Compostelle - Le grand chemin

Maandag 21 september 2026
 

Cover van 'Compostelle - Le grand chemin'

Bloemlezing van Xavier Barral i Altet
Santiago! ... Duizenden pelgrims hebben deze vreugdekreet al geslaakt bij aankomst in het Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela, bij het graf van Sint Jacobus de Meerdere, de nobele apostel die in Jeruzalem stierf, daarna in Carthago werd begraven en die in de 9e eeuw de 'Matamoros' (Morendoder) werd, als het symbool van de Spaanse strijd tegen de Moren. 

In de 12e eeuw beschreef de pelgrimsgids 'Codex Calixtinus' de vier belangrijkste pelgrimsroutes vanuit Frankrijk, die ten finale in Spanje samenkomen en vanaf dat punt de zogenoemde 'Camino Franchés' vormen. 

Hoewel de rustplaatsen zoals vroeger de herbergen en de zogenoemde gasthuizen zijn veranderd en de pelgrimstocht relatief korter en minder gevaarlijk is geworden, zijn de heilige plaatsen onderweg (zoals Tours, Vézelay, Conques, Toulouse, Roncesvalles, León, Jaca, Burgos) en in Santiago de Compostela als het ware een bloemlezing van romaanse kunst.

Zo'n bloemlezing van middeleeuwse kunst - maar dan in boekvorm - is samengesteld door Xavier Barral i Altet (1947), een hoogleraar middeleeuwse kunstgeschiedenis.

Zijn Franstalige boek kreeg als titel: 'Compostelle - Le grand chemin', dat werd gepubliceerd in 1993, en als herdruk verscheen in 2002.

Bloemlezing over pelgrimeren in de Middeleeuwen langs Romaanse kunst

Dit boek biedt een rijk geïllustreerd (kunst)historisch overzicht (zwart-wit en in kleur) van de beroemde pelgrimsroutes naar Santiago de Compostela.

De volgende thema's worden door de Spaanse kunsthistoricus in dit boek beschreven:

• 1. Sint Jacob de Morendoder (Santiago Matamoros of ook Saint Jacques le 'Matamore'; over hoe de heilige Jacobus de Meerdere in de 9e eeuw uitgroeide tot een symbool van de strijd tegen de Moren, en over het leven, de legenden en de wonderen rondom deze apostel-pelgrim, alsmede over de ontdekking van zijn graf in Galicië.
• 2. De middeleeuwse pelgrimages; over de oorsprong van de pelgrimstocht.
• 3. De belangrijkste Franse pelgrimsroutes, als aanlooproute naar Santiago de Compostela: de Via Tolosana (via Toulouse), de Via Lemovicensis (via Vézelay), de Via Turonensis (via Tours) en de Via Podiensis (via Le Puy-en-Velay); en natuurlijk ook de Spaanse hoofdroute van de Camino Franchés, eindigend in Santiago de Compostela. Hierin wordt onder andere geschetst hoe de pelgrimstocht door de eeuwen heen werd ervaren, inclusief de gevaren, de overnachtingen in hospitalen en herbergen, en de spirituele motivatie van de pelgrims.
• 4. De glorie van de Romaanse kunst, waarin de schrijver als Middeleeuwen-specialist van de historische pelgrimsroutes de belangrijkste religieuze bouwwerken en monumenten beschrijft en analyseert.
• 5. De aankomst in Santiago de Compostela, over onder meer de stad, de pleinen, de kerken, de schatten en de rituelen.

Tot slot eindigt dit boek met een overzicht van historische documenten, getuigenissen, een verklarende woordenlijst en bijbehorende (ook bibliografische) bronnen.