Stil in het Stiltecentrum op Stille Zaterdag

Stille Zaterdag 30 maart 2013 

Verstilde Paasdecoratie als vingerwijzing naar het naderende Paasfeest

Stille Zaterdag
Stille Zaterdag is de dag ná Goede Vrijdag en ook de dag vóór Pasen.
Stille Zaterdag is de laatste dag van de Vastentijd, de Lijdenstijd, die veertig dagen geleden begon op Aswoensdag.
Stille Zaterdag doet ons denken aan de periode dat de aan het kruis gestorven Jezus Christus dood in zijn graf lag.
Stille Zaterdag is in de kerkelijke traditie de dag waarop we in stilte in afwachting zijn van de Paasmorgen, van het Paasfeest, dat we morgen hopen te vieren.

Stiltecentrum
In het Stiltecentrum van het Ontmoetingscentrum van Stenden Hogeschool in Leeuwarden, konden we in de afgelopen Passieweken stil zijn bij de Paasdecoratie op het altaar in het Stiltecentrum. Deze verstilde decoratie met onder andere Narcissen en eitjes aan Krulhazelaar vormt - voor wie hier de stilte zoekt - een vingerwijzing naar het naderende Paasfeest.
Vandaag, op Stille Zaterdag, herdenken we de tijd dat Christus dood in het graf lag, als ware het een dag van stilte die daartoe in de wereld optreedt.

Leeg en stil wachten
Het kruis waaraan Jezus hing en stierf, is vandaag leeg, en volgens de kerkelijke traditie is in veel kerken het altaar leeg geruimd.
Als het goed is, liggen en staan er nu geen bloemen, kaarsen en/of mooie kleden op het altaar.
Toen we gisterenavond in Stiens in de Sint-Vituskerk de Goede Vrijdag-viering beëindigden, zijn de Paaskaars, de altaarkaarsen, de altaarkleden, de Kanselbijbel en de Bijbel van de lector vanuit het koor van de kerk tussen de kerkbanken door de kerkzaal uitgedragen.
Daarna zijn we allen de kerk uit gelopen, zwijgend, stil, met Stille Zaterdag nog te gaan, om op Paasmorgen triomfantelijk het Paasfeest te vieren.

Lied om stil van te worden
Stille Zaterdag is ook de dag waarop zijn leerlingen - waaronder Johannes - terugblikken op Jezus' leven en op zijn onmenselijk lijden en sterven, en dat allemaal voor ons.  
Timon & Michiel zingen over deze Johannes, Jezus' leerling, die op Stille Zaterdag terugblikt op dat bijzondere leven, lijden en sterven van Jezus Christus, zijn en onze Heiland.

Om stil van te worden ..........

Johannes besluit hoopvol: "Misschien zie ik U morgen weer ....."

Palmpasen op Passiezondag

Zondag 1 april 2012

Palmpasenkruisen met broodhaan en snoepgoed

Intocht in Jeruzalem

Op zondag 26 februari 2012 vierden we in De Hege Stins te Stiens het begin van de Veertigdagentijd, ook wel de Vastendagen of de Passietijd genoemd. Volgende week zondag is het Paasfeest. Vandaag, precies één week vóór Pasen, is het Palmzondag, de zondag voorafgaand aan de zogenoemde ‘Stille Week’, die vandaag begint. Vandaag op Palmzondag staan we stil bij de Intocht van Jezus in Jeruzalem. Onze lector van vandaag – Piet Dijkhuis – leest dit Bijbelverhaal bij aanvang van de ochtendkerkdienst in De Hege Stins. We gaan met ingang van vandaag de Stille, Goede Week in; een tijd van inkeer, om stil te staan bij Jezus' lijden en sterven, dat in de komende werkdagen steeds dichterbij komt.

Intocht van de cast

Bij aanvang van deze kerkdienst zijn de voorste rijen van de kerkzaal nog leeg. Een lange stoet gemeenteleden, jong en oud, komt om 9.30 uur vanuit de ontvangsthal van De Hege Stins de kerkzaal binnen en neemt plaats op deze voorste rijen. Dit is de nagenoeg complete groep gemeenteleden die een bijdrage heeft geleverd aan de musical van onze Protestantse Gemeente van Stiens; de musical ‘Jozef’, die dit weekend met de laatste, extra voorstelling tot een afronding is gekomen. De omvangrijke musical cast is vanmorgen hier aanwezig om samen met ons hun succesvolle musicalproject af te sluiten. Dominee Gerrit Wessels, onze voorganger vanmorgen, blikt kort terug op dit waarde(n)volle gemeenteproject, hij bedankt alle medewerkers namens onze hele gemeente en spreekt de wens uit dat deze musical ook een bijdrage zal leveren als positieve impuls voor gemeenteopbouw, hetgeen één van de doelen van deze Stienser musicalproductie is.

Intocht van de Palmpasenoptocht

We gaan verder met de Veertigdagentijd. Vandaag, Passiezondag, is nog een overgangsdag naar de Stille Week, want op deze Palmzondag vieren we het Palmpasen wat frivoler dan alle andere zondagen van de Veertigdagentijd. Aan het begin van de kerkdienst verlaten de kinderen met hun Kindernevendienstleiding de volle kerkzaal, want zij gaan tijdens deze kerkdienst in hun Kindernevendienst op eigen wijze ook aan het werk met Palmpasen. Dominee Wessels had de kinderen er al op gewezen dat ze daar hard aan het werk moeten om na afloop aan het eind van de kerkdienst met een verrassing terug te komen in de kerkzaal. Na de preek komen de kinderen trots weer terug in de kerkzaal. Een rij van zo’n 40 basisschoolkinderen wandelt in een lange optocht door alle tussenpaden van de kerkzaal. In hun handen dragen ze allemaal een door hen zelf gemaakt Palmpasenkruis, met vrolijke kleuren en met lekkernijen versierd, met in top de welbekende Broodhaan.

De broodhaan in top

Na deze wandeling door de hele kerkzaal nemen de kinderen plaats op het liturgisch centrum vóór in de kerk, waarna dominee Wessels met de kinderen in gesprek gaat over (Palm)Pasen en over de symboliek van de Broodhaan bovenop hun Palmpasenkruis. In dat vraaggesprek met dominee Gerrit Wessels vertellen de kinderen keurig waarom de haan bovenop hun Palmpasenstok prijkt, waarbij ze verwijzen naar de haan die in het bijbelverhaal driemaal kraait nadat de discipel Petrus had ontkend dat hij een leerling zou zijn van zijn gevangengenomen rabbi Jezus. Na dit vraaggesprek met de voorganger gaan de kinderen weer naar hun zitplaats in de kerkzaal. Tijdens het slotlied van deze kerkdienst, zie je hier en daar boven de mensen uit enkele Palmpasenkruisen langzaam meedeinen op de klanken van de samenzang.  

Een Goede Week

Eerst nog de Goede Week, met haar Stienser avondgebeden in De Hege Stins op maandag, dinsdag en woensdag en daarna – ook in De Hege Stins te Stiens - op Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag de stille dagen van inkeer, om uiteindelijk aanstaande zondag 8 april 2012 de opstanding van Jezus Christus dankbaar en uitbundig te vieren als het lang verwachte Paasfeest.

Avondmaal op Zondag Oculi

Zondag 11 maart 2012

De Farao van Egypte op zijn troon

De goede dingen goed doen

Het is vandaag ‘Zondag Oculi’. Zo wordt de derde zondag in de Veertigdagentijd genoemd. De Veertigdagentijd is de periode vóór Pasen. Voor christenen is dit een vastenperiode van bezinning: doen we de goede dingen en doen we die goed?

Oculi is het Latijnse woord voor ‘ogen’. Deze Zondag Oculi is genoemd naar de beginwoorden van het intochtslied van deze zondag: ‘Oculi mei semper ad Dominum’, hetgeen betekent: ‘Ik houd mijn oog gericht op de HEER’ (uit Psalm 25 :15).

Viertafel

Onze voorganger dominee Desirée Scholtens geeft uitleg over de aankleding van de viertafel, die op het liturgisch centrum van De Hege Stins in Stiens staat. Op het paarse kleed liggen vanmorgen buiten een cirkel van zand allemaal zaken die wij dagelijks om ons heen hebben, die ons af kunnen houden van het goede; zaken zoals geld en sieraden en mobieltjes, die – als we daar niet op een verantwoorde manier mee omgaan – ons leven op een onverantwoorde manier zouden kunnen gaan beheersen; zaken waar we dus zorgvuldig mee om zouden moeten gaan.

Farao hoog op zijn troon

Vlak voordat de kinderen naar de Kindernevendienst gaan, wandelt Farao de kerkzaal binnen. Deze Egyptische Farao neemt plaats op zijn troon naast de viertafel op het podium. Hij zingt een lied uit de musical 'Jozef', die eind maart 2012 zal worden uitgevoerd in de Sint-Vituskerk te Stiens.

Wij zingen aansluitend een couplet van ons projectlied van deze Veertigdagentijd, uit het lied: ‘Jozef zoekt zijn grote broers’:

Farao hoog op zijn troon

droomt een wonderlijke droom.

Daarom laat hij Jozef komen

en dan worden alle dromen

van de koe en korenaar

en de maan en sterren waar.

Avondmaal

Na de verkondiging komen de kinderen weer terug uit de Kindernevendienst en vieren we met zijn allen het Avondmaal. Vandaag doen we dat lopend, daarbij ons oog gericht houdend op de HEER, die hemel en aarde gemaakt heeft, die trouw is tot in eeuwigheid en die het werk van Zijn handen nooit loslaat.

Zondag Reminiscere

Zondag 4 maart 2012

Rechtsboven de kaars van Ameland in De Hege Stins

Introïtus
De verschillende zondagen van de Vastentijd hebben een eigen naam. De eerste vijf zondagen van de Veertigdagentijd ontlenen hun naam aan de beginwoorden van het zogenoemde ‘introïtusgezang’, het gezang dat in de Rooms Katholieke kerk door het koor wordt gezongen bij binnenkomst van de priester. Het eerste woord van het ‘introïtus’ geeft vaak de naam aan van de zondag. Zo noemden we vorige week de eerste zondag van de Veertigdagentijd: ‘Zondag Invocabit’.

Barmhartigheid
Vandaag - de tweede zondag van de 40dagentijd - noemen we “Zondag Reminiscere’.
Het Latijnse woord Reminiscere betekent: 'Gedenk uw barmhartigheden'.
Reminiscere wordt genoemd naar de eerste woorden uit de Introïtus voor deze zondag:

"Reminiscere miserationum tuarum Domine
et misericordiarum tuarum quia a saeculo sunt"

Deze eerste woorden verwijzen naar de Bijbeltekst van Psalm 26 vers 6, waarin volgens De Nieuwe Bijbelvertaling staat:

“Denk aan uw barmhartigheid, Heer,
aan uw liefde door de eeuwen heen.”

Vredeslicht
Aan het eind van de ochtendkerkdienst in De Hege Stins te Stiens vertelt onze voorganger ds. Gerrit Wessels vandaag dat hij in de afgelopen week samen met een Leeuwarder ouderling de Protestantse Gemeente van Ameland heeft gevisiteerd. Tijdens die visitatie kwam aan de orde dat een van Ameland naar Canada geëmigreerde kerkganger tijdens een bezoek vanuit Canada aan Ameland terugkwam met een kaars van haar kerkelijke gemeente in Canada. Deze kaars symboliseerde het doorgeven van het licht en de vrede van haar Canadese gemeente naar de Amelander gemeente. Het gebruik van het doorgeven van een kaars van licht en vrede was afkomstig van een Russische kaars, die ooit op die wijze vanuit Rusland naar de overzijde van de Atlantische Oceaan werd meegegeven.

Ameland groet Stiens
Dominee Wessels kreeg vorige week tijdens de visitatie een dergelijke kaars mee van Ameland naar Stiens, om die hier bij ons in de kerk te ontsteken. Onze predikant steekt vanmorgen dan ook die Amelander kaars aan aan onze Paaskaars, die wij vóór in de kerk op het liturgisch centrum hebben staan. Door dominee Wessels wordt dan de brandende kaars geplaatst op de avondmaalstafel op het liturgisch centrum, als groet van de Amelander kerk aan de kerk in Stiens.

Ik herinner me dat we een dergelijke vurige lichtgroet ook al eens kregen van de kerkelijke gemeente van het Friese Goutum, tijdens het Pinksterfeest in het jaar 2009.

Palm palm Pasen, hei koerei

Zondag 28 maart 2010

Palm palm Pasen,
hei koerei.
Over enen zondag,
krijgen wij een ei.
Eén ei is geen ei,
twee ei is een half ei,
dríe ei is een paasei.

Bovenstaand liedje zal vandaag her en der in Nederland veel zijn gezongen.

Reeds enkele weken leven we in de Veertigdagentijd, ook wel Vastendagen of Passietijd genoemd.

Vandaag is het Palmzondag, de zondag voorafgaand aan de inmiddels aangevangen Stille Week, de zondag waarop we stilstaan bij de Intocht van Jezus Christus in Jeruzalem.
De Stille Week is een tijd van inkeer en stilte, om stil te staan bij Jezus' lijden en sterven, dat in de komende dagen steeds dichterbij komt.

Maar nu nog even niet.

Palmzondag is nog een overgangsdag.

Op Palmzondag vieren we het Palmpasen nog wat frivoler dan alle andere zondagen van de Veertigdagentijd.
Kinderen maken Pampasentakken in de vorm van een kruis, met bovenop het kruis een broodhaan en rondom aan de stok hangen veelkleurige slingers met vruchten, noten en snoep. Als de kinderen met deze Palmpasentakken lopen, zingen ze veelal bovenstaand lied.

Aan dezelfde frivoliteiten doet ook de commercie graag en van harte mee. Er wordt deze weken en dagen veel verdiend aan alles wat maar te maken heeft met haan, kip en ei, in combinatie met vooral veel geel en fris lentegroen.

Net als Jezus' intocht in Jeruzalem monden de Stille Week en het overdadige paasassortiment in de winkel allemaal uit in het heerlijk feest van Pasen.

Maar vandaag zingen we nog:

Palm palm Pasen,
hei koerei.
Over enen zondag,
krijgen wij een ei.
Eén ei is geen ei,
twee ei is een half ei,
dríe ei is een paasei.

Geen zwart, want de dood heeft niet het laatste woord

Woensdag 10 maart 2010

"Ik bid voor allen, ook voor hen die misschien ooit zullen geloven."
Dat is een uitspraak die aan de heilige Franciscus van Assisi wordt toegeschreven.

Bidden is praten met God.
Bidden kan overal.
Voor studenten, medewerkers, passerende pelgrims van het Jabikspaad Fryslân en ieder ander is er plaats voor gebed in het Stiltecentrum in het Ontmoetingscentrum van Stenden hogeschool te Leeuwarden.

Daar heeft Stenden-docente Jettie Holwerda wederom een mooie liturgische presentatie gecreëerd, geheel in het teken van de liturgische kleuren van het kerkelijk jaar: groen, paars, wit, rood en roze.
Eén kleur valt daar buiten. Dat is de kleur geel. Maar dat is wel de kleur die velen in het alledaagse leven doet denken aan Pasen. Kijk maar eens om je heen op folders, in winkels en in tijdschriften. Pasen en geel gaan samen, ze horen bijelkaar.

We zitten momenteeel in de Veertigdagentijd - de tijd vóór het Paasfeest - in de weken van vasten en lijden; daarom ook wel de Vastentijd of de Lijdenstijd genoemd.

Een andere liturgische kleur tref ik in deze liturgische schikking niet aan. Dat is de kleur zwart. Maar het ontbreken van de kleur zwart - die staat voor dood en rouw - hoeft ons niet te verbazen. Immers, Pasen laat ons zien dat ná èn dóór het lijden, het sterven en het opstaan uit de dood van Jezus Christus de dood niet het laatste woord heeft. Geen zwart dus in deze presentatie.

Van Carnaval via Vasten & Lijden naar Opstanding

Zondag 1 maart 2009

Vorige week kwam er een eind aan het jaarlijkse carnaval in Nederland. Dikke Dinsdag & Aswoensdag luidden afgelopen week de Veertigdagentijd in, ook wel Vastentijd en Lijdenstijd genoemd; nog 40 dagen totdat het Pasen is. In deze periode staan we stil bij het lijden & sterven van Jezus Christus, dat uiteindelijk zijn hoogtepunt krijgt in het feest van de Opstanding van de Here Jezus op Paasmorgen.

Maar niet overal is het carnaval al geëindigd en de Vastentijd aangevangen. Zo kregen we van onze vrienden die op het Griekse eiland Zakynthos wonen gisteravond een romantische foto geëmaild van het carnaval dat daar nog niet ten einde is gekomen. De Grieks-orthodoxe Kerk volgt - evenals de Russisch-orthodoxe Kerk - namelijk een andere kalender van het kerkelijk jaar. Zo was er gisteren op Zakynthos de jaarlijkse optocht ter gelegenheid van de zogenoemde Venetiaanse bruiloft. Vandaag is dan nog de grote afsluitende carnavalsoptocht.

Het carnaval (apokries) in Griekenland wordt daarna afgesloten met "Schone Maandag" (kathara deftera). Het is een traditionele vliegerdag en de dag waarop speciaal plat brood (laganes) wordt gegeten. De Vastenperiode voorafgaand aan Pasen gaat ook daar deze week beginnen.