Knielen op een bed violen

Donderdag 19 april 2012

Azalea's op de boekcover van Siebelink

"Ik ben altijd bang geweest om het complete verhaal te vertellen: het geleidelijke maar onstuitbare afglijden van een zachtaardig maar in zijn jeugd verwond man - vluchtend in het zwartste calvinisme - en het verdriet dat hij in zijn naaste omgeving veroorzaakt.

Het is ook het verhaal van een grote liefde.

Een man en een vrouw: de een wil overleven in het hiernamaals, de ander in het nu."

Zwaar zwart calvinisme

Die zinnen schrijft auteur Jan Siebelink in een brief aan zijn uitgever De Bezige Bij. Met die woorden geeft Siebelink kort maar duidelijk aan wat de thematiek is die hij beschreef in zijn boek ‘Knielen op een bed violen’. Het zwaarmoedige boek kwam uit in 2005 en ik las het in de zomervakantie van 2006 in de zonovergoten Franse Provence. Ook vandaag, al bijna zes jaar later, zit ik direct weer in de inhoud en in de sfeer van zijn boek, als ik die enkele zinnen van Siebelink herlees, zoals ze staan gedrukt op de achterzijde van zijn boek. De man en de vrouw waarnaar Siebelink verwijst, zijn in wezen Jan zijn vader en moeder. Een boek met autobiografische kenmerken dus.

Hans Sie(belink) v(ader) e(n) z(oon)

Hoofdpersoon in deze roman is Hans Sievez. Na een conflict met zijn diepreligieuze vader onttrekt Hans zich aan zijn vaders gezag en vertrekt hij naar Den Haag. Daar leert Hans het vak van tuinder. Hij trouwt met zijn jeugdliefde en zet in Velp een kwekerij op. Dan slaat de tragiek toe, want wat zijn vader overkwam, overkomt Hans nu ook. Hans Sievez raakt in de ban van een rigide calvinistische predikant en het duur maar even of de volgelingen van die predikant dringen binnen in het denken en in het gedrag van Hans.

“Toen de predikers in colonne weer onder de haag waren verdwenen,

knielde Hans op het bed violen,

vouwde zijn handen.

Als Hans Sievez het nog niet had geweten,

nu was het heel zeker:

hij maakte deel uit van de broeders,

maakte werkelijk deel uit van het wonder.”

Hans raakt erin verstrikt, met als gevolg dat zijn kwekerij en zijn gezin eraan kapot gaan. Het contrast tekent zich pagina na pagina steeds verder af, van de man, echtgenoot en vader, in zijn zoektocht naar het eeuwige heil, zo anders dan de krachtige, liefdevolle en aardse vrouw, echtgenote en moeder, in haar strijden voor haar gezin, met eeuwige liefde voor haar man.

Indirecte afrekening

Als je in dit verhaal de poging van Jan Siebelink leest om zijn vader te begrijpen, wordt het een aangrijpend verhaal. De auteur dringt wel heel diep door in de tragiek die het gezin treft. Het gaat zelfs zover dat Hans zijn vrouw en kinderen geen toestemming krijgen om afscheid van Hans te nemen op het moment dat Hans op sterven ligt. Daarin gaat Siebelink ver, te ver, want daarin gaat hij verder dan dat in dergelijke zwaar-protestantse kringen gangbaar is.

Laten we onder andere in dàt gebeuren dan maar de roman ook beschouwen als een afrekening van Jan Siebelink met diezelfde (zijn) vader. Het noodlot wordt niet geromantiseerd. Het noodlot grijpt je als lezer aan. Je ziet de schade in het gezin van - de in zijn jeugd beschadigde - Hans steeds groter worden. Het verhaal roept gevoelens op van begrip, van medelijden, maar ook van veroordeling en afkeuring. Waar Siebelink zijn lezer in die sfeer van veroordeling en afkeuring mee neemt en mee krijgt, rekent Siebelink indirect door zijn lezers af met zijn vader.

Bijbelleesrooster 2011 van het NBG

Omslag van het Bijbelleesrooster van 2011

Zaterdag 7 januari 2012













 
Gezamenlijke uitgave
Elk jaar geeft het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) een Bijbelleesrooster uit. Met ingang van dit nieuwe jaar zijn we op 1 januari 2012 thuis begonnen met het rooster van 2012. In het afgelopen jaar hebben we gelezen uit het 'Bijbelleesrooster 2011'. Dominee Klaas Touwen, Evangelisch-Luthers predikant in Arnhem, is de samensteller van dit leesrooster. Dit Bijbelleesrooster 2011 is een gezamenlijke uitgave van het Nederlands, het Vlaams, het Surinaams en het Antilliaans Bijbelgenootschap. Dit leesrooster wordt jaarlijks als klein Bijbel-inlegboekje uitgegeven en het kan ook worden gevonden op en gratis gedownload via de website van het NBG.

Oecumenisch Leesrooster
Het Bijbelleesrooster biedt elke dag een korte bijbellezing met een dagthema. De bijbeltekstkeuze is gebaseerd op het kerkelijk jaar zoals dat in verschillende kerken in Nederland wordt gevierd. Dit Bijbelleesrooster heeft voor de dagelijkse lezingen de zondagse bijbellezingen van het Oecumenisch Leesrooster als uitgangspunt gekozen. Zo sluiten de doordeweekse bijbellezingen optimaal aan bij de brede variëteit aan bijbellezingen die in verschillende kerkelijke tradities op zon- en feestdagen aan de orde komen.

A-jaar
Het afgelopen jaar 2011 was een zogenoemd “A-jaar”. Dat wil zeggen dat in het afgelopen kalenderjaar het Evangelie volgens Matteüs centraal stond.We lazen in de Paastijd het bijbelboek Genesis, zodat we tegen Pinksteren zagen dat tegenover de Oudtestamentische spraakverwarring van Babel de Nieuwtestamentische Heilige Geest ons allen in onze eigen taal aanspreekt.

Wijsheid van Jezus Sirach
De Nederlandse Geloofsbelijdenis (uit 1561) vermeldt de apocriefe bijbelboeken bij name en stemt ermee in dat ze gelezen worden. Vandaar dat ze ook in de 17e eeuwse Statenvertaling (Statenbijbel) werden opgenomen. Pas in de negentiende eeuw zijn ze in het Calvinisme tijdelijk uit zicht geraakt. Met de totstandkoming van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) is deze oorspronkelijke reformatorische waardering van de apocriefe boeken weer hersteld. Daarom zijn nu ook weer in het Oecumenisch Leesrooster en in dit Bijbelleesrooster apocriefe boeken opgenomen. In het jaarrrooster van 2011 gaat het dan om enkele hoofdstukken uit het apocriefe boek 'Wijsheid van Jezus Sirach'.

Alternatief voor apocrief
Voor wie in de maanden augustus en september 2011 de apocriefe boeken niet las, waren alternatieve lezingen uit de canonieke boeken toegevoegd. In plaats van uit Sirach kon men dan lezen uit de boeken: Psalmen, Prediker, Spreuken, Marcus en Job.

Gelezen bijbelboeken
Behalve de bovengenoemde boeken, is in het afgelopen kalenderjaar volgens het Bijbelleesrooster 2011 ook gelezen uit de Bijbelboeken: Matteüs, Handelingen, Jesaja, Romeinen, Sefanja, Jakobus, 2 Korintiërs, Ester, Filippenzen, Genesis, 1 Petrus, Daniël, Jeremia, Rechters, Deuteronomium, 1 Tessalonicenzen, Maleachi en Numeri,.Daar was ook sprake van een doorgaande lezing uit een enkel minder bekend bijbelboek. Ook is met dit Oecumenisch Leesrooster ten opzichte van de gangbare kerkelijke praktijk nadrukkelijke aandacht gevraagd voor de apostellezingen, zoals in het najaar het bijbelboek 1 Tessalonicenzen, de brief van Paulus, Silvanus en Timoteüs, die in 2011 in zijn geheel is gelezen.

Bijbelleesrooster 2010 van het NBG

Zaterdag 1 januari 2011

Elk jaar geeft het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) een Bijbelleesrooster uit. Met ingang van dit nieuwe jaar beginnen we vandaag met het rooster van 2011. In het afgelopen jaar hebben we gelezen uit het Bijbelleesrooster 2010. Dominee Klaas Touwen, Evangelisch-Luthers predikant in Arnhem, is de samensteller van dit leesrooster. Dit Bijbelleesrooster 2010 is een gezamenlijke uitgave van het Nederlands, het Vlaams, het Surinaams en het Antilliaans Bijbelgenootschap. Dit leesrooster wordt jaarlijks als klein Bijbel-inlegboekje uitgegeven en het kan ook worden gevonden op en gratis gedownload via de website van het NBG.

Het Bijbelleesrooster biedt elke dag een korte Bijbellezing met een dagthema. De Bijbeltekstkeuze is gebaseerd op het kerkelijk jaar zoals dat in verschillende kerken in Nederland wordt gevierd. Dit Bijbelleesrooster heeft voor de dagelijkse lezingen de zondagse Bijbellezingen van het Oecumenisch Leesrooster als uitgangspunt gekozen. Zo sluiten de doordeweekse Bijbellezingen optimaal aan bij de brede variëteit aan Bijbellezingen die in verschillende kerkelijke tradities op zon- en feestdagen aan de orde komen.

Het afgelopen jaar 2010 was een zogenoemd “C-jaar”. Dat wil zeggen dat in het afgelopen kalenderjaar het Evangelie volgens Lucas centraal stond.
Vanaf februari 2010 (de zogenoemde “voorvasten”) tot en met Pinksteren lazen we voornamelijk het boek Exodus, zodat ons Paasfeest gevierd werd met het Oudtestamentische, Joodse Pesach voor ogen.
Gedurende de vier Adventsweken stond aan het eind van het jaar de profeet Micha centraal, zodat de bekende Kerstnachttekst over “Betlehem in Efrata’ uit het boek Micha gelezen werd in duidelijke samenhang met het hele profetenboek Micha.

De Nederlandse Geloofsbelijdenis (uit 1561) vermeldt de apocriefe Bijbelboeken bij name en stemt ermee in dat ze gelezen worden. Vandaar dat ze ook in de 17e eeuwse Statenvertaling (Statenbijbel) werden opgenomen. Pas in de negentiende eeuw zijn ze in het Calvinisme tijdelijk uit zicht geraakt. Met de totstandkoming van de Protestantse Kerk in Nederland is deze oorspronkelijke reformatorische waardering van de apocriefe boeken weer hersteld. Daarom zijn nu ook weer in het Oecumenisch Leesrooster en in dit Bijbelleesrooster apocriefe boeken opgenomen. In het jaarrrooster van 2010 gaat het dan om de profeet Jeremia, namelijk het apocriefe boek van zijn secretaris “Baruch” en om de “Brief van Jeremia”.

Voor wie in de maanden september, oktober en november 2010 de apocriefe boeken niet las, waren alternatieve lezingen uit de canonieke boeken toegevoegd. In plaats van uit Baruch kon men dan lezen uit de boeken: Daniël, Ezechiël, Jesaja, Job, Klaagliederen en uit Psalmen. In plaats van uit de Brief van Jeremia kon men ook alternatief lezen uit de Bijbelboeken: Jeremia, Jesaja, Habakuk, De handelingen van de apostelen en uit Psalmen.

Behalve de bovengenoemde boeken, is in het afgelopen kalenderjaar volgens het Bijbelleesrooster 2010 ook gelezen uit de Bijbelboeken: Deuteronomium, De brief aan de Efeziërs, De brief aan Filemon, Haggaï, De brief aan de Hebreeën, Het evangelie volgens Johannes, Joël, De brief aan de Kolossensen, De eerste brief aan de Korintiërs, Het evangelie volgens Lucas, Het evangelie volgens Mattheüs, Openbaring van Johannes, Spreuken, De eerste brief aan Timoteüs en uit De Brief aan Titus,

En wat is jouw Calvijn-factor?

Zaterdag 24 januari 2009

Op 10 juli 2009 is het 500 jaar geleden dat de reformator Johannes Calvijn is geboren. Het jaar 2009 is dan ook uitgeroepen tot het Calvijn-jaar. Er is al een Calvijn-glossy verschenen, de Amsterdamse Westerkerkgemeente presenteerde afgelopen zondag haar Calvijn-cantate, er is een speciale Calvijn 500 jaar-website, de Vrije Universiteit te Amsterdam (VU) heeft haar Calvijn-week en via de website van Trouw kun je middels het digitaal invullen van een enquêteformulier je eigen Calvijn-factor laten berekenen. Je krijgt onmiddellijk de uitslag met een korte toelichting, zodra je alle vragen hebt ingevuld.

We zullen in dit jaar nog veel meer over Calvijn krijgen te horen en te zien. Omdat de Nederlandse cultuur zo is beïnvloed door het Calvinisme, is het m.i. een goede zaak om je daar middels al die activiteiten van dit jaar (meer) bewust van te worden.

Afgelopen week hoorde ik op het werk dat enkelen hun Calvijn-factor al hadden laten berekenen via de Trouw-website; anderen waren dat nog van plan te gaan doen. Ik ben er ook maar eens even voor gaan zitten, ook benieuwd waar dit meetinstrument mijn Calvijn-factor op bepaalt. Hoe hoog zou nu de score worden van die vijftiger die in het begin van de zestiger jaren zijn eerste lagere schooljaar doorbracht op de Johannes Calvijn School van Drachten?

Het is om meerdere redenen interessant om aan deze meting deel te nemen, t.w.:
> Ten eerste wordt je door de gestelde vragen een spiegel voorgehouden. Je gaat nadenken over wie je bent en waar je staat in je leven & werken.
> Ten tweede is het een openbaring om in de tussentijds geleverde informatie te ontdekken hoe jij jezelf verhoudt tot de persoon en tot het leven & werken van Calvijn. Daar zaten voor mij toch nog een aantal nieuwe zaken bij,
> Ten derde ben je benieuwd hoe hoog je scoort op de afzonderlijke categorieën die als een soort gewogen gemiddelde je Calvijn-factor uiteindelijk gaan bepalen.
> Maar de vierde reden is voor mij toch wel de belangrijkste: waar staan jij en ik als mens, als samenlever, als samenwerker, als vrijwilliger, als .... (vul zelf maar in) ten opzichte van de mensen waarmee jij en ik in de directe invloedsfeer regelmatig te maken krijg(t).

Daarom nodig ik je uit om hieronder kennis te nemen van mijn (deel)scores op de Calvijn-factor, om vervolgens zelf je eigen Calvijn-factor te bepalen en om tenslotte via de reactiemogelijkheid hier onderaan dit weblogbericht publiek te maken wat jouw Calvijn-factor is en wat jouw afzonderlijke Calvijn-deelscores zijn.

Mijn deelscores zijn:

* 33% op Soberheid

* 100% op Relaties

* 20% op Rechtlijnigheid

* 100% op Geloof

* 71% op Arbeid

Dat maakt mijn Calvijn-factor: 56%

En nu ben ik benieuwd naar jouw score(s), dus reageer hieronder eens, als je wilt.