Donderdag 27
september 2012
 |
| Paul Nieuwenhuis introduceert de sprekers van de netwerkbijeenkomst |
Kwaliteitsdiscussie
in het HBO
Het is in dit collegejaar de eerste keer dat we als Platform HBO van het Nederlands
Netwerk voor Kwaliteitsmanagement weer bijeenkomen, deze keer voor het eerst in
het Cursus- en Vergadercentrum Domstad van Hogeschool Utrecht, nabij het
NS-station Utrecht Centraal.
Het onderwerp dat vanmiddag centraal staat, is: ‘Eindniveau en examinering, wat doe je als kwaliteitszorgmedewerker om
het proces te borgen?’
Grote opkomst
De netwerkbijeenkomst wordt geopend door netwerkvoorzitter Paul
Nieuwenhuis. Hij wijst op de grote opkomst van deze middag voor dit actuele en
al veelbesproken thema. Met ongeveer 50 mensen zit de zaal vol. Late aanmeldingen
moesten helaas worden afgewezen, want ‘vol is vol’. Paul Nieuwenhuis heet iedereen van
harte welkom en introduceert de middagvoorzitter Paul van Deursen, die als lid
van de agendacommissie het programma met ons zal doorlopen.
Commotie bij MenEM
van Inholland
Paul van Deursen start zijn opening met enige inleidende woorden over het
verleden en heden omtrent de commotie die ontstond toen bleek dat er bij
hogeschool Inholland onder andere iets fout zat bij alternatieve
afstudeertrajecten van de opleiding Media en Entertainment Management (MenEM) van
Inholland. Inholland werd in de
hectische tijd die daarop volgde voor nader onderzoek bezocht door de
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO), de Commissie Dunnewijk en de
Onderwijsinspectie. Duidelijk werd dat Inholland veel van haar
onderwijsprocessen ‘WHW-proof’ zou moeten maken, ofwel ervoor te zorgen dat
alles wat binnen deze hogeschool en haar opleidingen wordt gedaan, ook aan de
daartoe geldende hoger onderwijswetgeving zou gaan voldoen. De opleidingen
moeten er ook voor zorgen dat het eindniveau van alle afgestudeerde studenten
voortaan tenminste op het voorgeschreven niveau zou zijn. Het is aan de
hogeschool en aan haar afzonderlijke opleidingen om daarin te voorzien en dat
op gestelde tijden aan te tonen. Vanmiddag zullen drie medewerkers van
hogeschool Inholland vertellen wat er in de afgelopen jaren is gedaan om de
opleiding MenEM weer aan de vereiste kwaliteitsstandaarden te laten voldoen.
2010
Eerste spreker is Paul van den Bosch, de opleidingsmanager van de opleiding
MenEM van de Inholland-vestigingsplaats Rotterdam. Vanuit het directieteeam van
de opleiding MenEM is hij het aanspreekpunt voor de opleidingsexamencommissie.
Hij heeft tevens ‘Toetsing & Examinering” in portefeuille. En hij was lid
van de Projectgroep Accreditatie van MenEM, de groep die de opleiding
voorbereidde op de onlangs gehouden NVAO-visitatie.
Van den Bosch neemt ons eerst mee terug naar het jaar 2010, het jaar waarin de
nodige ophef ontstond rond de opleiding MenEM van Inholland. Hij vertelt
achtereenvolgens onder andere over:
·
Het langstudeerderstraject, waarmee Inholland in
de problemen geraakte;
·
De bestuurlijke crisis, die mede als gevolg
daarvan daarop volgde;
·
De Domeinvorming die werd ingezet,
gekarakteriseerd door afstemming, nieuwe rollen en een nieuwe structuur;
·
De Onderwijsinspectie die haar onderzoek
instelde binnen de hogeschool, onder andere om te onderzoeken in welke mate
Inholland voldeed aan wettelijke voorschriften uit de WHW;
·
De Commissie Dunnewijk, die voor nader onderzoek
bij Inholland op bezoek kwam;
·
De NVAO, die als kwaliteitsbewaker van het hoger
onderwijs diepgaand onderzoek instelde naar de wijze en de mate waarin
Inholland en haar opleidingen voldoen aan de kwaliteitsstandaarden die gelden
voor alle opleidingen in het hoger onderwijs.
2011
In het jaar 2011 moesten de handen
uit de mouwen, want de hogeschool moet erin voorzien dat de hogeschool en haar
opleidingen op grond van de nodige verbetertrajecten kwalitatief wel aan de
gestelde kwaliteitscriteria zouden gaan voldoen. Paul van den Bosch vertelt
volgens welke doorontwikkelingslijnen daaraan in 2011 is gewerkt, zoals:
·
Een Commissiecyclus is doorlopen.
Onderwijscommissies zoals Curriculumcommissie, Toetscommissie en
Examencommissie moeten hun werk met de nodige onderlinge afstemming adequaat
verrichten;
·
Er werd gestart met Interne Audits:
onderzoeksteams die checken wat goed is en wat beter kan;
·
Werkprocessen werden herontworpen, waarbij met
name docenten werden betrokken, want zij zouden kunnen aangeven welke processen
ze wenselijk achten om goed onderwijs op de kaart te zetten;
·
Een onderzoekslijn werd ontworpen;
·
Reviews werden ingezet om te verifiëren of reeds
goedgekeurde processen en producten daadwerkelijk aan de maat zijn.
·
Heel belangrijk is de scholing van medewerkers.
Scholing bijvoorbeeld op het gebied van het ontwerpen van onderwijs
(onderwijskunde), scholing op het gebied van het verzorgen van onderwijs
(didactiek), scholing op het gebied van
toetsen, beoordelen en examineren en juridische scholing op het gebied van de
wijze waarop de WHW kan en zal worden nageleefd.
2012
En in dit kalenderjaar wordt weer voortgeborduurd op het werk van de
voorgaande twee jaren. Dit huidige kalenderjaar
is een tijd van:
·
Borgen en bestendigen;
·
Doorontwikkelen.
Paul van den Bosch vertelt dat Inholland in het verleden de
focus had op sterke en snelle groei, maar dat toen - en bij nader inzien - bleek
dat de beheersing van die hevige groei niet haalbaar was. En ook nu- na alle ophef
en maatregelen – is het zelfs in de fase van het bestendigen lang niet altijd
gemakkelijk. Van den Bosch: “Het was èn
is bizar!”
Inmiddels staat bij Inholland het primair proces weer
centraal en de Inholland-studenten zijn veel kritischer geworden.
Nu zit men nog steeds in een periode van reorganisatie met
een forse reductie van kosten en personeel. Dat bracht en brengt spanning,
onzekerheid, angst en weerstand, hetgeen het er niet leuker op maakt en soms
heel spannend is.
Inholland werkt nu naar een andere invulling van interne
rollen. Opleidingen maken tegenwoordig zelf veel meer keuzes dan voorheen het
geval was. De onderwijsdiensten zijn veel minder dwingend en in plaats daarvan
nu dienend aan het onderwijs.
De cultuur verandert. Daar waar medewerkers vroeger alleen
maar afspraken maakten, gaat men nu een stap verder, door elkaar ook op het
nakomen van die gemaakte afspraken aan te spreken. Docententeams zijn nu weer
zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van hun onderwijs.
Qua beleid is de focus nu veel meer op onderwijs. Men kiest
ervoor om minder te doen, maar het moet wel beter. De docent wordt daartoe meer
in positie gebracht en de student wordt centraal gesteld.
Opleidingsexamencommissie
Tweede spreker is Jan Timmerhuis, docent en lid van de Examencommissie van
de opleiding MenEM van Inholland. Timmerhuis was evenals Van den Bosch lid van
de Projectgroep Accreditatie.
Timmerhuis vertelt over de ins en outs met betrekking tot de
Examencommissie in de werkpraktijk van alledag. Hij beschrijft daarbij de
volgende drie fasen, die zijn/worden doorlopen, te weten:
·
De inrichting van de Examencommissie;
·
Het WHW-proof maken van de Examencommissie;
·
Als derde stap de fase van het jaarplan en van
de beleidsvorming van de Examencommissie. Daarbij gaat hij ook nader in op de
relatie van de Examencommissie met de andere onderwijscommissies èn met het
management van de opleiding.
Timmerhuis: “Communicatie
en Transparantie zijn van groot belang”.
Dit alles leidde uiteindelijk tot een cultuuromslag binnen
de opleiding en in de hogeschool. Waar de opleidingsexamencommissie van MenEM
voorheen bijvoorbeeld per jaar zo’n 400-500 verzoeken van studenten behandelde
in de Examencommissie, is dat inmiddels al opgelopen tot ongeveer 3.500
verzoekschriften per jaar.
Onderwijs &
Kwaliteit
Voordat we een korte koffiepauze hebben, komt Reen Pouwels als derde
spreekster van Inholland aan het woord. Pouwels is binnen Inholland senior
Adviseur Onderwijs & Kwaliteit. Ze begeleidde vanuit de Concernstaf
Kwaliteit van Inholland de opleiding MenEM naar de visitatie richting
accreditatie en was namens Inholland inhoudelijk contactpersoon naar de NVAO.
Pouwels vertelt ondermeer dat alle veranderingen binnen
Inholland er in elk geval toe hebben geleid dat de opleidingsdocenten zich nu
weer veel meer eigenaar van het onderwijs voelen dan voorheen het geval was.
Vóór en na de koffiepauze gaan we niet in subgroepen uiteen,
zoals aanvankelijk was gepland. Het blijkt dat de aanwezigen in de zaal popelen
om allemaal hun vragen te stellen aan de drie sprekers van Inholland. Er zijn
heel veel vragen, omdat zoveel hogescholen allemaal voortdurend op zoek zijn
naar wat er allemaal moet worden gedaan om aan de geldende regelgeving te
voldoen en aan hoe dat allemaal moet worden gedaan om aan de van toepassing zijnde
kwaliteitsstandaarden te voldoen.
Vrij lang wordt bijvoorbeeld stilgestaan bij begrippen als
afstudeerwerken/eindwerken en bij de verschillende interpretaties die in de
werkpraktijk van alledag daaraan worden gegeven in de verschillende hogescholen
en opleidingen in Nederland. Duidelijk is wel dat uiteindelijk elke opleiding
van elke student zal moeten aantonen dat hij/zij bij afstuderen tenminste
voldoet aan alle slaagnormen die gelden voor alle beoordelingcriteria, voor wat
betreft de hoogste beheersingsniveau’s per eindterm van een opleiding; zoals
bijvoorbeeld gedefinieerd in competenties.
Een ander punt waar enige tijd bij stil wordt gestaan in
deze groepsdiscussie is de wijze waarop opleidingen in de opleidingspraktijk
omgaan met het geldende vrijstellingenbeleid.
Kwetsbaar transparant
Een boeiend vraag- en antwoordgesprek wordt gevoerd en voordat je het in de
gaten hebt, is het al bijna 16.00 uur. Tijd om dit gedeelte van de
netwerkbijeenkomst af te ronden, met dank aan onze drie collega’s van
Inholland, die – zoals voorzitter Paul Nieuwenhuis noemt – zich in deze bijeenkomst van ‘quality
experts’ kwetsbaar hebben opgesteld door zo transparant te vertellen waar men
binnen Inholland momenteel zo hard aan werkt. Een hartelijk applaus volgt
daarop vanuit de zaal, waarmee de woorden van de netwerkvoorzitter van harte
worden onderstreept door de aanwezigen.
Na een korte ronde van het zogenoemde ‘halen en brengen’
wordt deze netwerkbijeenkomst door de netwerkvoorzitter Paul Nieuwenhuis
afgesloten.
briefingkamer.JPG)
