Lanterfanten over Route 3.9 van Wergea naar Terherne

Zondag 9 september 2012 

Bij de Jirnsumer Moeting van het Jabikspaad

Zonnige zondag
Het belooft een mooie zondag te worden. Een zonnige zondag met een temperatuur die oploopt tot 28 graden Celsius, en bovendien is het vandaag onze trouwdag: de 29e. Een dag bij uitstek om er een prachtige wandeldag van te maken. Zo gezegd, zo gedaan. Om 6.15 uur gaat de wekker en rond 7.30 uur verlaten we Stiens met beide auto's. De ene auto rijden we naar Terherne. Met de andere auto rijden we dan naar Wergea, waar onze wandeling van vandaag aanvangt. We volgen vandaag route 3.9 van de wandelgidsenserie 'Friesland voor lanterfanters'. Deze negende route uit het derde deel beschrijft de route van Wergea naar Terherne, over een afstand van 27 kilometer.

Land van weiden en water
Het thema dat auteur Fokko Bosker aan deze dagroute gaf, is 'Op zoek naar nieuwe bouwstenen voor dorpsleven'. In de wandelgids beschrijft Fokko de wijze waarop inwoners van Friese dorpen in de stille weidehoek (de Greiden) van Fryslân zich met elkaar inspannen om de leefbaarheid van de kleine dorpen in dit groene landschap in stand te houden en te verbeteren. Het ene dorp leent zich daar wat beter voor dan het andere dorp, maar grote en kundige inzet van de inwoners van zo'n dorp, in samenwerking met bijvoorbeeld woningbouwcorporaties en gemeenten, zijn enkele van de succesbepalende factoren, die ertoe bijdragen dat een dorp nog vele jaren aantrekkelijk blijft voor bewoners, en voor bijvoorbeeld toeristen, die rust en ruimte van  weiden en water zoeken.

Wergea en Wurdum
Om 8.30 uur beginnen Durkje en ik bij de dorpsbrug van Wergea over het Aegumerdiep. Langs het water lopen we door de nieuwbouwwijk in westelijke richting. We volgen het Hekkemiedepaad, ondanks het feit dat verkeersborden melden dat de verderop gelegen brug over de Nieuwe Vaart is gestremd. Van een passant horen we dat wandelaars - zij het met een hoge opstap - wel via deze brug de vaart over kunnen steken, hetgeen inderdaad mogelijk blijkt te zijn. Via de Griene Dyk komen we dan in Wurdum, waar we via een smal schelpenpad aan de zuidwestzijde om heen lopen, om verderop de N32/A32 over te steken.

Wijtgaard en de Zwette
Via een heel smal boerenpad door enkele weilanden gaan we richting Wijtgaard. Het natte, hoge gras groeit aan weerszijden over dit veldpad heen, maar het is nog wel te traceren waar het paadje door het weiland loopt. We lopen even later door Wijtgaard, om aan de westkant van het dorp via een doodlopende weg en over een pad langs twee maïsakkers bij het Zwettepad te komen, het fietspad langs de Zwette. Om op het Zwettepad te komen, moeten we over een smalle plank, die hier over een brede sloot ligt. Daarna lopen we langs de Zwette (de Sneekertrekvaart) in zuidelijke richting tot het einde van dit fietspad.

Reduzum en Friens
Bij het gemaal gaan we linksaf, richting Reduzum. We lopen eerst om Reduzum heen, om vervolgens door het dorpscentrum naar de Overijsselsestraatweg te gaan. Die volgen we in de richting van Jirnsum. Ter hoogte van de dorpswindmolen hebben we onze eerste rustpauze, waar een fietsers- en voetgangstunnel onder de N354 door gaat. Verderop gaan we via de Beslumerdyk naar het dorpje Friens. We lopen vóór, door en voorbij Friens over een deel van het Jabikspaad, het Friese pelgrimspad richting Santiago de Compostela. Langs dit schelpenpad staan enkele Sint-Jacobsappelbomen.

Kloostermoppen-monument de Jirnsumer Moeting
Daarna komen we in Jirnsum, waar we op het terras van het dorpscafé genieten van koffie met gebak, mede ter ere van onze trouwdag. De route gaat door het dorpscentrum van Jirnsum; nog steeds over het Jabikspaad. We passeren dan ter hoogte van de dorpskerk ook het kloostermoppen-monument van het Jabikspaad, de zogenoemde 'Jirnsumer Moeting'. De gaffelvorm van dit nieuwe monument dat is gemetseld van her en der verzamelde 'alde Friezen' symboliseert dat hier in Jirnsum de oostelijke en de westelijke routevariant van het pelgrimspad (Jabikspaad) bij elkaar komen en van hieruit als één pad verder gaat in de richting van het Overijsselse Hasselt. Op 5 juni 2010 hebben we als bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân (waarvan ik voorzitter ben) dit bijzondere monument laten onthullen door de Friese gedeputeerde Hans Konst.

Abbenwier en Sneekermeer
Als we nu vanuit Jirnsum rechtdoor lopen naar Aldskou, zouden we over enkele kilometers al kunnen arriveren in Terherne. Maar dat doen we niet. De route gaat vanuit Jirnsum langs de Autodrop-fabriek via het buurtschap Abbenwier onder de Kruisbrekken door naar de gerestaureerde sluiskolk van Tersoalstersyl. Verderop lopen we achtereenvolgens langs het Sneekermeer, langs jachthaven Sneekerhof aan het Terhornstermeer en langs de Nieuwe Wetering naar de hoge brug van Aldskou.
 
Aldskou en Terherne
Bij Aldskou steken we de Nieuwe Wetering over in de richting van Akkrum. Maar nog voordat we Akkrum naderen, gaan we rechtsaf over het fietspad richting Terherne. We weten dat langs dit fietspad de zuivelboerderij is van de familie Veldstra. Daar gaan we naar binnen om een heerlijke portie boerenijs te bestellen, die we op het terras van deze melkveehouderij nuttigen. Gedurende de hele ochtend bleef de zon nog achter de wolken, maar nadat de wolken verdwenen, heeft de felle zon de temperatuur doen stijgen tot 28 graden Celsius. De verkoelende werking van dit overheerlijke ambachtelijke boerenijs maakt de laatste kilometers naar Terherne lichter. Om 15.30 uur wandelen we na een prachtige tocht van zeven uren en 27 kilometer het Kameleondorp Terherne binnen. Ook in dit watersportdorp is het een drukte van belang. Velen genieten vandaag van deze mooie zomerse zondag in de Friese graslanden en op de Friese wateren.

Nijkleaster

Zaterdag 9 juli 2011

In april van dit jaar kreeg ik van dominee Hinne Wagenaar de brochure 'Nijkleaster'. Wagenaar en zijn echtgenote Sietske Visser zijn de initiatiefnemers van het project Nijkleaster, dat beoogt een kerkelijk centrum gestalte te geven in de Friese burgerlijke gemeente Littenseradiel, in de kerkelijke gemeente Westerwert, in de omgeving van de dorpen Bears, Jellum, Jorwerd en Weidum. Na hun studie in de Verenigde Staten, hun activiteiten in de geloofsgemeenschap van Holden Village, hun eerst werkervaring in Arnhem, hun uitzending naar de Presbyteriaanse Kerk in Kameroen en hun kennismaking met de gemeenschap van Iona, onstond het plan om in Fryslân een bijzonder kerkelijk centrum te realiseren. Daartoe werd de 'Stifting Nijkleaster' opgericht in het jaar 2009.

Deze brochure biedt teksten en beelden, die proberen te verbeelden waar het deze stichting om gaat bij de planvorming omtrent dit nieuwe, eigentijdse, in oprichting zijnde klooster. De brochure bevat impressies, bezinningsteksten, achtergronden en praktische informatie om als een soort collage en tweetalig - in het Fries en in het Nederlands - duidelijk te maken wat die droom van het Nijkleaster inhoudt.

Doel van dit Nijkleaster is dat mensen zich hier kunnen terugtrekken om te bezinnen en om weer op adem te komen. Het wordt een plaats waar bezoekers elkaar kunnen ontmoeten in liturgie, in gesprek, in studie en werk, in plezier en recreatie. Het wordt een klooster in nieuwe stijl, wel gebonden aan de plaatselijke kerkelijke gemeente, maar open voor iedereen en het kent geen vaste bewoners. Het moet als het ware een dijk vormen tegen het lawaai en de drukte van vandaag de dag. Hier gaat het om onthaasting en mindfullness, om aandacht voor God, voor mens en natuur en om tijd voor jezelf.

In Nijkleaster wil men bewust omgaan met de Friese taal, cultuur en geschiedenis, met kerkelijk en anderszins spiritueel aandacht voor liturgie, taal, cultuur, geschiedenis, muziek, poëzie en politieke strijd.

Westerwert is de naam van een middeleeuws vrouwenklooster dat in de periode tussen 1326-1505 in dit gebied bestond. Nijkleaster zal ook de plaats worden om het kloosterleven te ervaren. Hier kun je stilte zoeken, bezinnen, leren en studeren en meedoen aan de gang door de dag en de week, in maaltijden, gebeden, werk en studie, in inhoudelijke programma's en in ontspanning.

De dagelijkse wandeling maakt deel uit van het dagprogramma. Nijkleaster komt te liggen aan het Jabikspaad, het Fries-Overijsselse pelgrimspad van Sint-Jacobiparochie naar Hasselt. Nijkleaster wordt een pleisterplaats voor pelgrims die over het Jabikspaad dit nieuwe klooster passeren.

Van een deel van de verzameling kloostermoppen van wijlen Loadewyk Damsma wil men hier ook een monument maken, dat de naam "Alde Friezen" krijgt, genoemd naar de Friese naam voor 'kloostermoppen', de stenen waarvan in onze regio in de Middeleeuwen kerken en kloosters werden gebouwd. Dit kloostermoppenmonument gaat de verbinding verbeelden met de kerken en kloosters van onze Friese voorouders en met de Friezen die ons zijn voorgegaan door de eeuwen heen. Het zal dan het tweede kloostermoppenmonument van de stenencollectie van Damsma worden, in navolging van de 'Jinsumer Moeting', het pelgrimsmonument in het Friese Jirnsum, langs de route van het Jabikspaad.

Friese gedeputeerde Hans Konst onthult de Jirnsumer Moeting

Wiep Koehoorn, Hans Konst en Jan Romkes van der Wal

Zaterdag 5 juni 2010

In veel opzichten is het vandaag voor de Stichting Jabikspaad Fryslân een zonnige dag. Niet alleen vanwege het schitterende zomerse weer, maar ook omdat we vandaag stilstaan bij het feit dat het vorige maand tien jaar geleden was dat op 12 mei 2000 het Jabikspaad officieel werd geopend. Mede ter gelegenheid van dat tweede lustrum vieren we vanmiddag in het Friese Jirnsum (Irnsum) de onthulling van ons unieke pelgrimsmonument, de "Jirnsumer Moeting". Ruim 55 genodigden hebben gehoor gegeven aan de uitnodiging van ons bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân om deze feestelijke middag bij te wonen. Om 14.00 uur mag ik als bestuursvoorzitter onze gasten welkom heten in de vergaderzaal van de Rooms Katholieke kerk van Sint Marcus te Jirnsum.

Het middagprogramma vangt aan met een lezing van professor dr. Hans Mol, werkzaam bij de Fryske Akademy als vakgroepshoofd (middeleeuwse) Geschiedenis, Letterkunde en Naamkunde. Hans Mol is tevens bijzonder hoogleraar "Geschiedenis van Friesland in de Middeleeuwen" aan de Universiteit Leiden. In zijn interessante lezing met als titel "Fryslân en de Ridders van de Duitse Orde" schetst hij de rijke middeleeuwse streekhistorie van Nes en Jirnsum in het stroomgebied aan de rivieren de Boorn en de Tjonger en gaat nader in op de kloosters langs de toegangswegen van dit gebied, specifiek met de focus op de lokale kloosters van de Ridders van de Duitse Orde. Het Jabikspaad loopt door dit gebied van waaruit duizenden Friezen in de Middeleeuwen onder begeleiding van de Ridders van de Duitse Orde voor kruistochten en pelgrimages vertrokken naar Jeruzalem en naar Santiago de Compostela.

Voorafgaand aan de pauze presenteert directeur Gerhard Bakker van de Stichting Alde Fryske Tsjerken onze gemeenschappelijke plannen van de Stichting Jabikspaad Fryslân om in samenwerking met diverse andere partijen in de gemeente Het Bildt en met het Nederlands Genootschap van Sint Jacob het "Pelgrimscentrum Sint Jacob" op te richten en te vestigen in het nog te verbouwen toegangsportaal van de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie, waarmee ook wordt benadrukt dat dit het noordnederlandse startpunt wordt voor alle pelgrims die hun pelgrimstocht naar Santiago de Compostela aanvangen, zodat zij pelgrimeren van het Nederlandse "Sint Jacob" naar het Spaanse "Sint Jacob". Gerhard Bakker memoreert dat bijna alle gelden binnen zijn om onze plannen en de restauratie van de Groate Kerk doorgang te laten vinden. Als over enkele weken ook de provincie Fryslân de aangevraagde financiële bijdrage toekent, kunnen alle plannen nog dit kalenderjaar worden gerealiseerd.

In de pauze rijden we met enkele bestuurders snel even naar het pelgrimsmonument de "Jirnsumer Moeting", dat we straks officieel zullen laten onthullen. Daar staat een filmploeg van Omrop Fryslân Televyzje klaar om een korte nieuwsreportage op te nemen voor "Koart Nijs" dat vanavond vanaf 18.00 uur elk uur in de nieuwsuitzending "Hjoed" zal worden vertoond.

Daarna wordt het programma in de zaal vervolgd met een boeiende lezing over de geschiedenis van het pelgrimeren vanuit Fryslân naar Santiago de Compostela en over de oorsprong, het ontwerp en de symboliek van het pelgrimsmonument de Jirnsumer Moeting, waarvoor we hier vanmiddag bijeen zijn. Dit pelgrimsmonument is gemetseld van middeleeuwse kloostermoppen, die gedurende vele jaren zijn verzameld door de in Jirnsum geboren Loadewyk Damsma (1921-2010). Deze zogenoemde "Alde Friezen" zijn voornamelijk afkomstig van zo'n 350 Friese kloosters en kerken die tussen 1200 en 1500 in deze regio zijn gebouwd.

De Jirnsumer Moeting symboliseert verschillende ontmoetingen (Fries: moetings) in Jirnsum, namelijk:

- de ontmoeting van de oostroute en de westroute van het Jabikspaad, die vanuit Jirnsum gezamenlijk hun weg vervolgen in zuidelijke richting naar Hasselt;

- de ontmoeting van de pelgrims en de andere wandelaars/fietsers die hier vanuit het Friese Oostergo en Westergo bijelkaar komen om samen verder naar Overijssel te wandelen of te fietsen;

- de ontmoeting van de meer dan 500 kloostermoppen, die hier in één monument zijn verenigd.

Dan is het zover om tot de onthullingsceremonie over te gaan. Eerst krijgt de Friese gedeputeerde Hans Konst het woord alvorens hij als Gebiedsgedeputeerde van Plattelânsprojecten Mid-Fryslân straks buiten de onthullingshandeling zal verrichten. Gedeputeerde Konst roemt het doorzettingsvermogen van de bestuurders en de vrijwilligers van de Stichting Jabikspaad Fryslân in hun al meer dan tien jaar pogen en slagen om het Jabikspaad op diverse manier van onderop een toonaangevende positie te laten verwerven in het Friese landschap en in de Friese samenleving. "Oanhâlde as storein", zo typeert de heer Konst het succes van de afgelopen tien jaar van de Stichting Jabikspaad Fryslân.

Na zijn toespraak gaan we met de Friese gedeputeerde Hans Konst en met stichtingsbestuurder-pelgrim Jan Romkes van der Wal voorop in een korte pelgrimage van de roomskatholieke kerk door de hoofdstraat naar het monument aan de andere (zuid)zijde van het dorp Jirnsum. De meeste genodigden zijn op grond van het kledingadvies als wandelaar of in vol ornaat als pelgrim in pelgrimstenue gekleed, dus onze pelgrimstocht door het dorp trekt veel bekijks. Over het monument ligt een groot wit kleed met het opvallend blauwe kruis van Jirnsum. Samen met een aantal opvallend geklede pelgrims verwijdert gedeputeerde Konst dan de kleden van het pelgrimsmonument en van het informatiepaneel dat naast de Jirnsumer Moeting staat. Direct na de onthulling volgt een korte toespraak en felicitatie van de Friese gedeputeerde.

Daarna klimt pelgrim Jan Romkes van der Wal op het nieuwe Friese monument om boven op de Jirnsumer Moeting staand aan de genodigden een mythisch pelgrimsverhaal te vertellen. Het is een bijzonder moment van deze ceremonie. Tenslotte worden de aanwezigen bedankt voor hun komst en voor hun inhoudelijke bijdrage en dan worden in het bijzonder ook de drie metselaars letterlijk en figuurlijk in het zonnetje gezet. Het zijn deze bouwers, die door gebruik te maken van een traditioneel-historisch metselprocedé ervoor hebben gezorgd dat dit kloostermoppenmonument hier in Jirnsum verrees. Na het uitspreken van de pelgrimswens "Ultreia" gaan we allen naar "It Kattehûs" tegenover het pelgrimsmonument om elkaar daar onder het genot van een hapje en een drankje op informele wijze nog te ontmoeten.

Voor de meeste pelgrims zijn ontmoetingen verrassend, onverwacht, inspirerend, stimulerend en nog zoveel meer. De Jirnsumer Moeting is nu de gemarkeerde plaats waar de twee wandel- en fietspaden van het Jabikspaad bijelkaar komen; in steen, in tijd en in ruimte de belofte van al die ontmoetingen die de pelgrimerende wandelaars en fietser op de hierna nog zo'n 3.000 kilometer te volgen wegen en paden zullen beleven. Vanaf hier volgen zeker nog veel vóór je liggende ontmoetingen (Fries: moetings) van wegen en paden, van wandelaars/fietsers en pelgrims, van gelukszoekers en padvinders en van mensen die òf de eindbestemming òf de weg ernaar toe als hun persoonlijk doel zien. Voor al die mensen is het Fries-Overijsselse Jabikspaad bedoeld. Voor veel van die mensen is het Jabikspaad al de springplank geworden voor hun lange, maar bovenal inspirerende pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. Na vandaag zullen nog velen letterlijk en figuurlijk in die internationale voetsporen treden.

Bestuursvergadering Stichting Jabikspaad Fryslân

Donderdag 14 mei 2009

Het bestuur van de Stichting Jabikspaad Fryslân vergadert vanavond in Bolsward. Nadat de relevante ingekomen stukken zijn besproken, blikken we terug op de afgewikkelde werkafspraken. Daarna bespreken we de wijzen waarop de Stichting Jabikspaad Fryslân zich de komende maanden zal presenteren (bv. flyers, zomertentoonstelling in de Groate Kerk te Sint Jacobiparochie van 3 juli tot 12 september 2009, jubileumproject van de Gemeente Het Bildt, stempelposten, persberichten en website).

We zijn weer een stap dichter bij de realisatie van ons pelgrimsmonument in (J)Irnsum gekomen: de Provincie Fryslân heeft ons in april 2009 de subsidie verleend, die het mogelijk gaat maken dat de zogenoemde "Jirnsumer Moeting" gebouwd zal worden. Het monument - gemaakt van kloostermoppen - zal op het snijpunt van de routevarianten van het Jabikspaad worden gebouwd in de maanden september/oktober 2009. We bespreken globaal de plannen omtrent de onthulling van dit monument, die in het komende najaar zal plaatsvinden.

Bestuur Stichting Jabikspaad Fryslân bijeen in Bolsward

Donderdag 12 maart 2009

Het is de derde bestuursvergadering van de Stichting Jabikspaad Fryslân die ik bijwoon; vanavond is het de eerste maal dat ik als nieuwe voorzitter deze bijeenkomst leid. We komen bijeen ten huize van ons mede-bestuurslid pastoor Jan Romkes van der Wal, in het parochiehuis te Bolsward. We starten met een behoorlijk gevulde agenda. Er gebeurt veel in deze kring; we hebben veel ambities.

Enkele bestuursleden rapporteren over hun ervaringen van twee weken geleden in de beursstand van het Jabikspaad in het Pelgrimspaviljoen van de Fiets- en Wandelbeurs in de RAI te Amsterdam. Het was een prima beurs, met veel belangstelling voor ons Fries-Overijsselse Jabikspaad.

Dan volgt de bespreking van drie nieuwe initiatieven:

- de samenwerking die we inmiddels zijn gestart met de gemeente Het Bildt en met de opleiding Vrijetijdsmanagement van Stenden hogeschool te Leeuwarden; een mooi studentenproject in het kader van het jubileumjaar 2010, waarin het Jabikspaad tien jaar bestaat;

- de publicatie van onze primeur: de allereerste "Nieuwsbrief Jabikspaad Fryslân", die wij na vanavond gaan verspreiden onder alle mensen en organisaties die het Jabikspaad een warm hart toedragen;

- de twee Kloostermoppenprojecten, waarvan de eerste - "De Jinsumer Moeting" - inmiddels een bouwvergunning heeft en die na de toekenning van de reeds aangevraagde subsidie van de Provincie Fryslân zal leiden tot een markant pelgrimsmonument op de plaats waar de oostvariant en de westvariant van het Jabikspaad in het Friese Jirnsum elkaar ontmoeten.