Zonsondergang in Feinsum

Donderdag 9 februari 2023

 

Zonsondergang in Feinsum

Gerrit Hiemstra over De klimaatuitdaging voor Fryslân

Woensdagavond 8 februari 2023
 

Lezing van meteoroloog Gerrit Hiemstra

Water de baas?

De ‘Publieksacademie Leeuwarder Courant’ organiseert drie lezingen over de toekomst van ons water.

• Hoe lang kunnen we ons land nog beschermen tegen overstromingen, wateroverlast en watertekort?
• Bepaalt het water waar we kunnen wonen, of bepalen wij waar het water mag komen?

In deze drie publiekslezingen - georganiseerd door Wetterskip Fryslân en de Leeuwarder Courant - zetten experts ons aan het denken over de toekomst van ons water. 

• Wat gebeurt er als we niets doen? 
• Wat zijn antwoorden op de uitdagingen die op ons af komen? 
• En wat kun je zelf doen?

Toekomst van ons water 

We staan er niet altijd bij stil. We leven in een delta. Meer dan de helft van ons land ligt onder de zeespiegel. Zonder waterbeheer zou ons land grotendeels onder water staan. 

Maar het klimaat verandert. De zeespiegel stijgt, weersextremen nemen toe en de beschikbaarheid van zoet water staat onder druk. 

Om ons land ook voor toekomstige generaties leefbaar en bewoonbaar te houden, zijn ruimtelijke aanpassingen en keuzes onvermijdelijk. Ook in onze waterrijke provincie Fryslân. 

Alle drie lezingen vinden plaats in het werkcafé van Wetterskip Fryslân te Leeuwarden

• De eerste lezing werd op 2 februari 2023 verzorgd door Luzette Kroon, dijkgraaf van Wetterskip Fryslân, handelend over: ‘Leven met water, nu en later’.
• De derde lezing zal op 15 februari 2023 worden verzorgd door Annemieke Nijhof, directeur van Deltares, handelend over ‘Vertrouwen in het waterbeheer van de toekomst’.

Hoosbuien, droogte en zeespiegelstijging: ‘Wat als we niets doen?’

De tussenliggende - tweede - lezing is vanavond, en die wordt verzorgd door Gerrit Hiemstra, meteoroloog en twee dagen per week weerpresentator bij de NOS. De titel van zijn lezing is: ‘De klimaatuitdaging voor Fryslân’

De opening van deze publiekslezing wordt verzorgd door avondvoorzitter Gerard van der Veer.

Maarten Pennewaard, interim hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant, spreekt - mede namens gastheer Wetterskip Fryslân - het welkomstwoord uit als organiserend gastheer.

Dan nodigt gespreksleider Van der Veer zijn spreker Gerrit Hiemstra uit om op het podium te verschijnen, maar vanachter een muurtje horen we Hiemstra roepen: "Ja, sorry, myn fiter is los."
Even later verschijnt Gerrit Hiemstra op het podium, klaar voor de introductie door Gerard van der Veer, die hem vraagt: "Wat is je drive om erop uit te gaan om dergelijke lezingen te geven?" 

Gerrit Hiemstra antwoordt: "Ik heb een leuk vak, en ik vind het mooi om daar iets over te vertellen; over mijn fascinatie voor bijvoorbeeld het klimaat."

1. Klimaat

Gerrit Hiemstra vertelt dat hij zijn lezing zal opdelen in drie thema's, en na elk thema wordt aan de aanwezigen in de volle zaal de gelegenheid geboden om onder gespreksleiding van Geert van der Veer feedback te geven en vragen te stellen. 

Hiemstra begint dan met het eerste thema: Klimaat.

• Mensen die jonger dan dertig zijn, kunnen aan de slag met allerlei nieuwe dingen die eraan staan te komen. Ik ben jaloers op jullie, want jullie kunnen daarmee volop aan het werk. Er is voor jullie dus heel veel werk aan de winkel. 
• Ik heb geen politieke agenda, en ik ben ook geen activist, maar ik probeer zo goed mogelijk uit te leggen hoe de situatie in elkaar steekt.
• Hiemstra is twee dagen in de week weerpresentator voor de NOS, en is mede-oprichter van zijn eigen bedrijf Weather Impact. Daarnaast is hij commissaris bij Omrop Fryslân. Van origine komt Gerrit uit Fryslân, en inmiddels is hij weer terug in onze provincie, wonend in Balk.
• Het klimaat is best wel een uitdaging. Klimaatverandering heeft direct invloed op onze omgeving, waarvan we al veel voorbeelden zien in de praktijk van binnen- en buitenland. De gevolgen van de klimaatproblematiek zullen in de toekomst nog groter worden; overigens niet overal ter wereld even groot. Bij ons in Nederland is het effect overigens nu al sterker dan elders.  
• 
• Wij zijn – door de stijging van de broeikasgassen in de atmosfeer - zelf de oorzaak van de klimaatproblematiek. De gevolgen zijn al zichtbaar, en hij toont een foto van de overstroming in Valkenburg van zomer 2021. Attributieonderzoek (over gebeurtenis & oorzaak) toonde aan dat de overstroming in Valkenburg ook het gevolg was van de huidige klimaatverandering. 
• Vernatting in de winter en meer droogte in de zomer zijn eveneens problemen van deze tijd. We zien daarbij een verschuiving in de seizoenen. Het aantal natuurbranden neemt ook toe door deze klimaatverandering, die gepaard gaat met grotere droogte. Grote natuurbranden kunnen zich ook wel degelijk in Nederland voordoen.
• Er zit trouwens ook al een versnelling in de hoogte van de zeespiegel, en dat is een groot thema voor ons land.
• Weersomstandigheden die we nodig hebben voor een Elfstedentocht vormen eveneens een zorg. De kans op een Elfstedentocht is inmiddels al wel heel klein geworden; en misschien is het zelfs wel de laatste keer al geweest.
• We zullen te maken krijgen met nog meer extreem weer, want de klimaatverandering gaat door. Daarmee komen we terecht in een situatie die we nog nooit eerder hebben meegemaakt. 
• De enige oplossing is: stoppen met fossiele brandstoffen. Dat is de essentie van het probleem.  
• Doordat het op de polen van de aarde sneller opwarmt dan op de evenaar, worden de verschillen daartussen dus kleiner, waardoor de straalstroom tussen die plaatsen op aarde gaat afnemen. Daardoor zou je langer warme perioden of langer koude perioden kunnen gaan meemaken. We zullen in elk geval grotere uitschieters krijgen qua temperatuur, met nadruk op hogere temperaturen.
• Heel lang geleden (in en sinds de ijstijden) hebben we overigens wel vaker hoge concentraties broeikasgas in de lucht gehad, maar dat was nooit zo hoog als nu. 

2. Samenleving

• Het effect van de klimaatverandering is heel erg groot, vooral ook vanwege alle maatregelen die we daartegen zouden moeten nemen.
• Per dag zijn er ongeveer 100.000 vluchten van vliegtuigen over de hele wereld. Schepen varen intercontinentaal af en aan. Er rijden zo’n miljard auto’s op aarde. Met dat alles creëren we een enorme emissie van broeikasgassen. 
• In 2030 moet Nederland 55% minder broeikasgassen uitstoten vergeleken met 1990. In 2050 wil Nederland klimaatneutraal zijn. Dat wil zeggen dat de uitstoot van broeikasgas in 2050 niet hoger is dan wat er vastgelegd wordt; netto is de uitstoot dan dus nul. Daar moeten we dus serieus mee aan de slag. We moeten bijvoorbeeld stoppen met het tanken van fossiele brandstoffen, dus moeten we tankstations sluiten. Dat gaat op afzienbare termijn ook echt gebeuren.
• Heb je thuis zelf zonnepanelen bedoeld als aanpak van klimaatproblemen, of doe jij dat voor je eigen portemonnee?
• We hebben niet de luxe dat we nog een keuze hebben, maar er zijn wel alternatieven, zoals: windenergie, zonne-energie en kerncentrales. 
• We hebben als ouderen al eens een energietransitie beleefd. Denk maar aan de overstap die wij van steenkool naar gas hebben gemaakt tientallen jaren geleden. We zullen nog meer van dergelijke grote veranderingen meemaken. Uiteindelijk zullen de fossiele brandstoffen geheel verdwijnen. De focus zal meer komen op zelf energie opwekken en zelf energie opslaan.
• De CO2-emissie zal uiteindelijk leidend worden, ook in Nederland.
• De manier van bouwen zal ook veranderen, bijvoorbeeld door het biobased gaan bouwen. Groen is ook marketing; óók dat hoort erbij. Eigenlijk zouden alle nieuwe huizen in Fryslân biobased moeten worden gebouwd.
• Iedereen zal mee moeten (kunnen) doen.
• De Corona-periode heeft ons geleerd en laten zien dat we het echt wel anders kunnen doen. Zo’n crisis liet ons derhalve zien dat we het wel kúnnen.
• Er zijn maar twee dingen die werken; namelijk: hele duidelijke maatregelen nemen en die dan ook handhaven, òf het je laten merken in je portemonnee; en nóg beter is om het beide tegelijk te doen. 
• We kunnen wel allerlei keuzes maken, en we moeten onder ogen zien dat het niet maken van keuzes nogal ernstige consequenties heeft.
• Als de emissie van ons van CO2 naar nul gaat, gaat het CO2-gehalte in de atmosfeer zich (eerst) stabiliseren, maar daar zit dan nog wel een vertragend effect in.

3. Persoonlijk: wat kun je zelf doen als je met klimaat aan de slag wilt.

• We kunnen zelf vooral gaan werken aan onze eigen CO2-emissie. Die zou van 8-10 ton per jaar uiteindelijk naar nul moeten. Dat zit hem voor ons nu vooral in vervoer, in de spullen die we in huis hebben, in ons energieverbruik, en in onze voeding (met overigens een verdeling van ongeveer een kwart per aandeel). Daar kunnen we als individu dus zelf iets aan doen. Een vegetarischer menu helpt bijvoorbeeld al om je footprint qua CO2 te verminderen. 
• Je kunt thuis ook van aquathermie gebruik gaan maken, waarbij je water als warmtebron gaat gebruiken. Ook kun je gaan werken met een warmtebatterij; als je die eenmaal vol hebt, kun je daar ongeveer drie weken mee toe. Daar zou je op zonnige dagen je zonnepaneelenergie in kunnen opslaan. Dit is een chemisch proces, waarbij in een gesloten vat heel veel warmte wordt opgeslagen in zout.
• Je kunt nu eerst al minder energie gaan verbruiken. Daar hebben velen nog nooit echt goed over nagedacht. Maar het kan wel, want het blijkt dat we inmiddels al 20% minder gas verbruiken nu we de kosten van ons gas zo pijnlijk in onze portemonnee voelen.
• Ook zouden we van het gas af moeten, moeten we (meer) gaan fietsen, of openbaar vervoer gaan gebruiken, of electrisch gaan rijden. Stop in elk geval met vliegen; ook al is dat moeilijk, en voor velen een dilemma. Ga vegetarisch eten, koop minder spullen (vooral geen wegwerpartikelen meer), ga minder verspillen en ga meer hergebruiken.
• Elke kilo CO2 die we niet in de atmosfeer brengen, helpt.
• Niet iedereen kan in dit proces hetzelfde tempo volgen. Het vraagt een mentale verandering, en je kunt mensen geen verwijten gaan maken. Iedereen moet hierin zijn eigen verantwoordelijkheid en eigen rol gaan vervullen.

En nu aan de slag

• Maak klimaatverandering leidend voor wat je vanaf vandaag gaat doen. Werk aan echte CO2-reductie. Stop met fossiele brandstoffen, en doe mee aan goede lokale energie-initiatieven. 
• Voor jongeren: die hebben vaak nog moeite met dit verhaal. Sommigen zien het niet meer zitten; maar die klimaatverandering laat jongeren ook heel veel kansen zien, want zij kunnen onze hele samenleving gaan veranderen. Informeer je goed, laat het klimaat je niet ontmoedigen, en eis vooral je plek op als jongere in deze samenleving. Jongeren zouden veel meer mee moeten doen in onze samenleving.
• Ik (Gerrit Hiemstra) weet dat de jongere generatie anders denkt over de situatie waarin we zitten, dan dat de ouderen dat doen. Ouderen kunnen hun rugzak van vroeger niet weggooien. Jongeren hebben die rugzak veel minder of nog niet, dus zij nu zouden het verschil moeten gaan maken.
• Wij komen voor persoonlijke problemen te staan, die niet gemakkelijk zijn op te lossen. Dat zien we als persoonlijke dilemma’s. Onze verkwistende levensstijl is funest. Soms moet je letterlijk afscheid nemen van dingen. Bijvoorbeeld helemaal niet meer gaan vliegen voor je vakantie. Dan neem je tegelijk ook afscheid van bepaalde vakantiebestemmingen. Zo kun je wel keuzes maken.
• Er worden wel proeven gedaan naar het uit de atmosfeer halen van CO2, maar dat is een erg duur proces, en het is nog onduidelijk of we dit probleem daarmee op kunnen lossen.
• Waterstofgebruik is een onderdeel van de oplossing. Je moet waterstof echter steeds opnieuw maken. Als je het één keer hebt gemaakt, kun je het overigens wel bewaren, en het ook verplaatsen. Maar de transitie van elektriciteit naar waterstof en weer terug naar elektriciteit is momenteel helaas nog een heel inefficiënte oplossing. In beide transities verlies je namelijk 30% energie.
• Er is niet één oplossing mogelijk. We zullen vast en zeker naar een mix moeten van alle oplossingen die we kennen. 
• Nederland is geen eiland. Elk land heeft zijn eigen omstandigheden, en we zullen als alle landen met elkaar aan de bak moeten. We kunnen in elk geval niet zeggen dat landen als China en India eerst maar eens in energietransitie moeten. Kortom, wel ieder voor zich, en zeker ook samen aan de slag. 
• Laat ons zelf eerst maar aantonen en bewijzen dat het kan. Zo kunnen we ook een voorbeeld zijn voor anderen en andere landen. 
• We leven in een energieomgeving. Het barst rondom ons van energie: in water, van zon en met wind. We hebben nu snel de spullen nodig om daar goed gebruik van te maken. 

En wat doen we morgen met water?

Woensdagmiddag 8 februari 2023
 

Presentatie van Jeannet Bijleveld van Wetterskip Fryslân

750 jaar Waterschap

Wetterskip Fryslân kijkt al 750 jaar vooruit. Zo houden wij de voeten droog en onze dijken sterk. 

Het waterschap zorgt voor een goed waterpeil in sloten en meren, bewaakt de waterkwaliteit, en zuivert het afvalwater. Zo houden we niet alleen vandaag, maar ook morgen Fryslân en het Groninger Westerkwartier veilig en leefbaar. 

En dat moeten we blijven doen. Want het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en we krijgen meer neerslag, of juist droogte. Die veranderingen vragen om een innovatieve aanpak. 

Samen met inwoners, bedrijven en organisaties bedenkt Wetterskip Fryslân slimme, duurzame oplossingen. Steeds op zoek naar het antwoord op die ene vraag: ‘En wat doen we morgen met water?’

Wetterskip Fryslân presenteert in Sint-Annaparochie

Vanmiddag verzorgt Jeannet Bijleveld (onder andere met portefeuille educatie & innovatie) van en namens Wetterskip Fryslân voor de bieb en in samenwerking met de Stichting Welzijn Ouderen een lezing over deze oude en zeker ook nu nog actuele waterproblematiek, in MFC Ons Huis in Sint-Annaparochie.

• Nederland heeft nog 21 waterschappen, waaronder Fryslân en een stukje Westerkwartier. 
• Een waterschap is naast de provincie en de gemeente een overheid. Haar taak ligt op het gebied van waterbeheer. Ze hebben een gekozen bestuur met eigen verkiezingen, innen eigen belastingen en werken met eigen regels en verordeningen.
• Drinkwaterbedrijf Vitens haalt het water uit de grond en maakt daar drinkwater van, om het te verspreiden. Gemeenten zijn verantwoordelijke voor de zuivering van het rioolwater. Daarna komt het gezuiverde water in het oppervlaktewater in beheer bij het waterschap, waarna het - na het passeren van de Friese rietkragen - via de diepere aardlagen weer als grondwater wordt opgepompt door Vitens.
• Het Friese waterschap heeft ten behoeve van een fijnmazig systeem van waterpeilen ongeveer duizend gemalen in 8.200 peilgebieden; en daarnaast beheert het 3.500 kaden en dijken. 
• In de Friese boezem wordt met water lozen en water inlaten het waterpeil het hele jaar zoveel mogelijk op het beoogde gehouden. Lastig is dat de wind kan zorgen voor opstuwing in een deel van de provincie. En als het vloed is, wordt het lastig om het teveel aan water in zee te lozen.
• Een belangrijke taak van het waterschap is veiligheid, om bijvoorbeeld het zeewater tegen te houden. Als we geen dijken zouden hebben, zou een groot deel van Fryslân onder water komen te staan. Waar het aanleggen van een dijk niet kan, bestaat de mogelijkheid om bijvoorbeeld met een keermuur te werken, zoals dat is gedaan in Harlingen. 
• Het waterschap vangt met succes ook de muskusratten. Het aantal gevangen muskusratten is nu nog maar circa 400 per jaar, terwijl het aantal in 2006 nog tienduizenden was. Het is Wetterskip Fryslân dus gelukt de populatie muskusratten flink terug te dringen; onder andere met sensoren, die muskusrat-DNA kunnen herkennen.
• Sluizen, stuwen en gemalen voorkomen droogte en wateroverlast, en zorgen voor voldoende water voor bijvoorbeeld boer en natuur. Soms moet daartoe ook worden gebaggerd. 
• Wat er gebeurt (wordt gedaan) in een bepaald gebied, is tot op heden sturend geweest voor wat er gedaan moet worden aan het waterpeil. Maar daar komt nog een kentering in, er moeten voortaan bijvoorbeeld geen nieuwe woonwijken zonder enige aanpassing worden gebouwd in lager gelegen polders.  
• Het waterschap zorgt ook voor de schouw van sloten, zijnde het toezicht op slootonderhoud. Samen wordt zo gezorgd voor schone sloten. De hoofdwaterlopen onderhoudt het waterschap zelf. Bij dit onderhoud wordt steeds meer rekening gehouden met biodiversiteit.
• Als door verdroging het waterpeil bijvoorbeeld in Fryslân zou dalen, moet een commissie van de waterschappen onderling overleggen hoe de aanvoer vanuit onder andere de grote rivieren verdeeld zou moeten worden. 
• Waar we voorheen nogal gericht waren op de afvoer van overtollig water, wordt momenteel steeds meer gekeken naar hoe je water in natte tijden zou kunnen vasthouden voor gebieden die later in het jaar last krijgen van aanhoudende droogte. Ook samen met boeren wordt bekeken hoe zoet water beter vastgehouden zou kunnen worden.
• Het waterschap zuivert ook water, bijvoorbeeld afvalwater. Zij zorgt tevens voor de ecologische kwaliteit van het water; en ook de kwaliteit van het zwemwater wordt in het zomerseizoen elke twee weken in de gaten gehouden. 
• Verzilting is momenteel ook een probleem, waar het zoute water onder de zeedijk en door de dijk de achterliggende akkerlanden bereikt. Boeren meten daartoe zelf ook hun slootwater, en dan sturen ze die meetgegevens door naar het waterschap, die ze registreert en er dan op kan sturen.
• Het waterschap heeft ook verschillende waterzuiveringsinstallaties.   
• Geprobeerd wordt om de kwaliteit van de oevers van waterlopen te verbeteren, want die zijn belangrijk voor de waterkwaliteit.
• Probleem momenteel is de toename van wateroverlast, maar daarentegen hebben we zeker ook te maken met terugkerende droogteproblemen. 
• Geprobeerd wordt om te bekijken welke aanpassingen we kunnen doen om de huidige en verwachte waterproblemen te keren. Dat kan door mitigatie (voorkómen of beperken van de gevolgen) en door adaptatie (aanpassing aan de gevolgen).
• Er is een overzichtskaart gemaakt, die inzicht biedt in de zogenoemde risicogebieden van Fryslân.
• Het waterschap is ook betrokken bij burgerinitiatieven ten behoeve van een beter waterbeheer.
• Waterschappen heffen enerzijds een 'watersysteemheffing' en anderzijds een 'zuiveringsheffing'. De tarieven daarvan worden gedifferentieerd naar segment (bijvoorbeeld: bedrijven en burgers). 
• Tegelijk met de provinciale statenverkiezingen vinden over ruim een maand op 15 maart 2023 ook de waterschapsverkiezingen plaats. Er valt binnenkort dus weer iets te kiezen.

Hertaxatie op It Westerhûs

Woensdagochtend 8 februari 2023
 

Alle opstallen gaan mee in de taxatie

Taxeren & hertaxeren
Ruim een jaar geleden is één van onze verzekeringsmaatschappijen - Donatus, als gespecialiseerde onderlinge verzekeringsmaatschappij voor kerken, kloosters en monumenten - bij ons op bezoek geweest om de door ons gekochte opstallen te taxeren voor een voorlopige BrandStormverzekering.

Nu de opleveringsdatum van het deels gerestaureerde en deels nieuwgebouwde kloostercomplex van Nijkleaster Westerhûs nabij Hilaard en Jorwert nadert, is ook het moment aangebroken om alle opstallen van dit nieuwe kloostercomplex te hertaxen en te taxeren, al naar gelang er sprake is van restauratie of nieuwbouw.

Daartoe ga ik vanmorgen met onze bouwpastor en kwartiermaker samen met de taxateur langs en door alle bouwwerken om de taxateur in staat te stellen het hele kloostercomplex op te nemen voor (her)taxatie.

In de lichte vrieskou, bij een nagenoeg helder lucht en aangename zonneschijn passeren daartoe alle opstallen de revue.

Tsjinst yn Nij Dekama te Weidum

Dinsdag 7 februari 2023
 

Dominee Hinne Wagenaar als voorganger in Nij Dekama te Weidum

Westerwert & Nijkleaster
Stifting Nijkleaster werkt al meer dan tien jaar nauw samen met de Protestantse Gemeente Westerwert, onder andere ten behoeve van de stichting van het nieuwe protestants klooster Nijkleaster op It Westerhûs tussen het Friese Jorwert en Hilaard. Het verzorgingsgebied van Westerwert bestaat primair uit de regio rond de dorpen Jorwert, Jellum, Bears en Weidum. Dat betekent onder andere dat ook het Woonzorgcentrum Nij Dekama te Weidum tot haar verzorgingsgebied behoort.

Vorige week werd van Nijkleaster de nieuwe programmagids voor het Voorjaar van 2023 gepubliceerd, waarin ook de maandelijkse, kerkelijke vieringen in Nij Dekama worden aangekondigd, waarin bij toerbeurt de predikanten dominee Jurjen Hilverda en dominee Hinne Wagenaar voorgaan.

Vandaag ben ik aanwezig bij de eerste viering van dit voorjaar in Nij Dekama, waarbij de pionierspredikant van Westerwert & Nijkleaster dominee Hinne Wagenaar de voorganger is, en bewoner Jeppe Teenstra ambtsdrager-gastheer namens Westerwert en Dirk van Mourik als organist het orgel bespeelt ter ondersteuning van de samenzang en voor de muzikale intermezzo's.

Kerkdienst in Nij Dekama 

Na de muzikale introductie opent dominee Hinne Wagenaar deze Friestalige viering (tsjinst) met woorden van Bemoediging en daarna met het Openingsgebed. Aansluitend zingen we met zijn allen de eerste twee verzen van Psalm 100.

Daarop volgt de eerste schriflezing, deze keer Psalm 1 in de vertolking van Huub Oosterhuis, vertaald door mede-gemeentelid Albertsje Spliethoff van Bears.

"... seinige bisto

in beam oan streamen libben wette

fruchten silsto drage

blêd dat net fergielet

it sil dy goed gean ..."

Deze dubbele bewerking van de bijbeltekst beantwoorden we met het gezamenlijk zingen van de verzen 3 & 4 van Psalm 100; en daarop aansluitend volgt de Evangelielezing uit Matteus 5, de zaligsprekingen uit het begin van de Bergrede, de eerste preek van Jezus. 

Deze bijbeltekst wordt eerst voorgelezen en direct daarna ook gezongen door de voorganger.

Beide lezingen van zojuist staan centraal in de preek die daarop volgt. We luisteren naar de wijze waarop we op de weg van God kunnen komen en blijven, ook al is dat voor ons in ons leven niet altijd gemakkelijk. Deze goede woorden van de Bergrede kunnen we in elk geval in ons hart en in het hart van ons verstand prenten, om daarnaar te leven alle dagen van ons leven. 

De ongeveer twintig aanwezigen in de tot kerkzaal omgetoverde zaal van Nij Dekama krijgen aan het eind van deze verkondiging nog als een soort huiswerkopdracht mee: 

"Welke bijbelse woorden zijn voor jou belangrijk, 

en heb je zelf in je hart en in je verstand geprent?"

We beantwoorden deze preek met het zingen van vers 27 van Psalm 119.

Het gebed van dominee Wagenaar dat daarop volgt, sluiten we met zijn allen af door het gezamenlijk bidden van Het Onze Vader: "Us Heit yn 'e himel ..."

En als we dan de Zegen van de voorganger hebben ontvangen, en die beantwoorden met ons gezongen 'Amen', wordt er thee & koffie geschonken en gedronken, want ook daarmee vier je samen het zijn van je gemeenschap van gelovigen in Weidum & Westerwert.

Klooster Claercamppad van Bitgum naar Mantgum

Zaterdag 4 februari 2023
 

Klooster Nijkleaster-Westerhûs in aanbouw

Klooster Claercamppad

Op 1 juni 2022 presenteerde de wandel-journalist Fokko Bosker zijn nieuwe fiets- en wandelgids, van het zogenoemde 'Klooster Claercamppad', met de volgende subtitel aangeduid: 'Wandel- en fietsroutes door de Friese Waddendelta'.

Deze nieuwe gids bevat voor wandelaars: 13 etappes, 3 rondwandelingen, 1 wadlooptocht, 2 stadswandelingen en 3 fietstochten.

In de Friese Waddendelta ontmoeten water en land elkaar. Dit kustgebied is door de golven en getijdenwerking in duizenden jaren gekneed uit zand, klei en veen. Op de kwelderruggen vestigden zich de eerste Friezen en legden zij de basis voor hun rijk, dat zich uitstrekte vanaf Noord-Frankrijk tot aan Denemarken. Het Klooster Claercamppad brengt deze bijzondere landstreek, de natuur en geschiedenis in veelkleurige verhalen en met afwisselende wandel- en fietsroutes tot leven.

De route van dit pad loopt in grote lijnen vanaf Lauwersoog over Zoutkamp naar Dokkum, en voert dan verder naar Sint-Jacobiparochie (de startplaats van het pelgrimspad 'Jabikspaad'), Franeker en de Hanzestad Bolsward, om vervolgens met een lus over Makkum en Harlingen langs de kust en over de dijken terug naar Sint-Jacobiparochie te leiden. 

De eeuwenoude cultuurgeschiedenis van terpen, deltawerken, middeleeuwse kerken, kloosters en florerende handelssteden vertelt een bijzonder gelaagd verhaal.

Wandelen op fietspaden in winter & voorjaar

Op één rondwandeling na hebben Durkje en ik inmiddels alle wandel-etappes van het Klooster Claercamppad gelopen. Maar ja, er staan ook nog drie fietstochten in deze routegids. En waar je kunt fietsen, kun je vrijwel altijd ook wandelen. Andersom is dat vaker niet het geval, omdat sommige wandelpaden - bijvoorbeeld graspaden door de weilanden - niet toegankelijk zijn voor fietsers. Maar wandelen op fietsroutes kan vrijwel altijd wel. Dus we hebben het plan opgevat om ook de drie fietsroutes van dit routeboekje te gaan lopen. Bovendien doen we dat in de winter en in het vroege voorjaar; een periode waarin sommige onverharde wandelpaden slecht toegankelijk zijn. Fietspaden zijn in de winter en in het voorjaar vrijwel altijd wel goed toegankelijk, dus deze wintermaanden zijn heel geschikt om de van de routegids voor ons nog resterende fietsroutes van deze routegids te gaan wandelen. Zo gezegd, zo gedaan.

Fietstocht Middelzeetocht in 6 wandeletappes

Vandaag gaan we verder met onze langeafstandswandeling op de 'Middelzeetocht', een meerdaagse fietstocht wandelend van totaal 144,4 kilometer.  

Op deze dag wandelen we de derde etappe van deze fietstocht, over een afstand van 22,2 kilometer.

Het thema van deze fietstocht is: 'In het spoor van de middeleeuwse Middelzee: de zee die Fryslân in tweeën spleet'. We volgen namelijk de fietspaden over en langs de oude kaden en de veelal middeleeuwse zeeweringen rondom de voormalige Friese Middelzee.

We beginnen vanmorgen in Bitgum, en lopen dan via Engelum, Marssum, Deinum, Boksum, Jellum, Bears, Nijkleaster-Westerhûs en Jorwert naar Mantgum.

Het is vandaag - zo'n beetje lente-achtig - mooi rustig wandelweer. Het waait nauwelijks, en het is beslist niet koud, met veel zonneschijn, en geheel droog.

Om vijf vóór acht vertrekken we vanmorgen in Feinsum. Het is dan 3 graden Celsius, en over de weilanden en akkers hangt vlak boven de grond een dunne deken van mist.
We rijden eerst naar Mantgum, waar we de ene auto parkeren bij de Mariakerk, omdat we halverwege de middag onze dag-etappe hier willen beëindigen. 

Van Bitgum naar Engelum

Met de andere auto rijden we vanuit Mantgum naar Bitgum. Daar parkeren we onze auto aan de Liuwesingel, vanwaar we om 8:50 uur vertrekken. 
Door het dorpscentrum lopen we in de richting van It Bosk. Langs de voetbalvelden gaat het over de Feartswal naar de Menamerdyk. Die kruisen we, om dan langs de Bitgumer Feart verderop het Noordwesttangent te kruisen bij de Kleasterbrêge.

We blijven het schelpenpad langs de Bitgumer Feart volgen, totdat we over de Tsjerkeleane naar Engelum kunnen lopen. 

In Engelum passeren we eerste de dorpskerk, en waar we het dorp uit lopen, komen we langs een houten hok, waarin een groot aantal automaten staat, waarin allerhande streekproducten te koop worden aangeboden.

Op de Mieddyk komen we langs een stuk grond, waarvan we op grond van de daar gerooide bomen en de nog resterende hokken vermoeden dat daar voorheen een huis of een boerderij heeft gestaan.

Van Marssum via Ritsumasyl naar Boksum

Langs de Ingelumer Feart lopen we naar Marssum.  

Vanaf de Buorren kunnen we al een blik naar binnen werpen in een hofje van het Poptagasthuis.

En vanaf de Hegedyk krijgen we zicht op het andere hofje van het Poptagasthuis.

Even later lopen we langs het 15e eeuwse Poptaslot van Marssum, ook wel bekend als Azingastate of Heringastate, genoemd naar de oorspronkelijke bewoners van deze stins.

Via de Hegedyk kruisen we de N31, om dan dezelfde weg te vervolgen tot in het dorpje Ritsumasyl, waarin de Ingelumer Feart en het Deinumer Rak bij elkaar komen.

In Ritsumasyl gaan we bij de brug in het dorp eerst onze koffiepauze houden, alvorens we verder wandelen.

Na deze pauze vervolgen we onze weg op de Hegedyk, over het Ferbiningskanaal.

Op It Holt gaan we door de oostelijke punt van de bebouwde kom van Deinum, en even later lopen we door het tunneltje onder de Hendrik Algerawei door. Zo kunnen we langs de plaatselijke ijsbaan het terpdorp Boksum binnenwandelen.

In Boksum bezoeken we de twee kerken van het dorp. Eerst de voormalige kerk, waarin momenteel LOFT is gevestigd, waar allerhande groepsactiviteiten georganiseerd kunnen worden. En daarna maken we een rondje rondom de Sint-Margaretakerk. Die is helaas gesloten.

Bij de plaatselijke bakker kopen we brood en krentenbrood, en dan verlaten we Boksum in zuidelijke richting over het Hylaerderpaed

Jellum en Bears

Daarna gaat de route over de Hilaarderdyk richting Jellum. In het veld zien we dan al het in aanbouw zijnde kloostercomplex van Stifting Nijkleaster, gelegen in de graslanden tussen Hilaard en Fûns.

Net nadat we spoorwegovergang van de Hilaarder Dyk hebben gepasseerd, komt de trein richting Leeuwarden voorbij.

Op de Smidshoeke wandelen we Jellum binnen.

De Theaterkerk Mammemahuis is gesloten, dus die kunnen we jammer genoeg niet bezichtigen.

Daarom lopen we door naar de Bearsterdyk, waarop we het Friese Bears binnenwandelen.

Op het Tsjerkepaad komen we eerst langs de 13e-eeuwse Mariakerk aan onze linkerhand, en direct daarna aan onze rechterhand de replica-luchtspiegeling van de vroegere Uniastate van Bears.

Ten westen van Bears gaan we het fietspad op richting buurtschap Fûns.

Boven de weilanden vliegen dichtbij en veraf omvangrijke vluchten spreeuwen, die dansend in de lucht met elkaar prachtige figuren vormen.

We naderen het in aanbouw zijnde klooster Nijkleaster-Westerhûs.

Nijkleaster-Westerhûs in aanbouw

Het broedseizoen is nog niet begonnen, dus we kunnen nog door de weilanden naar It Westerhûs lopen.

Daar wordt momenteel de oude Friese boerderij gerenoveerd tot kloostervestiging.

Aan de noordzijde van de boerderij zijn inmiddels negen nieuwe gastenverblijven voor het klooster gebouwd, waarin totaal 18 gasten zouden kunnen overnachten vanaf Pinksteren 2023. En achter de schuur zijn drie kloosterwoningen gebouwd, waarin vanaf maart 2023 de eerste vier intredende kloosterlingen zullen gaan wonen.

We naderen het in wording zijnde kloostercomplex vanaf de zuidkant.

Wie de situatie van vorig jaar kent, ziet hier duidelijk dat de oude boerderij een omvangrijk restauratieproject aan het exterieur achter de rug heeft.

Op de lange zuidkant van de boerderij is de schuur open gemaakt, om plaats te maken voor grote schuifpuien, opdat je van binnenuit vanuit de Refter (eetzaal van het klooster) een prachtig uitzicht hebt over de weilanden tussen de boerderij en Fûns & Jorwert.\

Op de achterzijde van de boerderij moeten de grote schuurdeuren nog worden opgehangen.

Op het erf tussen de gebouwen in ontmoeten we de grote groep vrijwilligers van Nijkleaster, die ook vandaag weer hard aan het werk is om het mede mogelijk te maken dat de kloosterlingen in de derde week van maart 2023 hier hun intrek kunnen nemen, en dat de kloostergasten vanaf Pinksteren 2023 hier hun periode van retraite kunnen houden.

Sietske Visser bespreekt met de vrijwilligers welke werkzaamheden de resterende vrijwilligers vanmiddag nog zullen gaan verrichten.  

Daarna pauzeren zij even op het klooster-erf, heerlijk in de zon in de lente-achtige buitenlucht.

Durkje en ik gaan samen met mijn Nijkleaster-medebestuurslid Henk Kroes de gebouwen even door voor een rondleiding voor Durkje, en om met zijn drieën te bekijken hoever de werkzaamheden in de afgelopen weken zijn gevorderd. Er is met man en macht al heel veel werk verzet, en het wordt waarlijk prachtig!

Via Jorwert en Tsjeintgum naar Mantgum

Na ongeveer een uur werkbezoek aan de bouwplaats gaan we weer terug naar het fietspad, om verder te lopen richting Fûns. Achter ons zien we Nijkleaster-Westerhuis dan vanuit een ander perspectief, vanuit het zuidwesten.

We doorkruisen het buurtschap Fûns, en lopen vanuit Fûns verder, naar de Hesenserreed. 

Even later wandelen we bij de brug over de Jorwerter Feart de plaats Jorwert binnen. Bij de Sint-Radboudkerk aangekomen, blijkt dat onze kloosterkerk van Nijkleaster helaas gesloten is.

Ook de dorpsherberg is gesloten, maar vóór de herberg vinden we wel een geschikte plek om plaats te nemen voor onze lunchpauze, nog steeds ook aangenaam in de zon.

Aan de zuidkant van het dorp verlaten we Jorwert, om dan over de Lucht en Veldsterdyk naar De Him te lopen.

Daar zien we aan de richtingwijzer op de T-splitsing en aan het nest met pop & ooievaar bovenop de schoorsteen dat hier de trotse pake Harry bevlogen aan het werk is geweest om aan de geboorte van zijn pasgeboren kleinzoon bij en op het huis van zoon Wiebe op ludieke wijze aandacht te vragen voor deze feestelijke familiegebeurtenis.

Het volgende buurschap dat we door wandelen, is Tsjeintgum.

En voorbij Tsjeintgum kruisen we de spoorlijn tussen Sneek en Leeuwarden, en wandelen we daar het dorp Mantgum binnen. 

Net voorbij de Mantgumer Mariakerk arriveren we om 15:20 uur op De Wâl bij onze hier geparkeerde auto. De zon schijnt nog steeds volop en het is nu 9 graden Celsius.

Via Bitgum - waar we onze andere auto afhalen - rijden we tot slot weer terug naar Feinsum.

True Crime: leed als entertainment

Donderdag 2 februari 2023

 

Lezing van Janine Janssen in de Leeuwarder Beurs

True Crime

‘Bloederige moord’ en ‘Monster moordenaar’. 

Dat zijn termen die gebruikt worden in True Crime-titels. 

Waarom is dit zo populair? 

Blijkbaar vinden we het aangenaam om ons in onze veilige woonkamer te vergapen aan gevaarlijke mensen die we normaal gesproken liever niet tegen zouden komen. 

Ook zit er een element van sensatie in. 

De ethische vraag is echter of je amusement mag en kunt maken van reëel leed.

Preventie van geweld

Professor Janine Janssen is gefascineerd geraakt door de manier waarop in het True Crime-genre verhalen spannend worden gemaakt. 

Zij vraagt zich af welke mogelijkheden dat biedt om deze verhalen ook in te zetten voor preventie van geweld in afhankelijkheidsrelaties.

Janine Janssen is criminologe en antropologe. Ze werkt als hoofd onderzoek Eer Gerelateerd Geweld van de Nationale Politie en als lector Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties bij Avans Hogeschool en de politie academie. Daarnaast is ze bijzonder hoogleraar Rechtsantropologie aan de Open Universiteit.

Vanavond verzorgt ze voor Studium Generale Leeuwarden een lezing in De Beurs te Leeuwarden, met als titel van haar lezing: 'True Crime: leed als entertainment'.

Leed als entertainment

Janine Janssen schreef haar proefschrift bij de Rijksuniversiteit Groningen, deels ook naar aanleiding van gesprekken met gedetineerden in de Leeuwarder gevangenis De Marwei. 

Vanavond gaat het over geweld op televisie. Waarom we daar zo graag naar kijken. En waarom is True Crime eigenlijk zo populair? 

• Geweld tegen vrouwen leek zich vooral in de huiskamer af te spelen, later aangeduid als 'huiselijk geweld', of 'geweld binnenshuis'. 
• 'Eer gerelateerd geweld' is echter een breder verschijnsel; niet alleen in het gezin, maar ook in de grotere familiekring. 
• Toen kwam het begrip ‘geweld en afhankelijkheid’, ofwel het geweld van mensen van wie je afhankelijk bent, bijvoorbeeld financieel of in het huwelijk. 
• De media bellen Janine Janssen steeds vaker met de vraag om commentaar te geven op nieuw-gepubliceerde geweldsfilmseries, of over mensen die vanwege hun gewelddadige optreden in het nieuws komen. 
• Ze startte een literatuuronderzoek, om te onderzoeken waarom mensen naar gewelddadige films kijken, en daartoe bekijkt ze uiteraard zelf ook dergelijke films. 
• Vanavond wil ze ons graag vertellen waarom wij boeken, podcasts en films over waargebeurde misdrijven ('True Crime') zo interessant vinden.
• Ze worden door veel streaming-diensten uitgezonden; ze zijn heel modern, maar eigenlijk zijn dergelijke films al een heel oud verschijnsel. Denk maar aan ‘The Criminal’ van Friedrich Schiller (1786) en ‘In Cold Blood’ van Truman Capote (1966). Schiller wilde de strafrechtpleging in zijn tijd menselijker hebben. Zijn boek was een aanklacht tegen het 18e-eeuwse rechtssysteem.
• Van oudsher vertelden mensen elkaar al verhalen over allerlei dingen die niet door de beugel kunnen; mensen zijn daardoor gefascineerd.

Drie functies van het genre True Crime
Janine Janssen onderscheidt drie functies van het genre True Crime, als volgt:

• 1. Leren en waarschuwen: Bij de documentaire Netflix-film ‘The Tinder Swindler’ leren we dat iedereen slachtoffer kan worden van (bijvoorbeeld: dating)fraude. En voor wat betreft het gender-perspectief: vrouwen worden gewaarschuwd; ook de slimmere vrouwen, want die kunnen net zo goed slachtoffer van datingfraude worden. De zogenoemde slachtoffer-paradox in dezen is dat mannen vaker slachtoffer zijn van geweld, maar dat vrouwen banger zijn om slachtoffer te worden van geweld. Daarom kijken wellicht ook meer vrouwen naar True Crime-programma's: in de hoop dat ze die ellende kunnen voorkomen, of oplossen.
• 2. Nieuwsgierigheid en voyeurisme: True Crime-series zijn een veilige manier om naar gevaarlijke mensen en gevaarlijke situaties te kijken. Zo maak je het wel mee, maar blijf je zelf buiten schot. Daarnaast is er ook sprake van nieuwsgierigheid naar een wereld waarin je zelf eigenlijk niet wilt zitten. True crime biedt je een veilige manier om je in de gevaarlijke wereld van geweldsdelicten te begeven, zonder dat er voor jou iets op het spel staat. Kijken naar iets was verboden is, vinden mensen ook spannend.
• 3. Sensatiezucht en entertainment: Je vergaapt je aan iets was tamelijk bizar is. Mensen hebben daar kennelijk behoefte aan. Die sensatie is alleen maar vermaak. 

Kritiek op en risico’s van True Crime

Er is ook wel degelijk kritiek op de productie van en op het kijken naar True Crime-films, bijvoorbeeld:

• 1. Behalve dat dit genre kijkers waarschuwt voor gevaar, kunnen mensen er ook onnodig bang van worden gemaakt.
• 2. Er kan wel degelijk sprake zijn van disrespect naar slachtoffers en hun familie en vrienden. Verheerlijk je daarentegen de dader(s) niet? Dat is beslist geen goede zaak.
• 3. Het kan erin resulteren dat oude wonden van slachtoffers open worden gemaakt, en dat die hun helingsproces verstoren.
• 4. Misdaad kan met dergelijke films worden geromantiseerd. Daarmee schiet je eigenlijk het doel voorbij.
• 5. Dan de morele vraag: kan/mag echte misdaad wel entertainment zijn?
• 6. Moeten we niet gaan voor het ‘'vegetarisch' minder heftig’ alternatief, door ons alleen te amuseren met gefictioneerde misdaad, met alleen een spannende verhaallijn, zonder dat het ook waar gebeurd is? 

Vragen en constateringen

Zouden we mensen met zulke films – als we kijken naar hoe ze gemaakt worden – leren hoe we dergelijke misdaden kunnen voorkomen?  

Kunnen we door een verhaal op een spannende manier te vertellen, mensen zich laten realiseren hoe ingewikkeld geweldscases doorgaans zijn. Zouden kijkers daardoor meer begrip krijgen voor het misdadige van zo'n gefilmde casus?

Dit soort Crime-series bekijken vormt bij de kijkers ook het beeld hoe dergelijke misdrijven ontstaan, en hoe ze worden gepleegd. De kijker denkt daarmee al heel snel te weten hoe dingen in de praktijk echt gebeuren, zelfs als men naar fictie zit te kijken. 

Het verschil tussen feit en fictie in dergelijke films is niet eens zo groot, maar er is wel degelijk verschil voor de mensen die de verfilmde Crime-casus echt hebben meegemaakt. 

Een Crime-film wordt aangrijpender als het getoonde echt is gebeurd (True Crime). 

Taakgericht werken voor Nijkleaster in Jorwert

Woensdag 1 februari 2023
 

In de kloosterkerk van Nijkleaster te Jorwert

Jarenlang dromen en pionieren

Als Stifting Nijkleaster zijn we al meer dan tien jaar bezig om samen met de Protestantse Gemeente Westerwert van de Friese dorpen Jorwert, Jellum, Bears en Weidum in het aangename samenwerkingsverband van de Pioniersplek Nijkleaster de samenwerking stapsgewijs steviger te maken, waarbij we dromen dat over enkele jaren een bloeiende kloostergemeenschap zal ontstaan, met alles erop en eraan.

Binnenkort komen we als voltallige besturen van beide organisaties wederom bijeen om te bespreken welke de beste stappen zijn die we in dit groeiproces kunnen en gaan zetten, teneinde onze samenwerking in het nieuwe protestantse klooster in Friese context nog verder tot groei & bloei te brengen.

Taakgroep voor Westerwert & Nijkleaster

De beide besturen - namelijk de kerkenraad en het stichtingsbestuur - hebben samen met de provinciale en landelijke gremia van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) een Taakgroep met twee commissies in het leven geroepen om de inhoudelijke en financieel-zakelijke aspecten van de volgende fase in onze samenwerking goed met elkaar door te spreken.

Vanmiddag komen we als Taakgroep daartoe weer bijeen in de Voorkerk van de Sint-Radboudkerk, de Jorwerter dorpskerk, die momenteel fungeert en - ook na de opening van ons kloostercomplex op It Westerhûs onder Hilaard - blijft fungeren als kloosterkerk van Nijkleaster.

Aan de bijeenkomsten van deze Taakgroep nemen vertegenwoordigers deel van de Protestantse Gemeente Westerwert te Jorwert, van het Landelijk Dienstencentrum van de PKN, van de Classis Fryslân van de PKN, van het Fries Classicale College voor de Behandeling van Beheerszaken (CCBB) van de PKN en van onze protestantse Stifting Nijkleaster.

Taakgericht werken

Een belangrijk agendapunt vandaag is de inhoudelijke bespreking van het concept van de aanstaande Plaatselijke Regeling, waarin op hoofdlijnen staat beschreven hoe de in ontwikkeling zijnde kloostergemeente ('kleastermienskip') zal worden ingericht. 

Ook wordt aandacht besteed aan de interne en externe communicatie inzake dit ontwerpproces, en wordt benoemd dat op termijn ook nog richtinggevende documenten de revue zullen gaan passeren, zoals een kloosterorde, een kloosterreglement en een beleidsplan voor de komende jaren. 

Alles overziend bekijken we tot slot van deze sessie dan ook nog welke consequenties dat heeft voor het Tijdpad dat we daarbij zullen doorlopen.

Groei & bloei in Jorwert & Hilaard

Maandag 30 januari 2023

 

In de Sint-Radboudkerk van Nijkleaster te Jorwert

Groei & bloei in de kerk
Buiten is het enkele graden boven nul als ik de kerkzaal van de Sint-Radboudkerk van Jorwert vanmiddag binnen stap. Door de grote kerkramen van onze kloosterkerk van Nijkleaster valt het daglicht royaal binnen, en ik zie dat door de combinatie van dat daglicht en de - weliswaar lage - binnentemperatuur van de middeleeuwse kerkzaal er kennelijk voldoende licht en warmte is om de hyacinten op de viertafel in de kerkzaal tot groei & bloei te brengen.

Groei & bloei in samenwerking

De Protestantse Gemeente Westerwert en onze Stifting Nijkleaster zijn al jarenlang bezig om in een hecht samenwerkingsverband de samenwerking stapsgewijs nauwer te maken, waarbij we beogen dat over enkele jaren wellicht een bloeiende kloostergemeenschap zal ontstaan, met alles erop en eraan, bestaande uit gecombineerde zaken, die nu nog door onze twee afzonderlijke organisaties worden gedaan.

Binnenkort komen we als besturen van beide organisatie weer bijeen om te bespreken welke de verstandige stappen zijn in dit groeiproces, om onze samenwerkingscombinatie nog verder tot groei & bloei te brengen.

Vanmiddag komen we in een klein bestuurlijk comité van beide partijen in de Voorkerk van de Jorwerter dorpskerk bijeen om voor te bespreken hoe we dat in breder verband binnenkort verder met elkaar zullen gaan bespreken, teneinde de volgende processtappen te zetten.

Groei & bloei in het klooster

De beide besturen - de kerkenraad en het stichtingsbestuur - hebben samen met de provinciale en landelijke verbanden van de Protestantse Kerk in Nederland een Taakgroep met twee commissies in het leven geroepen om de inhoudelijke en financieel-zakelijke aspecten van de volgende fase in onze samenwerking goed met elkaar door te spreken.

Vanavond ben ik derhalve wederom ter vergadering in Jorwert, maar nu in het verband van de Commissie Financiën, waarin we met elkaar doorspreken welke financiële, organisatorische en zakelijke aangelegenheden we onder andere goed op elkaar af moeten stemmen, om te komen tot een effectief en efficiënt samenwerkingsverband, als volgende stap in het voortbouwen en voortzetten van onze kloostergemeenschap in wording.

Net zoals ook de restauratie en de nieuwbouw van ons kloostercomplex tussen de Friese dorpen Jorwert en Hilaard gestaag vorderen, maken ook wij bestuurlijk-organisatorisch voortgang, opdat over enkele maanden na het komende Pinksterfeest het klooster met haar kloostergemeenschap operationeel wordt. Een heel mooi perspectief, waar velen met passie aan werken.

Natuur in eigen hand

Zaterdag 28 januari 2023

Cover van 'Natuur in eigen hand'

Inspiratieboek
In 2017 publiceerde de Provincie Fryslân het door Josefien Oude Munnink geschreven boek 'Natuur in eigen hand'.
Dit door Resia Bibo mooi vormgegeven boek vertelt de persoonlijke verhalen en toont de portretten van particuliere natuurbeheerders in Fryslân. 

Het gaat in dit boek om natuurbeheer door burgers, boeren en bedrijven; een voor velen nog betrekkelijk onbekende wereld. 
De verhalen die Josefien Oude Munnink samen met co-auteur Sylvia van Lieshout voor dit boek schreef op basis van interviews in 2015 & 2016 met particuliere natuurbeheerders zijn  toegankelijk. De foto's van Amke en de (landschaps)foto's van Dinand van der Wal in het boek zijn prachtig.
Dit boek dient als inspiratiebron voor potentiële, nieuwe particuliere natuurbeheerders. Voor ambtenaren en deskundigen in het veld van natuurbeheer zullen de verhalen zeker 'eyeopeners' bevatten. En daarnaast is dit boek qua beschrijvingen van het ontstaan van het landschap en met talloze aardige weetjes die de particulieren vertellen ook interessant voor alle mensen die genieten van de natuur. 

Particulier natuurbeheer
Dit boek bevat portretten en verhalen van 55 particuliere natuurbeheerders in Fryslân. Toenmalig Fries gedeputeerde Johannes Kramer schreef het Voorwoord voor dit boek, dat een inspiratiebron voor anderen kan zijn en kansen biedt voor het natuurbeleid van de provincie.
'Houden van de natuur', dat doen ze allemaal. De particulier natuurbeheerders willen het Friese landschap mooi houden. Met name daarom vormden deze voormalige boeren of particulieren hun gronden om naar natuur.
Tijdens de interviews kwam naar voren hoe professioneel deze mensen te werk gaan. Sommigen deden de kennis gaandeweg op, en soms kregen ze hulp van deskundige organisaties zoals Landschapsbeheer Friesland.
Dankzij de ‘eigen wijsheid’ van particulieren zijn sommige gebieden bewaard gebleven en zijn pareltjes ontstaan in het landschap, zoals de natte, bloemenrijke weilanden waar de weidevogels zoals de grutto en kievit van profiteren.

Individuele benadering
Natuurbeheerders liepen soms vast in de regels van de overheid. Tegenwoordig pakt de provincie het persoonlijker aan. Dit betekent dat vanuit heldere kaders en beschikbare financiën aan een grondeigenaar een concreet aanbod wordt gedaan. Bij deze individuele benadering kan de provincie assistentie verlenen bij administratieve zaken. Ook kan de provincie advies geven over het toekomstige beheer.
In Fryslân beheren de particuliere natuurbeheerders in totaal ongeveer 4.000 hectare. De variëteit in omvang per grondeigenaar is groot. Er zijn particulieren die één hectare grond als natuur beheren en er zijn er die honderden hectares natuur beheren.
Schrijfster Josefien Oude Munnink is voor dit boek langs 55 particuliere natuurbeheerders in Fryslân geweest. Ze verzamelde gepassioneerde verhalen en ervaringen over particulier natuurbeheer.

Verhalen vertellen om te veranderen

• Verhalen vertellen is inmiddels een erkende methode om veranderingen in gang te zetten.
• Goede verhalen geven stof tot nadenken.
• Een goed verhaal breng het verlangen naar boven.
• Als meedenkende, participerende overheid moet je vanuit heldere beleidskaders je rol oppakken.
• Particulier natuurbeheer is het beheer van natuur op land dat in privé-eigendom is en door eigenaren zelf wordt uitgevoerd, of daar nauw op toezien.
• Vernieuwende initiatieven van burgers en bedrijven worden gestimuleerd, waarbij de natuur wordt verbonden met maatschappelijke en economische activiteiten.
• Het Friese landschap is gevormd door gletsjers.
• Fryslân werd veelvuldig door stormvloeden vanuit zee getroffen. Maar ook in het binnenland overstroomden de rivieren dikwijls.
• We spreken over 'half-natuurlijke landschappen' als daar juist door ingrijpen van de mens de soortenrijkdom is vergroot.
• De grote variatie in Friese landschappen weerspiegelt de ontstaansgeschiedenis, als fundament van de natuur in Fryslân.

Noard Fryslân

Op een noordwestelijke uitloper van het Drents Plateau liggen de Noardlik Fryske Wâlden.

• Alex Nijboer en Kees Broersma: Zonder een economische drager kan het natuurbeheer nooit een lange toekomst hebben.
• Wieger Sikkema en Bregtje Miedema: Met het toerisme en de paarden is het een prachtige manier om natuur te vermarkten.

Rond de meren

Van oorsprong is dit een veengebied.

• Tineke de Vries: Draagvlak, betrokkenheid en samenwerking zijn voor haar wezenlijke uitgangspunten.
• Vader Freerk en zoon Sietse de Boer: Hij weet als geen ander welke vogels en dieren er leven, hoe die zich gedragen en waar welke plant groeit, en waarom.
• Ruud en Else Smit van de Coöperatieve Vereniging van de Buitenplaats Sleatemermar: De diversiteit wordt steeds groter.
• Tjalling van Eysinga: Beleid, daar heb ik geen vertrouwen in. Natuurbeheer vergt een langjarig beleid. De leden van de groep goedbedoelende, aimabele idealisten zijn meestal links. Voor hem is het belangrijk dat de natuur ook wat oplevert. Je moet er ook plezier in hebben.

Het land van de gaasten

De gaasten worden gevormd door keileemruggen, die in de voorlaatste ijstijd door het landijs zijn opgestuwd.

• Mieke van Panhuys: Het is zichtbaar dat het landgoed veel onderhoud vraagt.
• Ellen en Clemens van Blitterswijk: We mochten hier zelf aan natuurontwikkeling doen.
• Anneke en Ruud Oudega: Het tijdstip en de ruimtelijke variatie van maaien blijven lastige kwesties. 
• Lian en Henk de Graaf: De natuur en met name de weidevogels hebben juist graasdieren nodig, omdat die verscheidenheid in het gebied brengen.
• Gerrit en Mat Leffertstra: Mat en ik zijn altijd natuurminnend geweest.
• Fêdde Bergsma en Gerda de Lange: Het dient allemaal een hoger doel.
• Evert Steensma van De Natuurgolfbaan: We willen een snelle verbossing van het natuurgebied voorkomen.

It Lege Midden

In dit productielandschap vinden wij particulieren die 'wetter en reiden' en grasland als natuur beheren.

• Jan Peenstra, Broer en Anne Voolstra, Geart en Jitze Peenstra: De provincie zou de predatie aan moeten pakken. Natuur beheren is gemakkelijk, maar die papieren en de hele papiersores, dat is het moeilijkste.
• Josefien Oude Munnink en Theo van Nood: Het moest een integraal plan worden, met natuurinrichting en een herbestemming voor de oude boerderij.
• René Bruggink: De omvorming naar 'wetter en reiden' ging mee in de totale inrichting van It Eilân-West.
• Geale, Willem en Tjitske Postma: Bladriet werd gesneden voor de bloembollenteelt om de bollen af te dekken tegen de vorst. Winterriet, zonder blad, is voor de dakbedekking. De Alde Feanen zijn eigenlijk riet- en hooilanden met petgaten en meren.
• Op de Burd zijn nog slotenpatronen zichtbaar uit de 15e eeuw.
• Ria en Hendrik de Boer en Hugo Snoeke: Ze gaan tien hectare natuur botanisch beheren. Het moet verschralen en bloemrijker worden.
• Jan Hendrik Beek: Het ging allemaal niet van een leien dakje. Pas bij de rechter werd naar mijn belangen geluisterd. Het moet allemaal fauna- en kruidenrijk grasland worden.
• Klaas Finnema: De hele familie staat achter de kringloopgedachte.
• Sjoerd Miedema: We zijn in omschakeling naar biologisch. Daar gaan jaren aan omschakeling aan vooraf, en de eerste twee jaar is het wat betreft de opbrengst best lastig. Als je met je hart er niet bij bent, dan wordt het niets. De vogels bepalen of ik ga maaien.

De Stellingwerven

De Stellingwerven hebben een kleinschalig, gevarieerd landschap met veel natuurschoon.

• Dorien de Groot en Jaap Mekel: Begrazing is de meest natuurlijke vorm van beheer. Dorien & Jaap houden de ontwikkelingen in het terrein minutieus in de gaten.
• Henk en zijn dochter Margriet Beentjes: De erkenning dat dit stukje land uniek is, vinden we belangrijk, evenals de bescherming die dat oplevert.
• Hans Brandsma: Op een agrarisch weiland heb ik een rietgat hersteld, dat door de jaren heen geheel verdwenen was. Daar zit nu mooie kwel in en in het riet leeft weer van alles. De overheid zou meer de kant uit moeten van ondersteuning: het initiatief laten bij de natuurbeheerders en dan meedenken en adviseren.
• Willeke Deknatel-Feitsma: Ze doet het niet alleen voor zichzelf.
• Jan Sent en zoon Sent Jan Punter: De Bosgroep Noord-Oost Nederland helpt nu met het beheer en allerlei vrijwilligers monitoren de bijzondere soorten.
• Imke en Josje Zeilstra: Als particulier moet je goed opletten wat er met je eigendom gebeurt. 
• Gerben Tjepkema van de Stichting OlmenEs: Het bos moet gevarieerd zijn, en je moet er goed doorheen kunnen lopen.
• Mathé Penders: Het bos hoort bij mij. Het is een stukje verleden en erfgeschiedenis.

Het oude land van Jorwert

Het is het eerst bewoonde terpengebied van Fryslân.

• Sita en Jan van der Hem: Landbouwgrond kon met een subsidie voor de waardevermindering worden omgezet naar natuur. Je moet het beheer afstemmen op de natuur, niet op de regels.
• Teunie en Germen de Boer: Je blijft in beweging, want er is altijd genoeg te doen. Dat je wat móet, dat is ook goed.
• Boeren van de natuurcoöperatie Baarderadeel: Als we de weidevogels willen behouden, dan moeten we iets aan de predatie kunnen doen.
• Auke Stremler: Als je met natuur gaat boeren, moet je je bedrijf aanpassen.
• Tjalling Rodenhuis: Er is hier nog veel land dat nooit 'over de kop gehaald' is.
• Roel Oostra: Je moet niet achter de kudde aanlopen, dan loop je altijd in de drek. Gezondheid is het leidmotief.

Bij het Wad

• Paul Kievit van 'De Vennoot' van Ameland: De begrazing op dit eiland kent zo zijn eigen regels.

It Bûtenfjild: water en weiland

Dit bleef een lage, natte hoek met veel kwel.

• Romke Kinderman: Hij stapte van biologische landbouw over naar natuurbeheer.
• Anne de Groot en Tine de Groot-Schukken: Het veranderde landschap en de veranderde levenswijze zijn met elkaar verweven. En niet zomaar een beetje.
• Albert van der Ploeg en Betsy Steenbeek: De predatie is de afgelopen vijftien jaar enorm toegenomen.
• Annie en Marten de Jong: We gingen aan natuurbeheer doen. De combinatie van dieren en natuur, daar ging het hen om.

Het beekdal van het Koningsdiep

Het is een gebied met veel gezichten, rijk aan natuur en cultuur.

• Freddy en zijn dochter Donia van de familie 'd Ansembourg: Je leert op den duur alles vanzelf, als je ermee bezig bent. Bestuursrecht is een belangrijk onderdeel van natuurbeheer. Het is lastig om te anticiperen op steeds veranderende kaders van de overheid. 
• Rentmeester Anton Bergsma van De Cornelia-Stichting: De natuurdoelen staan voorop.
• Mien Oosterwoud: Ze betrekt veel mensen bij het natuurbeheer.
• Henk en Erica de Groot: Kunstmest, dat is wel pech hoor. De grond is gekocht en omgevormd naar natuur.

Eendenkooien

Er is een verplicht rustgebied om de kooi heen, het zogenaamde afpalingsrecht. 

Oorspronkelijk diende een eendenkooi voor het vangen van diverse in het wild levende eenden voor de consumptie.

Nu zijn er ook natuurkooien en excursiekooien.

De soortensamenstelling van vogels en vissen verandert. 

De eendenstand gaat fors achteruit.

Eendenkooien zijn belangrijk voor de natuur en de cultuurhistorie.

• Jacob van Zijl: Er waren vroeger heel veel eendenkooien. Alle vlees was welkom. We hebben het voor elkaar gekregen dat eendenkooien als cultuurhistorisch element zijn erkend. 
• Simon van Buren: Er zijn steeds meer slechte jaren in de vangkooi. De predatiedruk is groot.
• Stoffel Baas: Ik heb een excursiekooi en vang liever toeristen.

Bevindingen

• De Rijksnatuurvisie van 2014 wil burgers en bedrijven meer zelf natuur laten creëren en beheren. Natuur in eigen hand, op eigen land. Rijk en provincies stimuleren vernieuwende initiatieven van burgers en bedrijven, waarbij natuur wordt verbonden met maatschappelijke en economische activiteiten.
• De 55 interviewgesprekken ten behoeve van dit boek hebben een breder beeld gegeven van de meerwaarde van particulier natuurbeheer en van de kansen voor nieuw natuurbeleid.
• Voor bepaalde planten- en dierensoorten kunnen kleine lapjes natuur als 'stepping stones' van groot belang zijn.
• Particulieren beheren 'hun' natuur met veel zorg voor variatie in biotopen en met veel inzet en precisie.
• Een opvallend aantal particulieren herstelt en beheert hun terrein met veel gevoel voor cultuurhistorie. 
• Wij zagen een heel bewust beheer van graslanden.
• Tegenvallende resultaten worden vrijwel unaniem aan predatie gewijd.
• Combinaties met recreatie, een museum, onderzoek of gewoon ingepast in de agrarische bedrijfsvoering zorgen voor economische dragers.
• De intrinsieke motivatie blijkt hoog.
• Wij waren onder de indruk van de kennis waarmee de particuliere natuurbeheerders te werk gaan.
• Het voortbestaan van de particuliere natuurterreinen is wel degelijk geregeld.
• Het gebrek aan continuïteit bij de overheid was een steeds terugkerend gespreksonderwerp.
• Particulier natuurbeheer heeft een meerwaarde voor de natuur en de samenleving.
• Door de openheid en de persoonlijke verhalen van de particuliere natuurbeheerders kon met dit boek worden aangetoond wat particulier natuurbeheer is, wat de meerwaarde hiervan is, maar vooral hoe inspirerend het kan zijn om als particuliere grondeigenaar natuur te beheren.

Klooster Claercamppad van Nieuwebildtzijl naar Bitgum

Vrijdag 27 januari 2023
 

Bij de ijsbaan van Berlikum

Klooster Claercamppad

Op 1 juni 2022 presenteerde de wandel-journalist Fokko Bosker zijn nieuwe fiets- en wandelgids, van het zogenoemde 'Klooster Claercamppad', met de volgende subtitel aangeduid: 'Wandel- en fietsroutes door de Friese Waddendelta'.

Deze nieuwe gids bevat voor wandelaars: 13 etappes, 3 rondwandelingen, 1 wadlooptocht, 2 stadswandelingen en 3 fietstochten.

In de Friese Waddendelta ontmoeten water en land elkaar. Dit kustgebied is door de golven en getijdenwerking in duizenden jaren gekneed uit zand, klei en veen. Op de kwelderruggen vestigden zich de eerste Friezen en legden zij de basis voor hun rijk, dat zich uitstrekte vanaf Noord-Frankrijk tot aan Denemarken. Het Klooster Claercamppad brengt deze bijzondere landstreek, de natuur en geschiedenis in veelkleurige verhalen en met afwisselende wandel- en fietsroutes tot leven.

De route van dit pad loopt in grote lijnen vanaf Lauwersoog over Zoutkamp naar Dokkum, en voert dan verder naar Sint-Jacobiparochie (de startplaats van het pelgrimspad 'Jabikspaad'), Franeker en de Hanzestad Bolsward, om vervolgens met een lus over Makkum en Harlingen langs de kust en over de dijken terug naar Sint-Jacobiparochie te leiden. 

De eeuwenoude cultuurgeschiedenis van terpen, deltawerken, middeleeuwse kerken, kloosters en florerende handelssteden vertelt een bijzonder gelaagd verhaal.

Wandelen op fietspaden in winter & voorjaar

Op één rondwandeling na hebben Durkje en ik inmiddels alle wandel-etappes van het Klooster Claercamppad gelopen. Maar ja, er staan ook nog drie fietstochten in deze routegids. En waar je kunt fietsen, kun je vrijwel altijd ook wandelen. Andersom is dat vaker niet het geval, omdat sommige wandelpaden - bijvoorbeeld graspaden door de weilanden - niet toegankelijk zijn voor fietsers. Maar wandelen op fietsroutes kan vrijwel altijd wel. Dus we hebben het plan opgevat om ook de drie fietsroutes van dit routeboekje te gaan lopen. Bovendien doen we dat in de winter en in het vroege voorjaar; een periode waarin sommige onverharde wandelpaden slecht toegankelijk zijn. Fietspaden zijn in de winter en in het voorjaar vrijwel altijd wel goed toegankelijk, dus deze wintermaanden zijn heel geschikt om de van de routegids voor ons nog resterende fietsroutes van deze routegids te gaan wandelen. Zo gezegd, zo gedaan.

Fietstocht Middelzeetocht in 6 wandeletappes

Vandaag gaan we verder met onze langeafstandswandeling op de 'Middelzeetocht', een meerdaagse fietstocht van totaal 144,4 kilometer.  

Op deze dag wandelen we de tweede etappe van deze fietstocht, over een afstand van 27,1 kilometer.

Het thema van deze fietstocht is: 'In het spoor van de middeleeuwse Middelzee: de zee die Fryslân in tweeën spleet'. We volgen namelijk de fietspaden over en langs de oude kaden en de veelal middeleeuwse zeeweringen rondom de voormalige Friese Middelzee.

We beginnen vanmorgen in Nieuwebildtzijl, en lopen dan via Zwarte Haan, Westhoek, Minnertsga, Wier en Berlikum naar Bitgum.

Het is vandaag mooi rustig wandelweer. Het waait licht vanuit het noordoosten, en het is niet koud, met heel even een klein beetje zonneschijn, en evenzo weinig motregen.

Om kwart vóór acht vertrekken we vanmorgen in Feinsum. We rijden eerst naar Bitgum, waar we de ene auto parkeren, omdat we halverwege de middag onze dag-etappe hier willen beëindigen. 

Van Noorderleeg naar Dykshoek

Met de andere auto rijden we vanuit Bitgum naar Nieuwebildtzijl. Daar parkeren we onze auto, vanwaar we om 8:20 uur vertrekken. Het is inmiddels bijna geheel licht geworden. Vanuit Nieuwebildtzijl lopen we over het Butendykswechy naar de Zeedijk/Poldijk. Vanaf de kruin van de Waddenzeedijk hebben we een mooi uitzicht over het Noorderleeg, ofwel Fryslân Bûtendyks.  

We wandelen eerst aan de voet van de zeedijk over de Poldijk naar Zwarte Haan.

Daar staat het monument van De Slikwerker, als eerbetoon aan de vele slikwerkers, die jarenlang buitendijks zwaar werk in het slik hebben verzet om nieuw land aan te winnen.

Vanaf de Waddenzeedijk hebben we het uitzicht op het Friese Waddeneiland Ameland.

Voorbij het H.G. Miedemagemaal verlaten we Zwarte Haan, om onze route langs de zeedijk verder in zuidwestelijke richting te vervolgen.

Bij de Kwelder Westhoek nemen we plaats op een bankje, om hier een eerste pauze te houden. Het is dan bijna 11:00 uur, en omdat je hier op vier kanten achter een metalen kunstwerk kunt zitten, vinden we vrij eenvoudig een zitplaats op een bankje in de luwte. 

Na deze koffiepauze gaat het vervolgens door Westhoek over het smalle schapendijkje van de Oudebildtdijk naar Dykshoek, waar het buurtschap Westhoek eindigt, en waar wij de Waddenzeedijk achter ons laten. Hier hebben we nu het hele stuk van de huidige Waddenzeedijk bewandeld, waarmee de voormalige Middelzee enkele eeuwen geleden geheel is afgesloten.

Over de Griene Dyk naar Minnertsga en Wier 

In Dykshoek gaan we direct de Griene Dyk op, een voormalige zeewering, die tussen de akkers door slingert, tot de noordkant van Minnertsga. 

De zon breekt af en toe heel even door de wolken, zodat we tenminste nog iets van zonneschijn zien vandaag.
Over de Hearewei lopen we naar de N393. Die steken we over, om aan de andere kant op een bankje te gaan zitten in de abri van de busterminal van Moaije Peal. 

Na deze lunchpauze lopen we over de Moaije Peal in de richting van Wier. Aan onze linkerhand passeren we de Radarpost Noord van de Vliegbasis Leeuwarden. Defensie gebruikt dit nieuwe high tech-instrument als luchtverdedigingspost. Vliegverkeer in Noordwest-Europa wordt door deze radar in de gaten gehouden. De locatie wordt zwaar bewaakt, en ligt een eindje af van onze doorgaande route.

Eventjes begint het heel licht te motregenen, maar eigenlijk is dat zó licht dat je het bijna niet eens merkt.

Even later wandelen we over de Hegedyk het dorpje Wier binnen. 

Voorbij Wier kruisen we het Moddergat rechts van ons en het Wiersylster Rak aan onze linker hand. 

We verlaten de Wiersterdyk om over een schelpenpad naar Berlikum te lopen. Links passeren we It Leech, het resultaat van een oude zeedijkdoorbraak van de Middelzee, met daarop verspreid nu enig broekbos.

Van Berlikum naar Bitgum

Daarna lopen we om de ijsbaan van Berlikum heen, die nog het restant is van een oude kleiput, waaruit vroeger de klei werd gegraven voor de plaatselijke steenfabriek.

Op de Bûterhoeke steken we via een houten brug het Berltsumer Wiid over, om het Friese Berlikum binnen te wandelen.

Ik maak een rondje om de bijzondere Koepelkerk van Berlikum.

Door allerlei oude en ook nieuwe woonstraten met nieuwbouw doorkruisen we in zuidelijke richting Berlikum. Tussen de Berltsumer Feart en een groot kassencomplex wandelen we Berlikum uit. 

De Bûtenpôle voert ons naar de Sânwei. Daar passeren we de Hege Wier, een bijzonder oude plek in deze regio. Een hege wier (ofwel stinswier) is een met name in Fryslân gelegen kunstmatig aarden heuveltje, dat dateert van de Middeleeuwen. Zo'n verhoging in het landschap werd vroeger opgeworpen om er een kleine versterkte woontoren op te bouwen, waarin men zich kon verschansen als er gevaar van een vijand dreigde. Van de aanvankelijke (ongeveer) 108 exemplaren zijn er slechts vijf overgebleven, waarvan deze Hege Wier van Berlikum er één is. 

Over de Sânwei en verderop via de Liuwewei lopen we ten zuiden van grote kassencomplexen naar Bitgum.

Daar gaat we door een tunneltje onder de N383 door, en dan komen we in Bitgum bij de kruising met de Berltsumerdyk terug bij onze hier geparkeerde auto. 

Het is ongeveer 14:30 uur als we in onze auto stappen, om eerst terug te rijden naar Nieuwebildtzijl, waar we eerst onze andere auto afhalen, alvorens we naar huis gaan.

Stormschade één jaar na dato in Feinsum

Donderdag 26 januari 2023
 

Werk aan de komborden van Feinsum

Vier zware stormen over Fryslân
Aanvang 2022 trokken er vier zware stormen over Fryslân, met als stormnamen Corrie (op 31 januari 2022), Dudley (16 februari 2022), Eunice (18 februari 2022) en Franklin (20 februari 2022). 

Van de storm Eunice werd in Nederland een windstoot van 145 kilometer per uur gemeten, en deze storm staat nu in de top 3 van de zwaarste stormen van de afgelopen 50 jaren in Nederland.

We herinneren ons de beelden van veel stormschade van deze vier stormen, die binnen een tijdsbestek van slechts drie weken Fryslân teisterden. 

Ook bij ons in Feinsum was sprake van de nodige stormschade, bijvoorbeeld aan huizen en bomen.

Stormschade aan nieuwe komborden

Geruime tijd vóór deze stormen zijn in het kader van de gemeentelijke herindeling van onze gemeente nieuwe komborden geplaatst aan de randen van de bebouwde kom van de dorpen van de onze voormalige gemeente Leeuwarderadeel.

Toen viel al op dat deze komborden op lichte wijze werden geplaatst: er werd een gat gegraven, en daar werden de palen van de komborden in gezet, waarna de gaten met de uitgegraven grond werden gedicht.

Je kon er dus op zitten te wachten dat deze komborden door de werking van enige invloed van buitenaf ook vrij gemakkelijk scheef zouden komen te staan. En dat was precies wat gebeurde gedurende de vier hierboven genoemde stormen van 2022.

Na Stiens nu ook Feinsum

Vorige week zag ik dat deze stormschade nu wordt hersteld. Aan de randen van Stiens was men toen al bezig om de gaten rond de palen van de komborden uit te graven, om die vervolgens met beton vol te storten, om daarna de uitgeharde betonfundamenten van de komborden weer af te dekken met aarde.

En dat hetstelproces is vandaag ook in Feinsum is begonnen. Vanmorgen is de grond weg gegraven rondom de palen waarmee de komborden aan de rand van de bebouwde kom zijn geplaatst, bijvoorbeeld op de westkant van Feinsum, ter hoogte van het Feinsumer Flinterplein. 

Morgen of aanvang volgende week zal dan allicht ook hier beton worden gestort, om ook deze komborden een stormvast fundament te geven.

Bestuursvergaderen in de Sint-Radboudkerk van Jorwert

Dinsdag 24 januari 2023
 

Het model van de kerktoren in de Sint-Radboudkerk

Liturgische begin

Vanavond komen we als bestuur van Stifting Nijkleaster weer bijeen voor onze maandelijkse bestuursvergadering; de eerste van dit nieuwe kalenderjaar.

We prijzen ons gelukkig met het feit dat we vanavond een kandidaat-bestuurslid in ons midden hebben, die zich vanaf vandaag oriënteert op een bestuurslidmaatschap van ons kloosterstichtingsbestuur.

We beginnen - zoals te doen gebruikelijk - met een korte viering in het koor van de Jorwerter Sint-Radboudkerk, onder leiding van dominee Hinne Wagenaar van Nijkleaster.

Daarna verlaten we de kerkzaal, om door de ontvangsthal van de kerk in stilte naar de vergaderruimte in de Voorkerk te gaan.

Zakelijk deel

In het zakelijke deel van de vergadering beginnen we eerst met een terugblik op de werkafspraken van onze vorige vergadering, en daarna bespreken we de bestuurszaken die vandaag op de agenda staan.

De restauratie en nieuwbouw van Nijkleaster Westerhûs vorderen, en de oplevering van onze kloostervestiging komt inmiddels in zicht. Daarover bespreken we vanavond de voortgang, en monitoren we de voortgang ook op de financiën van dit majeure bouwproject.

Vervolgens komen een aantal items aan de orde vanuit het Kleasterburo en blikken we daarna vooruit op de bijeenkomsten die zijn geweest en die nog komen in het kader van de hechte samenwerking die wij momenteel ontwerpen tussen de Protestantse Gemeente Westerwert en onze Stifting Nijkleaster.

De kleasterlingen in spe zijn samen met andere vrijwilligers ook volop actief om de komende periode van oplevering, verhuizing, bewoning, proefdraaien en feestelijke opening (met Pinksteren 2023) voor te bereiden, dus ook die aspecten van Nijkleaster komen vanavond aan de orde in onze stichtingsbestuursvergadering.

Filmavond over Grutte Pier met Steven de Jong in Hijum

Zaterdagavond 21 januari 2023
 

Regisseur Steven de Jong met het film-zwaard van Grutte Pier

Steven de Jong presenteert Pier Gerlofs Donia

Vanavond draait de film 'Grutte Pier - Leaver dea as slaef' in dorpshuis De Kampioen in het Friese Hijum.

Durkje en ik zijn erbij als in de bijna volle zaal van het Hijumer dorpshuis de filmavond wordt geopend door Steven de Jong, de Friese regisseur van deze bijna twee uren durende bioscoopfilm.

Dat doet hij aanvankelijk met in zijn hand het enorme film-zwaard dat bij de filmopnamen is gebruikt; een replica van het echte zwaard, waarmee Grutte Pier in de 16e eeuw ten strijde trok.

In zijn inleiding vertelt De Jong in ongeveer een half uur allerlei wetenswaardigheden over de thematiek van de film, en vooral ook over het productieproces van zo'n grote bioscoopfilm. Daarbij besteedt hij onder andere aandacht aan de (selectie van) filmacteurs, de filmlocaties, de financiering, de belevenissen tijdens de opnamedagen, en de technische productie van de film zelf.

Daarbij geeft Steven de Jong ook aan dat de film van vanavond het eerste deel vormt van een film-trilogie, waarbij het tweede van de drie delen hoogstwaarschijnlijk de titel met subtitel zal krijgen van 'Grutte Pier - Floris versus Grutte Pier'.

Na zijn inleiding krijgen de aanwezigen in de zaal de gelegenheid om aan Steven de Jong alles te vragen wat ze maar over zijn film willen weten, en beantwoordt Steven de aangedragen vragen uitgebreid.

Leaver dea as slaef

En als er dan uiteindelijk geen vragen meer zijn, wordt de film - in twee helften met een pauze ertussen - in werking gesteld, en kan iedereen genieten van deze film over Grutte Pier; Friestalig met Nederlandstalige ondertiteling.

Op 28 oktober 2020 was het 500 jaar geleden dat deze Friese vrijheidsstrijder Grutte Pier overleed. 

In het jaar 2022 is de film in première gegaan, en wordt deze in verschillende bioscopen getoond. Steven de Jong is ondertussen in Fryslân op toernee, om in zo'n dertig plaatsen zijn film te vertonen, en daarbij aanwezig te zijn om zelf het verhaal over zijn film te vertellen.

'Grutte’ Pier Gerlofs Donia (1480-1520) was een Friese vrijheidsstrijder, die vocht tegen de graven van Holland, toen zij besloten om de macht in Fryslân over te nemen. Deze boer-vrijheidsstrijder was een reusachtige man, die - naar verluid - beschikte over bovenmenselijke kracht.

Nadat een leger Grutte Pier onder andere zijn vrouw doodde, trok Pier ten strijde tegen de gouverneur van Fryslân, die hij als bezetter zag. 

Hij richtte daartoe zijn eigen leger op, dat op de Zuiderzee Hollandse schepen begon te plunderen.

Deze film laat zien hoe het Friese volk zich niet de wet laat voorschrijven door heersers uit het westen.