Friesland voor lanterfanters - deel 4

Dinsdag 4 juni 2013 

Cover van deel 4 van de wandelgids

Wandelen is populair
Langeafstandswandelen is momenteel in. Wandeltochten zoals de Slachtemarathon, de Kennedymars, het Nijkleaster Pinksterpaad, de Pink Ribbonwandeltocht van de Stichting Bewegen voor Overleven en de Friese wandel-Elfstedentocht trekken grote aantallen wandelaars.
De wandelroutes van de bekende wandelpaden zoals het Pieterpad en het Fries-Overijsselse Jabikspaad genieten een grote naamsbekendheid en bieden steeds meer wandelaars aangename wandelingen.
Wandelen in groepen, in tweetallen en individueel wint aan populariteit.

Wandelserie voor lanterfanters
Op die golf beweegt natuurjournalist Fokko Bosker mee. Bosker schreef inmiddels vier wandelgidsen voor gevarieerde wandelroutes door de provincie Fryslân. De serie van de eerste drie wandelrouteboekjes is uitgegeven met als titel: 'Friesland voor lanterfanters; een voetreis door natuurlijk Friesland in dertig dagen'. De daaraan toegevoegde vierde routegids kreeg als ondertitel: 'een voetreis rond natuurlijk Leeuwarden in 10 dagen'. Dit vierde deel verscheen in 2010. Dit vierde deel kreeg ik van Sinterklaas op de Pakjesavond van 5 december 2010. De eerste drie deeltjes kwamen al eerder - namelijk in het jaar 2007 - uit.

Deel 4
Inmiddels hebben Durkje en ik de tien wandelingen van het vierde deel van deze wandelserie ook gelopen. Het vierde deel van 'Friesland voor lanterfanters' biedt tien dagmarsen door mooie dorpen en landschappen in voornamelijk het noorden van Fryslân. Je wandelt in het gebied rond Leeuwarden, onder andere in het voormalige Westergo, in het voormalige Oostergo en in het gebied van de voormalige Middelzee, dat vroeger tussen Oostergo en Westergo lag, en daar uiteraard nu nog ligt. Ook enkele dorpen ten zuiden van Leeuwarden worden tijdens deze wandelingen van deel 4 bezocht.

Achtergrondinformatie
Elke dagwandeling heeft een thema. De routes worden beknopt beschreven en in grote lijnen met een globale wegenkaart ondersteund. De wandelroutes zijn helaas niet bewegwijzerd, hetgeen het af en toe niet gemakkelijk maakt om de route exact volgens beschrijving en kaart te bewandelen.
Fokko heeft bij elke wandelroute ook enige achtergrondinformatie geschreven, met informatie over bijvoorbeeld natuur & landschap, flora & fauna, cultuur & geschiedenis, gehuchten & dorpen, wonen & werken, bewoners en toeristen, waterwegen en monumenten; nu eens kritisch, dan weer lyrisch.

Noord-Fryslân
Deel vier laat je als het ware in uitwaaierende lussen rondom de provinciehoofdstad Leeuwarden heen en terug lopen. Vanuit Leeuwarden kom je dan in plaatsen zoals: Stiens, Veenwouden, Burgum, Grou, Mantgum en Dronrijp. De wandelingen hebben een gemiddelde afstand van 17,8 kilometer, variërend van 13 tot 27 kilometer per dag, in totaal dus 178 kilometer.

Tien wandelroutes
Op onderstaande data bewandelden en beschreven (zie onderstaande weblinks) Durkje en ik de volgende tien routes van deze wandelgids:
1. Op 1 april 2013 van Leeuwarden via Wyns naar Stiens en via Koarnjum weer terug naar Leeuwarden, 22 kilometer;
2. Op 28 mei 2012 van Leeuwarden via Wyns naar Oentsjerk en via Miedum weer terug naar Leeuwarden, 18 kilometer;
3. Op 5 juni 2011 van Leeuwarden naar Veenwouden, 17 kilometer;
4. Op 4 juni 2011 van Veenwouden naar Earnewâld, 19 kilometer;
5. Op 2 juni 2011 van Earnewâld naar Grou, 17 kilometer;
6. Op 9 mei 2013 van Leeuwarden via Beetgum naar Dronrijp en via Deinum weer terug naar Leeuwarden, 27 kilometer;
7. Op 12 mei 2013 van Mantgum naar Deinum, 13 kilometer;
8. Op 22 april 2012 van Deinum naar Leeuwarden, 14 kilometer;
9. Op 13 januari 2013 van Leeuwarden door de Louwsmarpolder naar Lytse Geast en via Nieuwe Wielen weer terug naar Leeuwarden, 17 kilometer;
10. Op 21 april 2012 een stadswandeling door Leeuwarden, 14 kilometer.

Lanterfanten over Route 4.5 van Earnewâld naar Grou

Donderdag 2 juni 2011 - Hemelvaartsdag

Na de eerste drie delen in de afgelopen jaren, heeft Fokko Bosker vorig jaar ook het vierde deel van zijn serie wandelgidsen 'Friesland voor lanterfanters' uitgegeven. Nog meer keus dus om een mooie wandeldag in Fryslân te beleven. Op deze mooie zonnige Hemelvaartsdag kiezen Durkje en ik ervoor om vandaag route vijf van dit vierde deel te wandelen, van Earnewâld naar Grou, over een afstand van 17 kilometer. We brengen de ene auto eerst naar Grou en rijden dan samen naar Earnewâld, waar we tegen 10.30 uur starten met onze wandeling. Deze wandeling heeft als thema gekregen: 'Door het koninkrijk van de moerasmuis'.

Vanuit het dorpscentrum van Earnewâld vetrekken we met de pont vanaf het havenhoofd naar de overzijde, naar het bezoekerscentrum van It Fryske Gea en het Landbouwmuseum bij bungalowpark It Wiid. Als we It Wiid verlaten, wandelen we door een klaphek het mooie natuurgebied van Nationaal Park De Alde Feanen in. Dit is het gebied waar de zeldzame Noordse woelmuis nog leeft. We passeren de vogelkijkhut en zien de bosjes verdronken, dode bomen in het water staan; hier in dit veengebied, dat door de gecreëerde stijging van het grondwaterpeil weer is veranderd in een moerasgebied, zoals dat hier oorspronkelijk het geval was.

Verderop passeren we de vogelkijkhut van de Jan Durkspolder. We gaan over een drassig graspad door de Jan Durkspolder. Waar dit laarzenpad in de lager gelegen delen door moerasbos gaat, is de grasvegetatie nagenoeg afwezig en loop je over de bruingekleurde kale veengrond. Dit Nationaal Park is één van mooiste natuurgebieden van Fryslân; mooi dat je daar als wandelaar doorheen mag lopen, want flora en fauna verrassen je hier zowaar elke meter opnieuw.

Via de Hooidambrug steken we de Hooidamsloot over, waarna we bij hotel-restaurant Ie-sicht even pauzeren om een kop koffie te drinken op het terras aan het water. Het is vandaag druk op het water; met veel pleziervaart in zeilboten, kruisers, kano's en sloepen. Na deze koffiepauze wandelen we over de Hege Warren door polder De Hooge Warren naar het buurtschap Sitebuorren. Onderweg ontmoeten we de Stienser familie Van Lingen op de fiets. Deze polder is geheel omgeven door water, dus als we vanaf de oostzijde enkele kilometers verderop zijn aangekomen aan de westzijde, moeten we voorbij de jachthaven van Sitebuorren de Graft oversteken met de pont, genaamd 'Snoeckbears'. Hier varen zoveel bootjes, dat het voor de veerbaas voortdurend goed opletten betekent om veilig de Graft over te steken. Heel veel fietsers maken van deze veerboot gebruik; wij zijn de enige wandelaars.

Aan de overzijde van de Graft wandelen we door polder De Burd in de richting van Yn'e Lijte bij watersportdorp Grou. Bij Yn'e Lijte moeten we met de pont 'De Burd' het Prinses Margrietkanaal oversteken, om aan de overzijde in Grou te arriveren. We wandelen door recreatiepark Yn'e Lijte, steken de Rjochte Grou over en gaan dan via de hoofdstraat van Grou in de richting van het NS-station van Grou, waar we onze auto vanmorgen hebben geparkeerd. Tenslotte halen we de andere auto weer uit Earnewâld, om vervolgens weer naar huis te rijden, nagenietend van deze prachtige wandeling door een schitterend laaggelegen en waterrijk deel van 'ús moaie provinsje Fryslân'.

Afscheidsdiner in Restaurant De Vrijheid in Grou

Vrijdag 14 januari 2011

Tijdens de Regionale Ledenvergadering van het Regionaal Verband Fryslân van 19 oktober 2010 hebben twee leden van het Regionaal Comité van de Vereniging VU-Windesheim statutair afscheid genomen. De afspraak was gemaakt om geruime tijd later een diner te organiseren ter gelegenheid van dit afscheid. Dat diner, waarin we in kleiner verband afscheid nemen van deze regiocomitéleden, wordt vanavond gehouden in Restaurant De Vrijheid te Grou.

Tegen 18.00 uur worden we hartelijk welkom geheten door de restaurant-eigenaren Melle Bakker en diens dochter Marjan. Melle is voor een deel van ons regiocomité geen onbekende, want in de jaren dat hij nog bij CHN-Hotel Wyswert in Leeuwarden werkte, ontmoetten wij elkaar daar vaak tijdens onze vergaderingen en gedurende de VUpodium-publieksactiviteiten (momenteel VUconnected) die wij doorgaans in deze accommodatie (momenteel Stenden University Hotel) organiseren.

Regiocomitélid Wil Lodewijk opent het afscheidsdiner met enkele woorden van welkom en biedt ons een overzicht van het programma van deze avond, dat zij samen met regiocomité-secretaris Hans Capel samenstelde. Tussen het voorgerecht en het hoofdgerecht volgen twee speeches, waarin de afscheidnemende regiocomitéleden namens onze Vereniging VU-Windesheim in het zonnetje worden gezet. Tussen het hoofdgerecht en het nagerecht verzorg ik als voorzitter van dit regiocomité de afscheidstoespraak voor Ties Jan Eekhof - die na vier jaar - en voor Henny Sijbranda die na 12 jaar afscheid nemen van ons regionaal werkverband.

Tussen de dinergangen door wisselen we steeds de tafelschikking zodat alle 19 dinergasten voldoende gelegenheid krijgen om in de steeds wisselende settings onderhoudende tafelgesprekken te voeren met elkaar. Onze gastvrije gastheren en gastdames van Restaurant De Vrijheid zorgen ervoor dat we worden verwend met hun culinaire prestaties, waardoor het hier vanavond bijzonder aangenaam vertoeven is.

Teamdiner in de Vrijheid te Grou

Donderdag 14 oktober 2010

Omdat we op onze jaarlijkse teamdag van 6 juli 2010 niet in de gelegenheid waren om die af te sluiten met een gezamenlijke maaltijd, spraken we af om in de herfst als team nog eens een avond met elkaar te gaan dineren. Vanavond is het dan zover. Als collega's van onze afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden hogeschool zijn we vanavond met onze partners in restaurant de Vrijheid in het Friese Grou, om ons hier culinair te laten verwennen. Dat blijkt een goede keus te zijn.

Sinds april 2008 zijn Melle & Hanny Bakker de eigenaren van restaurant de Vrijheid. Melle Bakker is jarenlang onze collega geweest bij de Christelijke Hogeschool Nederland (CHN; inmiddels Stenden hogeschool genoemd). Hij was eerst ongeveer tien jaar lang werkzaam als praktijkbegeleider bij het leerbedrijf Hotel Wyswert (inmiddels Stenden University Hotel genoemd) van de CHN en aansluitend ook ongeveer tien jaar als docent bij de daaraan gelieerde opleiding Hoger Hotelonderwijs van de CHN. Daarvóór waren Hanny & Melle Bakker al eigenaar van restaurant het Jachthuis in Hoog Soeren. Hun dochter Marjan – afgestudeerd aan onze hogere hotelschool in Leeuwarden - is hier hun restaurantmanager.

Het gastvrijheidsconcept van de Vrijheid heeft een flinke facelift ondergaan. Niet alleen werd het restaurant volledig gemoderniseerd; ook de kookstijl en service sluiten aan bij de wensen van de moderne en verwende gast. De Vrijheid heeft nu een internationale menukaart en werkt met verse ingrediënten, die met behulp van moderne technieken worden bereid. We kunnen kiezen uit meerdere huiswijnen en de wijnkaart biedt een uitgelezen assortiment kwaliteitswijnen.

Restaurant de Vrijheid ligt op een landtong aan het water, op het kruispunt van de Rjochte Grou, de Geau en het Pikmar, met camping "Yn 'e Lijte" als achterland. Aan de overzijde van de Rjochte Grou zien we vanuit het restaurant de dorpskern met ook de 13e eeuwse, romaanse Sint-Pieterkerk van het watersportdorp Grou. In dit modern ogende restaurant met mooie, bij de horeca passende decoraties is het vanavond aangenaam verpozen. Melle is vanavond onze gastheer en Hanny verblijdt ons tijdens de dinergangen met overheerlijke, gevarieerde gerechten. Deze combinatie staat garant voor een genoeglijke avond dineren, waarin ook volop de gelegenheid bestaat om nader met elkaar en met elkaars partners kennis te maken. Aan het eind van de avond nemen we afscheid van onze ex-collega, die hier in Grou samen met zijn vrouw en dochter hun ambitieuze droom waarmaken.

Feest op de Frisian Queen

Zaterdag 2 oktober 2010

Zo langzamerhand zijn Durkje en ik in de levensfase gekomen waarop wij met onze leeftijdsgenoten de 25-jarige huwelijksjubilea vieren. Zo ook vandaag. Dit is de dag waarop we 25 jaar geleden bijeen waren in Appingedam om het huwelijk te vieren van Koen & Grieanna. Nadat wij in 1979 tegelijk waren afgestudeerd aan de Christelijke Pedagogische Akademie te Drachten onderhielden we regelmatig contact toen Grieanna in het basisonderwijs te Appingedam en ik in het naburige voortgezet onderwijs te Delfzijl kwam werken en wonen. Op onze levenswegen gaan we soms wat verder uit elkaar - zo woonden Koen & Grieanna enkele jaren in Ierland - en dan is er weer ineens een moment dat onze wegen elkaar in een ontmoeting kruisen. Zo ook vandaag op deze feestelijke dag.

Alle gasten zijn uitgenodigd om aan het eind van de middag te komen naar het Friese Akkrum. Daar ligt het partyschip de Frisian Queen voor ons aan wal om hier aan boord te gaan. De Frisian Queen is een hekraderboot in Mississippi-stijl. Deze rondvaartboot is gebouwd door de bekende Friese schippersfamilie Meeter. Zij hebben in Duitsland een uitgebrand casco gekocht en zijn daarmee aan de slag gegaan. Het moest een rondvaartboot worden met een bijzondere uitstraling en een nostalgische sfeer. En dat is gelukt. Het partyschip is niet alleen van buiten mooi, ook het interieur mag er zijn, helemaal van hout, een stijlvolle bar, Engels behang, een soort varend bruin café.

Op het schip worden we welkom geheten door de ceremoniemeesters Arnold en Leontien, zoon en dochter van het bruidspaar. Het zilveren bruidspaar feliceren we bovendeks. Dan steekt het schip van wal. We varen door het ons welbekende Leppe Akwadukt hoog boven en over de autosnelweg A32 tussen Leeuwarden en Heerenveen, zulks tot grote verrassing van vooral de ook aanwezig Ierse gasten. Dan volgt via Akkrum een mooie vaartocht, waarbij we tijdens de schemering Eernewoude passeren. Beneden- en bovendeks wordt volop feestgevierd onder het genot van gezellige gasten, een welvoorzien buffet, boven life-muziek en beneden dansen bij een deejay. Op zijn Fries gezegd: "Folle gjin genôch".

Later op de avond passeren we het watersportdorp Grou in het verlichte duister. En laat in de avond arriveren we weer in Akkrum-Oost, waar we na het aansnijden van de bruidstaart en koffie afscheid nemen van elkaar na dit bijzonder geslaagde feestelijk samenzijn.

Hans Mol over Kloosters in het gebied van de Boarn

Dinsdag 9 maart 2010

In de Openbare Bibliotheek van Grou woon ik vanavond de Friestalige lezing van Professor dr. Hans Mol bij. De lezing wordt georganiseerd door de Fryske Akademy in samenwerking met Bibliotheekservice Fryslân en dit is de derde in een serie van vier Historische lezingen, die in dit eerste kwartaal van 2010 worden gehouden in vier verschillende Friese bibliotheken.

Mol is specialist op het gebied van de rol van kerken en machthebbers in het Middeleeuwse Fryslân. Hij is sinds 1986 verbonden aan de Fryske Akademy te Leeuwarden, studeerde geschiedenis aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, promoveerde in 1991 aan de VU en verzorgt sinds 2003 ook colleges Middeleeuwse Friese Geschiedenis aan de Leidse Universiteit. Hans Mol promoveerde op zijn proefschrift: "De Friese Huizen van de Duitse Orde". Mol staat bekend om zijn publicaties over de geschiedenis van Middeleeuws Fryslân en over het kloosterwezen en de geestelijke ridderorden in Nederland. Het thema van zijn lezing van vanavond is: "Kleasters yn it Boarn-gebiet", over de kloosters in de regio Aldeboarn, Akkrum, Grou en Jirnsum.

Mol laat aan de hand van onder andere Hisgis-kaartmateriaal zien dat de rivier de Boarn met aan weerszijden vruchtbare gronden een centrale rol speelde in (pre)historische tijden. Aan weerszijden van deze rivier kwamen kerken, kloosters en adelijke machtsposities tot stand. Zo ontstonden hier bijvoorbeeld de kloosters van Nes, het klooster Steenkamp en het Hasker Convent, alle drie kloosters die ressorteerden onder de Duitse Orde, een geestelijke ridderorde, bekend om haar zwarte kruis. De missie van de Duitse Ridders was drieledig, te weten: vechten (ridders), bidden (priesters) en verplegen. Deze Duitse Orde is bekend om haar rol in de Kruistochten en is qua grootte de derde, ná de Tempeliers en de Johannieters.

Het klooster van Nes - een priesterconvent - lag op een belangrijke plaats, namelijk langs de (Romeinse) heir(leger)weg van Steenwijk naar Franeker, en lag op de plaats waar je de rivier de Boarn over kon steken, op de plaats van het huidige kerkhof van Nes, tussen Akkrum en Aldeboarn. Fryslân had indertijd veel kloosters. Kloosters werden beschouwd als een soort verzekeringsinstituut om in het hiernamaals een plaatsje in de Hemel te verdienen. Om voor deze heerlijkheid in aanmerking te komen kon je bijvoorbeeld kiezen tot de kloosterorde toe te treden of door een hoge waarde aan geld of (on)roerende goederen bij leven en/of sterven aan een klooster te schenken.

Het Nesser klooster kende zo zijn ups en downs. Het kende ook een dramatische periode van geestelijk verval, chaos, armoede en wantoestanden zoals zakelijk wangedrag. De aansluiting bij toonaangevende kloosters - zoals het Haskerconvent, dat zich aansloot bij het klooster Windesheim nabij Zwolle - resulteerde weer in geestelijke vernieuwing. Het klooster Thabor bij Sneek speelde daarin bijvoorbeeld tevens een positieve, opbouwende rol. Ook de centrale leiding van de Duitse Orde te Utrecht trok het gezag in onze provincie (ook in Nes) weer aan.

Dat kon allemaal niet verhinderen dat het voor de kloosters vanaf de 16e eeuw ook in Fryslân een aflopende zaak werd, een kwestie van dalend nut. Je kunt dat bijvoorbeeld zien aan de totaalbedragen aan legaten aan kloosters. De bestemming van legaten schoof langzamerhand van de kloosters naar andere vormen van liefdadigheid, zoals bijvoorbeeld voor de bouw van gasthuizen voor minder bedeelden, waaraan Fryslân ook ruim bedeeld is. Kloosters kwamen steeds meer los van hun omgeving te staan, verloren hun draagvlak en werden bevolkt door een steeds hoger percentage niet-Friezen. Het begin van het eind.

Hans Mol komt aan het eind van de avond met nog wel een aardige uitsmijter, te weten: "De universiteit van Franeker is gefinancierd door de kloosters, dus zo zie je maar weer: "Zonder kloosters geen universiteit"."

"De tiid hâld gjin skoft", dus deze interessante avond vliegt voorbij. Hans Mol had vlak voor de pauze nog een procuratiehouder van het Haskerconvent Anno 1506 geciteerd, die schreef: "Aan het slot oogst men slechts ondank". Welnu, dat geldt beslist niet deze lezing van Hans Mol, want hij oogst aan het eind van de avond grote dank en waarderende woorden.

Sjongend op wei mei God

Snein 17 maaie 2009

De Evangelisaasjekommisje fan 'e Stienser PKN-tsjerke organisearret jûn yn De Hege Stins in Sjong Yn mei de Gospelrockformaasje Sozo út Broeksterwâld. "Op wei mei God" is it tema fan dizze Gemeentetsjinst. Dûmny P. Dykstra fan Grou is ús foargonger en oargelist fan dizze Fryske tsjinst is Han Giesing.

Wy sjonge jûn in soad lieten. Dûmny Dykstra giet mei Abraham jûn kwa doer fan 'e preek wol tige koart troch de bocht, mar mei it grut tal lieten dat Sozo jûn opfiert, is in oere samar om. It is wat stil yn tsjerke. Der binne lang net safolle minsken as dat wy wend binne. Om der dochs noch wat libbenskrêft yn te bringen, freget Sozo-sjonger Syb fan der Ploeg (jawis, dat is ommers dy neef fan De Kast-sjonger) ús om alle lieten safolle mooglik mei te sjongen. It binne meastentiids (ek eigen) Fryske oersettings fan Opwekkingslieten. Dat meisjongen falt noch net ta, want it binne fral lieten dy't wy as gemeente net wend binne om te sjongen. Mar hawar, Sozo muzysearret en sjongt mei hert en siel, en dat makket in soad goed.