De ijskraag van het Eeltsjemar

Zondag 24 maart 2013 

Een winterse ijskraag op de oevers van het Eeltsjemar in de lente

Een kievit op het ijs brengt eens de zomer
De lente is afgelopen week begonnen, maar het is nog ijskoud buiten. Dat in de afgelopen week in Gelderland pas het eerste kievitsei van Nederland is gevonden - en daarna gisteren ook het eerste kievitsei in Fryslân - is ook al een teken dat we tot op heden nog te maken hebben gehad met winterse temperaturen.
Vandaag is dat niet anders, want de temperatuur is vanmorgen met één graad Celsius nog maar net boven het vriespunt. Veel hoger wordt de temperatuur vandaag ook niet meer. De snijdende oostenwind laat de gevoelstemperatuur zeker tot zo'n min twaalf graden Celsius dalen. Er wordt vandaag nota bene nog geschaatst op de Ryptsjerkerpolder, ten oosten van Leeuwarden. Kortom, een koude dag voor de kievit en haar eerste ei.

Palmpasen in de Sint-Vituskerk
Als Durkje en ik vanmorgen voor de ochtendkerkdienst bij de eeuwenoude Sint-Vituskerk in Stiens arriveren, waait de ijskoude wind langs de kerkmuur over het kerkhof. De kerkdeur naast de toren staat uitnodigend open, maar de hulpkoster blijft in de ontvangsthal bij de toegangsdeur van de kerkzaal staan om die te openen voor de kerkgangers, en die deur direct weer te sluiten zodra de gemeenteleden in de kerkzaal zijn. De oude kerkzaal is gelukkig goed verwarmd, dus we kunnen binnen lekker warm deze zondagochtendkerkdienst op Palmpasen bijwonen.

Warme bewoordingen
Hoe later het wordt, hoe kouder het in de kerkzaal wordt. Waarschijnlijk is de verwarming bij aanvang van de kerkdienst al uit gedaan, waardoor het warmtegordijn langs de dikke kerkmuren niet meer werkt. Daardoor dringt een koude tocht door de niet geïsoleerde beglazing de kerkzaal in. De tochtige kou maakt het er bepaald niet aangenamer op om een uur in de kerkbanken te zitten.
Maar gelukkig worden we in de preek van dominee Jaap Overeem hartverwarmd met hoopgevende bewoordingen over de profetie van de zwaarden (geweren) die ooit eens zullen worden omgesmeed tot ploegscharen. Zal er dan ooit een tijd komen, waarin er een eind komt aan al oorlogen en onlusten? Vast en zeker! We warmen ons nu alvast aan de gedachte dat het aanstaande Paasfeest van volgende week alvast een doorkijkje geeft naar andere, betere tijden.

IJskraag in het voorjaar
Na de kerkdienst rijden we vanuit Stiens direct naar Durkje haar ouders in Broeksterwâld, om daar samen koffie te drinken. In de weilanden tussen Marrum en Wanswerd zien we hier en daar een kievit. Tussen Burdaard en Broeksterwâld rijden we langs het Eeltsjemar; het tot recreatieplas vergrote meer ten zuiden van Rinsumageest. Bij de zandopslag ten westen van het Eeltsjemar rijden we eerst nog door een enorme zandverstuiving, alsof we ons in een woestijn of op een breed zandstrand bevinden. De wind tilt grote wolken zand op en voert ze af over de weilanden ten zuidwesten van de omvangrijke zandopslag.
Door de aanhoudende harde en striemend koude wind zijn de westelijke oevers van het Eeltsjemar bedekt met een witte ijskraag van bevroren water, dat door de stormachtige gure wind tegen de oevers van het meer is geslagen.

Verjaardagsconcert in de Tsjerke oan 'e Ie in Birdaard

Zondag 17 januari 2010

Van dominee Foekje Fink en voorganger Teun Simonides - beiden werkzaam binnen de Protestantse (PKN) Gemeente van Burdaard en Reitsum - kregen we de uitnodiging om een namiddagconcert bij te wonen in het "Tsjerkje oan 'e Ie" te Birdaard (zie ook mijn weblogbericht van 19 maart 2009). Ze vieren beiden hun 60e verjaardag en willen ter gelegenheid van dat heuglijke feit een concert van de muziekgroep "Miste Voci" aanbieden aan alle gemeenteleden en aan een aantal andere genodigden.

Als Durkje en ik bij de Burdaarder kerk arriveren, staan de beide toegangsdeuren aan de zijde van de Dokkumer Ee uitnodigend open. In de kerkzaal staat een lange stoet gasten te wachten om de gastvrouw en de gastheer van vanmiddag met hun kroonjaar te feliciteren. Foekje Fink en Teun Simonides prijzen zich gelukkig met hun nieuwe levensjaar, maar bovenal ook met de grote opkomst van deze middag, want de kerk zit bijna helemaal vol.

"Miste Voci" betekent "gemengde stemmen". Dit sextet bestaat uit drie dames en drie heren, met een breed muzikaal repertoir van zowel instrumentaal als vocaal, betreffende muziek die gemaakt is in de periode van de 15e eeuw tot en met heden. Onder leiding van Freerk Hofma wordt gezongen, zowel a capella als begeleid door verschillende instrumenten. De tenor van het sextet - Dictus Hoogsteen - ken ik nog van ruim 30 jaar geleden, uit de periode dat wij beiden studeerden.

Miste Voci begint met "A Welcome" van G.F. Händel. Daarna volgen drie muziekstukken uit de 16e eeuw, waaronder het "Cantate Domino" van Cl. Monteverdi. Dat wordt vervolgd met het "Praeambulum" van J. Haydn, gespeeld op het keyboard met de Spinet als (snaar)instrument. Daarna komen drie 20e eeuwse stukken.

Het volgende muzikale cluster is een Blokfluitconsort. Miste Voci speelt dan de "Aria del Gran Duca" en "A Fancy" van respectievelijk P. Philips en O. Gibbons, die beiden leefden in de 16e en 17e eeuw. Prachtige muziek!

Dan komt Figallo's wiegenlied "Shine", gevolgd door "The blue bird" en "Ride the morning winds". The blue bird wordt deels solo gezongen door sopraan Magda Jongstra, die vanmiddag in dit muziekstuk, maar ook in de andere stukken, buitengewoon mooi zingt. Een nieuw bijzonder stuk volgt dan: de Cantate "Willkommen" van V. Lübeck, gezongen door twee sopranen, begeleid met twee sopraanblokfluiten en orgel.

Na nog het 16e eeuwse "Sing en Rejoice" en het 20e eeuwse muziekstuk "Les compagnons de la Marjolaine" wordt het concert afgesloten met het 19e eeuwse stuk van A. Sullivan: "The long day closes". Ook de stemmen van sopraan Lokke Hofma, de alt Hannie Postmus en de bas Aan de Haan doen het goed in deze stukken.

Na de laatste klanken is het even - net iets te lang - héél stil in de kerkzaal en dán gaan de gasten en masse staan en volgt een lang en luid applaus! De leden van het sextet zijn zichtbaar opgelucht, want eerder tijdens het concert werd tussendoor niet geapplaudiseerd, maar nu volgt dan in meerdere golven het welverdiende en lang aanhoudende applaus! Hulde aan Miste Voci en met dank aan onze gastvrouw en gastheer van vanmiddag.

Spreekbeurt bij de Protestantse Gemeente te Burdaard

Donderdag 19 maart 2009

Op uitnodiging van de Protestantse Gemeente (PKN) van Burdaard verzorg ik vanavond een spreekbeurt tijdens hun Gemeenteavond. De kerkenraad vroeg me te komen spreken over het thema "Een enthousiaste en betrokken visie op de kerk en op bijzondere diensten". Deze gemeenteavond vindt plaats in het verenigingsgebouw Pro Rege. Gevraagd is om het eerste deel van de gemeenteavond inhoudelijk te verzorgen. Deze kerkenraad en de aanwezige gemeenteleden steken daarmee hun nek uit, want ook zij laten elkaar vanavond zien dat ze bereid zijn na te denken over anders kerk zijn, over gemeenschapsverhogende stimulansen, langs de weg van de democratisering van het ontwerpen, ontwikkelen, aanbieden en evalueren van kerkdiensten.

In mijn toespraak begin ik uit te leggen wat de beide PKN-gemeenten van Stiens er in 2002 toe heeft gebracht om per 2003 over te gaan tot het tweewekelijks organiseren van de zogenoemde Gemeentediensten op de zondagavond in de Gereformeerde en Hervormde kerken van Stiens. De problematiek van de terugloop van het aantal kerkgangers tijdens de tweede zondagse kerkdienst, die in het jaar 2002 in Stiens de aanleiding was om het roer om te gooien, speelt in veel Friese kerkelijke gemeenten, zo ook aan beide zijden van de Dokkumer Ee te Burdaard.

Strekking van mijn betoog is dat de Gemeentediensten - zoals we die nu al voor het zevende jaar in Stiens organiseren - niet zozeer de toveroplossing is voor het afremmen van de leegloop van de zondagse tweede kerkdiensten, maar dat die Gemeentediensten wel een belangrijke bijdrage leveren aan het besef van gemeenteleden dat de kerkelijke gemeente niet alleen maar iets van die ander is, maar dat die geloofsgemeenschap vooral ook een complete gemeente wordt als ik - en met mij veel andere gemeenteleden - daar zelf een eigen, positieve, actieve bijdrage aan lever.

Zo hebben de gemeenteleden van de twee Stienser PKN-kerken in de afgelopen zes jaren bewezen dat het wel degelijk mogelijk is om een groter aandeel gemeenteleden via de rijke variëteit van allerlei gemeentegroepen binnen en buiten de kerken te interesseren, te motiveren èn te activeren om een persoonlijke bijdrage te leveren aan de verhoging van het gemiddeld aantal kerkgangers en met name aan de vormenrijkdom van allerhande soorten Gemeentediensten: zondagse avondkerkdiensten door, met, voor en in de gemeente. De succesrijke Gemeentediensten van Stiens krijgen zo langzamerhand navolging in andere kerkelijke gemeenten. Het is beslist geen tovermiddel, maar het helpt wel om "meer en beter kerk" te zijn.