De kracht van Artificial Intelligence in wijken en dorpen

Dinsdag 22 september 2026
 

Beamerscherm in de presentatie van Gerard Duursma

Artificial Intelligence foar wyk & doarp

De kracht van Artificial Intelligence (AI ofwel Kunstmatige Intelligentie) in wijken en dorpen kan liggen in het versterken van de lokale leefbaarheid, het slimmer organiseren van voorzieningen en het overbruggen van de kloof tussen beleid en burger. 

Waar kunstmatige intelligentie vaak geassocieerd wordt met grote datacenters en grote organisaties, bewijst de praktijk dat kleinschalige, gerichte toepassingen juist in dorpskernen en stadswijken het verschil kunnen maken.

Door beschikbare data en lokale kennis slim te combineren, helpt AI om gemeenschappen bijvoorbeeld toekomstbestendig te houden. 

AI helpt op lokaal niveau in je dorp

Organisaties zoals de Friese stichting Doarpswurk laten zien dat AI lokale verenigingen kan ondersteunen bij administratieve taken, zoals het automatisch controleren van betalingen of het opstellen van dorpsagenda’s en beleidsplannen, het aanvragen van subsidies en vergunningen, en het maken van presentaties. 

Dit verlaagt de druk op vrijwilligers, en maakt het werk voor die dorpsvrijwilligers gemakkelijker en wellicht ook leuker.

Presentatie van Gerard Duursma

Vanavond organiseert het team Gebiedswerkers van de gemeente Leeuwarden een kennismaking met het nieuwe college van 5 wethouders van de gemeente Leeuwarden.

Als gastspreker daarbij is Gerard Duursma uitgenodigd, die een presentatie verzorgt over ‘De kracht van AI in wijken en dorpen’.

Deze bijeenkomst wordt georganiseerd in het Leeuwarder Kooi Stadion, waarin de deelnemers van deze avondbijeenkomst na afloop van de lezing en de kennismaking met de wethouders ook een rondleiding door het Leeuwarder voetbalstadion krijgen.

Duursma over AI 

Duursma begint met de vertoning van een video waarin zijn digitale avatar het woord doet. Daarna neemt hij de presentatie van zijn digi-Duursma over.

Hij begint te vertellen over zijn eigen historie op het gebied van computer- en internetgebruik, thuis en op school en ook als docent bij de toenmalige NHL.

• De kloof in de mate waarin AI door mensen wordt gebruikt, is tussen die gebruikers extreem groot, en die kloof wordt met de dag groter. Duursma toont ons de verschillen tussen de gebruikersstadia 1 tot en met 4, die van 1. niet gebruiken, via slechts 2. losse vragen stellen, en via 3. structureel samenwerken, naar je 4. werk uiteindelijk anders organiseren.
• Er zijn verschillende AI-modellen, zoals taalmodellen, beeldmodellen, videomodellen, spraakmodellen en multimodale modellen.
• Vroeger namen machines eerst het fysieke werk over, maar in de toekomst en ook nu al neemt de nieuwe technologie de denkkracht over. Zo gaan we over van 1. mechanisering via 2. electrificatie en 3. digitalisering naar het 4. AI-tijdperk.
• Als wij als mensen toegang krijgen tot kennis en denkkracht, verandert ook hoe wij ons werk en onze besluiten organiseren.
• AI is niet meer dan een soort versterker; het maakt namelijk alleen sterker wat er al is (zoals de ideeën, kennis en creativiteit).
• Van de eerste weerstand tegen AI gaan we in de loop van de tijd naar een nieuwe manier van werken, waarbij we onze oude manier moeten (leren) loslaten. Maar als je daar doorheen bent, zie je wat AI heeft en kan, wat wij zelf hebben en kunnen.
• Duursma leeft AI als het ware elke dag. Zijn stem is inmiddels zijn werkinterface. Met zijn podcastmicrofoon geeft hij richting aan AI. 
• AI kan ook altijd met je mee gaan, op straat, via je stem, via je Ray Ban-bril en via je oortjes. 
• We moeten het onderwijs veel menselijker maken, door AI te gebruiken, zo stelt Duursma.

Waar zit alle kennis over wijken en dorpen

Na deze algemene inleiding gaat Duursma verder met zijn verhaal, en nu toegespitst op wat AI kan betekenen voor het vrijwilligerswerk in wijken en dorpen:

• Die kennis zit vaak alleen nog in de hoofden van mensen, soms ook maar in één van al die mensen.
• Die kennis moet uiteindelijk in een AI-laag boven of tussen organisaties komen te zitten, dan heb je namelijk allen toegang tot alle beschikbare kennis en informatie. 
• Een bedrijf werkt op de drie assen van 1. medewerkers, 2. processen en 3. technologie, en voor het eerst komen daar nu digitale medewerkers (de zogenoemde AI-agents) bij. Die digitale medewerkers moet je overigens wel eerst opvoeden. 
• AI gaat je na de nodige voorbereiding uiteindelijk helpen met alle kennis van de wijk of van je dorp. Zo kun je bijvoorbeeld met behulp van AI van een speeltuinidee naar een subsidieaanvraag gaan als je als dorp bijvoorbeeld een speeltuin wilt opknappen.
• De meest geavanceerde AI-notitie app is momenteel al ter grootte van een credicard.
• AI helpt mensen met het voorbereiden, en de mensen wegen daarna dan zelf af en beslissen, want mensen blijven de verantwoordelijkheid dragen.
• We kunnen AI-modellen steeds beter inzetten. AI kon eerst alleen helpen, maar AI verandert straks ook je werkwijze.
• Het moeilijkste bij de transitie van je huidige werkwijze naar de overstap naar AI-gebruik is je eigen manier van denken en werken.
• Het innerlijk kompas van de mens wordt overigens wel steeds belangrijker naarmate we meer met AI gaan werken.
• Automatiseer de routine, en maak dan ruimte voor wat telt, zoals tactisch en strategisch werk, en zorg voor verbinding met jezelf en je omgeving.

In gesprek met spreker, wethouders en rondleiders

Na deze lezing krijgen de genodigden in de volle zaal de gelegenheid om nog enkele vragen aan de spreker te stellen. 

Vervolgens worden de vijf huidige wethouders van het College van B&W van de gemeente Leeuwarden voorgesteld aan de aanwezigen in de zaal, en worden de deelnemers in de zaal in de gelegenheid gesteld om vragen aan deze vijf wethouders te stellen, die zijn vervolgens individueel of één voor één beantwoorden. 

Voordat dit avond-programma wordt afgesloten met een hapje en een drankje, verschijnen vier rondleiders van het Leeuwarder voetbalstadion ten tonele, met Geert van Tuinen in de lead, die ons in vier groepen meenemen door het stadion om ons door het tamelijk nieuwe Kooi Stadion rond te leiden. Zo bezoeken we onder andere een skybox, de perskamer, de tribune, de kleedkamer van de thuisclub en uiteraard buiten ook het grasveld.