 |
| Cover van de wandelgids 'Tichelpad' |
Stichting Hannekemaaierspad
De Stichting Hannekemaaierspad is opgericht om cultuurhistorisch waardevolle wandelpaden te behouden. Om haar doel te bereiken, houdt deze stichting zich sinds 1999 bezig met het ontwikkelen van een wandelpadennetwerk van meerdaagse trektochten, die zijn gebaseerd op de historische reisroutes van de zogenoemde Hannekemaaiers, de trekkende seizoen-arbeiders die al vanaf circa 1600-1650 vanuit Duitsland in Nederland kwamen werken.
Deze stichting vindt het belangrijk dat de bovengenoemde cultuurhistorische paden blijven bestaan, want anders dreigen die meestal onverharde paden in rap tempo te verdwijnen. De stichting beijvert zich er derhalve voor om deze oude wandelpaden op te sporen, teneinde die cultuurhistorische wandelpaden op te nemen in wandelroutegidsen. Zo neemt de bekendheid ervan toe, en worden deze oude paden weer en meer belopen.
Hannekemaaierspaden tussen Duitsland en Noord-Nederland
De stichting Hannekemaaierspad wil meerdere routes van Hannekemaaierspaden uitwerken. Daarbij wordt aangesloten op een oorspronkelijke trekroute van Bourtange via Bakkeveen naar Lemmer, en daar omheen komen uitbreidingen door het noorden van Nederland, vice versa tussen Duitsland en Nederland.
Een deel van de voormalige hannekemaaiers (1600-1900) ging vanuit Duitsland richting westen eerst aan de slag als veenarbeider in Nederlandse turfwinningsprojecten, voordat men verder trok naar de meer seizoensgebonden maaigebieden op de weidegronden in Fryslân.
Na de Nederlandse landbouwcrisis rond 1880 kwam er ook een omgekeerde stroom van trekarbeiders op gang.
De routes van het Hannekemaaierspad zijn beschreven in enkele handzame wandelgidsen, die zijn voorzien van wandelkaarten met bijbehorende routebeschrijvingen. Verder zijn de gidsen voorzien van achtergrondinformatie over met name de geschiedenis, cultuur en natuur.
Deze routes zijn overigens niet bewegwijzerd, en ze maken ook geen gebruik van het wandelknooppuntennetwerk.
Tichelpad – Hannekemaaierspad van Groningen naar Termunten
In eén van de wandelgidsen van het Hannekemaaierspad beschrijft George van der Peet de 95 kilometer lange trektocht van de Nederlandse stad Groningen naar het Groningse dorpje Termunten, beginnend bij de Martinitoren in de Groninger provinciehoofdstad en eindigend bij de Ursuskerk in Termunten.
Dit Hannekemaaierspad van Groningen naar Termunten kreeg de naam: 'Tichelpad', verwijzend naar steenbakkers, steenovens en steenfabrieken.
Deze wandelgids legt aan de westzijde in de stad Groningen ook de verbinding met het Hannekemaaierspad van Groningen naar Leeuwarden.
Durkje en ik hebben bij de voorbereiding van het Tichelpad bewandelen, gebruik gemaakt van de Nederlandstalige digitale versie, en van de foutdruk van de Duitstalige eerste drukwerkversie van deze wandelgids, beide uitgegeven in het jaar 2021. Later - vlak voordat we de eerste etappe aanvingen - kregen we van de campingeigenaar van Camping Ekenstein te Appingedam ook nog de Nederlandstalige versie van deze wandelgids van het Tichelpad (2021).
Een trektocht door Groningen voor tichelaars
Deze wandelgids beschrijft in 4 etappes een route die van west naar oost door het noorden van de provincie Groningen loopt. Durkje en ik hebben ervoor gekozen om deze route niet in vier, maar in vijf etappes te wandelen, met een gemiddelde etappe-afstand van 19 wandelkilometer per dag.
Dergelijke routes werden tussen de 16e en de 20e eeuw als jaarlijks terugkerende tocht van Duitsland naar Nederland gelopen door marskramers, turfstekers, blekers, steenbakkers of grasmaaiers. Zulke Duitse mannelijke maar ook wel vrouwelijke trek-handelaren (in textiel), werkten soms zelfstandig, maar soms ook wel voor de Tödden (Duitse kooplui). Deze zogenoemde lapkepoepen (kiepkerels of marskramers) gingen in eerste instantie – onderweg doeken en lakens verkopend - van deur tot deur.
Daarnaast richt deze wandelgids zich ook op de Duitsers die vroeger (circa 1650-1920) als grasmaaiers (hannekemaaiers) seizoensarbeid verrichtten voor bijvoorbeeld Friese (greid)boeren.
Maar het bleef niet alleen bij arbeiders, want deze regio was ook in trek bij Duitse predikanten, en mensen die een functie hadden in het leger en in het bestuur. Behalve economische, hadden deze Duitse migranten dus ook wel religieuze of politieke motieven om in het noorden van Nederland te komen werken.
Aanvankelijk liepen deze trekarbeiders, maar later werd ook wel gereisd in trekschuiten op turfvaartroutes naar bijvoorbeeld Groningen of Lemmer.
Tichelpad tussen Groningen en Termunten
Centraal in deze route is de aandacht voor de zogenoemde ‘tichelaars’, sinds circa 1650 voornamelijk Duitse ambachtslieden uit de omgeving van Lippe (ook wel de Lipskers genoemd), gespecialiseerd in het bakken van stenen.
Deze route is deels gebaseerd op de oude Stadsweg uit de 15e eeuw tussen Groningen en Emden. De route voert langs oude landschapselementen en langs de plekken die voor de tichelaars van belang waren, zoals diverse herbergen. Bijzonder zijn de oude kerken, steenfabrieken, een voormalige veldoven, kunst van steen, tichelborgen, kalkovens en de architectuur langs de route.
Tichelpad in vijf etappes
Durkje en ik hebben het Tichelpad in de volgende vier etappes gelopen:
- Etappe 1 van Groningen naar Ten Boer over een afstand van 19,0 kilometer liepen we op 31 augustus 2026;
- Etappe 2 van Ten Boer naar Loppersum over een afstand van 18,3 kilometer liepen we op 1 september 2026;
- Etappe 3 van Loppersum naar Krewerd over een afstand van 19,4 kilometer liepen we op 2 september 2026;
- Etappe 4 van Krewerd naar Delfzijl over een afstand van 21,5 kilometer liepen we op 3 september 2026;
- Etappe 5 van Delfzijl naar Termunten over een afstand van 16,8 kilometer liepen we op 4 september 2026.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten