The Way

Maandag 10 juni 2013 

DVD-hoes van The Way

Schrik
Tom Avery is een Amerikaanse oogarts uit Californië. Op een dag krijgt Tom bericht vanuit Frankrijk dat zijn zoon Daniël als startende pelgrim richting Santiago de Compostela al bij de doortocht over de Pyreneeën tijdens slecht weer in dit gevaarlijke gebergte is omgekomen.
De relatie tussen vader Tom en zoon Daniël was allesbehalve goed. Tom Avery besluit om direct naar Frankrijk te vertrekken, om vandaar de stoffelijke resten van zijn zoon op te halen en dat mee terug te nemen naar Amerika.
Maar, het loopt allemaal heel anders dan gepland.

Verlangen
Als Tom waarlijk beseft dat zijn zoon vanuit zuid-Frankrijk was begonnen aan de pelgrimsroute naar het Spaanse Santiago de Compostela, besluit hij niet rechtstreeks terug te vliegen naar Californië, maar om -  met de urn in de rugzak van zijn zoon Daniël - de pelgrimstocht te gaan maken, waaraan Daniël was begonnen.
Vanuit de Frans-Spaanse grensplaats Saint-Jean-Pied-de-Port begint Tom - gedreven door zijn verdriet - aan deze lange tocht over de 'The Way', ofwel op de Weg van Sint Jacob naar Sint Jacob (Santiago). De vader verlangt - nu het eigenlijk al te laat is - zijn zoon beter te leren begrijpen tijdens deze pelgrimage.

Voortgaan tussen humor en cynisme

In deze film speelt acteur Martin Sheen de rol van vader Tom Avery. Zoals dat elke dag gebeurt op de Spaanse Camino naar Santiago de Compostela, ontmoet vader Tom onderweg een grote variëteit aan andere pelgrims; allen op weg naar dezelfde stad, maar ieder met eigen beweegredenen. Humoristisch zijn de ontmoetingen met een Nederlandse pelgrim, gespeeld door acteur Yorick van Wageningen. Maar ook de ontmoetingen met een arrogante Brit en met een cynische Canadese laten in deze film iets zien van de uniciteit van iedere pelgrim, waarmee je onderweg voorzeker wordt geconfronteerd. Natuurlijk is het hier en daar en af en toe wat al te zeer overdreven en geromantiseerd, maar toch geeft deze film een aardige indruk van deze bijzondere voettocht naar Compostela de Santiago, die Durkje en ik in het afgelopen kalender jaar ook hebben afgelegd. Voor de ervaren pelgrim is de film een feestje van herkenning, en voor ieder ander is het wellicht een eerste kennismaking met enkele karakteristieken van die bijzonder indrukwekkende pelgrimage over de Camino.

Stilstaan en herdenken

De film is beslist geen groot filmspektakel. Dat zou ook helemaal niet passen bij deze pelgrimstocht. Het is meer een intieme film over een vader, die onderweg probeert om zijn pas overleden zoon beter te leren kennen, te begrijpen en te waarderen om wie hij was en wat hij deed. Tom neemt de as van Daniël mee op zijn pelgrimage naar Santiago. Het is het laatste wat hij nog kan doen voor zijn zoon: wat nog van zijn zoon resteert - de as - meenemen op de lange tocht naar de bestemming die Daniël beoogde. Zo neemt Tom zijn zoon mee op pad, onderweg hier en daar iets van zijn zoon (een beetje as uit de urn) achterlatend, bij bijvoorbeeld herdenkingsplaatsen waar andere pelgrims al eerder onderweg stierven. Wie deze pelgrimstocht zelf heeft gelopen, kent die stille plaatsen met kruisen en stenen en foto's en bloemen langs de kant van het pelgrimspad. Waar het leven van de voorganger eindigt, gaat de levensweg van de voorbijganger voort.

Verlangen naar De Weg

Als je de film bekijkt, kun je focussen op het verhaal van de vader, en van de zoon, en van al die unieke mensen, die allemaal zomaar het leven van de vader binnenwandelen, om hem te vergezellen, om hem te tarten, om hem na te laten denken over zijn leven en over het zo tragisch, onverwacht en altijd te vroeg afgebroken contact met zijn zoon.

De film is meer dan dat. 

Kijk - desnoods pas tijdens een tweede keer - vooral ook naar de karakteristieken van de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela; geniet van de landschappen, van de dorpjes en de steden waar het pad doorheen gaat, probeer iets van die sfeer te proeven van wat al die pelgrims gisteren, vandaag en morgen - nu eens alleen en dan eens samen - beleefden en beleven. 

Misschien is deze film dan net dat laatste zetje dat je nog nodig had om - verlangend naar die bijzondere belevenissen waarover pelgrims vertellen - je rugzak in te pakken om ook die Weg - The Way - te gaan, naar Santiago de Compostela. Ik kan het je van harte aanbevelen!

Compostela-register 2012

Vrijdag 17 mei 2013

Cover van het Compostela-register 2012

Nederlandse pelgrims

Al meer dan duizend jaar lopen Nederlanders over pelgrimspaden door Nederland, België, Frankrijk en over de camino in Spanje naar het Spaanse Santiago de Compostela. Vorig jaar – in 2012 – waren het maar liefst 3.015 Nederlandse pelgrims die zich bij het pelgrimsbureau in Santiago de Compostela meldden. Ruim een kwart daarvan is lid van ons Nederlands Genootschap van Sint Jacob.

Oficina de Peregrinos

Wie zich in Santiago de Compostela bij dit ‘Oficina de Peregrinos’ meldt met een van voldoende pelgrimsstempels voorziene ‘Credencial’ (de pelgrimspas), ontvangt in dit pelgrimsbureau een zogenoemde ‘Compostela’ (ook wel Compostelane of Compostelaat genoemd), als bewijs-certificaat dat hij/zij met voldoende spirituele of religieuze motivatie diens pelgrimstocht tot in Santiago de Compostela heeft volbracht. Dit kerkelijk bewijsstuk wordt uitgegeven door de aartsbisschop van Santiago de Compostela.

Nederlandse Compostela-register

Ons ‘Nederlands Genootschap van Sint Jacob’ houdt een ‘Compostela-register’ bij.

De idee van zo’n Compostela-register gaat terug op een middeleeuws gebruik. Na voltooiing van de tocht naar Santiago werd de pelgrim opgenomen als lid van de ‘Broederschap van Jacobspelgrims’ en daartoe in het ledenregister ingeschreven.

In het Nederlandse Compostela-register wordt sinds jaar en dag en tot op heden op overeenkomstige wijze vastgelegd wie in onze tijd als pelgrim naar Santiago is gegaan en daar een Compostela heeft ontvangen. Vanaf het begin van het Genootschap was het de gewoonte om een kopie van de Compostela aan het Genootschap te sturen. De oudste Compostela die in het register van het Genootschap wordt bewaard, is van 29 augustus 1969 ten name van Hans Burgman uit Hengelo.

Op 31 december 2012 waren de namen van 8.242 pelgrims in dit Nederlandse Compostela-register vermeld.

Statistiek

Omdat Durkje en ik op 21 oktober 2012 onze 152 dagen durende pelgrimage van 3.276 kilometer in Santiago de Compostela bekroond zagen met onze Compostela’s, zijn in 2012 ook onze beide namen geregistreerd in het Compostela-register 2012 van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob.

Dit Compostela-register vermeldt onder andere de volgende statistische gegevens:

• Van de 8.242 geregistreerde pelgrims gingen 3.784 pelgrims te voet naar Santiago de Compostela;
• 87% van de fietsende pelgrims startte in Nederland, terwijl slechts 24% van de wandelende pelgrims in Nederland hun pelgrimage aanving;
• De fietsende pelgrims fietsen vanuit Nederland gemiddeld in 35 dagen naar Santiago, en de wandelende pelgrims lopen hun pelgrimstocht gemiddeld in 107 dagen;
• Van de pelgrims die te voet gingen, liep 49,5% over de Camino Francès naar Santiago;
• Van alle pelgrims is 34% vrouw en 66% man, waarbij aangetekend dat vrouwen relatief vaker te voet pelgrimeren.

Twee registers

Het originele Nederlandse Compostela-register bestaat uit een alsmaar uitdijende reeks gele ordners, waarin de kopieën van de ingezonden Compostela’s zijn opgeborgen. Bovendien wordt een computerbestand bijgehouden waarin de gegevens van elke ontvangen kopie-Compostela een regel beslaat.

1. Het registerbestand is in principe op de aankomstdatum in Santiago gesorteerd. Deze lijst staat in Register 1 van het Compostela-register. Van 1.431 inzenders is helaas weinig meer bekend dan naam, woonplaats en aankomstdatum. Pas vanaf 2003 is aan pelgrims gevraagd bij het inzenden van de kopie-Compostela ook gegevens mee te sturen over hun vertrekplaats en vertrekdatum, de gevolgde route, over de gekozen reiswijze en het aantal dagen dat de tocht naar Santiago heeft geduurd.
2. In Register 2 van het Compostela-register staan de namen van deze pelgrims in alfabetische volgorde, met daarbij ook de aankomstdatum vermeld, die verwijst naar de gegevens in Register 1. 

Na afloop van elk kalenderjaar geeft het Nederlands Genootschap van Sint Jacob een nieuwe editie van het Compostela-register in boekvorm uit. Deze publicatie ultimo 2012 draagt als titel: ‘Santiago! Compostela-register van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob 2012’.

Samen uit, samen thuis

Van Durkje en mij staat in dit Compostela-register 2012 genoemd dat wij als Stiensers onze pelgrimage op 16 mei 2005 aanvingen in Sint-Jacobiparochie, en dat wij onze pelgrimage te voet na 152 wandeldagen via de Camino Francès beëindigden in Santiago de Compostela op 21 oktober 2012.

Mapa turístico ~ Camino de Santiago

Zondag 3 maart 2013 

Cover van de Routekaart

Groeiend aanbod
Naarmate je op het pelgrimspad in het zuiden van Frankrijk dichter bij de Pyreneeën komt - waar de camino begint - zul je zien dat het aanbod van fiets- en wandelgidsen voor pelgrims steeds groter wordt. In boeken- en tijdschrijftenwinkels vind je in de grotere plaatsen in het zuiden van Frankrijk diverse routegidsen en routekaarten.
En als je dan op een gegeven moment de Pyreneeën bent overgestoken en op de Spaanse camino loopt, wordt aan dat aanbod ook nog eens het Spaanse assortiment toegevoegd.
De camino is trouwens wel zo goed bewegwijzerd, dat het heel goed mogelijk is om zonder routegids zonder al te veel omwegen de juiste route te blijven bewandelen.

Mapa turístico
Desalniettemin blijft het voor de pelgrim onderweg een geliefde activiteit om te checken of je onderweg nog betere of nog mooier route-documenten kunt vinden.
Eén van deze routedocumenten die Durkje en ik onderweg aantroffen in een boekwinkel, is de zogenoemde 'Mapa turístico' van de 'Camino de Santiago', ofwel de toeristische routekaart van het pelgrimspad naar Santiago de Compostela.

Twee camino's
Deze routekaart geeft in een groene baan op de landkaart aan waar het Spaanse pelgrimspad langs gaat, richting Santiago de Compostela. Deze kaart toont twee camino's, te weten:

• de Camino Francés: de 31 etappes van Saint-Jean-Pied-de-Port naar Santiago de Compostela, over een afstand van 800 kilometer;
• de Camino Aragonés: de 6 etappes van Somport naar Puente La Reina-Gares, over een afstand van 160 kilometer. 

Kruispunt Puente La Reina
Durkje en ik hebben de eerstgenoemde route  - de Camino Francés - geheel gelopen. Zo rond de vierde of de vijfde etappe kom je dan door de plaats Puente La Reina-Gares, het stadje met de schilderachtig mooie Middeleeuwse stenen brug.
Als je iets oostelijker de Pyreneeën wilt oversteken, zou je dus ook kunnen beginnen in Somport. Je steekt dan via de Somport-pas de Pyreneeën over en gaat dan eerst in zuidelijke richting naar het Spaanse Jaca, waarna je in westelijke richting verder gaat, en dan ten zuiden van Pamplona-Iruñia naar de plaats Puente La Reina-Gares loopt. In Puente La Reina-Gares stap je dan na ongeveer zes etappes over op de Camino Francés, om dan in westelijke richting verder naar Santiago de Compostela te lopen.

Accommodatiekaart
Als je de groene baan op de routekaart volgt, zie je in welke plaatsen je in elk geval accommodaties vindt om te slapen, zoals refugio's, hotels, hostals, herbergen en campings. Op de achterzijde van de kaart vind je een groot aantal adres- en contactgegevens van deze overnachtingadressen en van een aantal restaurants die je in de aangegeven plaatsen kunt vinden.
De kaart is te globaal om deze onderweg als routekaart te gebruiken. De op de achterzijde vermelde adressen en telefoonnummers zijn wel handig voor onderweg en verder geeft deze globale kaart in twee deelkaarten een mooi overzicht van de hele route van deze beide camino's.
Deze toeristenkaart doet zijn naam eer aan door op de kaart ook de belangrijkste toeristische attracties aan te geven, zoals monumenten, kerken, kloosters, kastelen, grotten, ruïnes en vliegvelden.

Omdat ik leuk vind

Zaterdag 16 februari 2013 

Cover van het boek  'Omdat ik leuk vind!'

Weblog wordt boek
Op 8 maart 2010 vertrekt Dicky Dikken voor een drie maanden durende pelgrimstocht vanuit het Noordfriese Sint-Jacobiparochie nabij de Waddenzee naar het Spaanse Finisterre op de westkust van Spanje, aan de Atlantische Oceaan. De ruim 3200 kilometer wandelen geeft hem ruim voldoende input om zijn dagelijkse reisverhalen op zijn weblog in een bewerking na thuiskomst aan het papier toe te vertrouwen. Het resultaat is een luchtig boek, dat als titel krijgt: 'Omdat ik leuk vind!', ontleend aan die gelijkluidende uitspraak van Dikkens kleinzoon Sem.

Bijzondere schrijfstijl
Dikky Dikken schreef zijn boek laagdrempelig, gewoon zoals hij denkt, spreekt en door het leven gaat. Door zijn betrekkelijk openhartige schrijfstijl, krijgt de lezer na lezing van dit pelgrimsverhaal het gevoel Dicky al jaren persoonlijk te kennen.
Qua schrijfstijl moet je het boek met een knipoog lezen. Het leest alsof je een eerste versie van een manuscript leest; met nogal veel taal- en stijlfouten en bijvoorbeeld ook plaatsnamen incorrect geschreven. Maar daar is Dikken zelf ook heel open in, want hij betitelt zichzelf als 'een redelijke (dislect) dyslect' en hij geeft zelf in zijn Nawoord ook al aan dat het maken van een leesbaar verhaal niet meevalt, dat daar veel werk in zit, inclusief het voortdurend verbeteren van de tekst. Met een woordgebruik als 'volgevreten' en 'op mijn bek' is het taalgebruik af en toe ruw, en inhoudelijk schakelt Dicky regelmatig op schrijfstijlen met humor, banaliteiten, grappen, emoties en natuurbelevingen.
Als je dat letterlijk allemaal op de koop toe neemt en met name doorkijkt naar de stoere en gevoelige belevenissen van een Friese doorzetter op zijn drie maanden lange pelgrimage, dan lees je dit boek gretig en nieuwsgierig naar die voor pelgrims zo herkenbare belevenissen als het ware in één adem uit.

Voor pelgrims zo herkenbaar
Pelgrim Dicky Dikken wandelde gemiddeld zo'n 30 kilometer per dag, met ook wel eens een uitschieter van ruim 60 kilometer op één dag; en uiteraard met volle bepakking. Dikken ervaart de stilte in de Franse bossen als overweldigend, die heel anders is dan de nogal drukke trajecten op de Spaanse camino, waar in sommige dorpen en steden de commercie welig tiert.
Dicky probeert elke dag een kort verslag te schrijven, dat hij via email naar zijn echtgenote Willy in Nederland emailt, die het dan zo mogelijk nog dezelfde avond op zijn weblog publiceert. Ook Durkje en ik hebben zijn aan het internet toevertrouwde dagboek tijdens deze drie maanden met belangstelling gelezen. De reacties op de blogverslagen deden hem goed, maar hij wilde er niet op reageren, want dat zou teveel afleiden en daar heb je trouwens onderweg ook nauwelijks tijd voor.
Thuisgekomen heeft Dikken zijn webverslag aangevuld met diverse herinneringen en zo is met de nodige inspanning een bijzonder reisverslag ontstaan, dat voor iemand die deze pelgrimstocht al heeft gelopen veel herkenbare passages biedt.

Een groot avontuur
Zo nu en dan gaat Dicky Dikken qua schrijftaal over in het Leeuwarder stadsdialect, dat hij veelal met zijn vrienden en bekenden spreekt. In de aanloop naar zijn wandelverslag schrijft Dikken dat je in de fase van de voorbereiding op je pelgrimstocht ontzettend veel keuzes moet maken.Sommige zaken moeten ook nog wennen, zoals tijdens een twee dagen durende voorbereidingstocht de nacht slapen bij vreemde mensen. Of: "Bijna vier uren lopen zonder rusten is teveel". En "Er is niets meer frustrerend dan verdwalen en daardoor om te lopen".
Hij concludeert vooraf: "Ik ben van plan om rustig te beginnen en dan maar te zien hoe het komt. Het moet tenslotte ook een groot avontuur blijven".
Dicky Dikken:

• - 8 maart 2010: Koud, miezerig is het als ik om acht uur start in St-Jacobiparochie;
• - 21 maart: Ik verlaat Nederland na 461 kilometer;
• - 26 maart: Om één uur wandel ik Frankrijk binnen bij Givet;
• - 9 mei: Wat ik probeer is een gevoel, mijn reis te verwoorden, mijn belevenissen door de lezers te laten meebeleven;
• - 17 mei over de Pyreneeën: Eenmaal boven heb ik het gevoel de Mount Everest te hebben beklommen;
• - 18 mei: Wat betreft de 24 uur, het is gewoon te weinig voor wat ik allemaal beleef;
• - 23 mei: Medelijden heb ik met de boeklopers, alles wat in hun boekje staat moeten ze doen, .. zij lopen niet hun eigen weg maar de weg van een ander. En dat is precies wat ik van de route in Spanje vind. Deze route is een groot toneelstuk;
• 5 juni: Ik heb wat met onderwijzeressen, waarom ik weet het niet, ik denk omdat het mensen zijn die met hun hart werken;
• 11 juni 2010, weer thuis in Leeuwarden: Wat was het leven simpel op de camino.

Wandelen en lopen in 2012

Zondag 10 februari 2013 

Wandelen en lopen op 21 en 24 oktober 2012

Toevalligheden
Wie de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela heeft gelopen, kan er van meespreken dat die route van een groot aantal toevalligheden getuigt.
Pelgrims herinneren zich de toevallige ontmoetingen met bekenden, ze kunnen vertellen over het ook steeds weer opnieuw ontmoeten van elkaar na bijvoorbeeld enkele tussenliggende dagen, en soms ontdek je al wandelend tijdens een ontmoeting met onbekenden dat je bijvoorbeeld een gemeenschappelijke kennis hebt. Ook komt het voor dat je in een gastenboek - in bijvoorbeeld een kerk - langs de route ontdekt dat een pelgrim die je vorig jaar onderweg ontmoette bijvoorbeeld een maand geleden in dit gastenboek schreef; hij of zij liep hier dus een maand geleden ook dit traject.
Toevalligheden kunnen ook van een geheel andere orde zijn. Daarover hieronder een voorbeeld.

Coachingskalender 2012
Vorig jaar maakte Durkje gebruik van de Coachingskalender 2012; al tien jaar lang een bestseller van Uitgeverij Boom/Nelissen. In die Coachingskalender kun je elke dag een korte tekst overdenken, bijvoorbeeld: 'Keuzevrijheid betekent dat je voor heel veel niet kiest'. Op de achterzijde van zo'n kalenderblad staat bij die dagtekst dan een beknopte toelichting, die je kan helpen om enige richting te geven aan je overdenking van die dag. Zo willen de auteurs van deze kalender je dagelijks in beweging zetten, door je bewust te laten stilstaan bij je werk en bij je leven.

Dagteksten over wandelen en lopen
De korte dagteksten zijn van uiteenlopende aard. In de keuze van die opeenvolgende teksten lijkt geen systeem te zitten. Als je dan wel een verband legt, berust dat waarschijnlijk op toevalligheden, zoals hierboven reeds aangekaart.
Aan het eind van het jaar 2012 bladerde Durkje haar Coachingskalender 2012 nog eens even door, daarbij met meer dan gemiddelde belangstelling ook nog eens even kijkend naar de voor ons beiden twee belangrijke data van 2012, namelijk: 21 en 24 oktober 2012; de dagen waarop we tijdens onze zeven jaren durende pelgrimage arriveerden in respectievelijk Santiago de Compostela en Cap Finisterre, aan het eind van onze pelgrimsroute.
En laat nu precies deze twee dagteksten gaan over: wandelen' en 'lopen'. Over 'toevalligheden' gesproken.

21 oktober 2012 wandelend aankomen in Santiago de Compostela
Op 21 oktober 2012 eindigde voor ons de Camino Franchés in Santiago de Compostela.
De dagtekst van de Coachingskalender van deze datum luidt: 'Maak elke dag een wandeling door alle kamers van je huis'.
De toelichting op deze dagtekst verwijst naar vijf kamers, die psycholoog René Diekstra onderscheidt in zijn boek 'De kwestie van geluk', te weten:

1. De Werkkamer, waar je geluk kunt vinden in je werk;
2. De Zingevingskamer, waar zinvol bezig zijn je een geluksgevoel geeft;
3. De Vrijetijdskamer, waar je sociale leven je gelukkig maakt;
4. De Gezondheidskamer, waar jij je met jouw gezondheid gelukkig mag prijzen;
5. De Relatiekamer, waar de relaties met je partner, je familie en vrienden je gelukkig maken.

In zijn boek pleit Diekstra ervoor dat je elke dag als het ware een wandeling door al die 'kamers van je huis' maakt, teneinde zorg te dragen voor evenwicht en balans in je leven.
Als je wandelend op het pelgrimspad elke dag ook even al deze vijf binnenkamers van jezelf bezoekt, kan dat je ook op je pelgrimage helpen om gelukkig te worden en/of om gelukkig te blijven. 

24 oktober 2012 lopend aankomen in Cabo Fisterra
Op 24 oktober 2012 eindigde voor ons de Camino Fisterra in Fisterra (Finisterre). De daaropvolgende dag liepen we nog de laatste 4 kilometers verder naar Cabo Fisterra (Cap Finisterre).
De dagtekst van de Coachingskalender van deze datum luidt: 'Alleen loop je sneller, maar samen loop je verder'.
De toelichting op deze dagtekst gaat over 'delegeren', voor veel managers - maar ook voor anderen - een groot dilemma, want - zo wordt veelal gedacht: 'Als ik het zelf doe, gaat het veel beter en veel sneller'.
Ook in ons dagelijkse (samen)leven en (samen)werken is voor onze doorontwikkeling van 'leiden' naar 'begeleiden' de reflectie op het eigen handelen een voorwaarde. Dat geldt zowel voor het opvoeden van je kind als ook voor het managen van je collega's.
Een open houding, en dingen durven te proberen en samenwerken zijn daarbij essentiële, succesbepalende onderdelen.

Doelgericht (laten) leiden & (laten) begeleiden
Zonder die houding waren Durkje en ik misschien nooit samen begonnen aan die 3.366 kilometer lange pelgrimage van Nederland naar Spanje. En zonder die aanhoudende houding waren wij waarschijnlijk ook niet in staat geweest om deze hele pelgrimage samen te volbrengen.
En misschien hadden we er alleengaand wel dagen bij gehad dat we sneller hadden kunnen lopen, maar daarentegen realiseren we ons dat we samen wellicht veel verder hebben gelopen dan dat we ieder voor zich alleengaand hadden willen en/of kunnen doen.
Samen hebben we lopend/wandelend en pelgrimerend op het pelgrimspad geleerd om doelen te stellen, om niet alles zelf te willen en te hoeven doen, om nu eens te leiden of te laten leiden en dan weer te begeleiden of te laten begeleiden. We hebben onderweg elkaar de nodige ruimte gegeven, we hebben aangesloten op elkaars behoeften en mogelijkheden, elkaar ook mogelijkheden geboden voor eigen initiatief en er bovenal voor kunnen zorgen dat we onszelf konden zijn en dat wij samen een team konden zijn, dat samen elke dag weer opnieuw verder kon lopen, op weg naar ons doel en naar onze bestemming.

Resumé van onze pelgrimstocht 2005-2012

Donderdag 27 december 2012

Zicht op het eindpunt van onze pelgrimage: Finisterre en Cabo Fisterra

Terugblik

Het jaar 2012 heeft voor Durkje en mij in het teken gestaan van de pelgrimage over de Spaanse camino. In het afgelopen jaar hebben we onze 3.366 kilometer lange pelgrimage van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela en van Zwarte Haan naar Cabo Fisterra afgerond, een project van zeven jaren.

Zo aan het eind van dit kalenderjaar en na afronding van dit pelgrimageproject past het om eens terug te blikken op deze bijzondere wandeltocht, die veel van ons heeft gevraagd, maar die ook heel veel aan ons heeft gegeven.

Als we de balans nu opmaken, kan zonder twijfel worden gezegd, dat het alle inspanningen meer dan waard is geweest om zoveel kilometers te lopen, want het pelgrimspad heeft ons in veel opzichten veel geschonken; het vele dat we niet hadden willen missen en het goede waarvoor we dankbaar zijn.

Resumé

Hieronder volgt in 30 items een - nimmer volledig - resumé van onze inmiddels afgeronde pelgrimage:

1. De afstand die we wandelend hebben afgelegd, is 3.366 kilometer;
2. We hebben die afstand in 156 dagen gelopen;
3. Gemiddeld liepen we 21,6 kilometer per dag;
4. Deze wandeldagen vonden plaats in de jaren 2005 t/m 2012; totaal dus over 7 jaren verspreid;
5. Eerst liepen we enkel eens een dag, later enkele dagen aaneen (bv. in een meivakantie/herfstvakantie), nog weer later enkele malen zo’n vier (zomervakantie-) weken aaneensluitend; verspreid over alle jaargetijden;
6. We liepen bij een temperatuur onder het vriespunt, maar ook eens bij een temperatuur van 42 graden Celsius; tussen die uitersten ligt zo’n 45 graden Celsius;
7. Ons pelgrimspad liep door Nederland, België, Frankrijk en Spanje;
8. Van de 156 dagen liepen we 22 dagen in Nederland, 14 dagen in België, 81 dagen door Frankrijk en 39 dagen in Spanje;
9. Voor ons heeft het pelgrimspad achtereenvolgens uit de volgende wandelpaden bestaan: de oostroute van het Fries-Overijsselse Jabikspaad (143 kilometer in 7 dagen), het noordelijke deel van het Nederlandse Hanzestedenpad (98 kilometer in 4 dagen), het zuidelijke deel van het Nederlandse Pieterpad (255 kilometer in 11 dagen), de Belgische Via Mosana (134 kilometer in 6 dagen), de Belgisch-Franse GR654 (deel I en deel II) (1.640 kilometer in 79 dagen), het westelijke deel van de Franse GR65 (239 kilometer in 10 dagen), de Spaanse Camino Franchés (767 kilometer in 35 dagen) en de Camino Finisterre (90 kilometer in 4 dagen);
10. Op onze drie pelgrimspaspoorten staan tientallen pelgrimsstempels, als bewijs van doortocht en/of overnachting;
11. Behalve dat we de hele afstand liepen, hebben we voor terugreizen wisselend gebruik gemaakt van de fiets, de (huur)auto, de taxi, de bus, de trein, de veerpont en het vliegtuig;
12. Onderweg sliepen we in tenten, in een caravan, in Bed & Breakfasts, pensions, hotels, op een boerderij, bij particulieren en in private en gemeentelijke refugio’s; en o zo vaak ben je onder de indruk van de onverwachte gastvrijheid van je gastheer/gastvrouw;
13. Als pelgrim leef je ook van wat je onderweg vindt, zoals veel soorten vruchten, allerlei soorten brood (van bakker en venter) en van de karakteristieke streekgerechten van horeca en van particulieren;
14. De ene dag ben je urenlang nat van aanhoudende regen, of van het zweet omdat je urenlang zonder beschutting in de volle zon loopt;
15. Voordat je het gelukzalige gevoel van een goed nachtverblijf en een voedzame pelgrimsmaaltijd mag genieten, moet je de ontberingen onderweg doorstaan, zoals: blaren, verbranding door felle zon, wonden door valpartijen, dorst, vermoeidheid, oververhitting en/of uiteenlopende insektenbeten;
16. We liepen van de Waddenzee naar de Atlantische Oceaan en staken daarbij allerlei waterwegen over, zoals sloten, kanalen, rivieren en meren;
17. Langs het pad word je geleid door allerlei soorten wegwijzers, in diverse kleuren, materialen en met allerlei symbolen; maar soms sta je stil op belangrijke beslispunten waar de essentiële wegwijzers ontbreken;
18. Je loopt door een aaneenschakeling van verschillende taalgebieden, zoals bijvoorbeeld: Bildts, Fries, Westellingwerfs, Overijssels, Nederlands, Limburgs, Vlaams, Frans, Baskisch en Spaans;
19. De duizenden kilometers wegen en paden voerden ons door allerlei landschappen met een grote verscheidenheid aan flora & fauna, tijdens alle jaargetijden, bij heel verschillende weertypes;
20. Je loopt over smalle bospaden, steile bergpaden, blubberige boerenlandwegen, natte graspaden, kilometerslange steentjespaden, kaarsrechte Romeinse wegen, door de smalle berm van drukke autowegen, over stapstenen bij doorwaadbare plaatsen in riviertjes, koud beton en heet asfalt, door rul zand en over dikke boomstammen, langs een touw heuvelopwaarts en heel voorzichtig over een rotsachtige berghelling bergafwaarts; voorbij die volgende bocht is het altijd maar weer afwachten waar en hoe je verder loopt;
21. Overal zijn honden: loslopend op erven, aan kettingen, klein en groot, blaffend en jankend, ze liepen soms kilometers lang met ons mee, maar nooit zijn we door een hond gebeten;
22. Het pelgrimspad loopt door landschappen met zichtbare tekens van de prehistorie, en verderop loop je door Middeleeuwse straatjes en dan ineens langs gebouwen van futuristische architectuur;
23. De ene dag loop je meer dan tien kilometer over een paradijselijk stil bospaadje door een donker bosperceel en een andere dag loopt je vele kilometers door een lawaaierig en druk bedrijventerrein met industrie en zwaar ronkende motoren van grote transportvoertuigen;
24. We kochten voor onze verzameling onderweg enkele honderden verschillende pelgrimsansichtkaarten, met daarop aanduidingen van bijvoorbeeld het pelgrimspad, afbeeldingen van Sint Jacob of van pelgrimsattributen, zoals de Jacobsschelp, de kalebas, de pelgrimsstaf en/of het zwaardkruis;
25. Ik versleet in die zeven jaren vier paar wandelschoenen;
26. Als pelgrims passeer je allerlei uitingen van oude en nieuwe vroomheid in hout en steen, zoals wegkruisen, schilderijen, beelden en (andere) Jacobalia, begraafplaatsen, klooster, kapellen, dorpskerkjes, basilieken en kathedralen; overal zie je de tekenen en voel je de aanwezigheid van God; als je dat wílt (leren) zien tenminste;
27. Pelgrims onderweg die nog nooit een band met God hadden, vertellen je onderweg over hun beleefde Godservaringen, die hen als een warme deken overvielen en waar ze geëmotioneerd over vertellen, op een wijze die zij voordien niet voor mogelijk hadden gehouden;
28. En elke kilometer hebben Durkje en ik samen gelopen; gezegend met een goede gezondheid, en zoveel lieve mensen die ons onderweg begroetten, omringden, verzorgden en vergezelden.
29. De rest – en dat is veel – is niet in woorden uit te drukken; pelgrims (h)erkennen en weten dat maar al te zeer;
30. Om elkaar hun belevenissen te vertellen, hebben pelgrims onder elkaar bij wijze van spreken aan een half woord genoeg; toch duurt elke ontmoeting van pelgrims voor je gevoel altijd te kort, want er is – ook na alles wat al is gezegd - altijd nog zoveel meer om te vertellen en om naar te luisteren.

Camino de Santiago

Zaterdag 1 december 2012 

Cover van de Michelingids

Michelingids voor pelgrims
Tijdens onze pelgrimage bezochten Durkje en ik op 17 augustus 2011 een boekwinkel in Aire-sur-l'Adour; altijd op zoek naar mooie pelgrimsansichtkaarten of kijkend naar ander drukwerk betreffende de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. In die winkel vond ik de Franse Michelin-wandelgids van de camino, het Spaanse traject van de Camino Francés, vanaf de Frans-Spaanse grensplaats Saint-Jean-Pied-de-Port naar het Spaanse Santiago de Compostela.

Handige wandelgids
Deze zestalige wandelgids is uitgegeven in een handzaam (wandelaars)formaat en geeft in een beknopt overzicht een mooi beeld van de hele camino. Na de legenda volgen 34 pagina's met dagtrajecten. Per dagtraject is een routekaart afgedrukt, met daarboven een dwarsdoorsnede van een gestileerde hoogtekaart. In een klein inzetkaartje kun je aflezen hoeveel van de 777 camino-kilometers je na zo'n dagtraject al hebt afgelegd en nog hebt te gaan. Deze wandelgids bevat geen routebeschrijving, maar die heb je op de camino ook niet nodig, want de bewegwijzering onderweg is bijna overal voortreffelijk.
Van de plaatsen die je onderweg passeert, wordt in deze gids aangegeven welke faciliteiten daar op die plek zijn, zoals winkels, herbergen, stations en medische voorzieningen.
Achterin de wandelgids staan enkele stadsplattegronden van Pamplona, Logroño, Burgos, Léon en uiteraard van het bedevaartsoord Santiago de Compostela.

777 kilometer in 34 dagtrajecten
Durkje en ik hebben de camino in 36 dagen gelopen, in de periode van 20 oktober 2011 tot en met 21 oktober 2012, in respectievelijk de herfstvakantie 2011 (1 dag), de meivakantie 2012 (8 dagen) de zomervakantie 2012 (26 dagen) en de herfstvakantie 2012 (1 dag).
Hieronder staat op welke dagen we de volgende 34 dagtrajecten (conform Michelin) hebben gelopen:

• 01. Van Saint-Jean-Pied-de-Port naar Roncesvalles liepen we de 26 kilometer op 20 oktober 2011, waarvan de laatste 10,5 kilometer het eerste deel van de camino is;
• 02. Van Roncesvalles naar Larrasoaña liepen we de 27 kilometer op 29 april 2012 (11 km) en op 30 april 2012 (16 km);
• 03. Van Larrasoaña naar Pamplona liepen we de 16,5 kilometer op 1 mei 2012;
• 04. Van Pamplona naar Puente la Reina liepen we de 24 kilometer op 2 mei 2012 (21,5 km) en op 3 mei 2012 (2,5 km);
• 05. Van Puente la Reina naar Lizarra/Estella liepen we de 22 kilometer op 3 mei 2012;
• 06. Van Lizarra/Estellea naar Los Arcos liepen we de 22 kilometer op 4 mei 2012;
• 07. Van Los Arcos naar Logroño liepen we de 28 kilometer op 5 mei 2012 (18,5 km) en op 6 mei 2012 (9,5 km);
• 08. Van Logroño naar Nájera liepen we de 31 kilometer op 6 mei 2012 (13 km) en op 23 juli 2012 (18 km);
• 09. Van Najéra naar Santo Domingo de la Calzada liepen we de 21 kilometer op 24 juli 2012;
• 10. Van Santo Domingo de la Calzada naar Belorado liepen we de 23 kilometer op 25 juli 2012;
• 11. Van Belorado naar San Juan de Ortega liepen we de 24 kilometer op 26 juli 2012;
• 12. Van San Juan de Ortega naar Burgos liepen we de 27,5 kilometer op 27 juli 2012;
• 13. Van Burgos naar Hornillos del Camino liepen we de 20 kilometer op 28 juli 2012;
• 14. Van Hornillos del Camino naar Castrojeriz liepen we de 20,5 kilometer op 29 juli 2012;
• 15. Van Castrojeriz naar Boadilla del Camino liepen we de 17 kilometer op 30 juli 2012;
• 16. Van Boadilla del Camino naar Carrión de los Condes liepen we de 25 kilometer op 30 juli 2012 (6 km) en op 31 juli 2012 (19 km);
• 17. Van Carrión de los Condes naar Ledigos liepen we de 23 kilometer op 2 augustus 2012;
• 18. Van Ledigos naar Bercianos del Real Camino liepen we de 26,5 kilometer op 3 augustus 2012;
• 19. Van Bercianos del Real Camino naar Reliegos liepen we de 21 kilometer op 4 augustus 2012;
• 20. Van Reliegos naar León liepen we de 26 kilometer op 4 augustus 2012 (6 km) en op 5 augustus 2012 (20 km);
• 21. Van León naar Villadangos del Páramo liepen we de 22 kilometer op 5 augustus 2012 (4,8 km) en op 6 augustus 2012 (17,2 km);
• 22. Van Villadangos del Páramo naar Astorga liepen we de 28 kilometer op 6 augustus 2012 (4,5 km) en op 7 augustus 2012 (23,5 km);
• 23. Van Astorga naar Rabanal del Camino liepen we de 20 kilometer op 8 augustus 2012;
• 24. Van Rabanal del Camino naar Molinaseca liepen we de 24,5 kilometer op 9 augustus 2012;
• 25. Van Molinaseca naar Villafranca del Bierzo liepen we de 31 kilometer op 9 augustus 2012 (4,5 km) en op 11 augustus 2012 (26,5 km);
• 26. Van Villafranca del Bierzo naar Vega de Valcarce liepen we de 18 kilometer op 12 augustus 2012;
• 27. Van Vega de Valcarce naar O Cebreiro liepen we de 12 kilometer op 13 augustus 2012;
• 28. Van O Cebreiro naar Triacastela liepen we de 21 kilometer op 14 augustus 2012;
• 29. Van Triacastela naar Sarria liepen we de 21,5 kilometer op 15 augustus 2012;
• 30. Van Sarria naar Portomarín liepen we de 21,5 kilometer op 16 augustus 2012;
• 31. Van Portomarín naar Palas de Rei liepen we de 22 kilometer op 17 augustus 2012;
• 32. Van Palas de Rei naar Arzúa liepen we de 25,5 kilometer op 18 augustus 2012;
• 33. Van Arzúa naar O Pedrouzo liepen we de 19 kilometer op 19 augustus 2012;
• 34. Van O Pedrouzo naar Santiago de Compostela liepen we de 20 kilometer op 21 oktober 2012.

International Day 2012 @ Stenden

Woensdag 21 november 2012


Genieten van tradionele Afrikaanse muziek


Veel te zien
Zomaar even snel door de brede Kennisboulevard lopen bij Stenden Hogeschool in Leeuwarden gaat vanmiddag niet lukken. Het is hier een drukte van belang en het bruist er van activiteiten. Het is vandaag International Day bij Stenden Hogeschool. Internationale studenten zijn met Nederlandse studenten druk aan het werk geweest om zich vanmiddag prachtig te presenteren. Er is veel te zien en veel te doen. Zo verzorgt bijvoorbeeld dr. Meltem Caber vanmiddag een gastworkshop over Toerisme Trends in Turkije.

40 internationale karakteristieken
Studenten van ongeveer 40 nationaliteiten presenteren zich in evenzoveel stands in de lange en brede gangen van onze hogeschool. De presentatiestand zijn schitterend aangekleed met onder andere nationale vlaggen, de voor het land karakteristieke gebruiksvoorwerpen, foto- en filmmateriaal en natuurlijk niet te vergeten: de proeverijen van nationale gerechten; heerlijk eten en drinken, veelal bereid door de studenten uit het betreffende land van herkomst.
Ook qua kleding zijn de nationaliteiten duidelijk herkenbaar. Specifieke klederdrachten en nationale symbolen - zoals bijvoorbeeld een Vikinghoorn of gezichtsbeschilderingen - kleden de studenten af in nationale stijl.

Muziek gaat door de landen
Vanuit veel informatiestand klinkt nationale muziek en hier en daar brengen studenten de muziek - soms ook met specifieke muziekinstrumenten - ten gehore. Maar ze blijven niet alleen bij hun marktkraam staan; ze trekken er ook op uit. Ik hoor en zie twee Afrikaanse studenten met hun muziekinstrumenten zingend op me af komen. Ze lopen langzaam tussen de bezoekers door en krijgen daarbij de aandacht en ruimte die ze verdienen. Vrolijk zingend gaan ze langzaam tussen de kramen en de mensen door, door de lange gang, daarbij landen passerend zoals bijvoorbeeld: China, Equador, Polen, Verenigde Staten, en Nederland, waarbij aangetekend dat er uiteraard ook een Friese informatiestand is, om ook de Friese cultuur aan onze (inter)nationale studenten te tonen. En de muzikanten lopen verder, langs Aruba, Spanje, Korea, Nieuw-Zeeland, Portugal, Afghanistan, Denemarken en Zimbabwe. Zij - en nog veel andere landen - zijn hier vanmiddag allemaal vertegenwoordigd.

Vieren van een veelzijdige onderwijsgemeenschap
Studenten en medewerkers van de hogeschool - en hier en daar ook enkele welkome gasten van buiten - genieten hier volop met elkaar van de gezelligheid van de internationale populatie van studenten en medewerkers van onze hogeschool. Er wordt goed gekeken, lekker gegeten en gedronken, veel met elkaar gesproken en gelachen. Hier en daar wordt tussen de bedrijven door even op de muziek gedanst en iedereen geniet duidelijk van deze internationale, interculturele ontmoetingen.
Samen vieren we binnen onze hogeschool vandaag de diversiteit en de ontmoeting van mensen, van dichtbij en veraf, allen met elkaar in internationaal hoger onderwijs verbonden door Stenden Hogeschool.

De pelgrims zijn weer thuis

Zondag 18 november 2012

Inleiding op het Heilig Avondmaal voor pelgrims

Thuiskomen in je kerkelijke gemeente

In de afgelopen jaren hebben Durkje en ik regelmatig met elkaar gedeeld hoe het voor ons zou zijn als de pelgrimage naar Santiago de Compostela voorbij zou zijn. We hebben daarover gelezen en er met andere pelgrims onderweg ook over gesproken. We konden ons er geen voorstelling van maken en hadden geen idee welk impact dat voor ons zou hebben.

Eenmaal thuisgekomen hebben we ervaren dat deze pelgrimsreis voor ons nog niet voorbij was. Wat voor ons gevoel ontbrak, was het delen van de spirituele beleving van de pelgrimsreis in onze kerkelijke gemeente van Stiens. Daarover zijn we in gesprek gegaan met onze predikant ds. Jaap Overeem.

Pelgrimsavondmaal

Vanmorgen hebben we tijdens de kerkdienst - waarin ook het lopend avondmaal werd gevierd - samen met de gemeente gedeeld hoe de pelgrimage een plek heeft gekregen in ons geloofsleven, en wat we daarover aan de gemeente mee willen geven.

Het is een bijzondere dienst geworden, waarin we het volgende met de gemeente hebben gedeeld:

“Als wij samen op reis zijn per vliegtuig en aankomen op een vliegveld, sturen we vaak een sms-bericht naar onze kinderen met de korte tekst: “Landed at …, bijvoorbeeld Schiphol”, als teken dat we de bestemming hebben bereikt, dat we zijn geland.

Afgelopen herfstvakantie hebben we in Santiago de Compostela, èn aan de kust bij Cabo Fisterra, de eindbestemming van onze 7 jaren durende pelgrimage bereikt.

Behouden thuisgekomen in Stiens hebben we ervaren dat we hier thuis nog niet echt zijn geland.

Er ontstond een leegte, na alles wat we hebben beleefd.

Mede daarom staan we nu hier bij u en bij jou, bij de tafel van brood & wijn, om thuis te komen.

Als wandelaars zijn wij 7 jaar geleden op weg gegaan vanuit Sint-Jacobiparochie.

Na de eerste 7 dagen wandelen over het Jabikspaad werd het wandelen voor ons pelgrimeren, met als einddoel de Spaanse oceaankust, 90 km voorbij Santiago de Compostela.

We wilden van het Friese Sint Jacob naar het Spaanse Sint Jacob, en van zee naar zee lopen.

Daarbij heeft God als Metgezel ons nooit losgelaten, ook niet wanneer wij de moed verloren.

Wij waren geborgen onder zijn hoede.

Als pelgrim leer je dat je een voorbijganger op doortocht bent, die gastvrij wordt opgevangen, waar anderen zich als gastvrouw/gastheer over ontfermen.

Afgelopen jaren hebben we onderweg door Nederland, België, Frankrijk en Spanje - als getuigen van Gods nabijheid - heel veel mensen ontmoet, die ons tot vrienden werden.

• We hebben ons daarbij altijd welkom gevoeld als gast en voorbijganger. We zijn gastvrij opgevangen door mensen ‘die ons hebben ondersteund en die achterbleven’, om gastvrij te zijn voor volgende pelgrims. Zij toonden ons hun verbondenheid en zij hielpen ons daarmee vooruit.
• We zijn langs veel kapellen, kerken, basilieken en kathedralen gewandeld en zijn daar vaak naar binnen gegaan, op zoek naar een droge plek, verkoeling, stilte en inkeer.
• We hebben onderweg van een priester de pelgrimszegen ontvangen. We zijn in Santiago de Compostela gezegend en bewierookt door de aartsbisschop van Spanje, en hebben met parochianen en medepelgrims communie gevierd in verschillende kerken.

Nu onze indrukwekkende pelgrimage voorbij is, komen we weer thuis in Stiens, tijdens het vieren van één van onze sacramenten: het Heilig Avondmaal.

Wij willen graag weer het brood delen en de wijn drinken, in onze eigen gemeente.

Deze pelgrimage heeft ons geleerd te ‘gaan met God’, en dàt is wat we onze gemeente vandaag graag mee willen geven: ‘Ga met God, die ons de weg wijst, en die onze bestemming is.

Wij gaan u en jullie na het zingen van het volgende Iona-lied graag vóór tijdens dit lopend avondmaal, nu niet meer als pelgrim - zoals bij onze aankomst in Santiago - maar als uw mede-gemeentelid, weer thuis!

• God, die ons begeleidt op al onze wegen, wij danken U.
• Pelgrims, landed in De Hege Stins”.

Een geloofsgemeenschap van pelgrims

Na deze presentatie hebben we als gemeente samen het Heilig Avondmaal gevierd. Ons was gevraagd om tijdens dit lopend avondmaal voorop te lopen, om zo samen met de andere kerkgangers een lange stoet van pelgrims te vormen, die samen optrekken naar het avondmaal.

De muziek van het gelegenheidsensemble van de zogenoemde ‘Muziekfabriek’ verzorgde vandaag de perfect bijpassende muzikale begeleiding.

We voelen ons bevoorrecht dat we op zo’n mooie manier terug mochten keren in onze kerkelijke gemeente.

De warme reacties na afloop van deze avondmaalsviering hebben ons duidelijk gemaakt dat niet alleen wij als teruggekeerden een waarde(n)volle viering hebben beleefd, maar dat ook veel aanwezige gemeenteleden met ons deelden in de verdieping van ons geloofsleven en van onze geloofsgemeenschap hier in Stiens.

Pelgrims zoeken de camino

Zaterdag 20 oktober 2012

Aankomst op het vliegveld van Santiago de Compostela

Klaar voor de start 

Vanmiddag vlak vóór 14.00 uur vertrekken we met de auto naar Schiphol. Ons staat een elf uren durende reis te wachten, die Durkje en mij weer terug moet brengen naar de camino, het Spaanse pelgrimspad, waar we op zondag 19 augustus 2012 tot nader order onze laatste kilometer wandelden. Vanuit Stiens reizen we vanmiddag en vanavond naar het Spaanse O Pedrouzo, één van de dorpen waar de camino doorheen loopt, op 22 wandelkilometers afstand van Santiago de Compostela. 

Vluchten

Om 19.20 uur vertrekt ons vliegtuig van Iberia vanaf Schiphol naar Madrid, waar we om 21.50 uur arriveren. Zodra we het vliegtuig in Madrid verlaten, moeten we direct door naar de gate voor de volgende vlucht. Op het moment dat we bij de gate aankomen, begint het inchecken voor onze volgende vlucht. Om 22.45 uur vertrekt ons vliegtuig van Air Nostrum vanaf Madrid naar Santiago de Compostela, waar we om 23.45 uur arriveren.

Santiago Airport

Als we het vliegtuig hebben verlaten en op het vliegveld van Santiago de Compostela bij de bagageband arriveren, draait de transportband inmiddels, met daarop ook onze beide rugzakken. We kunnen derhalve direct door de aankomsthal van het vliegveld naar de taxistandplaats, waar een aantal taxi’s klaar staat om de gearriveerde vliegtuigpassagiers in het middernachtelijk uur naar hun bestemming te brengen.

O Pedrouzo

Met de taxi rijden we naar Hostal Platas in O Pedrouzo, waar we rond half één ’s nachts arriveren. De nachtportier ontvangt ons vriendelijk en zorgt ervoor dat we snel intrek kunnen nemen in onze hotelkamer. De reis is voorspoedig verlopen, met als resultaat dat we ongeveer een half uur eerden dan gepland zijn aangekomen in de gereserveerde hotelkamer.

Nachtrust

Omdat we morgen slechts enkele kilometers willen gaan lopen op de camino, zetten we de wekker niet. Morgenochtend zien we wel hoe laat we wakker worden en hoeveel tijd we dan nodig hebben om op pad te gaan. Morgen zetten we onze pelgrimage voort, met als doel om onze pelgrimage op de camino gedurende de komende week te voltooien.

Vakantiebijbelgids 2012 - Wegwezen ...

Cover van de Vakantiebijbelgids 2012

Woensdag 5 september 2012 

Vakantiebijbelgids op vakantie

Jaarlijks ontvangen we in het voorjaar als donateurs van Ark Mission thuis de nieuwe Vakantiebijbelgids voor de komende zomervakantie. Deze bijbelorganisatie was tot en met 2008 bekend onder de naam 'Vereniging tot Verspreiding der Heilige Schrift/Bijbel Kiosk Vereniging'. Sommige kerken kiezen ervoor om deze gids huis-aan-huis te verspreiden. Christelijke recreatieorganisaties schenken de gids bijvoorbeeld aan hun gasten. Reisleiders gebruiken deze gids bij hun dagopeningen en/of dagsluitingen. En Durkje en ik nemen al vele jaren lang de actuele Vakantiebijbelgids mee naar onze vakantiebestemmingen. Ook dit jaar hebben we deze Bijbelleesgids meegenomen, deze keer naar Spanje, waar we vier weken op de camino liepen. Consequentie is dan echter wel dat we gedurende die vakantieweken de doorgaande Bijbellezing van het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) even los laten.

Wegwezen ...

De titel van de Vakantiebijbelgids 2012 is: "Wegwezen ...?". Vorig jaar kwam de feestelijke 40e editie van de Ark Mission Vakantiebijbelgids uit. Nu al meer dan 40 jaar bewijst de Vakantiebijbelgids zijn waarde; de gids biedt een moment met God tijdens de vakantie. Maar dan nèt even anders dan je thuis gewend bent; in een periode dat je samen de tijd kunt nemen om stil te staan bij wat de Bijbel zegt in Gods naam.

Nieuw in 2012

Ten opzichte van de voorgaande jaren biedt de nieuwe editie van deze bijbelleesgids weer iets nieuws. 

Bij elke dagtekst lees je nu een gespreksprikkel, om voor en/of na het lezen met elkaar na te denken over het bijbelgedeelte van de dag.
Op de achterzijde van de omslag staat een QR-code. Met die code kun je de ondersteunende website www.vakantiebijbelgids.nl openen, waarop je aanvullende informatie vindt, die bij het bijbelgedeelte van de dag hoort. Daar vind je bijvoorbeeld kaarten, liederen, spelletjes, kunst, foto's en filmfragmenten.

Op reis met Abraham, Maria en Paulus
Deze bijbelleesgids biedt een programma voor drie weken.
Voor dit jaar hebben drie auteurs een selectie gemaakt uit de Bijbel. Zij schreven ieder voor één vakantieweek voor elke dag een korte vakantiegerichte overdenking.

1. In de eerste week neemt Hanneke Ouwerkerk (predikant in Rijnsaterwoude) je mee op reis met Abraham.
2. In de tweede week reis je met Els van der Vlist (HBO-theoloog, auteur en spreekster) mee met Maria.
3. In de derde week krijgen we van José & Harmen van Wijnen Paulus als reisgenoot. José (orthopedagoog) en Harmen (predikant voor het jeugdwerk van de PKN) verbinden enkele aspecten uit het leven van Paulus aan de Olympische Spelen.

Gods Woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad
De laatste bijbellezing in dit boekje gaat over het bereiken van de finish.
'Maar ik heb de goede strijd gestreden, de wedloop volbracht, het geloof behouden', zo lezen we in het Bijbelboek 2 Timotheüs.
Het gaat over dat het mooi is om je eigen weg uit te stippelen, maar .... die weg zal niet altijd gaan zoals je hem bedacht hebt.
Wij lazen dit vlak voordat we onze laatste zomervakantiedag op de camino (de weg, het Spaanse pelgrimspad) wandelden en daarbij bijna de finish bereikten.
Met het volgende gebed - hoe toepasselijk - wordt deze dag en deze Vakantiebijbelgids afgesloten:

Heer,

wij danken U voor Uw geweldige evangelie,

dat we dat dagelijks mogen horen en lezen.

Wij bidden dat dit evangelie zichtbaar zal zijn op onze weg.

Amen.

Pelgrims

Zondag 24 juni 2012 

Cover van het boek Pelgrims

Pelgrim-kado voor een pelgrim
Van mijn drie collega's van de afdeling Quality Assurance van het Corporate Office van Stenden Hogeschool kreeg ik ter gelegenheid van mijn verjaardag in 2011 het boek 'Pelgrims' kado. De ondertitel van dit mooie boek luidt: 'Onderweg naar Santiago de Compostela'. Dit prachtig geïllustreerde pelgrimsboek is een publicatie van het Museum Catharijneconvent in Utrecht en van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob te Utrecht, waarvan Durkje en ik pelgrimerend lid zijn.

Jubileumboek
Het boek is gescheven onder tekstredactie van Daniëlle Lokin (Nederlands Genootschap van Sint Jacob) en onder beeldredactie van Kees van Schooten (Museum Catharijneconvent). Het boek is uitgegeven ter gelegenheid van de tentoonstelling 'Pelgrims, Onderweg naar Santiago de Compostela', die van oktober 2011 tot en met februari 2012 werd gehouden in Museum Catharijneconvent te Utrecht. Deze tentoonstelling werd georganiseerd in het kader van het 25-jarig bestaan van ons Nederlands Genootschap van Sint Jacob. Dit boek is geschreven door Daniëlle Lokin, Marije de Nood, Mireille Madou, Martin Kellens, Dirk Aerts en Paul Post.

Pelgrims in het voetspoor van pelgrims
Alles achter je laten om duizenden kilometers af te leggen naar een heilige plek. Een tocht maken vol ontberingen, met de kans dat je het er niet levend vanaf brengt. Miljoenen mensen uit heel Europa en daarbuiten reizen sinds de elfde eeuw bijvoorbeeld te voet of te paard over de Spaanse pelgrimsweg, de 'Camino de Santiago' naar Santiago de Compostela, een stad in het noordwesten van Spanje. Tegenwoordig arriveren jaarlijks ruim 200.000 pelgrims bij de kathedraal van Santiago de Compostela om onder andere het graf van de heilige apostel Jacobus de Meerdere te bezoeken. Wat drijft hen?

Wat beweegt de pelgrim
In het boek 'Pelgrims' komt het pelgrimeren in veel facetten aan bod: van de voorbereidingen van de reis tot de aankomst op de plek van bestemming en tot slot over de terugkeer naar huis. Veel hoogtepunten van de eeuwenoude traditie van het pelgrimeren zijn bijeengebracht in dit rijk geïllustreerde boek. Het boek informeert je over het ontstaan van de pelgrim, over hun pelgrimsliederen die zij tijdens de tocht zongen en zingen en over de achtergrond en de betekenis van het pelgrimeren.
De beschrijving van de fysieke pelgrimstocht op grond van eigen ervaring en dagboekfragmenten wordt gevolgd door beschouwingen over de vraag wat pelgrimeren bij de pelgrim teweegbrengt. De hedendaagse christelijke of niet-christelijke pelgrim heeft tal van redenen om op pelgrimsreis te gaan. Men gaat bijvoorbeeld op pad met een religieuze, culturele of spirituele bedoeling en/of uit behoefte aan rust en bezinning en/of ziet de pelgrimstocht als een sportieve uitdaging.

Woord vooraf & Inleiding en verantwoording
In hun 'Woord vooraf' schrijven Joost Bol (voorzitter Nederlands Genootschap van Sint Jacob) en Ruud Priem (inhoudelijk directeur Museum Catharijneconvent) dat de nog steeds groeiende belangstelling voor pelgrimeren zou kunnen samenhangen met de toegenomen belangstellig die onze geïndividualiseerde samenleving aan de dag legt voor intuïtieve ervaring, bezinning en spiritualiteit.
In hun inleidende woorden en verantwoording geven Daniëlle Lokin en Marije de Nood aan waar het van oorsprong bij deze pelgrimage om draait: de apostel Jacobus, in het Spaans 'Santiago' genoemd, ook bekend als Sint Jacob(us), en als Matamoros: de Morendoder.

Eerst was er de pelgrim
Mireille Madou schreef dit eerste hoofdstuk. Ze gaat in op de betekenis van het woord 'peregrinus", vreemdeling, pelgrim. Daarna schetst ze fysieke beelden van de peregrinus, over het hoofddeksel, de kleding, de staf, de tas en de schelp.

Sicut peregrinus
In de gedaante van een pelgrim
In haar tweede hoofdstuk beschrijft Mireille Madou de kledij van de pelgrim, specifiek in gaand op de kledij in de kunst van de 13e, de 14e en de 15e eeuw. Opvallend is de verscheidenheid in de uitbeelding, bijvoorbeeld Sint-Jacob als apostel, als pelgrim of als apostel-pelgrim.

Zingende pelgrims van Santiago
"Pelgrims zingen", schrijft Mireille Madou in haar derde hoofdstuk. "Samen liederen zingen schept een band, bevordert de saamhorigheid." Ze gaat in op het beroemd geworden lied 'Ultreia' en daarna over de gezongen gebeden en tot slot het meest populaire lied 'La grande chanson'.

De mythe van de vier wegen
Martin Kellens schrijft in hoofdstuk 4 over de vier vermeende hoofdroutes die naar Santiago de Compostela leiden. Daarbij komen de 'Gids voor de pelgrim' en de oude routes en kaarten aan de orde. Gaat het bijvoorbeeld primair om pelgrimsroutes, of zijn het de oude, belangrijkste handelsroutes waarover we spreken? Erkenning van de Raad van Europa en van Unesco (Werelderfgoed) zijn essentieel, maar duidelijk wordt in dit hoofdstuk dat verder onderzoek naar oude pelgrimswegen wenselijk is.

Hoge bergen, diepe dalen
Onderweg naar Santiago de Compostela
Marije de Nood schrijft in hoofdstuk 5 dat pelgrims een onzeker avontuur tegemoet gaan. Pelgrims nemen tijdelijk afstand van thuis, van hun sociale en maatschappelijke status. Marije schrijft over wat de pelgrim thuis laat, over het gezegend vertrek, over het begin van het avontuur, over het dak boven je hoofd voor de nacht en over de razende honger en een bezeten wereld vol gevaar. Ze schrijft over de pijn en de dood onderweg, maar ook over de vriendschappen, de geluksmomenten en de rituelen onderweg. En dan is na vele kilometers heel in de verte het einde in zicht en kom je als pelgrim oog in oog te staan met de apostel Sint Jacob.

Pelgrims op weg naar het hemelse Jeruzalem
De weg van buiten naar binnen
Daniëlle Lokin wijst in hoofdstuk 6 de lezer op het middeleeuwse geloofsleven, waarin het aardse leven als een lange pelgrimstocht werd gezien, onderweg naar het hemelse Jeruzalem. Ze noemt de motieven voor de pelgrim om op pelgrimstocht te gaan en beschrijft het zogenoemde 'geestelijk pelgrimeren', ofwel: de reis naar binnen. Ze verwijst daarbij ook naar het boek 'The pilgrim's progress' (1678) van John Bunyan. Uiteindelijk draait alles om de vraag of de bedevaart naar de apostel een ommekeer heeft bewerkstelligd in het leven van de (weer thuisgekomen) pelgrim.

De lokroep van de Jacobsweg
Pelgrimeren in de eenentwintigste eeuw
In hoofdstuk 7 verdedigt Dick Aerts zijn stelling dat de hedendaagse pelgrimage als een spel kan worden beschouwd. Het tweede thema dat hij behandelt, houdt verband met de verschuiving van het doel van de Santiagotocht. Ook gaat Aerts nader in op de gele camino-pijl. Mooi beschrijft hij ook het geheim van de geslaagd weer thuisgekomen pelgrim, die dàn pas waarlijk begrijpt wat het geheim van 'ons thuis' betekent.

De moderne pelgrim: het perspectief van actuele sacrale velden
Mij sprak met name dit achtste, verdiepende, hoofdstuk van Paul Post aan. Post schrijft over de 'rituele of de religieuze paradox', waar we aan de ene kant ritueel en religie zien verdwijnen, terwijl we aan de andere kant nieuwe en oude vormen van ritueel en religie ook in Nederland weer zien opkomen. De 'camino' noemt Post bijvoorbeeld zo'n opbloeiend devotioneel ritueel.
Eerst presenteert Paul Post iets van de achtergronden van het instrument van de zogenoemde 'sacrale velden', waarna hij de onderscheiden sacrale velden beschrijft, om tenslotte te laten zien wat we daarmee kunnen en hoe 'het werkt'.
De sacrale velden die Post onderscheidt, zijn:

1. Religieus veld;
2. Veld van healing;
3. Herdenkingsveld;
4. Veld van kunst en cultuur;
5. Veld van leisure culture.

Bij de toepassingen brengt Post de actuele situatie en de onderlinge spanningen in beeld, schrijft hij over 'transfer en transformatie' en over de discontinuïteit, overlap en continuïteit tussen de sacrale velden van bijvoorbeeld religie en sport. Dan stelt Paul Post dat het hedendaagse succes van de 'camino' valt te verklaren uit de vaststelling dat de camino(ganger) is verbonden met (bijna) alle genoemde sacrale velden. De pelgrim is in staat om zich alle uiteenlopende sacrale velden toe te eigenen door die te verbinden aan zijn pelgrimstocht. De meervoudigheid van het profiel van de hedendaagse pelgrims zou dan ook wel eens een gouden toekomst voor de pelgrimage naar Santiago de Compostela kunnen betekenen.

Pelgrimeren van Los Arcos naar Viana

Vroege ochtendwandeling van Los Arcos naar Sansol

Van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela

Camino Santiago > Roncesvalles – Santiago de Compostela

Van Los Arcos naar Viana
Zaterdag 5 mei 2012 – 18,5 km.
Dag 124: 2628 – 2646,5 km.

Los Arcos voorbij

Als Durkje en ik vanmorgen om 6.30 uur wakker worden, regent het behoorlijk in Los Arcos. We blijven nog maar even liggen, want het is niet aantrekkelijk om straks in de regen te vertrekken voor onze volgende wandeldag. We willen vandaag van Los Arcos naar Viana wandelen, over een afstand van 18,5 kilometer. Door vandaag een betrekkelijk korte afstand te lopen en morgen een iets langere tocht te maken, komen we vandaag en morgen qua wandelbestemmingen uit in geschikte plaatsen om te overnachten en om onze wandeling te beëindigen.

We ontbijten in onze kamer en vertrekken om 7.20 uur. Het is inmiddels droog geworden en de zon probeert hier en daar tussen de wolken door te schijnen. Nabij ons overnachtingsadres lopen we Los Arcos uit en vlak buiten deze plaats krijgen we een schilderachtig uitzicht over de laaghangende wolken, die als een deken over de bergen van de bergketen van Codès liggen, aan de noordzijde van de camino. Deze bergketen is de natuurlijke grens tussen Navarra en Baskenland. Een kerk steekt nog maar net, maar wel goed te zien, boven deze laaghangende bewolking uit. Een sprookjesachtig tafereel is het resultaat.

Het sprookjestafereel van Codès

We gaan met een groot aantal andere pelgrims vóór en achter ons over het brede steenachtige pad in westelijke richting. We klimmen en dalen regelmatig, maar niet al te steil. De zon komt achter ons op en vóór ons zien we een prachtige wolkenlucht.

In de berm langs het pad zie je een mooie, gevarieerde vegetatie van onder andere klaprozen en verschillende grassoorten.

We wandelen tussen weiden, akkers en olijfboomgaarden door. Hier en daar zien we een oude stenen hut, die hier door boeren zijn gebouwd als bescherming tegen zwaar weer.

Na een uur wandelen over de mooie brede paden komen we op een asfaltweg. We gaan dan linksaf over het asfalt naar het dorpje Sansol.

Sansol

Een kwartiertje later wandelen we Sansol binnen.

Links van deze toegangsweg staat een fotograaf. Hij maakt van ons een foto en geeft ons tijdens het passeren een briefje. Hij vertelt erbij dat wij de foto van ons kunnen bekijken op internet. Wij wandelen Sansol binnen. Bij en in een speeltuintje staan enkele zitbanken. We stoppen hier even om onze jassen uit te doen. Het wordt al te warm om met de jas aan te lopen. Enkele pelgrims blijven hier zitten om wat langer te pauzeren. In de volgende bocht in de weg ontmoeten we de Duitse pelgrim Silvia weer, die vannacht in de kamer naast ons sliep in Los Arcos. Silvia zit heerlijk in de zon te pauzeren. Enkele Spaanse vrouwen die hier op de bus staan te wachten, hebben enkele bananendozen met bagage bij zich. Na enkele woorden te hebben gewisseld met Silvia wandelen we door in de richting van Torres del Río, het volgende dorpje dat we vanuit Sansol al in het naastgelegen dal zien liggen.

Torres del Río

Vijf minuten later, na een geplaveid wandelpad bergafwaarts, wandelen we Torres del Río al binnen.

In een plaatselijke bar/kruidenierswinkel/herberg kopen we binnen twee grote koppen koffie. Buiten staan enkele stoelen op het terras. We gaan zitten en smeren het meegenomen brood, om dat hier te eten. Eén van de drie hier werkende jongens ziet het en brengt ons direct een tafel om ons brood daarop klaar te kunnen maken. In Nederland zou je doorgaans direct duidelijk worden gemaakt dat meegenomen brood op het terras niet mag worden gegeten; hier in Spanje helpen ze je als klant daarentegen om je een aangenaam verblijf te bieden. Het is hier en nu een komen en gaan van pelgrims. Dat is voor ons gezellig en voor de barkeepers een mooie handel, want nagenoeg iedereen koopt iets en gaat even zitten rusten op de stoelen en banken die hier rondom de bar staan. We hebben koffie en fruit gekocht en laten ons dat goed smaken met enkele broodjes erbij.

Na deze koffiepauze willen we graag de dorpskerk bezichtigen, want die heeft volgens onze wandelroutegids een mooie Moorse koepel. Onze wandelroute van vandaag ontleent ook haar titel aan deze bijzondere kerkkoepel: ‘Een Moorse koepel’. De kerk is echter gesloten, dus we gaan zonder bezichtiging verder. Bij de plaatselijke ommuurde begraafplaats verlaten we Torres del Río en dan volgt een lange route over mooie, stijgende en dalende paden door dit prachtige berglandschap.

Nuestra Señora del Poyo

We genieten onderweg van de mooie vergezichten.

Even vóór 10.00 uur wandelen we langs de hermitage Nuestra Señora del Poyo, een op eenzame hoogte liggende kerk. Twee vrouwen pauzeren hier achter het kerkje aan de doorgaande weg. De ene pelgrim leest de andere pelgrim voor uit haar routegids.

De natuur is hier een lappendeken van frisgroene percelen en tamelijk dorre stukken land met hier en daar enkele bloeiende planten. De paden waarover we voortgaan, zijn prima bewandelbaar. Door de verschillende soorten ondergrond zijn de paden hier wisselend wit, geel en oranjerood gekleurd.

Barranco Matabarros

Na een stijgend pad steken we een asfaltweg over en gaan we aan de overzijde over een hooggelegen pad verder. Vanaf hier hebben we een prachtig uitzicht over het brede dal van de Barranco Matabarros.

We dalen af in dit dal en komen dan door een heel mooi natuurgebied met een grote verscheidenheid aan bomen, struiken en kruiden.

Langs het pad passeren we af en toe weer zo’n schuilhut, zoals we die vanmorgen even buiten Los Arcos ook aantroffen. In deze stenen schuilhutten – die de vorm hebben van een iglo – zijn lage stenen bankjes rondom aangebracht, waarop je kunt zitten of liggen. Deze schuilhutten bieden prima bescherming tegen kou, hitte en regen.

Een eindje verderop passeren we een ruïne van een ander stenen bouwwerkje. Iets verderop staat nog een langgerekt gebouw. Het zou een stal kunnen zijn, waarin bijvoorbeeld ’s nachts de schapen worden gehuisvest.

Viana

Een half uur later krijgen we onze bestemming – het dorp Viana – al in het vizier. Viana is een hooggelegen dorp, dat ligt te schitteren in de volle zon. De temperatuur is vandaag al opgelopen naar zo’n 18 graden Celsius en met de aangename koele wind is het vandaag prima wandelweer.

Tegen 11.30 uur wandelen we Viana binnen.

In vier uren hebben we de afstand van 18,5 kilometer van Los Arcos naar Viana overbrugd. We wandelen door de smalle straatjes Viana binnen en komen al spoedig boven in het dorp bij de Santa María kerk aan de Plaza de los Fueros.

We lopen deze kerk voorbij door de Calle Navarra Villoslada. We hebben in onze wandelgids gelezen dat je in deze straat voor een geschikte prijs een kamer kunt huren. Maar vlak voordat we Viana binnen wandelden, hingen hier en daar foto’s van andere gasthuizen, met informatie over de prijzen en de ligging in Viana. We selecteren uit dit aanbod het gastenverblijf van de ‘Vrienden van de Camino de Santiago’ in Viana. Voor 30 euro kunnen we hier een tweepersoons kamer met douche en toilet huren. Daarom lopen we van de ene kant van het dorp naar de andere kant om daar het gastenverblijf te zoeken en te vinden.

Onderweg komen we langs het klooster van San Pedro.

De kloosterkerk van San Pedro is een immense ruïne met hoogopgaande kerkmuren zonder dak.

Amigos del Camino de Santiago

Bij het pelgrimshuis worden we geholpen door een jonge man, die ons de gastenkamers toont en aanbiedt. We schrijven ons hier in, krijgen het pelgrimsstempel van het huis in ons pelgrimspaspoort en we betalen voor de nacht. Daarna halen we de huurauto op uit Los Arcos en brengen we de andere huurauto naar Navarrete, waar we morgen heen willen lopen. We zijn mooi op tijd binnen na onze wandeling, want als we het gastenverblijf weer verlaten, begint het te regenen. Even later op de middag schijnt de zon al weer aangenaam. We hebben in elk geval weer mooi weer gehad gedurende deze pelgrimsdag.

Ontvang de pelgrimszegen

Nadat we vanavond de pelgrimsmaaltijd hebben genuttigd, lopen we naar de Santa Maríakerk. Daar worden de avondgebeden uitgesproken. Tegen het moment dat de laatste gebeden worden gesproken en nagezegd, komen veel kerkgangers de grote kerk van Viana binnen. We blijven zitten om de avondmis bij te wonen. Bij de afsluiting van de mis nodigt de voorganger ons als pelgrims uit om voorin de kerk te komen om de pelgrimszegen in ontvangst te nemen. Met zijn zessen staan we in een halve cirkel in het koor van de kerk. De pastoor vraagt ons allen eerst waar we vandaan komen. We zijn met drie Nederlanders en drie Duitsers, waaronder ook een ouder echtpaar uit Bayern en twee jongere mannen. In de tweede rondgang worden we besprenkeld met wijwater en in de derde ronde krijgen we door handoplegging van de pastoor allen afzonderlijk de pelgrimszegen mee. Daarna verlaten we de kerk, om morgen als gezegende mensen ons pelgrimspad te vervolgen.