Joodse wijsheden

Witte Donderdag 5 april 2012 

Cover van het boekje Joodse wijsheden

Hoorcommissie
In de jaren 2001/2002 was ik op uitnodiging van de Hervormde Gemeente van Stiens namens de Gereformeerde Kerk van Stiens lid van de Hervormde Hoorcommissie, die als opdracht had om op zoek te gaan naar een nieuwe predikant voor de Hervormde Gemeente van Stiens. Resultaat was de voordracht van dominee Gerrit Wessels, op wie de Hervormde Kerkenraad met succes een beroep uitbracht. Dominee Wessels nam het beroep dat op hem werd uitgebracht aan en daarmee werd voorzien in de toenmalige predikantsvacature. Na de bevestiging en intrededienst van dominee Wessels kwam de kerkenraadvoorzitter op bezoek om me te bedanken voor de participatie in deze hoorcommissie. Als dank voor mijn bijdrage aan dit wervings-, selectie-, beroepings- en benoemingsproces overhandigde de voorzitter van de Hervormde kerkenraad het boekje 'Joodse wijsheden'.

Serie wijsheden
Het boek 'Joodse wijsheden' is één van delen uit een omvangrijke serie wijsheden-boeken. Andere boekjes die in deze serie verschenen, zijn bijvoorbeeld Oosterse, Bijbelse, Friese, Rotterdamse en Boerenwijsheden. Het geschenkboekje is een uitgave uit het jaar 1996, uitgegeven door Uitgeverij Verba.

Illustraties
Het boek is voorzien van zo'n dertig prachtige illustraties, zoals bijvoorbeeld van:

• Een Chassidische jongen in Jeruzalem, in zijn dagelijkse kleding na Bar-Mitzwah; 
• Een Joodse vrouw uit de Dades-vallei; 
• Een vierde eeuws bronzen lampje, van de Joodse gemeenschap in Egypte; 
• Een bakker uit Hebron met baklava (een lekkernij/gebak); 
• Mozes, die op de berg Sinaï de stenen tafelen van God ontvangt.

Joodse wijsheden
Dit boekje bevat een verzameling Joodse wijze uitspraken. Hieronder volgen bij wijze van voorbeeld enkele van die Joodse wijsheden, die zijn opgenomen in dit boek:

• Zoals de leider is, zo zijn zijn volgelingen;
• Wie niet in kennis vooruit gaat, gaat achteruit;
• Wees bescheiden in uw spreken, maar onovertrefbaar in uw daden;
• Het is veel gemakkelijker kritisch te zijn dan correct;
• Het eens gesproken woord weet van geen terugkeer;
• Wij worden rijker naarmate we meer aan anderen geven;
• Een goed voorbeeld maakt meer indruk dan dreigementen;
• Wat mensen ook van u mogen denken, doe wat u denkt dat recht is;
• Vriendelijke woorden kosten weinig, maar bereiken veel;
• Beoordeel niemand voordat u in zijn omstandigheden bent geweest;
• Uw leven is wat uw gedachten ervan maken;
• De beste vrouw is die over wie men het minst spreekt;
• Vaak werd een goede raad beter gegeven in de vorm van een kwinkslag dan van een ernstige onderrichting.

Palmpasen op Passiezondag

Zondag 1 april 2012

Palmpasenkruisen met broodhaan en snoepgoed

Intocht in Jeruzalem

Op zondag 26 februari 2012 vierden we in De Hege Stins te Stiens het begin van de Veertigdagentijd, ook wel de Vastendagen of de Passietijd genoemd. Volgende week zondag is het Paasfeest. Vandaag, precies één week vóór Pasen, is het Palmzondag, de zondag voorafgaand aan de zogenoemde ‘Stille Week’, die vandaag begint. Vandaag op Palmzondag staan we stil bij de Intocht van Jezus in Jeruzalem. Onze lector van vandaag – Piet Dijkhuis – leest dit Bijbelverhaal bij aanvang van de ochtendkerkdienst in De Hege Stins. We gaan met ingang van vandaag de Stille, Goede Week in; een tijd van inkeer, om stil te staan bij Jezus' lijden en sterven, dat in de komende werkdagen steeds dichterbij komt.

Intocht van de cast

Bij aanvang van deze kerkdienst zijn de voorste rijen van de kerkzaal nog leeg. Een lange stoet gemeenteleden, jong en oud, komt om 9.30 uur vanuit de ontvangsthal van De Hege Stins de kerkzaal binnen en neemt plaats op deze voorste rijen. Dit is de nagenoeg complete groep gemeenteleden die een bijdrage heeft geleverd aan de musical van onze Protestantse Gemeente van Stiens; de musical ‘Jozef’, die dit weekend met de laatste, extra voorstelling tot een afronding is gekomen. De omvangrijke musical cast is vanmorgen hier aanwezig om samen met ons hun succesvolle musicalproject af te sluiten. Dominee Gerrit Wessels, onze voorganger vanmorgen, blikt kort terug op dit waarde(n)volle gemeenteproject, hij bedankt alle medewerkers namens onze hele gemeente en spreekt de wens uit dat deze musical ook een bijdrage zal leveren als positieve impuls voor gemeenteopbouw, hetgeen één van de doelen van deze Stienser musicalproductie is.

Intocht van de Palmpasenoptocht

We gaan verder met de Veertigdagentijd. Vandaag, Passiezondag, is nog een overgangsdag naar de Stille Week, want op deze Palmzondag vieren we het Palmpasen wat frivoler dan alle andere zondagen van de Veertigdagentijd. Aan het begin van de kerkdienst verlaten de kinderen met hun Kindernevendienstleiding de volle kerkzaal, want zij gaan tijdens deze kerkdienst in hun Kindernevendienst op eigen wijze ook aan het werk met Palmpasen. Dominee Wessels had de kinderen er al op gewezen dat ze daar hard aan het werk moeten om na afloop aan het eind van de kerkdienst met een verrassing terug te komen in de kerkzaal. Na de preek komen de kinderen trots weer terug in de kerkzaal. Een rij van zo’n 40 basisschoolkinderen wandelt in een lange optocht door alle tussenpaden van de kerkzaal. In hun handen dragen ze allemaal een door hen zelf gemaakt Palmpasenkruis, met vrolijke kleuren en met lekkernijen versierd, met in top de welbekende Broodhaan.

De broodhaan in top

Na deze wandeling door de hele kerkzaal nemen de kinderen plaats op het liturgisch centrum vóór in de kerk, waarna dominee Wessels met de kinderen in gesprek gaat over (Palm)Pasen en over de symboliek van de Broodhaan bovenop hun Palmpasenkruis. In dat vraaggesprek met dominee Gerrit Wessels vertellen de kinderen keurig waarom de haan bovenop hun Palmpasenstok prijkt, waarbij ze verwijzen naar de haan die in het bijbelverhaal driemaal kraait nadat de discipel Petrus had ontkend dat hij een leerling zou zijn van zijn gevangengenomen rabbi Jezus. Na dit vraaggesprek met de voorganger gaan de kinderen weer naar hun zitplaats in de kerkzaal. Tijdens het slotlied van deze kerkdienst, zie je hier en daar boven de mensen uit enkele Palmpasenkruisen langzaam meedeinen op de klanken van de samenzang.  

Een Goede Week

Eerst nog de Goede Week, met haar Stienser avondgebeden in De Hege Stins op maandag, dinsdag en woensdag en daarna – ook in De Hege Stins te Stiens - op Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag de stille dagen van inkeer, om uiteindelijk aanstaande zondag 8 april 2012 de opstanding van Jezus Christus dankbaar en uitbundig te vieren als het lang verwachte Paasfeest.

Zondag Reminiscere

Zondag 4 maart 2012

Rechtsboven de kaars van Ameland in De Hege Stins

Introïtus
De verschillende zondagen van de Vastentijd hebben een eigen naam. De eerste vijf zondagen van de Veertigdagentijd ontlenen hun naam aan de beginwoorden van het zogenoemde ‘introïtusgezang’, het gezang dat in de Rooms Katholieke kerk door het koor wordt gezongen bij binnenkomst van de priester. Het eerste woord van het ‘introïtus’ geeft vaak de naam aan van de zondag. Zo noemden we vorige week de eerste zondag van de Veertigdagentijd: ‘Zondag Invocabit’.

Barmhartigheid
Vandaag - de tweede zondag van de 40dagentijd - noemen we “Zondag Reminiscere’.
Het Latijnse woord Reminiscere betekent: 'Gedenk uw barmhartigheden'.
Reminiscere wordt genoemd naar de eerste woorden uit de Introïtus voor deze zondag:

"Reminiscere miserationum tuarum Domine
et misericordiarum tuarum quia a saeculo sunt"

Deze eerste woorden verwijzen naar de Bijbeltekst van Psalm 26 vers 6, waarin volgens De Nieuwe Bijbelvertaling staat:

“Denk aan uw barmhartigheid, Heer,
aan uw liefde door de eeuwen heen.”

Vredeslicht
Aan het eind van de ochtendkerkdienst in De Hege Stins te Stiens vertelt onze voorganger ds. Gerrit Wessels vandaag dat hij in de afgelopen week samen met een Leeuwarder ouderling de Protestantse Gemeente van Ameland heeft gevisiteerd. Tijdens die visitatie kwam aan de orde dat een van Ameland naar Canada geëmigreerde kerkganger tijdens een bezoek vanuit Canada aan Ameland terugkwam met een kaars van haar kerkelijke gemeente in Canada. Deze kaars symboliseerde het doorgeven van het licht en de vrede van haar Canadese gemeente naar de Amelander gemeente. Het gebruik van het doorgeven van een kaars van licht en vrede was afkomstig van een Russische kaars, die ooit op die wijze vanuit Rusland naar de overzijde van de Atlantische Oceaan werd meegegeven.

Ameland groet Stiens
Dominee Wessels kreeg vorige week tijdens de visitatie een dergelijke kaars mee van Ameland naar Stiens, om die hier bij ons in de kerk te ontsteken. Onze predikant steekt vanmorgen dan ook die Amelander kaars aan aan onze Paaskaars, die wij vóór in de kerk op het liturgisch centrum hebben staan. Door dominee Wessels wordt dan de brandende kaars geplaatst op de avondmaalstafel op het liturgisch centrum, als groet van de Amelander kerk aan de kerk in Stiens.

Ik herinner me dat we een dergelijke vurige lichtgroet ook al eens kregen van de kerkelijke gemeente van het Friese Goutum, tijdens het Pinksterfeest in het jaar 2009.

Zomaar een Zon-dag in de Sint-Vituskerk van Stiens

Zondag 9 januari 2011

Als we vanmorgen tegen 9.30 uur ter kerke gaan in Stiens, staat de eeuwenoude Sint-Vituskerk boven op de dorpsterp omringd door de welbekende dubbele rij bomen schitterend in het heerlijke zonlicht, afstekend tegen een mooie lichtblauwe winterlucht. Een ware Zon-dag.

Bij aanvang van de ochtendkerkdienst deelt dominee Jaap Overeem mee dat één van onze andere gemeentepredikanten - dominee Gerrit Wessels - enige dagen geleden wegens een hartinfarct is opgenomen in het ziekenhuis. Een grote schrik, vooral voor hem zelf, maar natuurlijk ook voor zijn gezin, familie en allen die hem kennen. Gelukkig gaat het naar omstandigheden momenteel goed met dominee Wessels en we hopen en bidden dat zijn herstel voorspoedig mag verlopen.

Daarna pakt dominee Overeem de draad van de dienst weer op. Er wordt gezongen, gebeden, een overleden gemeentelid herdacht, uit de Bijbel gelezen, gepreekt en aan het eind van de dienst vieren we met zijn allen het Heilig Avondmaal, zittend en staand in een grote kring in het omvangrijke koor van deze bijzondere dorpskerk. Na de ochtendkerkdienst staat de koffie voor iedereen klaar, wordt de Taizéviering van vanavond voorbereid in de kerkzaal en begint in de consistorie onderin de immense kerktoren van de Sint-Vituskerk de eerste sessie van de belijdeniscatechisanten, onder leiding van dominee Overeem. We horen dat er een betrekkelijk grote groep belangstellenden gehoor heeft gegeven aan de uitnodiging van dominee Overeem om met elkaar van start te gaan met deze serie gespreks- en voorbereidingssessies.

Later op de dag hoor ik dat een vlak boven Stiens wonende jongeman zich bij deze groep catechisanten onder in de kerktoren heeft gemeld met het verzoek om hier een pelgrimsstempel te verkrijgen van het Jabikspaad. Deze jonge pelgrim van ongeveer 20 jaar is met volle pelgrimsbepakking nog maar net op weg gegaan om het Jabikspaad als aanlooproute te gebruiken om in de komende maanden de meer dan 3.000 kilometer lange pelgrimstocht te volbrengen naar het Spaanse Santiago de Compostela.

Zomaar een Zon-dag in en rond de Sint-Vituskerk in Stiens. Na al die eeuwen heeft deze majestueuze terpkerk nog een belangrijke functie voor velen in en rond Stiens. We hopen dat dat nog lang zo mag blijven.

Mierepaad in Stiens

Dinsdag 23 november 2010

Aan de verre oostzijde van Stiens ligt het Mierepaad. Dit geasfalteerde wandel- en fietspad is de verbinding tussen de Trijehoeksdyk aan de zuidzijde en de Truerderdyk aan de noordzijde. Als je vanaf de Trijehoeksdyk het Mierepaad in zuidelijke richting volgt, ga je met een S-bocht in een bosachtige entourage om kinderboerderij Donia State heen. Voorbij deze grote bocht ga je dan in zuidelijke richting tussen de nog jonge knotwilgen door, over het Mierepaad, met het zicht op de Truerderdyk en het verderop gelegen buurdorp Britsum.

Van oorsprong was het Mierepaad een kilometers lang voetpad, dat je vanuit Leeuwarden in noordelijke richting naar de Hallumermieden leidde. Het pad loopt parallel aan de enkele kilometers oostelijker gelegen Dokkumer Ee, de oude waterloop van Leeuwarden naar Dokkum. Het huidige Mierepaad heeft dezelfde zuid-noord-richting.

De naam Mierepaad is ontleend aan de “mieren”. Andere bekende aanduidingen voor mieren zijn: poepen, knoeten, moffen en hannekemaaiers; vroeger door de één als vreemd gespuis gezien, maar door de ander (h)erkend als welkome zomergast. Nederland werd vroeger overstroomd door zogenaamde “Hollandgänger”. Deze hannekemaaiers (mieren) waren vakbekwame “bovenlandsche” grasmaaiers, afkomstig uit het Duitse Ost-Friesland, Emsgebiet en Westfalen.

In de hooitijd hadden ook in Fryslân de boeren in de welvarende weidegebieden arbeiders te kort en de Duitse hannekemaaiers werden dan ook door de rijke boeren met open armen ontvangen en ingehuurd voor het maaien en voor het overige (seizoens)werk op de boerderij. Zodra de oogst achter de rug was, vertrokken ze doorgaans weer naar Duitsland. Slechts enkelen bleven in Nederland wonen. Erg geliefd waren deze gastarbeiders van eenvoudige komaf niet. Veel Nederlanders beschouwden hen als lomperds of botteriken; reden om hen aan te duiden met denigrerende bijnamen als “poepen” (in Fryslân) en “(gras)moffen” (in Holland). In de Friese literatuur kom je in een groot aantal romans en verhalen de belevenissen van en met deze Duitse landarbeiders tegen.

De “Hollandgängerei” – de emigratie van Duitse boerenarbeiders – is in onze huidige Nederlandse samenleving nog terug te vinden in familienamen, zoals bijvoorbeeld: Bisschop, Bruning, Kramer, Mulder, Pranger, Rosenmöller, Schelhaas, Wessels en (de) Witte.

Avondgebed in Stiens volgens de liturgie van Taizé

Oogstzondag 7 november 2010

De Gemeentedienst van deze jaarlijkse Oogstzondag vindt vanavond vanaf 19.00 uur plaats in de Sint Vituskerk van Stiens. De Taizéwerkgroep organiseert enkele malen per jaar in deze eeuwenoude dorpskerk een Avondgebed volgens de liturgie van Taizé; zo ook vanavond. Een inmiddels gegroeide achterban met een vrij constante omvang van zo'n 60 belangstellenden woont vanavond deze liturgische viering bij. De bijeenkomst wordt geopend door dominee Gerrit Wessels, die vooraf een korte toelichting geeft op de nu volgende liturgie, opdat ook gasten die voor het eerst een Taizéviering bijwonen, in grote lijnen weten wat er de komende drie kwartier zal worden gedaan. Enkele lectoren en muzikanten werken mee in de uitvoering van dit avondgebed.

Het eerste lied dat we zingen is: "Lobe den Herrn, meine Seele, und alles in mir seinen heiligen Namen". Aansluitend zingen we ook repeterend het lied: "Kom tot ons, o heil'ge Geest, in ons ontsteekt Gij 't vuur van uw liefde". Daarna volgt Psalm 85 met een terugkerend "Alleluia".
Voordat uit Mattheüs 20 wordt gelezen, zingen we "Jesus, remember me when you come into your kingdom" en na die lezing van Mattheüs' verzen 1 tot en met 16 zingen we:
"Jezus, U bent het licht in ons leven:
laat nimmer toe dat mijn duister tot mij spreekt.

Jezus, U bent het licht in ons leven:

open mij voor uw liefde, o Heer".

Daarna wordt het stil in de kerkzaal ... het licht gaat uit ...

tijd voor meditatie, inkeer, gebed, stilte ..............................

Het licht gaat weer aan, de voorbeden worden afgewisseld met een gezongen Kyrië en afgesloten met het samen uitgesproken "Onze Vader" volgens de tekst van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBG, 2004).

Na het "Veni lumen" wordt in het koor van de kerk een kaars aangestoken aan de Paaskaars en wordt het licht via onze eigen kaarsen vanuit het koor naar achteren doorgegeven. Als al onze kaarsen branden, zingen we het bijpassend Friestalige lied:
"Hear, it tsjuster is gjin tsjuster troch jo ljocht,

de nacht is as de dei like helder".

Na het gebed zingen we eerst het "Wait for the Lord" en dan wordt ons Avondgebed afgesloten met het gezongen: "Nunc dimittis".

Dan wordt het weer stil in de kerk....

Wie dat wil, kan nog blijven zitten op zijn/haar stoel of op de knielbanken in het koor van de kerk.

En wie vertrekt, verlaat in stilte de kerk, met de afsluitende woorden:

"De God van de liefde en de vrede zij altijd met je".

Vol van Hoop met PKN-appels uit Stiens

Startzondag 19 september 2010

Als plaatselijke gemeente van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) vieren we vandaag in Stiens onze jaarlijkse Startzondag. De ochtendkerkdienst en het aansluitend programma vinden plaats in en rond De Hege Stins en de afsluitende viering is in de Sint Vituskerk. Voorgangers van de ochtenddienst zijn onze predikanten Van Dijken, Overeem en Wessels. Aan de ochtenddienst werkt de VistuStins-cantorij mee, bijgestaan op orgel en met blaasinstrumenten, bespeeld door door zes muzikanten uit onze gemeente.

Tussen de koffiepauze en de lunch wordt een literaire workshops verzorgd door Durkje Koehoorn-de Jong (over Eppie Dam zijn liedteksten: "Vol van hoop" & "Is hope soms in fûgel"). De andere workshop bibliodrama wordt verzorgd door dominee Wessels, handelend over het thema en het verhaal van deze zondagochtenddienst.

Aan het eind van de dag wordt gecollecteerd voor de actie "Het wonder van 15 Cent - Vol van Hoop", een landelijke actie van Kerkinactie. Voor dit kleine bedrag van 15 cent per dag krijgen kinderen in ontwikkelingslanden een maaltijd, of kunnen ze naar school of krijgen/hebben ze in hun dorp schoon drinkwater. Voor 15 cent per dag kun je dus al hoop schenken.

Omdat God net zoveel van de ander houdt als van mij èn omdat het ook van belang is dat we als plaatselijke kerkelijke gemeente naar buiten treden, staan bij de uitgang van de kerk plastic zakken met appels. Het zijn de PKN-appels van de appelboom die vóór ons kerkgebouw staat. Het is de bedoeling dat we een zak appels meenemen naar huis om die deze week te verwerken in een appeltaart of in een zogenoemde "Hegestinzer appelcake", en dat we vervolgens die appeltaart of appelcake als groet van onze kerkelijke gemeente aan iemand aanbieden van wie we vinden dat hem of haar deze Stienser PKN-fruitgroet goed zal doen. Een fruitgroet, die wellicht (opnieuw) hoop kan bieden en opdat we niet alleen binnen de gemeente, maar ook buiten de kerk iets doorgeven van ons thema: "Vol van Hoop".

De Kristenreis nei de ivichheid

Freed 16 april 2010

Op 30 novimber 1628 is John Bunyan berne yn it lytse doarpke Elstow (Bedfordshire) yn Ingelân. Hy wie noch mar 16 jier doe’t er syn mem ferlear. John wie in ienfâldich man. Hy waard earst tsjettellapper en jierren letter preker. Syn frou hat him it lêzen en skriuwen leard. Syn preken wiene ienfâldich, mar wol direkt en fral Bibelsk. Hy waard foar mar leafst tolve jier finzen nommen om syn leauwen en omdat er dêroer preke. Bunyan wurde 60 jier âld.

Bunyan hat yn syn libben in soad boeken skrean. Ien fan syn boeken hat er yn ‘e finzenis skrean. De titel fan dat boek út 1678 is: “The Pilgrims Progress”. Dat boek is yn it Hollânsk oerset en krige de titel: “De Christenreis naar de eeuwigheid”. Dernei is it troch dr. G.A. Wumkes ek yn it Frysk oerset, yn 1953 ferskynd mei as titel: “De Pylgerreize”. Yn syn wrâldferneamde boek skriuwt John Bunyan oer de reis, dy’t in minske meitsje moat om – nei ôfrin fan it hjoeddeistige libben - ynwenner fan Gods Himelstêd wurde te kinnen. It is in boek dat yn behâldend protestants-kristlike fermiddens graach lêzen wurde, ek tsjintwurdich noch wol.

De Hollânske “John Bunyan Stichting” hat in lyts evangelisaasjeboekje troch dûmny P. Blok skriuwe litten oer “De Kristenreis” fan Bunyan. Dat lytse boekje is oerset troch Jan Jongsma fan Burgum (yn it ferline - lykas ik - ek KFFB-bestjoerder) en ferskynde 15 jier lyn, yn 1994. Dizze lytse útjefte hat as titel: “De Kristenreis nei de ivichheid”.

It is mar in lyts partsje fan it oarspronklike boek. Dûmny P. Blok skriuwt yn it foarwurd oer it doel fan syn boekje: “jo te wizen op guod dat in dief net stelle kin en dat net troch roast ferdwine kin”. Bunyan wiist op “It Guod, dat ivich en bestindich is”, sa skriuwt dûmny Blok.

It boek is in allegoarysk ferhaal, dat fertelt oer de dream fan in man. Kristen is syn namme. Kristen wol witte wêr’t “De Wei ta Behâld” is. Kristen krijt by it krús fan Jezus in boekrôl en moat dy oan ‘e ein fan syn reis by de Himelpoarte oerlange oan ‘e ingels. Op syn reis en op ‘e smelle wei dy’t ta it wiere libben liedt, moetet Kristen in ferskaad oan minsken. It binne bygelyks: Boadskipper, Evangelist, Dwaas, Loaiker, Eigenwiis, Formalist, Tonielspieler, Betroubere, Idelheid, Bybedoeling, Moaipraat, Hoopjende, Unkunde en Idele Hope. Fia plakken lykas Swierrichheid, Leaflikheid en Deadsjordaan komt Kristen as pylger oan yn it Nije, Himelske Jeruzalem, om dêr de Kening te moetsjen.

Alle haadstikken (ien haadstik op ien side) fan dit boekje hawwe in koart stikje fan it ferhaal mei op ‘e neistlizzende side in yllustraasje fan Albert Wessels. Op ‘e lêste ôfbylding fan it lêste haadstik “Immanuelslân” geane Kristen en Hoopjende it nije Jeruzalim yn. Boppe de himelpoarte stiet: “Blessed are they that do His commandmends”. En it ûnderskrift op dit lêste printsje is de skreane útsetter: “Soli Deo Gloria”.

Het Lijden van Jezus

Goede Vrijdag 2 april 2010

Als Durkje en ik vanavond de grote kerkzaal van De Hege Stins binnenkomen, zijn nagenoeg alle zitplaatsen al bezet. Helemaal voorin is nog een rij vrij en het duurt maar even of ook die rij is vol en zien we her en der volgende kerkgangers - sjouwend met een extra stoel - nog een plaats zoeken. Om half acht zit de zaal helemaal vol; zelfs het hoge podium achter in de bijzaal zit vol. Mooi dat zoveel mensen zijn gekomen naar deze speciale bijeenkomst in de serie vieringen van deze Stille Week, voorafgaand aan het aanstaande Paasfeest.

We wonen vanavond het Passie-oratium "Het Lijden van Jezus" bij, een productie van Gerrit Stulp, naar het Evangelie van Mattheüs. Dit oratorium wordt vanavond uitgevoerd door het Stienser Christelijk gemengd koor "Looft den Heer", begeleid op orgel en dwarsfluit en met dominee Gerrit Wessels als Verteller. Het is een muziekstuk met veel variatie: koorzang en solisten, vertelling en samenzang, instrumentaal en vocaal, met als opening en als sluiting een gebed.

Het oratorium bezingt de aankondiging van het lijden en sterven van Jezus en leidt ons via het verraad door Judas Iskariot en het Laatste Avondmaal naar de gevangenneming van Jezus. Het is een mooie, stemmige uitvoering, met passie gezongen, (nog) in het volle licht van de grote lampen van de kerkzaal. Na de verloochening door Simon Petrus volgt de voorgeleiding aan stadhouder Pilatus.

Dan komt een stevig, staccato en gepassioneerd gezongen deel:

Pilatus: Wie van die twee wilt gij, dat ik u loslaat?

Zij zeiden: Barabbas.

Pilatus: Wat moet ik dan doen met Jezus, die Christus genoemd wordt?

Zij zeiden allen: Hij moet gekruisigd worden!

Pilatus: Wat heeft hij dan toch voor kwaad gedaan?

Zij schreeuwden des te meer: Hij moet gekruisigd worden!

Na het bespotten, beschimpen en kruisigen geeft Jezus de geest.....

Het felle licht in de kerkzaal wordt gelijktijdig gedimd.....

Het koor antwoord: Amen.....

En dan volgt het majestueus gezongen, schitterende Slotkoor van dit Passie-oratorium:

Dank zij U, o Heer des levens, die de dood zijt doorgegaan,

die Uzelf ons hebt gegeven, ons in alles bijgestaan,

dank voor wat Gij hebt geleden, in Uw kruis is onze vrede.

Zij U eeuwig dank en eer, zij U eeuwig dank en eer.

Voor Uw angst en lijden zeer, zij U eeuwig dank en eer.

Kijk: de kerk! tijdens Startzondag 2009 in Stiens

Zondag 20 september 2009

Elk jaar begint het nieuwe kerkenwerk-seizoen in Stiens met een zogenoemde Startzondag. "Kijk: de kerk!" is ons thema van de Startzondag 2009, die dit jaar in het teken staat van de komende fusie tot één Protestantse Gemeente Stiens. Als alles volgens plan verloopt, zullen onze Gereformeerde Kerk te Stiens en de Hervormde Gemeente van Stiens rond de komende jaarwisseling met elkaar fuseren tot één "Protestantse Gemeente Stiens". En als we de fusiedatum vergelijken met een huwelijksdatum, mag je stellen dat onze beide kerkelijke gemeenten vandaag met elkaar in ondertrouw gaan. Ze spreken namelijk vandaag officieel uit dat de juridische fusie over enkele maanden eindelijk zal plaatsvinden.

Vanaf 8.30 uur zijn we vanmorgen allen van harte welkom in De Hege Stins. Met een broodje en een kop thee of koffie beginnen we deze feestelijke Startzondag.
Om 10.00 uur begint de kleurrijke, gezamenlijke ochtenddienst in De Hege Stins. In deze Startdienst vieren we vandaag ook liturgisch dat onze beide Stienser kerkgemeenten nu echt Samen op Weg verder gaan. Ook beleven we vanmorgen een heuse première, namelijk, die van de "VituStins Cantorij". De Hervormde Vitus Cantorij en de Gereformeerde Zanggroep Hege Stins gaan vanaf vandaag als één cantorij verder onder deze nieuwe naam. Samen met ons kerken-combo begeleiden ze - onder leiding van hun dirigent Take Beukema - deze Startdienst. De voorgangers in deze kerkdienst zijn onze drie Stienser predikanten: ds. Desirée Scholtens, ds. Jaap Overeem en ds. Gerrit Wessels.

Er is in deze kerkdienst op verschillende momenten aandacht voor de voorgenomen ondertekening van de fusieakte. Zo zien we een scheikundeproef van ons gemeentelid Anton Meyburg over "de juiste chemie", zingen, bidden en lezen we uit de Bijbel over samen gemeente zijn en wordt een metersgrote intentieverklaring door vier Hervormde en vier Gereformeerde gemeenteleden - jong en oud - op symbolische wijze ondertekend en vanuit de gemeente met hartelijk applaus figuurlijk onderstreept.

Na de feest-kerkdienst staat voor iedereen koffie en frisdrank met oranjekoek klaar in de hal en in het Jeugdhonk van de kerk. Tijdens deze pauze is er genoeg te doen voor iedereen. Er is binnen en buiten tijd om elkaar te ontmoeten, voor de jeugd is het Jeugdhonk open, de kleinsten kunnen kleurrijk worden geschminkt en het grasveld vóór de kerk wordt omgetoverd tot spelveld. Drie Stiensers - Hans Hagen, Erik Mulder en Sietse Hager - vertellen, ondersteund met veel eigen foto’s, over hun belevenissen als uitgezonden militair in Afghanistan. En om de fusie feestelijk te onderstrepen, worden om 12.00 uur ballonnen de lucht in gelaten. Kortom, er is werkelijk voor iedereen wel wat moois te beleven!

Om 13.00 uur wordt er aan de inwendige mens gedacht. Voor ons allen staat een kop soep, broodjes en snack klaar. Dat betekent hard werken voor alle gastheren en gastvrouwen, want heel veel gemeenteleden blijven eten.
Om 14.00 uur gaan we gezamenlijk lopend en fietsend - met ook versierde fietsen - naar de Sint Vituskerk. Daar zingen we onder inspirerende (bege)leiding van onze eigen Hege Stins Band, die vandaag voor het eerst onder hun nieuwe naam "United" optreedt. Vorige week kon iedereen zangwensen indienen en zo bepalen we samen wat we vanmiddag tijdens deze Zangmatinee zingen. Deze viering - met als thema "Zingen brengt mensen samen" - staat onder leiding van dominee Jaap Overeem.
In en bij het Sint Vitushûs sluiten we vanaf 15.00 uur deze bijzondere Startzondag af met een hapje en een drankje. De tientallen gemeenteleden die deze Startzondag hebben voorbereid en uitgevoerd, oogsten terecht veel lof!

We blikken vandaag ook even terug op meer dan 900 jaar kerkgang in de Sint Vituskerk van Stiens en danken voor het vele goede dat de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van Stiens onze voorouders en ons allen heeft gebracht.
(Groot)Ouders en (klein)kinderen zullen - ieder op eigen wijze - voortaan hun blik op de kerk ("Kijk: de kerk!") van de toekomst richten en hopelijk in woorden & daden doorgeven wat wij vanmorgen als refrein van het lied "Luister volk van God" zongen tussen de Bijbellezingen uit Nehemia 8 en 1 Korinthiërs 12, met de woorden:

Wat onze ouders ons vertelden,
zullen wij onze kinderen melden;
dat wij met hen Uw Naam bezingen,
God onze Heer doet grote dingen.

Invitatie voor het Avondmaal

Zondag 14 juni 2009

Vanmorgen vieren we tijdens de ochtendkerkdienst in De Hege Stins te Stiens het Heilig Avondmaal. Voorganger is dominee Gerrit Wessels en we worden muzikaal begeleid en ondersteund door organist/pianist Han Giesing, dwarsfluitist Mirjam van Tellingen en door de zanggroep Hege Stins o.l.v. Take Beukema. Voorafgaand aan het uitdelen van brood & wijn als teken van het lichaam & bloed van Jezus Christus zingen we in wisselzang het Tafelgebed "Van alle dagen deze morgen".

Het Heilig Avondmaal is een verwijzing naar het lijden & sterven van Jezus Christus, voorafgegaan door het zogenoemde Pesachmaal, het laatste avondmaal met Zijn twaalf leerlingen.

Jezus' Laatste Avondmaal heeft veel kunstenaars geïnspireerd om daaraan op eigen wijze een kunstwerk te wijden. Zo kennen we bijvoorbeeld tekeningen en schilderijen, fresco's, houtsneden, beeldengroepen, gevelstenen en gebrandschilderde ramen van deze maaltijd. Wereldberoemd is bijvoorbeeld het meesterwerk van Leonardo da Vinci, bekend onder de benaming "Laatste Avondmaal". Die muurschildering van Leonardo da Vinci heeft andere kunstenaars geïnspireerd om op hun eigen wijze in de kunsten mee te liften op de afbeelding die Leonardo da Vinci schiep.

Een modern voorbeeld van zo'n eigenzinnige kopie is het panoramische "Invitation" (Renato Casaro, 1992) met een afbeelding van bekende Hollywoodsterren van de afgelopen honderd jaar, die hier bij elkaar aan tafel zijn geschoven. Zo zien we daarop bijvoorbeeld Laurel & Hardy, Elvis Presley, James Dean, Charly Chaplin en Fred Astaire. Op de centerplaats van Jezus, als stralend middelpunt tussen al die beroemdheden, zit Marilyn Monroe. Deze maaltijd van filmhelden van de Amerikaanse filmgeschiedenis is een product van Renato Casaro. Casaro is een wereldberoemde kunstenaar, die zich veelvuldig heeft laten inspireren door de filmwereld van Hollywood. Films beïnvloedden Renato Casaro, hetgeen ertoe leidde dat hij hierover ging tekenen en schilderen. Casaro heeft veel filmposters gemaakt, die alom bekend zijn en waarmee hij ook grote prijzen heeft gewonnen.

En wij?
Jezus Christus koos Zijn 12 discipelen (leerlingen) voor Zijn laatste Avondmaal.
Renato Casaro koos 12 filmhelden uit Hollywood.
Wie zou jij uitnodigen?

Tulpenpracht in Drenthe

Maandag 20 april 2009

Tijdens de autoritten die ik de afgelopen weken maakte tussen de Stenden hogeschool-locaties van Leeuwarden en Emmen, viel steeds mijn oog op het prachtige tulpenveld ter hoogte van Eursinge en Westerbork, ten noorden van de Frieslandroute N381. Vanavond staan deze Drentse tulpen nog schitterend in bloei.

Tijdens het avondgebed van gisteravond sprak dominee Wessels in Stiens de dankzegging uit voor al het mooie om ons heen. Als je al het mooie maar wilt zien, is het in overvloed om je heen, zo ook hier, mede mogelijk gemaakt dank zij de hemelse en de aardse Tulpenbollenboer.

Afscheidsdienst Basiscatechese in De Hege Stins

Zondag 29 maart 2009

Op deze vijfde zondag van de Veertigdagentijd - Zondag Judica (verschaf mij recht) - beëindigt een grote groep Basiscatechisanten hun periode van catechisatie tijdens de basisschoolperiode. Twee jaar lang hebben ze in vier aaneengesloten blokken catechese gevolgd met een breed scala aan thema's zoals: het kerkelijk leven, de Bijbel, belangrijke mensen in de kerkgeschiedenis, symbolen in de kerk, de liturgie en diverse excursies naar uiteenlopende godshuizen in onze regio.

Vandaag is het dan zover dat ze in De Hege Stins van Stiens afscheid nemen van deze Basiscatechese. De 27 Basiscatechisanten laten tijdens de ochtendkerkdienst het een en ander zien en horen wat ze in de afgelopen twee jaar hebben gedaan. Zo wordt bijvoorbeeld de preek van dominee Gerrit Wessels vandaag op het liturgisch centrum interactief gehouden, in de vorm van een vraaggesprek met zes catechisanten.

Organist is de heer Boerma en de muzikale intermezzo's worden vandaag verzorgd door onze eigen Hege Stins Band, bestaande uit Jan Veltman, Gerke Draaistra, Tineke Kok, Henk-Jan Broersma en Taco Osinga. Er wordt veel en gevarieerd gezongen.

Aan het eind van de dienst volgt het formele afscheid van de Basiscatechese. De namen van de kinderen worden één voor één genoemd, ze komen naar voren op het liturgisch centrum en krijgen daar van de Basiscatecheten Trudy Bijland en Joske Klatter een Basiscatechese-certificaat. Daarna volgt een gevoelig moment als alle ouders worden gevraagd om ook naar voren te komen, om niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk achter hun kind te gaan staan, aangezien deze kinderen na het verlaten van de basisschool een bewogen puberteit-tijd in zullen gaan, waarin ze het nodig zullen hebben dat hun ouders met zorg achter hen blijven staan.

Als de Basiscatechisanten samen met hun ouders op het liturgisch centrum staan, worden ze door voorganger en gemeente samen gezegend op hun verdere levensweg, opdat zij zich samen gedragen mogen voelen door de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Een waarde(n)vol moment van deze mooie dienst.

CESE centraal op VoorjaarsZendingsZondag 2009

Zondag 22 februari 2009

Op deze Zendingszondag van de Voorjaarszendingsweek staat in de beide PKN-gemeenten het CESE-project centraal. De Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van Stiens beleggen daartoe vanmorgen in De Hege Stins een gemeenschappelijke zendingsdienst, waarin ds. Gerrit Wessels van Stiens en de heer Louis Bakker van PKN-Kerk in Actie voorgaan. De SOW-Zendingscommissie levert de beide lectoren Ronald Dobma en Annet Brouwer en de organist is Take Beukema. We zingen een aantal zendingsliederen, die afkomstig zijn uit Zuid-Amerika.

CESE is het gezamenlijke zendingsproject van Kerk in Actie, dat wordt uitgevoerd door de Friese PKN-gemeenten van Blessum, Boksum, Deinum, Goutum, Leeuwarden, Stiens en Wirdum. Het is een project voor de stadsjeugd in het Braziliaanse Salvador de Bahia. Deze havenstad heeft 3,5 miljoen inwoners, waarvan ongeveer 80% afstamt van de slaven, die in de 17e en 18e eeuw werden overgebracht van Afrika naar Zuid-Amerika. Aan het begin van de kerkdienst wordt door onze Zendingscommissie een CESE-kaars aangestoken aan de Paaskaars, die op het liturgisch centrum staat. Zo wordt het licht doorgegeven als symbool van de hulp die wij - zij het op interactieve wijze - willen doorgeven aan dit zendingsproject van de gezamenlijke kerken.

In zijn preek wijst dominee Wessels met name op de vier mensen die samen een verlamde man ter genezing bij Jezus brengen (Marcus 2: 1-12). Doordat deze vier mensen de verlamde man gezamenlijk hun hulp verlenen, wordt het mogelijk gemaakt om de positie van de verlamde aanmerkelijk te verbeteren. Daarmee wordt de link gelegd naar de informatie die Louis Bakker ons vervolgens geeft over het CESE-project.

Jozef & Maria met Jezus in de St. Vituskerk van Stiens

Zaterdag 20 december 2008

Als ik vanmiddag de Stienser Sint Vituskerk nader, staat bij de ingang van het kerkhof op de terp een brandende vuurkorf. Een in klederdracht gestoken man gooit nog wat hout op het vuur. Aan het gietijzeren kerkhofhek hangt een spandoek: "de St. Vituskerk is open". Nu is dat op zich niet zo bijzonder, want elke zondagochtend is deze kerk open ten behoeve van de kerkdienst. Vandaag is echter de oude dorpskerk de hele dag opengesteld om tussen de bedrijven door even stil te staan bij de kerststal in het koor van deze kerk.

In de hal van de kerk brandt een kaars in een lantaarn, die naast een kerststukje staat. Op het brede pad tussen de kerkbanken door word ik welkom geheten door Sytse Brouwer, die hier warme chocolademelk schenkt. Verderop begroet dominee Wessels de binnengekomen gasten. Aan de voet van de preekstoel branden grote kaarsen, waaraan je ook even een waxinelichtje kunt aansteken om die op een spiegelplaat naast het licht van anderen te zetten. Een gemengd koor zingt kerstliederen bij de opgang naar het koor van de kerk.

In het koor van de kerk kom je voorbij de geiten en schapen met hun herder bij de ingang van de kerststal. Achter de kerststal hangt een metershoog paars kleed met gouden sterren. Op strobalen zitten in de kerststal Jozef en Maria. Maria met haar kindje Jezus op schoot, achter de kribbe. Het koor van de kerk staat behoorlijk vol bezoekers, die allemaal even willen kijken naar deze levende kerststal.

Tussen de grote mensen door komt een klein meisje naar voren, een teddybeer in haar hand. Als de roze capuchon af gaat, staat ze daar met haar rode vlechten ..... heel even ..... heel stil ..... te kijken naar dit levende bijbelse tafereel van Jezus, Maria en Jezus. Nelleke Kuipers-van Wessel - met haar baby Duco op schoot - praat even met dit meisje, maar het meisje praat met Maria, en ziet Jezus op haar schoot.

Taizéviering in de Sint Vituskerk van Stiens

Zondag 16 november 2008

De Gemeentedienst van vanavond wordt georganiseerd door de Stienser Taizégroep. We wonen dit Avondgebed volgens de liturgie van Taizé bij in de Sint Vituskerk van Stiens. Het koor is prachtig aangekleed met een grote aantal Taizé-georiënteerde inrichtingsmaterialen. Bij binnenkomst ontvangen alle aanwezigen een kaars èn een orde van dienst met daarop de liturgie van vanavond. In het koor heb je de keus om plaats te nemen op de knielbankjes in het midden van het koor òf op de stoelen die rondom staan. De muzikale begeleiding is in handen van de dames Giesing, Brinksma en Van Dijk en dominee Gerrit Wessels.

We beginnen met "Laudate omnes Gentes" en de canon "Licht en wijsheid", waarna Psalm 9 wordt gelezen met een gezongen "Alleluia". Vóór en na de wisselend Friestalig en Nederlandstalig gelezen Epistellezing uit de brief aan de Filippenzen zingen we "Bless the Lord, my soul" en "Heel het duister is vol luister". Na de lange (gebeds)stilte volgen de Voorbeden met een gezongen "Kyrie". Het 'Onze Vader" bidden we samen luidop volgens de oecumenische vertaling, waarna het licht met de kaarsen wordt doorgeven tijdens de samenzang van "Jezus, U bent het licht". Na het Gebed zingen we "Wait for the Lord" en sluiten we af met "Nunc dimittis". Daarna gaan de kaarsen uit, verlaten we in stilte de kerkzaal en is er ruimte voor aanvullend persoonlijk gebed in de stille kerk. Op de achtergrond klinkt tijdens het uitgaan van de kerk nog muziek uit Taizé.

We krijgen als groet van onze Taizégroep ook nog de volgende bemoediging mee:

"De God van de liefde en de vrede zij altijd met je".

Muren slechten op Startzondag in Stiens

Zondag 21 september 2008

Als we als gezin op deze eerste herfstmorgen tegen half tien bij kerkelijk centrum De Hege Stins komen voor de kerkdienst van dit Startweekend, zien we gemeenteleden de kerk ingaan, maar anderen ook de kerk verlaten. Wat is er aan de hand?

Het blijkt dat er twee aanvangstijden zijn gepubliceerd: 9.30 uur in het kerkblad de Twaklank èn in de provinciale kranten en 10.00 uur in de Infobladen die zondags in de beide kerken worden uitgereikt. Ten behoeve van deze Startzondag is de aanvangstijd van 9.30 uur verschoven naar 10.00 uur. Vaak zie je dan bij ons in de gemeente dat het qua communicatie fout gaat. Niet overal wordt dan de nieuwe tijd (tijdig) gepubliceerd, waardoor de gemeenteleden zich in twee aanvangstijd-ploegen melden in de ontvangsthal van de kerk. Ik ga even buiten staan en zie dat enkele groepjes gemeenteleden direct huiswaarts keren omdat ze niet nog een half uur willen wachten. Ondertussen loopt ook een gezin met mopperende kinderen naar binnen; die jeugd ziet zich genoodzaakt langer dan verwacht in de kerk te verblijven. Dat is wat ik zie en hoor. Maar gelukkig zijn de meesten bereid om dat halfuur te overbruggen in de ontvangsthal en om 10.00 uur begint dan toch de Start-kerkdienst.

Deze gezamenlijke kerkdienst wordt door de Gereformeerde Kerk van Stiens en de Hervormde Gemeente van Stiens georganiseerd. Voorgangers zijn onze predikanten, respectievelijk Bart Ramaker en Gerrit Wessels. Muzikale (bege-)leiding komt van organist/pianist/dirigent Take Beukema en van de blazers Annie Klijnstra en Jan Wierstra. Nieuw is dat vandaag voor het eerst de Hervormde Vituscantorij en de Gereformeerde Zanggroep Hege Stins samen de (koor)zang(begeleiding) verzorgen.

Aan de hand van twee Bijbelteksten over Jericho en Bartimeüs wordt mede met behulp van een dramatische expressie van Dethmer Boels, Jeannette Veltman en Wout de Vries het thema "Muren slechten" uitgewerkt. Er is voor gekozen om in deze Startdienst geen liederen uit het Liedboek voor de Kerken te zingen, wel diverse liederen uit de bundel Tussentijds en enkele andere liederen van o.a. Hanna Lam. Centraal staat in de dienst dat dit het kerkelijk seizoen gaat worden waarin de beide PKN-gemeentes gaan fuseren en samen verder gaan als één gemeente met drie pastorale wijken, drie predikanten en twee kerkgebouwen in Stiens.

Na afloop krijgen we allen koffie met gebak. Het nieuwe kerkelijk werkseizoen is vanaf nu van start gegaan. We sturen ook nog kaarten met onze namen erin geschreven als groet naar onze mede-gemeenteleden Hans Hagen en Sietse Hager, die beiden als militair zijn uitgezonden en momenteel verblijven in Afghanistan. Wij hopen dat zij te Zijner tijd gezond en wel weer terug mogen komen in Stiens.

Sing in met Lijn 12 in de Sint Vituskerk

Zondag 15 juni 2008

De Gereformeerde Evangelisatiecommissie organiseert vanavond in de Nederlandse Hervormde Sint Vituskerk in Stiens een Sing In. Voorganger is dominee Gerrit Wessels en organist is de heer Han Giesing. Het negen zanger(e)s(sen) tellende vocaal ensemble Lijn 12 uit Dokkum verleent aan deze evangelisatiedienst haar bijzonder gewaardeerde medewerking.

Het thema van deze Gemeentedienst is "Enthousiasme". In de overdenking legt dominee Wessels uit dat het hier gaat om een uit het Grieks afkomstig woord. Hij vertelt wat daarvan waarschijnlijk indertijd èn wat daarvan vooral ook nu voor ons de betekenis kan zijn. Onderstaande - vanavond ook gezongen - woorden van lied 351 uit de Evangelische Liedbundel komen dicht bij de eigenlijke betekenis van het woord "enthousiasme":

Prijst de Vader, prijst de Zoon.

Prijst de Geest, die in ons woont.

Prijst de Koning der heerlijkheid.

Prijst Hem tot in eeuwigheid.

Enthousiasme wordt in deze kerkdienst vooral aangetroffen bij de Dokkumer zanggroep. Lijn 12 biedt vanavond een enthousiasmerend repertoire van knap gezongen liederen - bv. uit Afrika, Taizé en Negro Spirituals - nu eens begeleid door piano, maar af en toe ook heel mooi a capella gezongen. Daarbij een subtiele, bijpassende choreografie. Ze oogsten veel waardering bij de bezoekers van deze dienst. De fijne muziek van Lijn 12 klinkt perfect in zo'n mooie terpdorp-kerk, zoals hier & nu in het koor van deze inmiddels 900 jaar oude Sint Vituskerk.