bij Nijkleaster. Als nieuw bestuur komen we hier vanmiddag bijeen, samen met de oprichtingsbestuurders, met de leden van het Comité van Aanbeveling, met de vertegenwoordigers van de kerkelijke gemeente van Westerwert en met vertegenwoordigers van de afdeling Missionair Werk & Kerkgroei van de PKN.
Voor beide groepen is er bij binnenkomst eerst gelegenheid om met elkaar kennis te maken. Daarna gaan beide groepen gezamenlijk naar de kerkzaal van de Jorwerter kerk om samen te vieren.

Vieren
In de (k)oude dorpskerk komen we bijeen in een sfeer die lijkt op vroegere tijden van middeleeuwse kerken en klooster in Fryslân. Het is koud en het duister valt langzaam in. De Paaskaars die ons is geschonken door de Oud-Katholieke Kerk en de nieuwe stormlamp van Nijkleaster in een nis in de dikke kerkmuur branden, dus de viering kan beginnen, onder leiding van pionierspredikant Hinne Wagenaar.
We zingen in wisselzang 'Iepenje my foar Jo goedens, en reitsje my oan'. Daarna leest de voorganger Psalm 133 en voordat ook uit het Marcus-evangelie wordt gelezen, zingen we de drietalige versies van het Iona-lied 'Nim my, nim my sa't ik bin'. Een stille tijd van rust en inkeer volgt, ter bezinning. Daarna volgt het gezongen Taizé-lied 'Laudate omnes gentes' en eindigen we tussen de gebeden en de zegen met de Friese versie van het gezongen 'Onze Vader', getiteld: 'God fan fier en hein ús Heit'.

Transitie
Na deze viering vertrekken de vrijwilligers en komen allen die bestuurlijk betrokken zijn bij Nijkleaster bijeen in de Voorkerk, de ruimte die speciaal is ingericht door en voor Nijkleaster, als eerste en voorlopige vestigingsplaats van Nijkleaster.
We benoemen dat we nu de transitie doormaken van een beginnende beweging naar een officiële organisatie. Er is al geschoven met functies en structuren. De initiatiefbestuurders gaan nu voor een deel de uitvoering van Nijkleaster ter hand nemen, of starten door in het nieuwe stichtingsbestuur, samen met twee nieuwe stichtingbestuurders, waarvan ik er sinds enkele weken één ben.

Pionierspredikant
We zullen vandaag vooral aandacht besteden aan het verleden, het heden en de toekomst van Nijkleaster. Dominee Hinne Wagenaar begint met een presentatie over het verleden, waarin hij ons meeneemt in de geschiedenis van Nijkleaster van 1988 tot heden. Iedereen die hier vanmiddag met ons bijeen is, heeft en krijgt een plek in die geschiedenis, in grote lijnen als volgt:

• 1988 - Het Amerikaanse initiatief van Holden Village, als ontstaansgrond voor het idee van een nieuw Fries klooster;
• 2005 - Een studiereis naar Iona;
• 2006 - De brainstormsessie in het Karmelklooster te Drachten;
• 2009 - Oprichting van Stifting Nijkleaster;
• 2010 - Een gemeenteavond van Westerwert en Nijkleaster, als start voor een onderzoek om samen verder te gaan;
• 2010 - De eerste presentatie van Nijkleaster in Jorwert;
• 2010 - De landelijke PKN komt overleggen over samenwerking tussen PKN, Nijkleaster en Westerwert;
• 2011 - De eerste vergadering van de Kleasterried, waarin bovenstaande drie partijen participeren;
• 2011 - Het bedrijfsplan voor Nijkleaster is gereed;
• 2012 - De officiële start van de pioniersplek Nijkleaster op 28 oktober 2012 in Jorwert.

Bestuur
Na deze presentatie neemt bestuursvoorzitter Henk Kroes de presentatie over. Hij toont de huidige organisatiestructuur en legt uit hoe de taken, verantwoordelijkeheden en bevoegdheden op dit moment zijn verdeeld. Henk benadrukt dat het een pioniersplek is, hetgeen voor ons allen betekent dat we voortdurend alert zullen zijn en blijven op het continue doorontwikkelen van een goede structuur, communicatie en doeltreffend samenwerken.
Dan volgt een verrassing. Het bestuur biedt aan het echtpaar Hinne Wagenaar & Sietske Visser een nieuw ontworpen vlag aan, met daarop het wit-groene logo van Nijkleaster. Voortaan kan bij activiteiten dus ook de vlag van Nijkleaster wapperen en vinden die activiteiten letterlijk en figuurlijk plaats onder de vlag van Nijkleaster.
Als we de belangrijkste zaken van de transitie van de oude naar de nieuwe structuur hebben besproken,  gaan we met zijn allen naar het dorpscafé aan de andere zijde van de dorpsstraat, waar we tijdens een eenvoudige maaltijd deze mooie dag afsluiten.

Nieuw bestuur van start voor Stifting Nijkleaster

Vrijdag 12 oktober 2012

Het bestuur van Stichting Nijkleaster vergadert in Jorwert

Dromen van een nieuw klooster in Fryslân
Stap voor stap komt de droom van het Friese echtpaar dominee Hinne Wagenaar & Sietske Visser meer uit: de oprichting in Fryslân van een protestants nieuw klooster, genaamd 'Nijkleaster'. Met een initiatiefgroep zijn zij enkele jaren geleden gestart om te onderzoeken of het uitkomen van deze droom haalbaar is. Tot nu toe lijkt dat hoopgevend, immers belangrijke stappen zijn al gezet, want:

• De (stichting) 'Stifting Nijkleaster' is opgericht, de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) heeft dit mooie Friese initiatief aangemerkt en gefinancierd als 'Protestantse Pioniersplek', als welkome vorm van pionieren met nieuwe gemeentevormen;
• Per 1 juli 2012 heeft de Protestantse gemeente Westerwert (van de Friese dorpen Jellum, Bears, Weidum en Jorwert) dominee Hinne Wagenaar aangesteld als predikant voor haar kerkelijke gemeente, tevens pionierspredikant voor het Nijkleaster in oprichting;
• De eerste bestuursleden Romke Lemstra, Hindrik van der Meer, Taeke Posthuma en Hinne Wagenaar van het initiatiefbestuur van de Stifting Nijkleaster hebben hun positie beschikbaar gesteld, om zelf meer operationele activiteiten binnen Nijkleaster te verrichten en om daarmee een aantal nieuwe bestuurders aan te trekken, die het opzetten en het uitbouwen van deze nieuwe kloosterstichting willen gaan besturen;
• De nieuwe bestuursvoorzitter van Nijkleaster is Henk Kroes geworden en ook dominee Jan Henk Hamoen en ik zijn benaderd en geïnstalleerd als bestuurders van de Stifting Nijkleaster;
• De PKN heeft Gerko Last in dienst genomen om zich bezig te houden met Fondsenwerving & Communicatie voor Nijkleaster;
• Er is een Comité van Aanbeveling benoemd, bestaande uit: Geart Benedictus, Jan Bosman, Nynke Dijkstra-Algra, Tjitske Hiemstra, Jeroen Jeroense, Alex Riemersma en Kobus Walsma;
• Een groot aantal overige vrijwilligers zijn al enthousiast aan het werk; en daarmee heeft Nijkleaster in korte tijd al een grote groep actieve mensen achter zich staan.
• De Voorkerk van de eeuwenoude dorpskerk van Jorwert dient eerst als spirituele uitvalsbasis voor Nijkleaster. Voor een nieuw klooster wordt gezocht naar een plek en financiën.
• Op zondag 28 oktober 2012 zal Nijkleaster officieel worden geopend in de dorpskerk van Jorwert, waarin Nijkleaster haar activiteiten aanvangt.

Nijkleaster

Nijkleaster wil een klooster vormen, dat op protestantse leest is geschoeid, waar mensen zich in alle rust kunnen terugtrekken om op adem te komen, en waar mensen elkaar kunnen ontmoeten in liturgie en gesprek, in studie en werk, in plezier en recreatie. 

De doelstelling is om samen nieuwe wegen te zoeken voor het evangelie, en daarmee een aandeel te leveren aan persoonlijke, maatschappelijke en kerkelijke vernieuwing. 

Nijkleaster is in intentie open en oecumenisch, maar protestants van oorsprong. 

Nijkleaster wil wortelen in de eigen Friese cultuur en geschiedenis, en tegelijk open staan voor de wereldwijde oecumene. 

Mannen, vrouwen en kinderen van een diversiteit aan kerken en tradities zijn van harte welkom als medewerker en als gast.

Eerste bestuursvergadering
Vanavond woon ik de eerste stichtingsbestuursvergadering bij in Jorwert. Na een nadere kennismaking spreken we over de lopende verbouw van de Voorkerk van de Jorwerter kerk, waarin Nijkleaster van start zal gaan. We spreken ook over de Huurovereenkomst en de Gebruikersoverenkomst van de kerk, die we huren van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Daarbij komt ook het verzekeringspakket op tafel dat gewenst is bij de aanvang van onze stichtingsactiviteiten. Het nieuwe bestuur zal zich op afzienbare termijn ook gaan richten op een Plan van aanpak voor de toekomst van Nijkleaster op korte, middellange en lange termijn. Tenslotte komt ook de inrichting van het Pioniersplekoverleg ter bespreking op de bestuurstafel.

Nijkleaster op de landelijke televisie
Daarna passeren de nodige voorbereidingen de revue inzake de activiteiten rondom de officiële opening van Nijkleaster op zondag 28 oktober 2012. Op die zondagochtend van 28 oktober zal de IKON op Nederland 2 haar interview over Nijkleaster uitzenden van Annemiek Schrijver met pionierspredikant Hinne Wagenaar.

Eerder was Nijkleaster al te zien in de televisieuitzending van 'Eén Vandaag'.

Afdalen als betekenisvolle beweging

Dinsdag 9 oktober 2012

dr. Gabriël Anthonio

6e Sminialezing 2012
In aansluiting op de Statutaire Ledenvergadering van de Regio Fryslân van de VU-vereniging vindt de Sminialezing 2012 plaats in het Auditorium van Stenden Hogeschool te Leeuwarden. Als Regiocomité Fryslân organiseren we samen met Stenden-lector dr. Gabriël Anthonio en Stenden-onderzoeksdocent dr. Vincent Pieterse namens Stenden Hogeschool en VU-connected dit jaar de openbare 6e Sminialezing, genoemd naar prof. dr. Taede Sminia. De heer Sminia was voorheen rector-magnificus van de Vrije Universiteit Amsterdam en tevens één van de founding fathers van de University Campus Fryslân. Samen met zijn echtgenote woont de heer Sminia deze naar hem genoemde lezing vanavond bij. 

Vincent Pieterse en Gabriël Anthonio
Vanavond wordt de publieke 6e Sminialezing  uitgesproken door dr. Gabriël Anthonio. De heer Anthonio is voorzitter van de Raad van Bestuur van Jeugdhulp Friesland en Lector Leadership & Change Management bij Stenden Hogeschool. Gabriël Anthonio is tevens alumnus van de Vrije Universiteit. 
De avond staat onder leiding van dr. Vincent Pieterse, die na de pauze ook het tweede deel van de avond begeleidt. De heer Pieterse is onderzoeksdocent bij de School of Business van Stenden Hogeschool en daarnaast ook zelfstandig gevestigd Projectmanager. Vincent Pieterse is tevens docent aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Meer dan geld alleen
In de moderne samenleving is stijgen op de maatschappelijke ladder de beweging waar we grote waarde aan hechten. Die verticale lijn zien we terug in zaken als carrière maken, meer geld verdienen, groei van een bedrijf of instelling voor hoger onderwijs. We moeten naar boven, naar een denkbare top van het meer, beter en groter. Maar er is meer dan geld alleen. Want wat gebeurt er als we bewust kiezen voor de weg naar beneden? Als we afdalen naar de ander? 

Afdalen naar de ander
De Sminalezing van vanavond gaat over die tegengestelde, onnatuurlijke beweging: het afdalen. Afdalen is een weg naar beneden. Deze weg naar beneden blijkt bij nader onderzoek, ervaringen en reflecties daarop heel betekenisvol te zijn. Maar afdalen vraagt ook om moed; moed om uit de comfort-zone te stappen en af te dalen naar een andere wereld.  Deze avond biedt de aanwezigen in de zaal een avond van inspiratie, van nieuwe geluiden en een wenkend perspectief. Terwijl de wereld om ons heen zich druk maakt over opstijgen, economische groei en andere verticale zaken, verkent Gabriël Anthonio met ons de tegenovergestelde beweging. Afdalen blijkt een aantal uitdagende perspectieven te bieden. Hij legt uit hoe betekenisvol afdalen kan zijn.

Brede belangstelling 
Als voorzitter van het Friese Regiocomité van de de VU-vereniging heet ik als gastheer om 20.00 uur namens VU-connected en Stenden Hogeschool alle aanwezigen hartelijk welkom. Onder de bijna 80 deelnemers zitten vanavond o.a. vertegenwoordigers van Stenden Hogeschool, Schaaf Bewaking & Beveiliging, Expect Studentenpastoraat, Stichting Nijkleaster, Friesland College, Snoek Hoveniers, Stichting Jabikspaad Fryslân en van diverse kerkelijke gemeenten. Die brede belangstelling geeft aan dat de thematiek van 'het afdalen' diverse doelgroepen wel zeker aanspreekt. Kennelijk zijn velen op zoek naar wegen om de zaken anders aan te pakken, met meer zin en meer betekenis.

Een engel vertelt

"Meneer, u bent een engel".

"Aangenaam, mijn naam is Gabriël".

Enkele uitspraken van Gabriël Anthonio

• Afdalen in onszelf is afdalen naar onze persoonlijke kernwaarden;
• Het gaat vanavond over afdalen als een uitnodigend en wenkend perspectief;
• Ik werk niet met schema's en modellen, maar met verhalen;
• Blijf alsjeblieft dichtbij me in het nu;
• Van mijn zoon heb ik geleerd om af te dalen, afdalen naar zijn wereld. Daarvoor moet ik eerst goed contact hebben met mezelf, in het nu aanwezig zijn en kan ik me vervolgens richten op de ander. Alleen op deze manier kan onze ontmoeting - horizontaal en van aangezicht tot aangezicht - voor beiden betekenisvol zijn
• Mijn zoon is de slijpsteen van mijn ziel;
• En wat doen we vaak: we beveiligen over beveiliging over beveiliging, om maar op te stijgen;
• Veiligheid en wezenlijke verandering ontstaan alleen maar met contact;
• Afdalen is wandelen op de weg naar beneden, in jezelf en naar die Ander;
• Paarden komen in beweging van paarden; en mensen van mensen.

Verhalen vertellen bij kaarslicht
Tussen de verhalen door wijst Anthonio ook op een aantal bronnen, zoals in de filosofie, bij Plato en Aristoteles; bij Emmanuel Levinas zijn gedachtegoed over de Ander en bij Hannah Arendt over alledaags politiek handelen. 
Maar Gabriël Anthonio wijst ook op bijbelverhalen in het Nieuwe Testament, waar we eveneens rijke gedachten en ervaringen vinden over ’afdalen’. Denk bijvoorbeeld aan Johannes 2:12 (NBG-bijbeleditie 1951), waarin we lezen dat Hij (Jezus) afdaalde naar Kafarnaüm. Deze jonge Rabbi uit Nazareth bleef niet op het feest, waar zojuist water in wijn was veranderd, maar Hij daalde met zijn leerlingen af naar één van meest problematische achterstandsgebieden van Palestina: Kafarnaüm.
De verhalen worden door Gabriël Anthonio op indrukwekkende wijze verteld. Het is stil in de zaal; muisstil op de momenten dat hij even stil is. Een uur lang zitten de mensen ademloos in de zaal te luisteren, onder de indruk van wat wordt gezegd en van de wijze waarop het wordt overgedragen.

Verhalen bij de Talking Stick
Maar we luisteren vanavond niet alleen naar een inleiding over dit onderwerp. Na de pauze gaan we kijken en luisteren of het ons die avond ook lukt om af te dalen naar de ander. We ontdekken dan hoe betekenisvol afdalen kan zijn. Vincent Pieterse laat ons met behulp van de zogenoemde ‘talking stick’ van Gabriël ontdekken wat de waarde is van het luisteren naar elkaars verhalen.
Vincent nodigt daartoe de gasten in de zaal uit om hun eigen verhalen met ons allen te delen. In die verhalen dalen we af naar elkaar en we ervaren daarbij hoe betekenisvol afdalen dan kan zijn. Zo ontdekken we vanavond ook de waarde van het luisteren naar elkaar(s verhalen).
Zo luisteren we achtereenvolgens naar heel persoonlijke verhalen van:

• Taede Sminia (VU) over een Turkse studente;
• Kobus Walsma (Regiocomité Fryslân) over Rembrandts schilderij van 'De Verloren Zoon' in de Hermitage van Sint-Petersburg;
• Sietske Visser (Nijkleaster) over haar verblijf in Kameroen;
• Henk Kroes (Nijkleaster) over zijn fietstocht naar en door Afrika;
• Jan Willem Meinsma (VU-vereniging & Windesheim) over emoties bij de opleiding Journalistiek.

En zoals dat zo vaak gaat, lokken verhalen nieuwe verhalen uit. Als de eerste vijf verhalen van bovengenoemden zijn verteld, komen er nòg eens twee gasten uit de zaal naar het podium, en ook zij vertellen hún verhaal.

Voortaan zijn jullie Mijn vrienden
En dan is het de hoogste tijd voor Vincent Pieterse om ook het tweede gedeelte van deze avond af te sluiten. Het is later geworden dan gepland, en nog hebben velen het gevoel dat deze waardevolle ervaring nog wel even langer had mogen duren. Maar het is zo genoeg en het was goed.
Ik mag de avond als gastheer afsluiten met enkele woorden van waardering en dank aan het echtpaar Sminia, aan de beide sprekers Anthonio en Pieterse, aan de deelnemers van de talking stick-sessie en aan alle aanwezigen in de zaal. 
Als vrienden verlaten we de zaal, geïnspireerd door verhalen, onder de indruk van alle vertellers, en met 'afdalen' als uitnodigend en wenkend perspectief.

De kerk voorbij?

Zondag 5 februari 2012

Cover van de essay-bundel "De kerk voorbij?'

Kerk en religie

Pogingen om de zin van kerk en religie duidelijk te maken, botsen maar al te vaak op Gods goede boodschap voor de mensen, die een boodschap is van bevrijding, verlossing en perspectief. Steeds meer mensen hebben dan ook de neiging om de kerk als instituut achter zich te laten. Maar dat wil niet zeggen dat de mens zijn gevoeligheid voor het religieuze is kwijtgeraakt, integendeel. De belangstelling voor religie en zingeving is groter dan ooit tevoren.

22 essays

Onder redactie van Rinus van Warven verscheen in 1996 het boek ‘De kerk voorbij?”. Van Warven nodigde 22 auteurs uit om ieder in een essay hun visie te geven op de betekenis van de kerk van de toekomst en van een eigentijdse religie in een steeds mondialer en pluriformer wordende samenleving. Het resultaat is deze bundel met 22 essays over geloven en over de kerk, waarin de schrijvers getuigen van hun hoop, hun kritiek en hun geloof in de spirituele belangstelling van de negentiger jaren. Als een rode draad loopt door deze essays de twijfel of het met de georganiseerde kerken nog wel verder gaat. Een andere rode draad is de ervaring van mysterie, de behoefte naar een 'holisme', een spirituele kijk op leven en samenleven.

Hoop, verlegenheid, weemoed, verlangen en kritiek

Als je kennis wilt maken met het gedachtegoed van Nederlanders die op een eigenzinnige manier hun beleving van hun hoop beleven en beschrijven, vind je in dit boek boeiende overwegingen met een autobiografische inslag van de auteurs. Het zijn 22 essays geworden van hoop en verlegenheid, van weemoed, maar ook van verlangen. De auteurs getuigen van de hoop die in hen is, maar ze schuwen ook de kritiek niet. Voortdurend gaat het om de vraag hoe geloofwaardig de ‘goede boodschap’ voor ons is.

Geloof in de toekomst

• Hans Bouma (dichter-dominee) schijft over de ‘Toekomst voor de kerk’: het fragmenterende denken verscherpt onze kijk op bepaalde aspecten van de werkelijkheid, maar we hebben dit model verabsoluteerd. Wat één van de denkwegen had moeten zijn, is de enige weg geworden; een weg die doodloopt.
• Herman Wiersinga (theoloog-auteur) bekritiseert in ‘Een kerk die achteruitgaat’ de remmende factor van een te weinig kritische instelling en de desinteresse in de geloofsformulering: ‘Het taalgebruik speelt een centrale rol voor de toekomst van de kerken, juist wanneer het hun spirituele invloed betreft.’

Geloof in ontmoeting

• Henk Abma (theoloog, docent, journalist) zoekt het in ‘De kerk, het zout en de krenten’ in ruimte voor kerken, die georganiseerd zijn als een open huis, als een plek voor oriëntatie en bezinning; met thematische vieringen, lezingen, concerten en kleinere exposities verdeeld over vaste zondagen.
• Gilbert Baudet (pastor-predikant) schrijft in ‘De toekomst van de kerk in het derde millennium’ dat God zelf ter discussie staat op de drempel van het derde millennium en dat God niet meer vanzelfsprekend samenvalt met het bestaan van de kerk.
• Jos Brink (cabaretier, pastor en voorganger) schrijft in ‘Omzien en vooruitkijken’ dat een kerk als organisatie heel dienstig in functioneren kan zijn; een richtinggevende geloofsgemeenschap, waar je je aan elkaar kunt slijpen, aan elkaar kunt warmen en bij elkaar structuur kunt aanbrengen.

Geloof in de kerk

• Arne Jonges (theoloog in jeugdwerk en onderwijs) schrijft ‘Een nomade in een doorzonwoning’. Over het protestantisme en de katholiciteit schrijft hij dat we zeer wel een verbondenheid in Christus kunnen hebben, terwijl daarover dogmatische verschillen bestaan.
• Frans Brinkman (predikant-redacteur) schrijft in ‘Een kerk die geen kerk is’: ‘De rekenende burger heeft geen behoefte meer aan georganiseerd beraad (zoals in kerken plaatsvindt)’.

Geloof in de samenleving

• Ab Harrewijn (bedrijfspastor en destijds partijvoorzitter van Groen Links) schrijft over ‘Vrijplaatsen van medemenselijkheid’. Daarin schetst hij de moderne kerk van de toekomst als een kerkelijke gemeente in de vorm van kleinere groepen van op elkaar betrokken mensen zonder volle hoorzalen en zonder een strikte liturgie.
• Herman Noordeloos (socioloog-theoloog en publicist) kiest in ‘Krachteloos of zoutend zout?’ voor kerken en christenen die vanuit hun traditie bewust proberen om de ambivalentie van de moderniteit te verminderen in de richting van rechtvaardigheid en duurzaamheid.

Geloof in oecumene

• Erik Kampes (dramadocent en trainer) geeft in ‘Gebeurt het in de kerk of is het met de kerk gebeurd?’ aan dat de kerkelijke gemeente moet leren denken in termen van mobiel en flexibel zijn en dat in die flexibilisering de vooruitgang zit.
• Kor Schippers (emeritus-hoogleraar Praktische Theologie) schrijft in ‘Oecumene: nachtmerrie en droom’ dat de heftigheid van de strijd alleen maar lijkt te bevestigen dat het streven naar een verenigde kerk tot de verouderde idealen behoort; er heerst in onze samenleving namelijk een ongekende heterogeniteit.
• Afra Wamsteker (werkte aan de totstandkoming van een gezamenlijke bovenplaatselijke organisatie voor Samen-op-Weg-kerken) zoekt het in ‘Werp uw brood uit op het water…’ in netwerken tussen mensen in gemeenten, in netwerken tussen gemeenten onderling en in netwerkvorming met behulp van nieuwe media.

Geloof in de Nieuwe Tijd

• Aleid Schilder (klinisch psychologe-geestelijk verzorger) in ‘Kan de kerk vooruit met de Nieuwe Tijd?’: “Pas door innerlijke vrede te laten ontstaan, via aanvaarding, begrip en vergeving van hoe en wie jij bent, komen we bij de liefde die deze wereld zo nodig heeft.”
• Jacob Slavenburg (cultuurhistoricus) stelt in ‘Van kerk naar gemeenschap’: “Vrijheid is iets van binnen, niet van buiten.”
• Hans Stolp (pastor-publicist) is in ‘De aanstaande ommekeer’ hoopvol gestemd, waar hij schrijft dat het geloof in Christus gelukkig niet afhangt van de mens, maar dat Christus Zèlf het geloof teweeg brengt.

Geloof in de stad

• Constand de Jonge (diaconaal consulent) beweert in ‘Heeft de kerk nog toekomst’ dat er voor de kerk alleen nog toekomst is als die zich bezig houdt met hetgeen er in de samenleving speelt, dus werkend als diaconale gemeente.
• Hans Visser (indertijd coördinator van de Rotterdamse Pauluskerk) wijst erop in ‘Kerk-zijn in de duale stad’ dat een kerk bestaat uit mensen die geloven in het ideaal van de door God gewenste samenleving; naar het Samaritaanse model, waarin God wordt gediend in de medemens die op onze weg komt.

Geloof in vrede

• Jan ter Laak (priester-omroeppastor) schrijft in ‘Dialoog als sleutelconcept’ dat hij bij de jongere generatie een welwillende neutraliteit ziet; zij hebben blijkbaar minder behoefte aan een strijdvaardig verzet tegen de kerk.

Geloof in stilte

• Eric Verseput (pastoraal werker) geeft in ‘De stilte die nooit verveelt’ aan dat het hem opvalt dat er steeds meer wordt gecommuniceerd, maar dat de kwaliteit van de inhoud niet toeneemt. En andere duidelijke taal van zijn zijde: “Voor wie er niets van wil weten, valt er ook niets te weten’.

Geloof in communicatie

• Anne van der Meiden (theoloog en communicatie-adviseur) wijst er in ‘De kerk die ‘bij’ is gaat ‘voor(t)’ op dat mensen andere vormen van kerk-zijn prefereren en dat zij geen behoefte hebben aan kerkelijke sancties op die andere vormen. Voor hem blijft keihard overeind dat kerken iets te bieden hebben aan de mensen.
• Rinus van Warven (predikant en radiopresentator) geeft aan in ‘De kerk is dood, leve de kerk!’ dat de toekomst van de kerk, van de religie en van de theologie ligt in de groter wordende roep om zingeving en dat er zeker wel een kerk van de toekomst denkbaar is die zicht biedt op humaniteit.

Geloof in geloven

• André Lascaris (dominicaan-docent) schrijft in ‘De toekomst van mijn geloven’ dat geloven voor hem een weg zoeken is in de wirwar van het leven nu. Volgens hem moeten we onze angst overwinnen door ons over te geven in vertrouwen in de liefde en in de God die liefde is en die geeft om mensen.

Spiritualiteit werkt

Zondag 8 januari 2012

Omslag van het boek: Spiritualiteit werkt

Verjaardagskado
Van onze kinderen kreeg ik vorig jaar voor mijn verjaardag onder andere het boek 'Spiritualiteit werkt', geschreven onder redactie van Eelco van den Dool en Cors Visser. Eén van mijn collega's van Stenden Hogeschool - Jack Crielaard - is medeauteur van dit boek, dat in het jaar 2009 is uitgegeven.

Spiritualiteit op de werkvloer
Spiritualiteit is momenteel in, ook op de werkvloer. Zo zijn er bijvoorbeeld bedrijven met gebedsgroepen, er wordt veel over spiritualiteit geschreven en gelezen en er bestaat een groot aantal cursussen over spiritualiteit.  Deze hedendaagse ontwikkeling roept oude en nieuwe vragen op, ook onder christenen. Enkele van die vragen en hun uitwerking komen aan de orde in dit boek van ForumC, een organisatie die een bijdrage wil leveren aan dienstbare en zichtbare christenen in de wetenschap, op het werk en elders in de samenleving. De actuele ontwikkelingen roepen allereerst een hele nuchtere vraag op: Werkt spiritualiteit? Dat is voor ondernemers en/of leidinggevenden in bedrijven en organisaties een belangrijke vraag, want uit onderzoek blijkt dat spiritualiteit wel werkt. Het auteursteam is het over één ding eens: dat het verleden en het heden volop inspiratie bieden om als missionair christen ook op de werkvloer aanwezig te zijn en om de dialoog aan te gaan, vanuit een houding van respect.

Geleefd geloof
Dit boek beschrijft in welke gevallen die werking van spiritualiteit positief en/of negatief is. Is het beter voor de winst of voor het milieu? Of voor het personeel? En hoe kun je als christen geloven & werken combineren?
Daarnaast is er in dit boek ook aandacht geschonken aan de meer normatieve vragen, zoals: Mag je wel spiritualiteit en werk mengen en zo ja op welke manier? En is er vanuit het christelijk geloof met betrekking tot spiritualiteit een bepaalde houding aan te bevelen? Bij spiritualiteit gaat het namelijk om 'geleefd geloof'. Spiritualiteit is een deel van je religie. We maken onderscheid tussen spiritualiteit, religie en levensbeschouwing. Spiritualiteit werkt als we onze ervaringen verbinden met God, als ze onze handel en wandel (ook op het werk) beïnvloeden.

Indeling van het boek
Het boek begint in hoofdstuk 1 met het verslag van een rondetafelgesprek, waaruit blijkt dat mensen hun werkervaringen wel degelijk in verbinding met God weten te brengen. De volgende drie hoofdstukken (2 t/m 4) gaan dan over wat spiritualiteit toevoegt aan de output van een bedrijf; over de vraag hoe spiritualiteit werkt. De laatste vier hoofdstukken 5 t/m 8 gaan over het feit dat spiritualiteit meer is dan een momentopname; dat het een voortdurende zoektocht is naar hoe spiritualiteit vruchtbaar kan worden gemaakt voor onze dagelijkse (werk)praktijk.
Beide boekdelen bevatten een Intermezzo:
- De eerste is van Eddy de Pender, over 'Werk van Bron tot bron': Neem je eigen integriteit serieus en Geef meer dan je ontvangt;
- De tweede is van Leo Andringa, over Focolare en de economie van gemeenschap': 750 bedrijven die hun winst delen met de armen!

Passie en geleefd geloof
Gerben Bast schrijft in zijn verslag van het rondetafelgesprek onder andere het volgende:
- Spiritualiteit is mooi te omschrijven als 'geleefde waarden';
- Bij spiritualiteit gaat het altijd om de verbinding met de werkelijkheid. Het gaat dus om 'geleefd geloof';
- Je persoonlijke spiritualiteit is niet alleen iets voor je privéleven, maar het moet zich ook uiten in houding en gedrag.

Spiritualiteit werkt conservatief
Het tweede hoofdstuk, over de uitkomsten van een empirisch onderzoek naar de effecten van spiritualiteit, waarin Jack Crielaard en Cors Visser allerlei factoren - waaronder spiritualiteit - in kaart brengen, die sociale innovatie in bedrijven bevorderen.
Jack Crielaard en Cors Visser:
- Het blijkt dat spiritualiteit conservatief werkt;
- Spirituele mensen zijn meer gericht op winst en kwaliteit, hebben minder oog voor de omgeving, zijn minder gericht op veranderingen (innovaties). Alleen als er een bedreigende omgeving is, zijn mensen spiritueler.

Islam en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Voor ondernemers met een islamitische achtergrond doet hun geloof ertoe. Hun normen en waarden blijken behoorlijk overeen te komen met onze drijfveren voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Corrie Mazereeuw beschrijft in dit derde hoofdstuk in hoeverre principes van islamitische spiritualiteit verenigbaar zijn met de heersende arbeidsprincipes in Nederland.
Corrie Mazereeuw:
- De islam geeft duidelijke richtlijnen ten aanzien van het ethische kader voor het bedrijfsleven;
- Naast de kernwaarden van gelijkheid en rechtvaardigheid bestaat er binnen de islam een drietal deugden die van groot belang worden geacht voor het zakenleven, namelijk mildheid, dienstbaarheid en godvrezendheid;
- Binnen de islam is er geen centrale autoriteit, waardoor er relatief veel ruimte is voor verschil in interpretatie; er is ook volop ruimte voor verschil in de sociale sfeer;
- Islamitische ondernemers en managers achten het van groot belang om bij te dragen aan sociale projecten; met name binnen de eigen gemeenschap, aangezien de islam solidariteit onder moslims beklemtoont.

Hedendaagse spiritualiteit in het werk
In hoofdstuk vier beschrijft Eelco van den Dool technieken en trainingen op het gebied van 'werk en spiritualiteit'. Aan de hand van drie praktijkvoorbeelden over 'bedrijfsopstellingen', 'bedrijfsreading' en de 'inspiratievilla' kenschetst hij de hedendaagse spiritualiteit in bedrijven. Daarna laat hij zien dat sensitiviteit voor zingeving de christelijke traditie veel kansen biedt.
Eelco van den Dool:
- Familie- en gezinsrelaties worden in toenemende mate rondom arbeidsrelaties georganiseerd;
- Keuzes op het gebied van spiritualiteit worden gebaseerd op de eigen verlangens, wensen en ervaringen;
- Je manier van denken bepaalt je realiteit;
- Hedendaagse spirituele zoekers zijn meer dan gemiddeld sociaal en politiek geëngageerd en ook meer actie- en offerbereid dan de gemiddelde kerkganger of niet-religieus geïnteresseerde;
- Iedereen heeft een goede plek nodig om te kunnen functioneren (bedrijfsopstelling);
- Spirituele diagnose gaat vaak gepaard met een psychologisch advies, bijvoorbeeld in de vorm van een coachingtraject (bedrijfsreading);
- Wat productief is, is een moedige en creatieve actualisering van de christelijke traditie naar de werksituatie; een actualisering/vertaalslag die aansluit op de thema's waar werknemer & werkgever vandaag mee zitten.

Spiritualiteit werkt door de eeuwen heen
Eelco van den Dool laat zien hoe spiritualiteit ons werk en ons denken over werk beïnvloedt. Hij schetst de huidige ontwikkelingen in een historische context.
Eelco van den Dool:
- De Joodse religieuze wetten verbinden werken en economie nadrukkelijk aan sociale rechtvaardigheid;
- Het werk dat mensen in organisaties verrichten, moet allereerst hun humaniteit bevorderen;
- Gezag in de organisatie berust bij degenen die op een bepaald gebied geestelijk gezien het verst in hun ontwikkeling zijn;
- Organisaties waarbinnen medewerkers mogelijkheden hebben voor zelfactualisering, zullen maximaal gemotiveerde medewerkers krijgen;
- Werken kan levensvervullend zijn;
- Leiderschap kan het beste worden toevertrouwd aan mensen die 'rijp van karakter' zijn en die vanuit een dienstbare en stimulerende houding de zielen van mensen kunnen zien en begrijpen;
- Zeker bij belangrijke beslissingen is het zaak dat een leidinggevende breed consulteert en - luisterend en invoelend - zelf een beslissing neemt;
- Alleen vanuit een diep besef van de eigen 'essentie' kan een organisatie in de alledaagse fundamentele onbestendigheid tot effectieve actie komen.

Speelruimte
In hoofdstuk 6 pleit Michel de Ronde ervoor om spiritualiteit onderdeel te laten zijn van de zingeving van werk en van de speelruimte binnen het werk. De verhouding tussen 'willen' & 'moeten' in het werk en de rol die spiritualiteit in het omgaan met dat verschil speelt, wordt hierin nader verkend.
Michel de Ronde:
- In de scheppende, spelende omgang met de spanning tussen willen & moeten is de voldoening in het werk te vinden.

Management vanuit christelijke spiritualiteit
Tom van den Belt beschrijft in het zevende hoofdstuk hoe hij zelf omgaat met spiritualiteit. Daarbij schenkt hij aandacht aan:
- het doel van het leidinggeven: Vrede van Christus bevorderen in de gemeenschap van de organisatie door een afhankelijke houding naar God;
- de houding van de manager naar de medewerkers: Naastenliefde blijkt uit barmhartigheid, uit het bijzonder aandacht schenken aan diegenen die zwak zijn, die extra steun en hulp nodig hebben.
Hij sluit af met een aantal aanwijzingen voor een christelijke manager, bijvoorbeeld deze: Zie alle collega's zoals God hen ziet, en handel daarnaar.

Lente
Theoloog-econoom Jan Jorrit Hasselaar schrijft in het achtste hoofdstuk over een manier om als christen spiritualiteit en religie in het werk, op de werkvloer, te brengen. Daar gaat het om deugden, maar ook over samen hard werken om zowel het eigen als het algemeen belang te dienen.
Jan Jorrit Hasselaar:
- Spiritualiteit op de werkvloer heeft als partner een eigentijdse religie nodig; doorgaans zijn spiritualiteit en religie twee partners in de zoektocht naar God;
- Niet de religie, maar het atheïsme lijkt zijn langste tijd te hebben gehad;
- Afkijken, nadoen en oefenen speelt in de vorming van de deugden een grote rol;
- Deugden vragen om een blijvende vorming.

Tussen hypocrisie en instrumentalisering
In dit laatste hoofdstuk komen de beide redacteurs met een terugblik.
Ze waarschuwen er voor geloof, religie of spiritualiteit niet tot instrument te maken.
Spiritualiteit moet namelijk 'geleefd geloof' zijn. 
Dan werkt spiritualiteit!

Want een Kind is ons geboren

Zondag 25 december 2011 – Kerstfeest

Een ontloken roos en drie lelies bij de viertafel van Kerst in De Hege Stins

Twee Kerstvieringen

Twee Kerstdiensten hebben we vanmorgen in De Hege Stins van Stiens. Dominee Jaap Overeem is voorganger van beide kerkdiensten. De beide ochtenddiensten hebben echter een verschillende inhoud. De tweede dienst die aanvangt om 10.30 uur gaat over het Bijbelboek Johannes 1, terwijl de eerste kerkdienst die wij vanaf 8.45 uur bijwonen, gaat over Immanuël. Of eigenlijk gaat het vanmorgen over vijf verwijzingen, vijf aanduidingen, vijf namen die zijn gegeven aan Jezus Christus, de Zoon van God, voor wie wij vandaag het geboortefeest vieren. Han Giesing is de organist en Geertje Sijtsema en Wietske Visser zijn de koperblazers die de muzikale begeleiding en de instrumentale muziekstukken verzorgen.

Immanuël

Wij richten ons dus in de eerste kerkdienst op Immanuël. Wie is Immanuël? En wat zegt de Bijbel over Immanuël? Om daarover iets te vertellen, heeft dominee Overeem ervoor gekozen om Gezang 125 de rode draad van deze kerkdienst te laten zijn. De kerkdienst is ingedeeld in meerdere delen. In elk deel staat een vers van Gezang 125 centraal. In elk vers wordt in de eerste regel met steeds een nieuwe naam verwezen naar Immanuël; en wel als volgt:
- Vers 1: Immanuël;

- Vers 2: wortel Isaï;

- Vers 3: Oriënt;

- Vers 4: sleutel Davids;

- Vers 5: onze Heerser.

Oude Testament verwijst naar Nieuwe Testament
Vijf maal zingen we een vers van Gezang 125. Elke keer volgen dan enkele schriftlezingen vanuit de Bijbelboeken Jesaja, Samuël, Deuteronomium, Jesaja en Maleachi naar de geboorteverhalen van Jezus in de Bijbelboeken Mattheüs en Lukas in het Nieuwe Testament, waarin je ziet dat in het Oude Testament steeds al wordt verwezen naar de geboorte van dit Koningskind van het Nieuwe Testament. Aansluitend op de schriftlezingen van lector Piet Smit zingen we steeds een lied, waarna dominee Jaap Overeem een korte uitleg geeft over de aan de dan orde zijnde naam van Jezus. Zo zie je maar weer: (de geboorte van) Jezus komt niet zomaar uit de lucht vallen.

Licht en donker

Op het liturgisch centrum van De Hege Stins staat de viertafel. Elke Adventsweek hebben we een extra kaars aangestoken. Vandaag branden alle kaarsen. Teken dat het Kerstfeest is. Het Licht heeft vandaag het donker overwonnen.

Maar ….. er staat nog iets tussen ons en de viertafel in: vier vazen met vier bloemen. Het zijn drie lelies en één roos.

Bij de bloemen vóór de viertafel vertelt dominee Overeem ons over driemaal donker en eenmaal licht. In de afgelopen week zijn twee oudere gemeenteleden op een gezegende leeftijd overleden en één baby is in onze gemeente afgelopen week dood geboren. Driemaal intens verdriet, driemaal donker. Maar die ene rode, ontloken roos geeft licht, want er is ook een baby geboren in het gezin van Jacob en Christina van der Meulen. Vreugde in dit gezin. Zo dicht staan leven en dood, ofwel licht en donker dicht bij elkaar.

Een geboorte is niet meer te stuiten

Zo is het ook met de geboorte van Jezus Christus. Zoals het Oude Testament al vooruitwijst naar het Nieuwe Testament, wijst ook de geboorte van Jezus al vooruit naar het latere lijden en sterven van Jezus. Zo wijst Kerstfeest al vooruit naar Pasen en Pasen naar Pinksteren. Maar vandaag is het Kerstfeest, ‘want’ – om met de woorden van de dichter Gerrit Achterberg te spreken – ‘een geboorte is niet meer te stuiten; hoe ook de wolf verslindt het lam.’

Nijkleaster

Zaterdag 9 juli 2011

In april van dit jaar kreeg ik van dominee Hinne Wagenaar de brochure 'Nijkleaster'. Wagenaar en zijn echtgenote Sietske Visser zijn de initiatiefnemers van het project Nijkleaster, dat beoogt een kerkelijk centrum gestalte te geven in de Friese burgerlijke gemeente Littenseradiel, in de kerkelijke gemeente Westerwert, in de omgeving van de dorpen Bears, Jellum, Jorwerd en Weidum. Na hun studie in de Verenigde Staten, hun activiteiten in de geloofsgemeenschap van Holden Village, hun eerst werkervaring in Arnhem, hun uitzending naar de Presbyteriaanse Kerk in Kameroen en hun kennismaking met de gemeenschap van Iona, onstond het plan om in Fryslân een bijzonder kerkelijk centrum te realiseren. Daartoe werd de 'Stifting Nijkleaster' opgericht in het jaar 2009.

Deze brochure biedt teksten en beelden, die proberen te verbeelden waar het deze stichting om gaat bij de planvorming omtrent dit nieuwe, eigentijdse, in oprichting zijnde klooster. De brochure bevat impressies, bezinningsteksten, achtergronden en praktische informatie om als een soort collage en tweetalig - in het Fries en in het Nederlands - duidelijk te maken wat die droom van het Nijkleaster inhoudt.

Doel van dit Nijkleaster is dat mensen zich hier kunnen terugtrekken om te bezinnen en om weer op adem te komen. Het wordt een plaats waar bezoekers elkaar kunnen ontmoeten in liturgie, in gesprek, in studie en werk, in plezier en recreatie. Het wordt een klooster in nieuwe stijl, wel gebonden aan de plaatselijke kerkelijke gemeente, maar open voor iedereen en het kent geen vaste bewoners. Het moet als het ware een dijk vormen tegen het lawaai en de drukte van vandaag de dag. Hier gaat het om onthaasting en mindfullness, om aandacht voor God, voor mens en natuur en om tijd voor jezelf.

In Nijkleaster wil men bewust omgaan met de Friese taal, cultuur en geschiedenis, met kerkelijk en anderszins spiritueel aandacht voor liturgie, taal, cultuur, geschiedenis, muziek, poëzie en politieke strijd.

Westerwert is de naam van een middeleeuws vrouwenklooster dat in de periode tussen 1326-1505 in dit gebied bestond. Nijkleaster zal ook de plaats worden om het kloosterleven te ervaren. Hier kun je stilte zoeken, bezinnen, leren en studeren en meedoen aan de gang door de dag en de week, in maaltijden, gebeden, werk en studie, in inhoudelijke programma's en in ontspanning.

De dagelijkse wandeling maakt deel uit van het dagprogramma. Nijkleaster komt te liggen aan het Jabikspaad, het Fries-Overijsselse pelgrimspad van Sint-Jacobiparochie naar Hasselt. Nijkleaster wordt een pleisterplaats voor pelgrims die over het Jabikspaad dit nieuwe klooster passeren.

Van een deel van de verzameling kloostermoppen van wijlen Loadewyk Damsma wil men hier ook een monument maken, dat de naam "Alde Friezen" krijgt, genoemd naar de Friese naam voor 'kloostermoppen', de stenen waarvan in onze regio in de Middeleeuwen kerken en kloosters werden gebouwd. Dit kloostermoppenmonument gaat de verbinding verbeelden met de kerken en kloosters van onze Friese voorouders en met de Friezen die ons zijn voorgegaan door de eeuwen heen. Het zal dan het tweede kloostermoppenmonument van de stenencollectie van Damsma worden, in navolging van de 'Jinsumer Moeting', het pelgrimsmonument in het Friese Jirnsum, langs de route van het Jabikspaad.

Afscheidsdiner voor NBG-bestuurder in Santpoort-Zuid

Vrijdag 15 april 2011

Aansluitend op de bestuursvergadering in het kantoor van het Nederlands Bijbelgenootschap, komen we als bestuur en managementteam van het NBG bijeen in Restaurant Boschbeek in Santpoort-Zuid. Vanavond nemen we hier afscheid van dr. Hans Snoek, onze medebestuurder van de vereniging Het Nederlands Bijbelgenootschap. Hans trad in 2001 toe tot het toenmalig vernieuwde verenigingbestuur, ín 'het jaar van de bestuurlijke vernieuwing'. Nu - tien jaar later - is het na twee volledige zittingstermijnen van vijf jaar tijd geworden om afscheid te nemen van ons bestuur.

Samen met Hans' echtgenote benutten we deze informele setting om tijdens een goede maaltijd met elkaar terug te blikken op tien jaar bestuurswerk ten behoeve van tien jaar bijbelwerk, waar het uiteindelijk allemaal om draait. Bestuursvoorzitter Henk van de Graaf en NBG-directeur CeesJan Visser memoreren in hun afscheidsspeeches de expertise en het bestuurlijk inzicht van de kosmopoliet Hans Snoek; zijn bijdrage, die wij allen zo bijzonder hebben gewaardeerd. Hans mag ook met een gerust hart afscheid nemen van zijn bestuurszetel, in een periode waarin het Nederlands Bijbelgenootschap zich als een robuuste organisatie van ruim 2.000 vrijwilligers en zo'n 50 betaalde medewerkers met hart, ziel en heil inzet voor het bijbelwerk wereldwijd. Grote dank vanavond vooral ook aan Hans, voor zijn prima bijdrage aan dat goede werk.

UBS Area Board Meeting in Haarlem

Dinsdag 12 april 2011

Het Nederlands Bijbelgenootschap is aangesloten bij de UBS, United Bible Societies, de wereldwijde koepel van alle nationale bijbelgenootschappen. De UBS wordt bestuurd door een Global Board, waarvan ook de directeur van het Nederlands Bijbelgenootschap CeesJan Visser deel uitmaakt. De recent aangetreden General Secretary van de UBS is Mike Perreau, waarmee wij als bestuursleden van het NBG op 24 februari 2011 kennis hebben gemaakt.

In Europees verband heeft de UBS een zogenoemde 'UBS Area Board', die periodiek bijeenkomt om voor en vanuit haar Europees werkgebied tot afstemming te komen op het gebied van ieders bijbelwerk voor wat betreft bijvoorbeeld vertalen en distribueren. Deze week vergaderen de Finance Committee en de Area Board in het kantoor van het NBG te Haarlem.

Vanavond zijn we als bestuurders van het NBG uitgenodigd om kennis te maken met de Europese leden van de UBS Area Board, tijdens een diner in De Kleine Gouverneur van het Ambassador Hotel te Haarlem. Voor deze bijeenkomst zijn ook twee externe gasten uitgenodigd, die tussen de dinergangen door een speech verzorgen met betrekking tot hun werk in relatie tot nationaal en internationaal bijbelwerk in de samenwerking met het NBG.

Eerste spreker is Hugo van Woerden, Managing Director van Jongbloed, het grafisch bedrijf en de uitgeverij voor Bijbels en ander christelijke boeken, tevens winnaar van de Friese Onderneming van het Jaar 2010. Van Woerden spreekt over de actuele trends op het gebied van drukken, uitgeven en verspreiden van Bijbels en bijbelse literatuur. Tweede spreker is Haaije Feenstra, vroeger directeur van het NBG, tegenwoordig Directeur van de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Feenstra spreekt over de recente ontwikkelingen binnen dit werkverband van de PKN, waarbij hij specifiek aandacht besteedt aan de missionaire taak, waaraan de Protestantse Kerk in Nederland momenteel zo goed mogelijk invulling geeft. Met name op het gebied van 'Kerk in Actie' wordt met het NBG nauw samengewerkt.

Afscheidssymposium voor Hans Otting

Woensdag 17 november 2010

Wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd gaat onze gewaardeerde collega dr. Hans Otting zijn en onze hogeschool na een werkverband van 24 jaar verlaten. Om Hans te bedanken voor het vele en goede werk binnen Stenden hogeschool en bij al haar rechtsvoorgangers, wordt hem vandaag een welverdiend afscheidssymposium met aansluitende receptie aangeboden. Deze bijeenkomst heeft tevens een hoog reüniegehalte, aangezien ook oud-collega's gehoor hebben gegeven aan de uitnodiging om samen met Hans terug te blikken op zijn belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van het onderwijs van onze hogeschoolopleidingen.

Het welkomstwoord en de algemene inleiding op dit symposium wordt verzorgd door één van onze ex-collega's: drs. Joris Paulussen, momenteel werkzaam als beleidsadviseur bij de HBO-raad te Den Haag. Het afscheidssymposium van vanmiddag heeft als titel: "Passie voor Probleem Gestuurd Onderwijs" (PGO).

Keynote speaker vanmiddag is professor dr. Wim Gijselaers, hoogleraar bij de "Department of Educational Development & Educational Research" van de "Faculty of Economics and Business Administration" van de "Maastricht University". Zijn lezing is getiteld: "Na het luwen van de storm: Nieuwe kansen voor PGO". Gijselaers geeft toe dat onderzoeksresultaten over pgo je nooit zullen overtuigen van het feit dat pgo de beste manier van leren is, maar wel is door onderzoek aangetoond dat de met pgo opgeleide studenten significant hoger scoren op bijvoorbeeld cognitieve, sociale en beroepsgerichte aspecten van beroepsmatig handelen. In zijn lezing komt hij tot een verdieping van de volgende 5 lessen met betrekking tot pgo:

1. Leadership;

2. Reform requires true understanding ("You have to live the innovation");

3. Change is constrained in many ways;

4. Faculty Development;

5. Culture drives innovation.

Gijselaers noemt nog eens wat velen van ons wel weten: "Hans Otting heeft ons geleerd te reflecteren op hoe wij onderwijs geven; zijn dataverzameling is daartoe van onschatbare waarde".

Tweede spreker is onze Stenden-collega drs. Wichard Zwaal, onderzoeker en docent bij de opleiding Hoger Hotelonderwijs van Stenden hogeschool. Wichard spreekt over: "The Power of PBL" (Problem Based Learning) en gaat daarbij onder andere in op de volgende drie aspecten: Conceptions of Education, Conceptions of PBL en Practice of PBL. Wichards lezing eindigt bij zijn pleidooi voor "Invest in Research & Innovation", waarbij je met name kunt denken aan de volgende vier elementen:

1. PBL Lab;

2. PBL Research Plan;

3. PBL Research & Development Budget;

4. PBL Lector.

Na de pauze presenteert onze Stenden-collega Frank Huser (werkzaam bij het Educational Support Office) zijn "pleidooi voor chaos", getiteld: "Nietzsche in New York". Chaos heeft veelal een negatieve klank in onze cultuur, maar chaos zorgt ook voor het verlangen naar verwondering, aldus Frank. Frank Huser: "Als je het overzicht kwijt bent, weet je wat zoeken is". In zijn reactie op het symposium (aan het eind van de middag) sluit Hans Otting hier mooi bij aan door te stellen dat chaos je leert om de essentiële vragen te stellen. Het stellen van de juiste vragen is iets wat we onze studenten ook graag willen leren, want daar ligt vaak het begin van de oplossing van de probleemstellingen in je eigen werk.

Laatste gastspreker is Robert Visser, één van de eerste lichting afgestudeerden van de Hogere Hotelschool van onze voormalige Christelijke Hogeschool Noord-Nederland (CHN). Robert is inmiddels Operations Director van Center Parcs en tevens lid van de Raad van Advies van onze Stenden-opleiding Hoger Hotelonderwijs. Hij memoreert hoe innovatief de invoering van probleemgestuurd onderwijs indertijd was hier in het noorden des lands en ook ten opzichte van de andere twee Nederlandse hotelscholen. In zijn presentatie vertelt alumnus Robert Visser ons over zijn persoonlijke ontwikkeling mèt pgo en dóór pgo, ook in zijn huidige werkkring. En één van de mooie dingen die hij ons vandaag teruggeeft, is dat de door hem aangeleerde aanpak van probleemgestuurd onderwijs nog steeds aantoonbaar in zijn management attitude zit.

Voordat dagvoorzitter Joris Paulussen het afscheidssymposium afsluit en voordat de afscheidsreceptie aanvangt, krijgt Hans Otting de gelegenheid om zijn afscheidswoorden tot ons te richten. Hans blikt daarbij terug op de sprekers en op hun speeches van vanmiddag; reflecteert daar ook kort op. Hij onderstreept nog eens het pleidooi van Wichard Zwaal om in Stenden hogeschool te komen tot een PBL Lab, omdat we vooral in die onderzoekssetting als docent-onderzoekers goed leren kijken en waarnemen hoe pgo optimaal kan functioneren in ons onderwijs. Hans Otting onderstreept tevens dat het belangrijk is om - ook met behulp van pgo - door te gaan om zoveel mogelijk de praktijk van het werkveld binnen te halen in ons beroepsonderwijs.

En dan is het afgelopen. We krijgen tijdens de receptie de gelegenheid om persoonlijk afscheid te nemen van onze buitengewoon gewaardeerde collega dr. Hans Otting.

- Ik hoor veel waarderende woorden over wat Hans voor ons onderwijs en voor ons als hogeschoolmedewerker heeft betekent.

- Ik zie hoe graag onze (ex-)collega's en de andere gasten nog even enige woorden met Hans Otting willen wisselen.

- En ik realiseer me dat we vandaag een belangrijke fase voor onze hogeschool afsluiten, omdat we een bijzonder deskundige medewerker niet langer in onze werkkring zullen hebben.

Maar gelukkig blijven er nog veel pgo-experts achter in onze hogeschoolgemeenschap en zullen zij - allicht nog wel eens in overleg met Hans - als het ware op de schouders van Hans Otting verder mogen werken aan de doorontwikkeling van probleemgestuurd onderwijs binnen Stenden hogeschool.

Bedankt, Hans, voor je bijkans tomeloze inzet voor pgo, voor onderzoek, voor kwalitatief hoogstaand onderwijs en voor je bijdrage aan onze doorgaande onderwijsinnovatie.

Regiobijeenkomst Nederlands Genootschap van Sint Jacob in Jorwert

Zaterdagochtend en -middag 9 oktober 2010

De Regiobijeenkomst voor de regio Fryslân van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob vindt dit najaar plaats in Jorwert. We komen vandaag als leden dit pelgrimsgenootschap bijeen in de bovenzaal van Kafee-Herberg "Het Wapen van Baarderadeel", tegenover de Sint-Radboudkerk van Jorwert. Ongeveer 40 genootschapsleden geven vandaag gehoor aan de uitnodiging om dit pelgrimstreffen bij te wonen. Eerst drinken we beneden bij binnenkomst koffie in dit Jorwerter dorpscafé. De herbergier heeft de nieuw-vormgegeven Leeuwarder Courant van vandaag op de stamtafel gelegd, waarin een bijna paginagroot artikel staat over de pelgrimage van Durkje en mij naar Santiago de Compostela. Deze speciale uitgave is vandaag door de Leeuwarder Courant in heel Fryslân huis-aan-huis verspreid. Er is een boekentafel in de bovenzaal met pelgrimspublicaties en speciale aandacht wordt gevraagd voor de vernieuwde websites van ons landelijk genootschap en voor "De Pylgeralmanak" van ons medelid Jan Romkes van der Wal, tevens pastoor te Bolsward.

Regiocontactpersoon Elly Koopman opent in de bovenzaal deze najaarsbijeenkomst en vertelt dat ons genootschap in Fryslân dit jaar is gegroeid met 21 nieuwe leden (nu totaal 311) en dat het landelijk genootschap totaal is gegroeid van zo'n 9.000 naar 9.700 leden. Het gaat dus goed met onze pelgrimsvereniging; de belangstelling voor pelgrimeren vertoont tot onze tevredenheid al jaren een stijgende lijn. Elly Koopman blikt met ons onder andere terug op de najaarswandeling die we onlangs in de omgeving van Fochteloo organiseerden. Daarna komt Adrie Dik aan het woord, die als bestuurslid van het landelijk genootschap met een aantal mededelingen komt over onder andere de activiteiten van het binnenkort 25 jaar bestaande pelgrimsgenoootschap. Aansluitend vertellen Elly Koopman en mede-Regiocontactpersoon Klaske Scholte over de plannen om in Fryslân tussen 5 en 19 maart 2011 mee te doen aan de landelijke "Camino der Lage Landen".

Tijdens de nu volgende Pelgrimsparade komen de volgende pelgrims aan het woord:
- Marten Visser, over zijn fietstocht van Sint-Jacobiparochie, via het Jabikspaad, Maastricht en Aken naar Santiago de Compostela in 2010. Bij aankomst in Santiago de Compostela heeft Marten uren in de rij moeten staan om in dit heilige Jacobusjaar de kathedraal binnen te kunnen gaan;
- Wytske Groen, die met de nu ook aanwezige Daan Groen tijdens hun zomervakantie in drie weken vanuit de Franse grensplaats Saint-Jean-Pied-de-Port 500 kilometer naar het Spaanse Leon pelgrimeerde. Volgend jaar nog 300 kilometer naar Santiago de Compostela;
- Johannes van der Meer, die met zijn groep wandelvrienden in Italië van Sienna naar Rome liep. Zijn smeuïge anekdotes over bijvoorbeeld de extreme warmte en over de dagtrajecten van klooster naar klooster gaan er bij de aanwezigen in als koek;
- Gerard Klaassen, die onderweg naar Santiago de Compostela een groep pelgrims van één man met zeven vrouwen ontmoette, waaronder met name de Noorse Marie, met wie hij vandaag hier in Jorwert bij ons aanwezig is;
- Liana Zuidema, die vorig jaar naar Santiago de Compostela wandelde, daarbij als pelgrim onderweg haar eigen route uitstippelde en bewandelde;
- Frans Hofstra, die dit jaar met zijn echtgenote Agnes van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela pelgrimeerde, hier nu verhalend over hun bijzondere ontmoetingen onderweg;
- Klaske Scholte, die vertelt over de man die ze jaren geleden onderweg ontmoette, die toen besloot om priester te gaan worden, van wie ze nog niet zo lang geleden zijn priesterwijding bijwoonde.
Zo heeft iedere pelgrim zijn eigen verhaal, waarover graag wordt verteld en waar met belangstelling en verwondering naar wordt geluisterd.

De lunch genieten we beneden in het café en aansluitend is er de gelegenheid om de weg over te steken om de oude dorpskerk van Jorwert te bezichtigen, waar we als verrassing luisteren naar eerst zang en daarna pianospel van twee hier aanwezige genootschapsleden. Daarna maken velen een korte wandeling door Jorwert, onder andere langs het voormalige schrijvershuisje van Geert Mak, de auteur van het boek "Hoe God verdween uit Jorwerd".

Na de lunchpauze zingen we eerst een Sint Jacobus-pelgrimslied, met als refrein:

Langs de eeuwenoude levenspaden
trekt Gods volk de toekomst tegemoet.
Onderweg van lief en leed verhalen;
Sint Jacobus leidt de stoet.

Vervolgens krijg ik de gelegenheid om een korte presentatie te verzorgen over onze plannen als Stichting Jabikspaad Fryslân om samen met het Nederlands Genootschap van Sint Jacob over enkele maanden een Pelgrimscentrum Sint Jacob als informatiecentrum te openen in het drie verdiepingen tellende voorportaal van De Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie. Medepelgrims die mee willen werken aan dit mooie initiatief worden van harte uitgenodigd om zich daartoe bij ons aan te melden.

Het laatste programmaonderdeel wordt verzorgd door ons genootschapslid Jan Galjee uit Den Haag. Hij verzorgt een lezing met diabeelden over de Romaanse bruggen op de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Jan Galjee pelgrimeerde zevenmaal en fotografeerde tijdens één van zijn pelgrimages alle 40 historische, Romeinse bruggen op de route tussen Saint-Jean-Pied-de-Port en Santiago de Compostela. Hij vertelt over onder andere de bouwwijze met houten bekistingen, over de profilering van de brugwanden, over de stroompijlers en stroomgaten, over opbouwwerken (kapel en muurtjes), over de brugpijlers en over de ogen tussen de pijlers. Eén van deze Romaanse bruggen is de welbekende Puenta la Reina (ofwel: de Koninginnebrug).

Het middagprogramma wordt afgesloten met het gebruikelijke "Café Saint Jacques", vanmiddag heerlijk in de zon op het terras van deze dorpsherberg van Jorwert, gelegen aan de route van het Jabikspaad, het Friese pelgrimspad van Sint-Jacobiparochie naar Hasselt.

Gezondheidspraktijk op Kenniscampus Leeuwarden

Vrijdag 24 september 2010

De Kenniscampus Leeuwarden heeft opnieuw waarde toegevoegd aan haar leer-, werk- en leefomgeving. Speciaal voor studenten en medewerkers van de NHL hogeschool en voor Stenden hogeschool is in deze maand de Campus Gezondheidspraktijk geopend.

Studenten en medewerkers van deze twee hogescholen hoeven nu niet meer te reizen om hun gezondheidsklachten aan een huisarts voor te leggen. De Campuspraktijk heeft begin september 2010 haar deuren geopend in het schoolgebouw van de NHL hogeschool op de Kenniscampus Leeuwarden. De Campuspraktijk is onderdeel van het Huisartsen Zorgcentrum Leeuwarden (HZL).

Studenten en medewerkers kunnen zich gratis online inschrijven bij deze huisartsenpraktijk via de website http://www.campuspraktijk.nl/. De Leeuwarder Campuspraktijk biedt op laagdrempelige wijze huisartsenzorg en heeft gericht op de jonge, moderne generatie een ‘full-service online-pakket' ontwikkeld. Online spreekuurreservering, e-mailconsultatie, webcamspreekuren en/of het digitaal aanvragen van een herhaalrecept of reizigersadvies, het is allemaal mogelijk in deze nieuwe huisartsengroepspraktijk.

Huisarts Maarten Goedhart en onze ex-CHN-ESO-collega Anne Visser zijn de initiatiefnemers van de Campuspraktijk. Hun veronderstelling is dat onze Leeuwarder studentenpopulatie de doelgroep bij uitstek is om online met de artsenpraktijk te communiceren. Maar ook tussen de colleges door kunnen studenten en medewerkers tijdens werkdagen bij de Campuspraktijk terecht voor een face to face-consult.

Maarten Goedhart: "Het recente advies van de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg over strategische zorgvisie sluit naadloos aan bij de werkwijze van de Campuspraktijk; naast aandacht voor zorg en ziekte zijn gezondheid en ICT belangrijke speerpunten van de Campuspraktijk.'

Om bekendheid te geven aan de recent geopende Campuspraktijk kon je in de afgelopen week op een groot aantal plaats in het hogeschoolgebouw van Stenden hogeschool de tweetalige flyer van de Campuspraktijk als meeneemexemplaar zien liggen.