Kwetsbaarheid in onderwijs, zorg en pastoraat

Zaterdag 18 april 2026
 

Germa Kamsma-Kunst & Dominicus Kamsma

Twee jubilarissen
Dat Germa Kamsma-Kunst dit jaar 25 jaar pastoraal werker is en dat Dominicus Kamsma dit jaar 40 jaar werkzaam is in het onderwijs gaat dit echtpaar vanmiddag vieren in de Dominicuskerk te Leeuwarden, in het bijzijn van een grote schare familie, (oud) collega's, vrienden, kennissen en anderssoortige relaties.

Durkje en ik wonen deze jubilea-bijeenkomst bij, die zal bestaan uit een symposium, een receptie en een vesperviering, alle drie in de grote kerkzaal van de Dominicuskerk.

Het symposium staat onder de programmaleiding van dochter Anna-Nynke, en heeft als thema: 'Kwetsbaarheid in de zorg, het onderwijs en het pastoraat'.

De volgende vier sprekers komen achtereenvolgens aan het woord, en na twee sprekers gaan we als als deelnemers in kleine groepen kort met elkaar in gesprek over totaal acht gespreksvragen:

Lysbeth Minnema over Kwetsbaarheid in het Pastoraat 

Lysbeth spreekt vanuit het Diaconaat over pastoraat en kwetsbare mensen.

• Daarbij vertelt ze over een man die diep in de problemen was geraakt. Ze ging met de man langs allerlei hulpverleningsloketten. Zijn behoefte aan autonomie en zijn stress stonden een deel van de oplossing in de weg. Al met al kostte het zo'n drie à vier maanden regelwerk, en duurde het nota bene ongeveer vijf jaar voordat deze man een huurhuis kreeg toegewezen.
• Met recht kun je zeggen dat diaconaat iets is van de lange adem.
• De hamvraag die je aan kwetsbare mensen zou kunnen stellen, is de vraag wat de man of vrouw nodig heeft, en wat er voor hem of haar gedaan zou kunnen worden. Wees (ook als diaconaal werker) gastvrij, en sluit dan aan bij wat iemand nodig heeft.
• Het is een kado om bondgenoot van de kwetsbare mens te zijn. 
• In de ontmoeting met de kwetsbare leer je om samen op weg te gaan.

Germa Kamsma-Kunst over Kwetsbaarheid in het Pastoraat 

Germa spreekt vanuit het Pastoraat over de kwetsbaarheid in het pastoraat en van de pastoraal werker.

• Die kwetsbaarheid ligt onder andere in het maken van (welke?) keuzes, en dan ook nog in een krimpende kerk; een kerk die steeds zoekend is, en een kerk die steeds meer divers wordt. Maar, kan die krimpende kerk dat wel aan? 
• Pastoraat is verbonden met het leven van alledag, en is heel veelzijdig en dynamisch.
• Dat van de pastor tegenwoordig zoveel tegelijk wordt gevraagd, maakt het pastoraat en ook de pastor zo kwetsbaar.
• Er zit een grens aan wat mensen kunnen.
• Wat de pastor kwetsbaar maakt, maakt het pastoraat ook kwetsbaar.
• Het gevaar is dat je je als pastor verliest in nog meer activiteiten en nog meer organisatie. We zouden daarentegen moeten luisteren naar de Heer zelf.
• Zoek en vind een nieuwe toekomst.
• Bijbelse taal wordt momenteel niet altijd goed begrepen.
• Uit kwetsbaarheid kan ook een kracht zichtbaar worden, namelijk: de kracht van Gods boodschap.

Henk Willemsen over Kwetsbaarheid in de Zorg 

Henk spreekt vanuit het Onderwijs over kwetsbaarheid en passende zorg.

• De casus waar Henk over spreekt gaat over een vrouw in de Groninger aardbevingsregio. Elke brief die ze krijgt, voelt als een doolhof. Ze wordt er moedeloos van.
• Niemand overziet meer het geheel.
• Zorg zit gevangen in protocollen. 
• Zorg = Herstel, namelijk: fysiek, qua waardigheid, vrijheid en autonomie.
• Brede welvaart en zorg & welzijn staan onder druk.
• Compassie is het zien van de ander, en daar dan iets mee doen.
• We leiden studenten niet op naar de beperking, maar naar de betekenis van een vol leven. En dat doen we met inachtneming van het volgende:

1. Zie de mens achter elk dossier;

2. Werk interprofessioneel samen;

3. Durf creatief te zijn als het systeem tekortschiet;

4. Signaleer waar het systeem faalt;

5. Betrek cliënten in hun eigen herstel met de vraag: 'Wat hebt u nodig om weer grip te krijgen?'

• Zorg gaat over menselijkheid, en die begint bij ons.

Dominicus Kamsma over Kwetsbaarheid in het Onderwijs 

Dominicus spreekt vanuit het Onderwijs over kwetsbaarheid in het onderwijs.

• Talent mag niet worden begrensd door afkomst.
• Het is belangrijk dat er mensen zijn die je 'aan' zetten.
• Beleid kan deuren openen, maar mensen leiden je naar binnen, en mensen geven je hoop en vertrouwen.
• Prestatiedruk heeft een prijs.
• Onderwijs moet werken aan persoonsvorming en samenwerking.
• Vertrouwen geven, vraagt moed, en levert veel op.
• Leiderschap betekent: aanwezig zijn en vertrouwen geven.
• De leider moet ook de goed functionerende collega waarderen.
• Vraag eerst: Wat helpt echt?
• Moed (hier: ruimte geven) blijft moeilijk.
• Creëer momenten dat je als gemeenschap je successen viert.
• Onderwijs kan mensen uit hun zware (moeilijke) positie halen.