PIT-dienst in de Sint-Vituskerk

Zondag 27 januari 2013 

United en het mannenensemble in de Sint-Vituskerk

Een uurtje langer pitten
Normaal gesproken beginnen onze beide kerkdiensten op de zondagochtenden in De Hege Stins en in de Sint-Vituskerk om 9.30 uur. Periodiek wordt daar echter een uitzondering op gemaakt, waar het gaat om de zogenoemde PIT-diensten.
PIT-diensten zijn diensten die een uur later aanvangen, en die de gemeenteleden - vooral ook met het oog op uitgaande jongeren - de gelegenheid bieden om op zondagochtend een uurtje langer uit te slapen, om dan gezamenlijk naar de zondagochtendviering te gaan. Verder zijn het ochtendkerkdiensten, waarin meer dan gemiddelde variatie wordt ingebouwd, waarbij met name muziek een prominente plaats krijgt.

Veel variatie
Vandaag gaan we naar de PIT-dienst in de Stienser Sint-Vituskerk. Voorafgaand aan de dienst is er voor de kerkgangers de gelegenheid om met elkaar een kop koffie te drinken. Om 10.30 begint de kerkdienst, waarin dominee Jaap Overeem vanmorgen onze voorganger is.
Er is geen organist ingepland, omdat onze gemeenteband 'United' voor de muzikale ondersteuning zal zorgen. Verder heeft een gelegenheidsensemble van zeven heren uit onze gemeente zich terdege voorbereid om ook hun vocale medewerking aan deze kerkdienst te verlenen.
We zijn in Stiens al enkele jaren gewend aan een lector voor de bijbellezingen in de kerkdienst, maar deze maal worden we verrast met niet één, twee of drie, maar zelfs vier lectoren.
Ook in de muziek tijdens de kerkdienst wordt aandacht gevraagd voor iets nieuws.

Liedkeus
Discussiëren over liederen is zo oud als de weg naar Rome. Is ons huidige 'Liedboek voor de Kerken' bijvoorbeeld sleets geworden? Of vindt u de Opwekkingsliederen misschien te plat? Of gaat het je liturgisch allemaal boven de pet? Probeer maar eens om bijpassende liederen te selecteren voor een kerkdienst met muziek en teksten die iedereen ook nog aanspreken. 't Valt niet mee, maar 't is wel een leuke uitdaging.
Vandaag zingen United, het mannenensemble en wij als andere aanwezige gemeenteleden ook liederen van muziekpastor Marten Kamminga. Zijn liederen zijn doorgaans eenvoudig; je zingt ze al mee na ze één keer te hebben gehoord. Toch wordt in die eenvoud van het lied niets afgedaan aan de blijde boodschap, integendeel!.

Pittig met pit
Dat er qua variatie veel mogelijk is, zien en beleven we vanmorgen. De band zingt alleen, maar ook samen met het mannenensemble en met de gemeente. Tijdens één van de bijbellezingen van één van de vier lectoren, zingt een gelegenheidskwartet van de band en het ensemble bij de ronde achterwand van het koor van de kerk de gemeente en de lector toe.
Een andere bijbellezing wordt door de lectorengroep in woorden en in daden gepresenteerd. De tekst wordt gelezen en het verhaal van Jezus in de tempel wordt door de lectoren gelijktijdig gespeeld in het centrum van de kerkzaal.
Onder begeleiding van de muziekband zingen we in navolging van het mannenensemble een lied in canon.
Als kerkganger moet je goed opletten, want we krijgen veel en snelle wisselingen van luisteren en van meezingen.

Bepaald dus geen dienst om er even een uurtje bij te gaan zitten pitten; 

'but that's not a pity'.

Als gij gaat pelgrimeren, wat neemt gij met u mee?

'Als ingekeerden stil door vreemd gebied'

Vrijdag 19 oktober 2012

Afgelopen zondag woonden we de ochtendkerkdienst bij in De Hege Stins van Stiens.

Dominee Desirée Scholtens ging voor, en in de orde van dienst stond voor de liturgie van deze viering een op het eerste gezicht wat vlakke lijst van alleen maar Psalmen & Gezangen, alle met het Liedboek van de Kerken als bron.

Eén lied – het slotlied - sprong er voor ons uit.

Het is het gezongen gedicht van de Duitse dichter Gerhard Tersteegen (1697-1769),

in de Nederlandse vertaling van de Terschellinger professor dr. K. Heeroma (1909-1972),

die als dichter met name bekend staat met zijn pseudoniem ‘Muus Jacobse’

Durkje en ik keken elkaar zingend even aan, … en zongen verder:

“Wie eens ten hemel schouwde,

van de aarde losgekocht,

zijn hebben en zijn houden bezwaren slechts zijn tocht.

Niets dan het daag’lijks brood is voor een pelgrim nodig.

O draagt niets overbodig: gij draagt uzelve dood!

Uw ziel moet gij stofferen, maar niet uw aardse stee.

Als gij gaat pelgrimeren, wat neemt gij met u mee?

Gemak wordt u tot last.

Een pelgrim moet zich voegen,

met alles vergenoegen,

want hij is slechts te gast.

Kunt gij het soms niet harden en wordt uw weg een kruis,

als dorens u verwarden, ’t is toch de weg naar huis!

’t Is toch uw weg alleen!

Welaan dan, gaan wij verder met onze trouwe Herder door alle diepten heen.

Wij gaan als ingekeerden stil door een vreemd gebied,

verachten voor de wereld, die men niet hoort of ziet.

Maar geeft men op ons acht, dan hoort men hoe wij zingen van onze grote dingen:

wij weten wat ons wacht!

Komt, kindren tot elkander en wandelt hand in hand!

Verblijdt u in elkander in dit onzalig land!

Komt, kinderen, weest wijs!

Gaat onderweg niet strijden!

De eng’len zelf geleiden als broeders onze reis.

Het zal niet lang meer duren,

houdt nog maar even vol!

Het zal niet lang meer duren, dan zijn wij bij ons doel!

Daar wacht ons lafenis,

als wij met alle vromen voor eeuwig mogen wonen waar onze Vader is.

Wij moesten het maar wagen,

’t is wel het wagen waard om niets meer mee te dragen dat onze ziel bezwaart.

De wereld is te klein!

Komt, gaat met Jezus mede in alle eeuwigheden!

Het moet toch Jezus zijn.”

Citaat uit het Liedboek voor de Kerken (1973), van  Gezang 441 de verzen 4 t/m 7, 9, 11 en 12.

In pylgerliet

Snein 23 oktober 2011

Ik sjoch de bergen oan
en rop troch wyldernis en wâld:
wêr fyn ik help en hâld?
Myn help is God, Hy heint my op.
Dy't himel makke en ierde,
sil my oan de ein ta liede.

Hy hâldt de wacht oer Israël
Hy sliept of slommet net,
mar harket nei dyn hert.
Al gean de wegen op en del,
Hy lit dy feilich rinne oer rots en richel hinne.

De Hear is oan 'e rjochterhân dyn skaad,
sa komt oerdei gjin hjitte dij tenei.
En stiet de nacht oer stêd en lân,
gjin ûnheil sil dij deare,
dyn Hoeder is de Heare.

De Hear, dy't ivich om dij tinkt,
bliuwt, wat ek wanke mei, dyn Hoeder al den dei.
Dy't troch it kweade it goede bringt,
Hy hat dyn gean en kommen foargoed yn hannen nommen.

Boarnen:
Tekst: Psalm 121, Lieteboek foar de Tsjerken, 1977
Foto: Durkje Koehoorn-de Jong, Pyreneeën, 20 oktober 2011

Laat zuid en noord nu zijn verblijd

Zondag 6 februari 2011

In Christus is noch west noch oost,
in Hem noch zuid noch noord,
één broederschap rust in zijn troost,
één wereld in zijn woord.

Hard waait de stormachtige wind vanavond tegen en langs de Sint-Vituskerk van Stiens. We moeten de kerkdeur dan ook goed vasthouden bij binnenkomst. In de hal van de kerk, aan de voet van de kerktoren, staat onze voorganger dominee Jaap Overeem, om ons hartelijk welkom te heten. Bij hem staat een delegatie van de kerkenraad en van de Zendings- en Evangelisatiecommissie, die deze Gemeentedienst hier vanavond organiseert. Het werk van de Stienser Zendingscommissie staat vanavond centraal in deze kerkdienst.

In de kerkzaal merk je niets meer van de straffe wind, die al enkele dagen in onze Noord-Nederlandse regio over de Friese klei geselt. Integendeel, je waant je in meer warme, tropische sferen als je de kerkzaal in kijkt. De kleurrijke gewaden en de Afrikaanse muziekinstrumenten voeren je direct in warmer sferen. Vanavond hebben we Basile met zijn band in ons midden. In hen en in ons zijn vanavond zuid en noord verbonden.

Tot ieder hart, dat Hem behoort,
met Hem gemeenschap vindt.
De dienst aan Hem is ’t gouden koord,
dat allen samen bindt.

Basile Maneka Lukadi is een veelzijdig zanger, performer, gitarist, percussionist, docent en componist. Hij maakte in de afgelopen 15 jaren landelijk naam met muziekgroepen als Mixed Up, Africa United, Afro-Roots, Baoema en Afro-Frisonne. Maar ook als solo-artiest is Basile regelmatig te zien. Basile groeide op in armoede, maar daarentegen in de rijkdom van de Congolese muziektraditie van Kinshasa. In 1976 vestigde hij zich in Angola. In 1993 kwam Basile naar Nederland, waar hij zijn talent inzet, óók in evangelisatie en in kerkdiensten zoals hier vanavond in Stiens.

Broeders, één band is 't die ons bindt,
vanwaar en wie ge ook zijt.
Wie onze Vader dient als kind,
is Christus toegewijd.

Vanavond zingen we afwisselend met pianobegeleiding van Han Giesing en onder begeleiding van Basile en zijn band. Diverse malen luisteren we naar de Afrikaanse muziek van Basile, begeleid op gitaar en djembé. En dan kun je niet alleen maar luisteren. Dan ga je meedoen: meezingen, meeklappen, in optocht door de kerk. Er wordt meebewogen en meegedanst met het ritme van de Afrikaanse muziek; alles ter ere van God, daarom wijst Basile herhaaldelijk naar boven. Basile vertelt ook over zijn levensgeschiedenis; over de wendingen in zijn leven in Afrika en in Nederland; over zijn omkeren en bekeren, zoals dominee Overeem dat benoemt in zijn meditatie.

Ietwat onwennig voelt het om gedurende deze kerkdienst steeds te switchen van de Nederlandse naar de Afrikaanse sfeer, en andersom. De meer statische Nederlandse liturgie met haar liederen contrasteren in de wendingen met de meer dynamische Afrikaanse muziek. Aan het eind van de kerkdienst komen noord en zuid beduidend dichter bij elkaar, als in de afsluitende liederen de zang van de Nederlandse kerkmuziek mede wordt begeleid door de klanken van de Afrikaanse djembé. Basile is er in elk geval in geslaagd om zijn passie voor gospelmuziek over te brengen en daarbij nagenoeg iedereen letterlijk in beweging te krijgen, alles ter ere van ons aller Vader, Zoon en Heilige Geest.

Laat zuid en noord nu zijn verblijd,
Hem prijzen west en oost.
Aan Christus hoort de wereld wijd,
in Hem is zij vertroost.

(Gezang 308, Liedboek voor de Kerken)

Stefanus, Paulus, Mendelssohn en Scholtens in Stiens

Zondag 26 december 2010 - 2e Kerstdag

De Protestantse Gemeente van Stiens viert vandaag met een ochtendkerkdienst de Tweede Kerstdag in De Hege Stins. Organist is Take Beukema en voorganger is dominee Desirée Scholtens. Het bijzondere, gewaagde thema voor deze 2e Kerstdag is: Stefanus. "Stefanus, de martelaar, uit het voorprogramma van Saulus (later Paulus genoemd)", aldus dominee Scholtens. Vandaag brengt ze Stefanus niet alleen verbaal via de Bijbel, maar ook vocaal via muziek van Mendelssohn. Meer dan voldoende elementen om er een bijzondere liturgische viering van te maken.

Enkele muziekstukken van componist Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847) vormen de uitgelezen componenten van deze themadienst. Mendelssohn is voor ons muzikaal niet alleen bekend als de componist van bijvoorbeeld de Kerstmuziek van Gezang 135 (Hoor, de eng'len zingen de eer van de nieuw geboren Heer), maar ook als componist van het oratorium "Paulus" (1837), handelend over de vroege christenvervolger, die later een zo prominente rol ging spelen in de wereldwijde verbreiding van het evangelie van Jezus Christus.

De Bijbellezingen worden verzorgd door lector Sytse Brouwer en de muziekstukken van Mendelssohn worden gezongen door dominee Desirée Scholtens, onder subtiele pianobegeleiding van haar echtgenoot, dominee Jaap Overeem. Muisstil luistert de hele gemeente bijvoorbeeld naar haar vertolking van het muziekstuk "Jeruzalem" uit Mendesssohns oratorium Paulus. Thuis kunnen de radioluisteraars meegenieten via Radio Middelsee, die deze kerkdienst rechtstreeks uitzendt via de ether.

> Moedig is het om op Tweede Kerstdag niet te blijven steken bij de Herders in het veld, of bij de Wijzen uit het oosten, maar om een grote sprong voorwaarts te maken in de tijd, namelijk naar de steniging van Stefanus, één van de volgelingen van Jezus.

> Moedig, maar toch ook heel logisch; immers na het Kerstfeest gaat het leven weer gewoon door, ook het gebroken leven van moord en doodslag, zoals ook toen al bij de martelaar Stefanus.

> Moedig, maar ook hoopgevend; immers, het Kerstfeest, het Paasfeest, het Pinksterfeest en alle latere werk van zending en evangelisatie vloeien allemaal voort uit de Eerste Kerstdag. En dan is elke Tweede Kerstdag dus de eerstvolgende van alle heilswerkbare dagen die nog zullen volgen.

Tijdens de afgelopen Kerstdiensten stond het doorgeven van het licht centraal. Woorden vragen om daden. Daarom gaan we aan het eind van deze kerkdienst met zijn allen in een hele grote kring staan. Schouder aan schouder passen we zo nog net in de kerkzaal. Bij binnenkomst in de kerkzaal hadden we allemaal reeds een kaars ontvangen. Dominee Scholtens steekt haar kaars aan bij de grote Paaskaars en dan wordt het licht doorgegeven, van kaars naar kaars, als een lopend vuurtje gaat het licht door de kerkzaal, totdat aan alle aanwezigen in onze kring het licht is doorgegeven. We ontvangen de zegen en luisteren tot slot nog naar de majestueuze slotklanken van Mendelssohn.

En nu is het aan ons om het licht de wereld in te brengen, in woorden en in daden. Want na die Eerste Kerstdag komt de Tweede, en de Derde, en de Vierde, en .........

"Hoor, de eng'len zingen de eer van de nieuw geboren Heer!"

Stilte is de Zendtijd van de Heilige Geest

Vrijdag 23 januari 2009

Het Stiltecentrum in het Ontmoetingscentrum van Stenden hogeschool in Leeuwarden is weer opnieuw ingericht. Het Leeuwarder studentenpastoraat "Expect" heeft bij de driedimensionale presentatie een tekstbord met daarop het gedicht "Stilte" geplaatst; om de stilte te benadrukken; om het in stilte te lezen.

De mijns inziens bijpassende titel van dit weblogbericht van vandaag vond ik in een stilte-oefening voor christelijke leiders, bij Leidraad, van Driestar Educatief, onze collega-hogeschool in Gouda. De oefening heet: "Mag ik even stilte? - over stilte in de omgang met God".

Onderstaand gedicht, waarmee Expect onze hogeschoolgemeenschap het "eenzaam avontuur" van de stilte in wil leiden, is van de dichter-theoloog Willem Barnard, geboren in 1920, één van de belangrijkste dichters van het Liedboek van de Kerken. Deze emeritus-gemeentepredikant schreef onder zijn welbekende pseudoniem "Guillaume van der Graft" het volgende:

Stilte

Zolang er nog ergens iemand bestaat
met wie ik als mens kan spreken
vind ik ook wel een stilte midden op straat
een stilte die niet kan breken.

Een kostbare stilte van zuiver glas
dat ik zelf met mijn stem heb geslepen.
Als ik er niet was en die stem er niet was
had niemand die stilte begrepen.

Maar als Hij er niet was en Zijn stem was er niet
dan was er van stilte geen sprake.
Alleen maar van zwijgen, zo hard als graniet
en dat kan je doodeenzaam maken.

Maar de stilte, dat is een tweestemmig lied,
waarin God en de mens elkaar raken.

Guillaume van der Graft

Zingend naar een eigentijds Liedboek voor de Kerken

Zondag 9 november 2008

Evenals vorige week zondag hebben we ook vandaag de emeritus-predikant Pieter Boomsma uit Nijverdal als voorganger in een kerkdienst in De Hege Stins. Vanmorgen gaat hij ons voor in de Najaars-Zendingsdienst. Dominee Boomsma schetst in het kort enige zendingsgeschiedenis en benadrukt daarbij dat de zendingsrichting zich omkeert, in die zin dat momenteel een groeiend aantal zendelingen uit zogenoemde Derde Wereldlanden naar Nederland komen om binnen en buiten de nieuwe kerkgenootschappen, die in Nederland ontstaan en groeien, zending te bedrijven. Maar ook wij blijven er goed aan doen om de wereld in te trekken om zending te blijven bedrijven, getuige een voorbeeld uit Ghana dat ds. Boomsma als praktijkvoorbeeld beschrijft. Tijdens de dienst wordt behalve uit het Liedboek voor de Kerken ook een tweetal mooie liederen uit onze zendingsgebieden in Zuid-Amerika gezongen.

En dat is nu precies waar de Gemeentedienst vanavond over gaat. Deze Gemeentedienst in De Hege Stins gaat over de weg die kerkelijk Nederland heeft ingeslagen naar een nieuw Liedboek voor de Kerken. De Gereformeerde Commissie Erediensten van Stiens zorgt voor de invulling van deze Gemeentedienst. Durkje en ik zijn er vanavond bij.

De synode van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) heeft besloten, dat er in 2012 een nieuw Liedboek voor de Kerken uitkomt. Hierin staan dan meer liederen uit verschillende stromingen, die nu in het Liedboek nog ontbreken.

Onder leiding van Olchert Clevering - dirigent van de Stienser Vituscantorij - gaan we vanavond hiermee kennismaken. We zingen veel en luisteren naar uitleg en toelichtingen van Olchert Clevering. In een boekje met voorbeeldliederen en -teksten staan naast psalmen en gezangen uit het Liedboek (sommigen herschreven of met een andere melodie) liederen uit verschillende kerken, tradities en bewegingen in Nederland. We komen liederen tegen van Sytze de Vries, Huub Oosterhuis, André Troost, vrouwelijke tekstdichters en evangelisch liedmateriaal. Uit het buitenland komen liederen uit: Taizé en Iona en andere delen van de wereld. In het nieuwe Liedboek zullen voor het eerst gelukkig ook kinder-, jeugd- en tienerliederen worden opgenomen. Verder zijn er nog voorbeelden van liturgica zoals Kyrië en Gloria. Een uitgebreid scala aan liederen dus, waarvan veel in het nieuwe Liedboek komt.

Onze Commissie Erediensten wil graag weten wat wij van deze liederen en van de mogelijke liedkeuzes vinden. Na afloop is er volop gelegenheid om visies en meningen te delen. Ik hoor in de wandelgang een gemeentelid aan de heer Clevering vragen of er ook Friestalige liederen in het nieuwe Liedboek kunnen/zullen worden opgenomen.

Inderdaad zal het een grote aanwinst zijn dat nu ook kwalitatief goede liederen voor kinderen, tieners en oudere jongeren in het Liedboek worden opgenomen. Een heel mooi voorbeeld van een jeugdlied dat mijns inziens zeker in het nieuwe Liedboek zou moeten komen, is een lied uit de bundel "Zingen in vieren", en wel het lied: "Stil is de straat overal", geschreven door Jan Jetse Bol, op de melodie van Jan Raas. Een prachtig eigentijds lied, dat zo treffend past bij de bijna dagelijkse Journaalbeelden van deze tijd waarin we leven.

Denk dan bijvoorbeeld eens aan de instorting van een school in Haïti van eergisteren. Dat drama heeft nu al aan minstens 93 mensen het leven gekost en 150 anderen raakten gewond. Het merendeel van de slachtoffers zijn kinderen. Dat blijkt uit een nieuwe balans, die vandaag bekend is gemaakt door de Haïtiaanse minister van Jeugd en Sport, Evans Lescouflair. Deze school bevond zich in een arme wijk van Pétion-ville, in een buitenwijk van Port-au-Prince. De school heeft leerlingen tussen 3 en 20 jaar, vooral afkomstig uit de sloppenwijk. Tragische beelden gisteravond op het Journaal als een moeder van vier omgekomen kinderen - beeldvullend in de camera - hartverscheurend, huilend vraagt hoe zij nu nog verder kan/moet leven?

En dan zingen wij vanavond met elkaar het daarbij zo passende lied "Stil is de straat overal", waarvan hieronder - bij wijze van voorbeeld - het 3e couplet mèt het refrein van dit in mijn ogen zo waarde(n)volle en altijd weer actuele jongerenlied:

"Nergens meer feest in de stad
mensen die overal schuilen
en om hun kinderen huilen -
nergens een feest in de stad.

Komt er, God, een nieuwe morgen
als een teken van Uw trouw,
worden wij bevrijd van zorgen?
God, kom gauw."

.......... om stil van te worden ..........