zaterdag 15 april 2017

Kennis Maken Dag van NHL & Stenden in Groningen

Vrijdag 7 april 2017
De beide voorzitters van de Colleges van Bestuur tijdens de Kennis Maken Dag





















Wereldwijze innovatie voor NHL Stenden
Al vele jaren organiseert Stenden Hogeschool een zogenoemde Samenscholingsdag. Met het oog op de beoogde fusie tussen NHL Hogeschool en Stenden Hogeschool wordt deze dag inmiddels voor medewerkers van beide hogescholen georganiseerd en is de naam veranderd in 'Kennis Maken Dag'.
Vanuit alle hogeschoolvestigingen rijden we vanmorgen met bussen naar Martini Plaza in Groningen, waar vandaag een gevarieerd programma wordt aangeboden.
Het thema van vandaag is: 'Wereldwijze innovatie'.
We komen vandaag met zo'n 800 collega's bijeen om te luisteren naar sprekers, om deel te nemen aan een workshop en om tijdens de overige activiteiten elkaar nog beter te leren kennen en elkaar te inspireren als collega's van beide hogescholen.

Bestuurstafel
Om 10:00 uur begint de Kennis Maken Dag in de grote theaterzaal van Martini Plaza.
De beide voorzitters van de twee colleges van bestuur van beide hogescholen worden uitgenodigd op het podium, waar Leendert Klaassen en Willem Smink met de drie presentatoren van vandaag in gesprek gaan over onder andere de fusievoorbereidingen.
Willem Smink: "We gaan de beste hogeschool van het noorden worden."
Vanuit de zaal wordt gevraagd of de nieuwe bestuursvoorzitter wellicht een vrouw is? Antwoord: Ja, de Raad van Toezicht is daar op gericht. We gaan eerst samen aan het werk met de tijdelijke hogeschoolnaam 'NHL Stenden', en als de nieuwe hogeschool vorm en kleur heeft gekregen, zal de nieuwe hogeschool haar nieuwe naam krijgen.
Op de vraag waar Stenden haar volgende buitenlandse sites wil openen, noemt Leendert Klaassen: "China en Latijns-Amerika" als beoogde optie. We kijken naar een filmpje van Stenden over de interculturele ervaring die studenten en medewerkers binnen en buiten Stenden opdoen.
Daarna passeren in het plenaire ochtendprogramma enkele sprekers de revue:

Milan van der Meulen
Duurzaamheid & klimaatverandering
Eerste spreker is een oud-student van onze hogeschool, Milan van der Meulen, die ons als visiegeoriënteerd ondernemer gaat inspireren als Climate Reality Leader.
Milan van der Meulen:

  • "Het is de politieke wil die essentieel is."
  • "Onderwijs kan de verbindende schakel zijn tussen de oude en de jonge generatie, om de actuele situatie met visie te veranderen."

Rianne Valkenburg
Smart lighting & smart cities
Tweede spreekster is Rianne Valkenburg, oprichter en value producer van LightHouse/expertise in smart lighting & smart cities.
Rianne Valkenburg:

  • "Als we smart cities vol hangen met sensoren en die koppelen aan het internet, dan kunnen we er meer mee doen qua leefbaarheid."
  • "We moeten ons meer pro-actief opstellen om mee te denken welke kant we opgaan."

Ben Vloon
Customer Experience Design
Derde spreker is Ben Vloon, ook gastdocent bij NHL en bij Stenden, vandaag sprekend over spraakmakende klantervaring, waarbij hij - gebaseerd op Customer Experience Design - onderscheidende klantervaringen wil vertalen vanuit het klantperspectief.
Ben Vloon:

  • "Beloven is beleven".
  • "Geen angst, NHL Stenden, Succes!"

Koude douche in plaats van hartverwarmende gastvrijheid
Vierde spreker is Luc van Bussel, auteur van een boek over gastgevers in geluk, die al bij aanvang van zijn toespraak met zijn uitspraak van 'Als het geloof in de samenleving weg zou zijn, hadden we het grootste probleem van de wereld wel opgelost', mijns inziens zo onverantwoord en onnodig kwetsend is voor zijn publiek van vandaag, dat voor een groot deel afkomstig is uit een van origine christelijke hogeschool, en voor wie religie en geloof een essentieel deel van hun (samen)leven en (samen)werken is, dat ik me als toeschouwer in de zaal direct al afvraag waarom deze spreker met een zo denigrerende opmerking jegens gelovigen nog geloofwaardig kan spreken over hospitality in een digitale samenleving, waarvan je als gast toch een hartverwarmende gastvrijheid hoopt te ervaren.

Boswachter Arjan Postma met zijn hond op het podium
Stuur die gekke mier niet weg
Maar gelukkig komt daarna als wel inspirerende spreker boswachter Arjan Postma het podium op, en niet alleen, maar gezellig vergezeld door zijn hondje.
Postma houdt in zijn betoog rekening met het functioneren van medewerkers op de werkvloer, daarbij uitgaande van biologische regels in de natuur.
Aan de hand van hoe mieren zich organiseren, waarschuwt hij ons om vooral die ene gekke mier niet weg te sturen. Managers moeten trendsetter zijn.
Vrouwen in de overgang zijn slijtagegevoelig, zo vertelt hij, maar als ze eenmaal die transitiefase door zijn, moet je ze vooral wel in directie en management inzetten.
En voor het reorganiseren in het kader van onze beoogde fusie waarschuwt hij aan de hand van een boom met zijn takken, dat je vooral moet weten waar je precies moet zagen als je een tak van de boom wilt verwijderen.
En ondertussen loopt zijn hondje vrolijk rond over het hele podium, ondewijl af en toe op de rand van de bühne ver de zaal in turend. Beiden hebben goed contact met de zaal, en welverdiende aandacht.

Fotografie-workshop
Workshops
Na de lunch wordt doorgestart met een plenaire Energizer. Van al die honderden collega's wordt onder andere één grote groepsfoto gemaakt.
Daarna gaan we in workshops uiteen, met items zoals: Film, Fotografie, Muziek, Storytelling, Filosofie. Theater, Dans en Beeldende kunst.
Twee uren lang zijn we in grote en kleine subgroepen aan het werk om met zijn honderden een bijdrage te leveren aan het Showtime-programma dat aan het eind van de middag op het programma staat.
Van 16:30-18:00 uur gaan alle workshop-groepen iets van hun resultaten presenteren op het podium in de grote theaterzaal.

Improvisatie bij een Still
Podiumsuccessen
Dat wordt een podiumsucces voor velen, want in die anderhalf uur passeert een groot aantal podiumkunsten met een hoog entertainment-gehalte.
We luisteren naar een koor dat samen met een band optreedt, We luisteren naar de resultaten van de filosofie-workshop, en kijken naar een dansvoorstelling in meerdere delen. Enkele fotografen zetten ons allen in de zaal collectief flitsend op de foto, en andere collega's schromen niet om met enkele korte sketches improvisatietheater te presenteren. En we genieten ook nog van een tweede hogeschoolband, waarbij enkele muzikanten ook nog een vocale en een instrumentele solo vertolken.
De toeschouwers in de zaal blijven enthousiast, en bedanken alle optredens met een hartelijk applaus.
Aan het eind van de show komt ook nog een comedian voorbij met onder andere enkele bespiegelingen op deze dag.
Na deze show sluit collegelid Klaas-Wybo van der Hoek met dank aan allen het plenaire programma af, en is er in de hal van Martini Plaza volop tijd en ruimte om nog met elkaar na te praten en te genieten van het als voortreffelijk ervaren avondeten, alvorens de bussen rond 20:30 uur weer huiswaarts keren, terug naar de locaties vanwaar de collega's vanmorgen zijn gekomen.

Elk optreden een succes, met daverend applaus als dank



Proefvisitatie van Logistiek en Economie in Emmen

Donderdag 6 april 2017
Debriefing-sessie tijdens de proefvisitatie op het Emmtec-terrein van Emmen















Zelfevaluatie
Zoals alle opleidingen van Stenden Hogeschool laten ook het Associate degree-programma en de HBO-bachelor-opleiding Logistiek en Economie zich (dit kalenderjaar) keuren door een onafhankelijk visitatiepanel van gezaghebbende experts, teneinde voor de komende jaren het kwaliteitskeurmerk van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) te verdienen.
Voordat het zover is, schreven de vertegenwoordigers van deze twee aan elkaar verwante opleidingstrajecten een zogenoemde 'Kritische Reflectie', waarin ze een zelfevaluatie beschrijven op grond van de vier standaarden, die gelden voor de opleidingsaccreditatie van de NVAO.

Proefvisitatie
Nu dit zelfevaluatierapport met alle onderliggende documentatie inmiddels in vergevorderd stadium is, gaan we binnen Stenden verifiëren of alle beschikbare gegevens volstaan om de officiële visitatie van de beide onderwijsprogramma's plaats te laten vinden. Daartoe organiseren we dan altijd een zogenoemde proefvisitatie, die je kunt beschouwen als een soort generale repetitie, in de vorm zoals we die ook hanteren bij de visitatie die enkele maanden later plaatsvindt.

Logistiek en Economie
Vanmorgen beginnen we in onze Stenden Hogeschoolvestiging in Emmen met deze proefvisitatie. Eerst wordt een proefvisitatiepanel door het managementteam van Logistiek en Economie ontvangen. Voorafgaand aan de proefvisitatie verzorg ik een briefing voor dit audit team, dat uit medewerkers en een student van Stenden Hogeschool bestaat, aangevuld met een werkveldadviesraadslid van deze opleidingen.
Na mijn briefing gaat het proefvisitatieteam de in de proefvisitatiekamer gedeponeerde opleidingsdocumenten bestuderen, zulks ter voorbereiding op de panelgesprekken die later vandaag zullen gaan plaatsvinden.

Showcase extern en intern
Om 10.45 uur vertrekken we naar het Emmtec Industry & Businesspark van Emmen, waar de studenten van deze twee opleidingen tijdens een praktijkdeel van hun studie werkend leren.
Studenten en docenten verzorgen hier voor het proefvisitatiepanel een presentatie over Green Logistic en over over Supply Chain Innovation Change, gevolgd door een rondleiding over het deel van het Emmtec-terrein waar onze studenten een deel van hun studie doorbrengen.
Alle auditgesprekken worden door ons per groep voorbereid in een briefing-sessie, waarna het panelgesprek plaatsvindt, dat tenslotte wordt afgesloten met een korte terugkoppeling tijdens een debriefing-sessie.
Nadat we weer zijn teruggekeerd naar ons hogeschoolgebouw, verzorgen enkele vertegenwoordigers van de opleiding een interne rondleiding langs het Ecomlab, bij IStudy en bij Kennispoort.

Gesprekken om te beoordelen en door te ontwikkelen
Daarna vinden er diverse panelgesprekken plaats, zoals met Docenten / Assessoren / Curriculumcommissie, met de Examencommissie / Opleidingscommissie / Werkveldadviesraad, en met de leden van het Managementteam.
Alle verkregen informatie wordt dan door het proefvisitatiepanel geanalyseerd en beoordeeld, waarna het managementteam eerst een spiegel voor wordt gehouden van de resultaten van deze audit, waarna het proefvisitatiepanel aan het eind van de middag een terugkoppeling geeft aan alle betrokkenen van deze proefvisitatie, waarin het auditteam haar auditbevindingen van vandaag terugkoppelt.
Deze plenaire sessie wordt tenslotte nog gevolgd door een zogenoemd ontwikkelgesprek, waarin het proefvisitatiepanel met een representatieve vertegenwoordiging van de opleiding en hogeschool nog in gesprek gaat over de items waarop deze beide programma's zich in de komende jaren verder zouden kunnen doorontwikkelen. Tegen 20.00 uur wordt deze geslaagde proefvisitatiedag afgesloten.

zondag 2 april 2017

Offering

Zondag 2 april 2017
Themadienst Offering op de 5e Passiezondag in Stiens
























Evangelisatiezondag
Op deze vijfde Passiezondag in de Veertigdagentijd richting Paasfeest organiseert onze Evangelisatie- en Zendingscommissie vanmorgen een Evangelisatiedienst in De Hege Stins te Stiens. Daartoe hebben de commissieleden Gospelkoor 'The Young Christian Singer' uitgenodigd, om ons als gemeente tijdens de ochtendkerkdienst te verrassen met haar themadienst 'Offering'.
Dit populaire gospelkoor is al sinds 1977 actief. Het koor bestaat uit ongeveer 30 zangers en zangeressen en wordt begeleid door een ervaren band van vijf muzikanten. Het koor en de band staan onder bezielende leiding van dirigent Wilco Kloosterman uit Leeuwarden.

Offering
Velen van ons houden er wel van om bediend en gediend te worden. Bij Jezus - Gods eigen Zoon - ligt dat wat anders. Hij is mens geworden en naar ons toe gekomen; niet om gediend te worden, maar om Zelf te dienen. Hij heeft daarbij zelfs Zijn eigen leven gegeven. Hij is gestorven, opdat wij mogen leven. Jezus vraagt ons nu in dankbaarheid te leven, en onszelf niet belangrijker te vinden dan onze naaste.
Vanuit het dienen en de opoffering mogen wij als bevrijde mensen leven, na de opstanding, die wij tijdens het aanstaande Paasfeest vieren. Bovendien kleurt dat 'dienen' het leven van mensen. Jij bent van betekenis en waarde voor jezelf, maar óók voor de ander. Hiermee krijgt je eigen leven meer glans, inhoud en vooral kleur. Deze boodschap geeft dit gospelkoor graag aan ons door via deze themadienst vanmorgen. Het wordt een prachtige kerkdienst, met (samen)zang, muziek, beeldmateriaal, schriftlezingen en een korte meditatie.

Dirigent Wilco Kloosterman begeleidt het gospelkoor met de fluit
Kan het nog mooier?
De Evangelisatie- en Zendingscommissie opent om 9.30 uur deze themadienst, en met de retorische vraag "Jezus die voor ons gestorven is, kan het mooier?" zitten we direct al in de tijd van lijden & sterven, en in het thema van deze dienst.
Dat velen deze bijzondere aanloop naar het Paasfeest mee willen vieren, blijkt wel duidelijk uit de grote opkomst, want de kerkzaal zit helemaal vol, en zelfs het podium van de bijzaal is opengesteld, om daar de laatst binnengekomen kerkgangers ook nog een ereplaats te gunnen met goed zicht op het gospelkoor.
Het gospelkoor verzorgt de hele themadienst, en koorlid Jan de Vries opent met woorden van welkom en gebed. Daarop volgt een lied van het gospelkoor, waarbij dirigent Kloosterman de koorzang inkleurt met tegenspel op fluit.

Toon je liefde en dien de ander
Na de eerste bijbellezing uit het boek Zacharia zingt het koot haar 'Hosanna'. De zware drumslagen leggen een stevig fundament onder de zangstemmen en het expressieve karakter neemt toe als even later de veel meer sprankelende klanken van het keyboard het geheel completeren. En aan het eind van het lied - als alle registers van koor en band open gaan - zwelt de muziek aan en springt ook de tekst eruit, met de opzwepende songtekst: "Glory to the King, in the name of the Lord".
Volgend op de bijbellezing uit het Johannes-evangelie kijken we naar een filmfragment over de Voetwassing en over het Laatste Avondmaal van Jezus: "Do this in memory to Me". 
We zingen daarop samen:
"Dit is wat Ik wil dat jullie doen,
dit is hoe Mijn kerk behoort te zijn: ... 
Toon mijn liefde, aan de ander.
dien de ander, zo heb Ik ook jou liefgehad".


Zegenkroon
He's alive, now I'm alive
Nadat we hebben geluisterd naar de bijbellezing uit het evangelie van Marcus zingen we het lied 'Hij kwam bij ons, heel gewoon".
Daarop volgt de uitbeelding van de geestelijke strijd die Jezus met Zijn lijden en sterven voor ogen voert in de Hof van Getsemané, aan de voet van de Olijfberg.
Sterk verhalend is daarna de song 'Any other way', met daarin de solo's met de indrukwekkende uitroepen van de jonge man, van Jezus, die met zijn luidkeelse "Father" keer op keer in doodsangst Zijn Vader in de hemel aanroept.
Wij beantwoorden dat in samenzang met Johann Sebastian Bach zijn "O hoofd zo vol van wonden".
Dan zingt het gospelkoor met een solopartij "The carrying of the cross" en kijken we naar beelden van het moment waarop Maria Magdalena bij het lege graf van Jezus arriveert, waarop van koorzijde vol power het lied "He's alive" klinkt; zo triomfantelijk gebracht met ook zo heel overtuigend de woorden van "He's alive, now I'm alive".
Dit lied wordt even later bekroond met de song "Zegenkroon".

Vijf voor twaalf, de hoogste tijd












Overgave en dienstbaarheid als betekenis van het kruis
Eerder in deze viering werden de kinderen van de Kindernevendienst al voor naar het liturgisch centrum geroepen, om daar - zoals elke zondag in de Veertigdagentijd - even stil te staan bij ons Paasproject. Ze kunnen daarna nog volop genieten van de presentatie van The Young Christian Singers, en als het moment van de verkondiging daar is, gaan zij samen even naar de kindernevendienst.
Overdenking van koorlid Jan de Vries
De overdenking wordt verzorgd door koorlid, mijn neef Jan de Vries. In duidelijke bewoordingen vertelt Jan over het thema van deze dienst, over 'Offering', over 'Overgave & Dienstbaarheid' als de 'Betekenis van het Kruis'.
Jan:
"Je moet de minste willen zijn, om de grootste te worden". 
en
"Een 'JA' tegen Hem brengt een ommekeer in je leven"

En om ook te visualiseren wat het voor jezelf en voor je medemens betekent dat je je vol overgave dienstbaar opstelt, toont het gospelkoor als afsluiting van deze boodschap het korte World Servants-filmpje, met als thema 'Dienen kleurt levens'., over hoe je op heel eenvoudige wijze elke dag weer het positieve verschil kunt maken in je leven, door de ander te dienen.

Zijn voorbeeld roept om te dienen
Daarna zingt het koor "I will rise", eindigend met een volle, krachtige ontlading.
Een stem klinkt: "Waardig is het Lam".
Tijdens de inzameling van de gaven zingt Gospelkoor The Young Christian Singers het lied "Every Praise".
Na het dankgebed, verzorgd door Jan de Vries, zingen we als gemeente en gospelkoor samen nog eens, maar nu als slotlied "Hij kwam bij ons".
We genieten al ruim anderhalf uur van deze mooie themadienst, en juist als je het gevoel krijgt dat het nog wel even langer had mogen duren, maar dat met de slotwoorden van dirigent Wilco Kloosterman het einde van deze dienst lijkt aangebroken, komt er toch ook nog een indrukwekkende afsluiting van het gospelkoor. Ze wandelen door de gangpaden naar de uitgang, en juist op het moment dat de kerkgangers hen zullen volgen, blijven ze staan, draaien zich om en zingen a capella tussen ons en achter ons hun 'Hosanna". Ademloos luisteren en kijken de kerkgangers naar de nu eens stevige en dan weer gevoelige klanken en luisterrijke woorden, die als het ware de rode loper uitleggen naar het komende Paasfeest.
Hosanna voor wie lijdt, sterft aan het kruis, opstaat uit de dood, en ... leeft!

zaterdag 25 maart 2017

Vrienden en vriendinnen van Dekema State over het Jabikspaad

Zaterdag 25 maart 2017 
Tijdens de film-presentatie over het Jabikspaad in Dekema State te Jelsum















Gastvrijheid van Vrienden en Vriendinnen

Het bestuur van de 'Vereniging van Vrienden en Vriendinnen van Dekema State' heeft ons uitgenodigd om vanmiddag na het zakelijke gedeelte van haar jaarvergadering in Dekema State te Jelsum een lezing te verzorgen over het Jabikspaad. Aan Durkje en mij is gevraagd om te vertellen over onze ervaringen als pelgrims, over de geschiedenis van de pelgrimstocht in het algemeen en van het Jabikspaad in het bijzonder, en om ook te vertellen over wat zo'n pelgrimstocht naar Santiago de Compostela voor de pelgrims betekent, en waarom mensen zo'n pelgrimage ondernemen. Omdat Dekema State ook aan de route ligt van het Fries-Overijsselse pelgrimspad en officieel stempelpost is van het Jabikspaad is ons gevraagd om ook toe te lichten wat deze bijzondere functie van Dekema State voor de vrijwilligers van Dekema State betekent ingeval zij te maken krijgen met pelgrims die het landgoed van Dekema State bezoeken en passeren.
Durkje en ik hebben al meerdere lezingen verzorgd over algemene en specifieke aspecten van het pelgrimeren, en dit was weer zo'n uitdagende uitnodiging om onze pelgrimservaringen toe te passen als maatwerk op de bijdrage die ook Dekema State levert aan het Jabikspaad in het bijzonder en aan de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela in het algemeen.

Onze aankomst bij Dekema State in Jelsum
Pelgrims bezoeken Dekema State
De deur van rijk versierde grote kamer van Dekema State is gesloten als wij in wandeltenue met onze pelgrimsattributen de vergaderzaal binnengaan. We zijn zomaar twee pelgrims die voor de aanwezige vrijwilligers onverwacht de mooie state binnenwandelen op zoek naar iemand die het pelgrimsstempel van Dekema State in onze pelgrimspaspoorten kan plaatsen. We vragen in het Fries en in het Bildts of het wellicht ook een goed idee is dat we de aanwezigen in de kamer eerst iets vertellen over en iets laten zien van het pelgrimspad. Dat aanbod wordt dankbaar aanvaard, dus onze zware rugzakken gaan af en de warme jas uit, en aan de hand van een beamerpresentatie begint ons verhaal van de pelgrim op het Jabikspaad.

Sant iago de Compo stella
Durkje legt eerst uit over wie deze pelgrimage draait, namelijk over Sint Jabik, ofwel Sint Jacob ofwel Jezus' apostel Jacobus. Daarmee wordt duidelijk wat 'Sant-iago de Campus-stella' betekent. Santiago Matamoros laten we achterwege, maar zijn visualisaties onderweg als apostel en/of als pelgrim tonen we wel. Daarop vertelt Durkje het een en ander over oorspronkelijke en eigentijdse motieven om deze meer dan drieduizend kilometer lange pelgrimage te ondernemen.
Daarna richt ik de aandacht op het ruimt 150 kilometer lange Jabikspaad van het Friese Sint- Jacobiparochie via twee routevarianten naar het Overijsselse Hasselt. We beginnen bij Karel de Grote en vertellen over de pioniers van het eerste uur van het Jabikspaad.

Symbolen en rituelen voor de pelgrim
Vervolgens neemt Durkje het van mij over, om iets te vertellen over de symbolen en de rituelen op de pelgrimsroute. Allerhande items zoals de wulk, de Jacobsschelp, de stempelposten, de pelgrimspaspoorten en de pelgrimsoorkondes passeren de rubriek.
Ik laat de stempelkaart van het Jabikspaad zien, en vertel over de betekenis van enkele heraldische zegels en stempels van het Jabikspaad, waaronder die van de stempelposten van Dekema State in Jelsum en bij het pelgrimsmonument de 'Jirnsumer Moeting' te Jirnsum. Ik vertel wat de behoeften en wensen van pelgrims onderweg veelal zijn, en licht toe hoe de vrijwilligers van Dekema State daar op aangename wijze aan tegemoet kunnen komen.
Buen Camino
Ondertussen laten we het een en ander zien aan meegenomen pelgrimsattributen, veelzeggende foto's die we al pelgrimerend onderweg hebben gemaakt, en genieten de aanwezigen van de korte filmpjes over het pelgrimspad die we eveneens vertonen.
Ondertussen beantwoorden we vragen uit de zaal en werken naar een afronding van onze presentatie toe, want de tijd vliegt om, en het ons toegemeten uur is bijna om. Tijdens mijn afsluiting maakt Durkje zich al weer klaar om onze dagmars voort te zetten: de jas aan, de rugzak weer op, en onze gastheren en gastdames bedankend voor hun vriendelijke ontvangst.
Dank voor uw gastvrijheid en voor de getoonde belangstelling, fijn om hier even een tijdje te gast te zijn in stempelpost en pleisterplaats Dekema State, maar ja, wij moeten alsmaar verder naar en op de 'buen' Camino.
Ultreia!

donderdag 23 maart 2017

Ultreia @ Feinsum @ dag 37

Donderdag 23 maart 2017

Ultreia @ Feinsum @ dag 37

De ontwikkeling van het landschap langs de camino

Woensdag 22 maart 2017
Niek Hazendonk

Pelgrimeren, natuur en landschap, toen en nu
Op pelgrimstocht gaan, betekent je vertrouwde omgeving verlaten. Je huis en familie, je werk en vrienden, de straat en de buurt waarin je woont. Je laat het los, laat het achter je.
Je komt dan in een nieuwe omgeving – niet in één, maar in meerdere entourages. Daar ontmoet je dan andere mensen, je maakt kennis met andere gewoontes, je komt in een ander taalgebied en je ziet andere bouwstijlen en wandelt door onbekende landschappen. Daar ervaar je de natuur (weer opnieuw).

Hierover nadenken, roept enkele vragen op, zoals:

  • Dat wandelen door natuur en landschap, wat doet dat met je als pelgrim?
  • Ervaar je het landschap dan ook? Maak je er deel van uit, of is het voor jou slechts een decor?
  • Is de natuur meer dan een stoffig pad, meer dan zon, weer en wind?

In een vijftal lezingen gaan gerenommeerde sprekers in op de betekenis van natuur en landschap voor de pelgrim, vroeger en nu. In dit voorjaar van 2017 organiseert de Werkgroep Geschiedenis en Cultuur van ons Nederlands Genootschap van Sint Jacob opnieuw een cyclus van vijf lezingen, dit jaar met het thema: 'Pelgrimeren, natuur en landschap, toen en nu'.
Met deze lezingenserie - in het Institutio Cervantes te Utrecht - willen de werkgroepleden je bewust laten worden van wat natuur en landschap met je (kan) doen.


Herman Holtmaat
Lezing 5 – De ontwikkeling van het landschap langs de camino
Deze laatste van de serie van vijf avonden wordt geopend door Herman Holtmaat. Hij introduceert het onderwerp van vanavond en ook onze avondspreker. Dat is Niek Hazendonk, landschapsarchitect en Spanje-kenner. In 1983 liep Niek als jonge student landschapsarchitectuur vanuit het Franse Saint-Jean-Pied-de-Port de Camino Franchés naar Santiago de Compostela, zo vertelt Herman Holtmaat.
Niek Hazendonk zal vanavond vertellen over de authenticiteit van de camino, zoals hij die in 1983 ervoer. Aan de hand van oude en nieuwe foto’s gaat Hazendonk in op de verschillen tussen toen en nu. Hij staat daarbij ook stil bij de landschapsontwikkeling, bijvoorbeeld hoe natuur en landschap zijn veranderd door de verstedelijking en door de ontwikkelingen in de landbouw.
Vanuit zijn kennis van dit deel van Spanje, en vanuit zijn beroep als landschapsarchitect, laat Niek zien dat onder die authenticiteit van begin jaren tachtig een nog oudere werkelijkheid schuil gaat, en dat de huidige camino en haar omgeving allesbehalve nog een authentiek middeleeuws landschap blijkt te zijn.

Lichamelijkheid en zintuiglijkheid van het landschap
Niek Hazendonk vertelt dat het bij ‘landschap’ ook altijd gaat ook over lichamelijkheid en zintuiglijkheid.
Hazendonk liep met twee studievrienden de Camino Franchés naar Santiago de Compostela. En vanavond neemt hij ons mee door de tijd (voor 1983, in 1983, na 1983) en door de ruimte van de regio’s waar de camino doorheen loopt. Niek spreekt in eerste instantie over zijn eigen ervaringen van de 80-er jaren, en beschouwt het vervolgens vanuit de huidige tijd en ruimte.
Wat is er dan in die tijd vooral veranderd? Niek noemt enkele verschillen:
Tegenwoordig is er oneindig veel info over de camino, bijvoorbeeld 24/7 op internet. In 1983 moesten ze nog volstaan met enkele stenciltjes met daarop een eenvoudige routebeschrijving, die ze vooraf dan ook nog uit Gent moesten halen.
Er is iets aan het veranderen aan de zintuiglijkheid. Onderweg ging het om eten en drinken, ook van de natuur. Je zag de natuur en de cultuur heel puur. Je zag veel aardekleuren, veel groen en veel hemel, en heel veel licht, en donker was ook echt donker. En altijd maar weer die hitte en ook het genot van de schaduw.  Hazendonk: “Ik was hier voor het eerst bang voor onweer. En onderweg anderen ontmoeten, horen van elkaars verhalen, lezen van teksten uit de Bijbel, over filosofie en over Franciscus van Assisi.” Het moeilijkste van dit alles was te kunnen begrijpen wat je zelf ruikt, proeft en voelt; heel zintuiglijk dus. In die tijd waren er bijna geen gele camino-pijlen, dus het werd vooral ook spoorzoeken en dwalen èn verdwalen. Ze waren bezig met een overlevingstocht en met overleven. Noem het maar een soort grand tour voor pubers. Het was dus een ware belevingstocht; een diepe(re) duik in persoonlijke spiritualiteit en religie.

Anno 1983
Ze liepen op een route met zeer beperkte bewegwijzering, in een tijd van brieven, van poste restante en al wel gebruik makend van een vaste telefoon. Het was toen nog een eenzame pelgrimsroute. Zo’n 200 pelgrims per jaar werden er toen geteld, dus je had slechts sporadisch een ontmoeting met een medepelgrim, maar daarentegen meer met Spaanse mensen die langs de route woonden. Er was toen nog een zeer beperkte overnachtingsinfrastructuur voor pelgrims, maar ze ervoeren wel een grote gastvrijheid van gewone mensen, van particulieren langs de route.

Infrastructuur
Tegenwoordig is de infrastructuur veel uitgebreider met al die vrijwilligers en beroepskrachten. Indertijd ontbrak nog op veel plaatsen de bestrating, daar waar die nu wel aanwezig is, hier en daar soms ook al in de vorm van snelwegen.
Er is veel in het landschap veranderd. Veel was in 1983 nog ouderwets en onaangetast. Er is in de loop van de tijd heel veel veranderd, ook door ruilverkaveling, maar minder overigens in Galicië.
Er waren in 1983 al wel kolonialisatiedorpen en stuwmeren, waardoor toen al de veranderingen in het oorspronkelijke landschap kwamen. Sommige dorpen waren al aan het verdwijnen. Toen stond er veel tarwe, waren er volop olijven en wijndruiven, terwijl er tegenwoordig meer gerst is, onder andere ook om het vee te voeren. Er zijn nu ook minder bonen en kikkererwten. Daarentegen is er nu meer maïs en zijn er meer velden met zonnebloemen. Er stonden – nog vóór de toetreding tot de EEG – veel silo’s, waarin het graan werd opgeslagen voor de komende maanden. Het nationale netwerk van de graansilo’s en ook de kerken waren vooral de bakens in het open landschap. Verdwenen zijn de ossen, de dorsvloeren en het dorsen in alle dorpen.
De constructie van huizen veranderde, en er werden sindsdien veel pijnbomen en eucalyptussen aangeplant. De beweiding door schapen - onder hoede van herders – verdween. Het landschap werd voller, met groen. Er kwamen brede wegen, windmolens en hoogspanningsleidingen.
De ruilverkaveling komt nu pas in Galicië goed op gang. Een ruilverkavelingskleurenpatroon laat dat goed zien. In Galicië zie je nu de kleinschalige gronden veranderen in grootschalige akkers. Eigenlijk loop je op de camino door een intensief cultuurlandschap. Het lijkt vanwege het extensief gebruik misschien wel natuur, maar dat is het eigenlijk niet meer. Door het beheer verandert de kwaliteit van het landschap.

Hazendonk over zijn camino:
“Het moeilijkste is wat het gemakkelijkste lijkt;
het was bijna een religieuze ervaring.”

Niets is wat het lijkt te zijn
Na de pauze gaat Niek Hazendonk door met het vertellen wat hij onderweg al pelgrimerend heeft geleerd, door wat hij daar en toen heeft gezien en ervaren. Hij gaat in op het feit dat een landschap veel lagen heeft.
Aan de hand van een foto van een schaal Paella laat hij zien dat dingen anders zijn dan je denkt. De getoonde Spaanse paella lijkt origineel Spaans, maar feitelijk is deze (Spaanse vlag-kleurige) rood-gele paella een toeristisch concept, gebaseerd op de heel anders ogende originele Spaanse paella.

Santiago en het Franquisme
Hazendonk vertelt over de middeleeuwse kruistochten, over de katholieke koningen, de Reconquista, over Franco en het Franquisme, en over de burgeroorlog als een soort nieuwe kruistocht. Santiago en de Camino worden symbolen voor het nationalisme van Franco en van het nationaal katholicisme. Kortom, in de tijd die ligt vóór de aanvang van de democratie in Spanje (in de 80-er jaren). De dictatoriale jaren van Franco waren voor de bevolking jaren van isolement en honger.

Santiago als politiek instrument
Vanuit het nationaal katholicisme ontstaat de nationale identiteit.  Dan komt de oecumene in beeld, en de Europese, internationale gerichtheid, samenvallend met de economisering door het toerisme. Vanaf de 50-er jaren wordt men in Spanje opener naar de wereld.
Het is de periode van de herontdekking, met al die beroemd geworden personen die daarbij horen, zoals Manuel Fraga, die minister en president van Galicië was. Deze herontdekking van het oude Spanje, en de restauratie ervan, mag je ook beschouwen als een politiek instrument.
De archeoloog, de kardinaal en de architect werkten samen aan het herstel van de camino-cultuur. Er werd aandacht gegeven aan de heilige jaren, er werden opgravingen gedaan, met bijvoorbeeld als inzet dat men in de kerken weer het oude Romaanse beeld wilde laten zien.

Vier focuspunten
Dan volgen de vier focuspunten waarmee de Spanjaarden de Camino Franchés veel aandacht wilde geven. Dat waren:

  • 1. Santiago de Compostela, inclusief Monte de Gozo, als het eindpunt en het doel. 
  • 2. Portomarin, als kruising van twee ideologische mega-politieke projecten: het grote Camino- en Santiago-plan èn het watermanagementplan met stuwmeren. Het hele oude dorp Portomarin is verlaten en de bevolking is verplaatst naar de nieuwe stad, die deels is opgebouwd van elementen van de oude stad, maar nu hoger op de helling gelegen. Het oude dorp maakte plaats voor een stuwmeer. Enkele kernstukken van het oorspronkelijke dorp, zoals bijvoorbeeld de kerk, zijn afgebroken en hogerop herbouwd in het nieuwe dorp.
  • 3. El Cebrero als de toegang tot Galicië
  • 4. Roncesvalles, waar de Reconquista begon, en de strijd tegen de Moren.

Restauratie
Spanje geeft aandacht aan streekontwikkeling, met onder andere restauratie van alle Jacobalische plekken, zoals de kathedraal van Santiago de Compostela.
Men begint erfgoed te maken, te musealiseren, te economiseren, te toeristificeren en te monumentaliseren. Er komen thema-tentoonstellingen, van alles wordt gerestaureerd en gemusealiseerd, veel van de oude complexen en kapellen.
Er is gewerkt aan bewegwijzering, aan wegverbetering, aan meer en betere slaapplekken, met veel publiciteit, kortom men bouwt een pelgrimsinfrastructuur.
Santiago de Compostela is bewust verdeeld in stadsdelen, deels ook autovrij gemaakt, met aandacht voor de bestrating en voor het opknappen van de hele infrastructuur in de stad. Dat is overigens veel facade-architectuur, want achter de oude facades zit vaak een modern betonnen binnenwerk. Hellingen in het wegdek van Santiago de Compostela werden omgebouwd tot brede trappen. Het oude beeld van de stad veranderde daardoor.

Conclusies
De authentieke route van de camino is veel complexer dan we denken. De herontdekking van de camino staat dus in een politiek licht, die nogal consequenties had voor de huidige toestand. De route is internationaal geworden, schoof dus op van regionaal via nationaal naar internationaal, met overigens bescherming van de hele wereld.
De moderne spiritualiteit van het tegenwoordige pelgrimeren is van een heel andere orde geworden dan de oorspronkelijke katholieke inslag rondom de camino.

De camino kreeg en heeft oneindig veel verhalen.
Maar, niets is wat het aanvankelijk lijkt te zijn.

zondag 19 maart 2017

Profetische woorden van de Top 2000

Zondag 19 maart 2017 
Top 2000-muziek van de band Grace met dominee Gerard Rinsma



















Top 2000 Sing In
Vanavond organiseert onze Evangelisatie- en Zendingscommissie van de Protestantse Gemeente van Stiens weer een Sing In in De Hege Stins te Stiens.
Daartoe heeft deze commissie dominee Gerard Rinsma samen met de band Grace uitgenodigd om een zogenoemde Top 2000-dienst te organiseren. In zo'n kerkdienst gebeurt van alles, en vooral de popmuziek met een boodschap speelt een belangrijke rol in zo'n Top 2000-dienst.
We gaan luisteren naar muziek van bijvoorbeeld The Beatles, De Dijk, Leonard Cohen, Adèle en nog veel meer. In elk geval gaat het om muziek met een verhaal, met soms ook een hele duidelijke boodschap van God.
In deze Stienser Gemeentedienst gaat predikant-muzikant dominee Gerard Rinsma voor. Alle muziek wordt live gespeeld en gezongen door de band Grace, waar ook ons gemeentelid Taco Osinga deel van uitmaakt. Voor ons als Stiensers is het dus ook mooi om Taco eens met zijn band te zien spelen. Verder werkt zangeres Kirsten Kievit mee aan deze dienst.

ds. Rinsma op saxofoon
Top evangelie
De bandleden en dominee Rinsma geloven in de kracht van popmuziek, waarin elementen zoals verdriet, blijdschap en ontroering een plaats krijgen. Mede daarom verdient deze pop(ulaire) muziek ook een plaats in onze kerk. In Stiens prijzen wij ons gelukkig met het feit dat er hier in onze protestantse gemeente heel veel kan, zo ook een dergelijke Top 2000-kerkdienst. Dergelijke bijzondere kerkdiensten zorgen in Stiens voor een rijk palet aan soorten kerkdiensten, waardoor er altijd gemeenteleden - en ook veel gasten van buiten onze gemeente - zijn die zich in het bijzonder aangesproken voelen tot allerlei buitengewone vormen, die altijd wel weer het evangelie heel dicht bij de mensen brengt.

Geloof, Hoop, Liefde
De vaste elementen van een kerkdienst passeren vanavond ook de revue, zoals de gebeden van Gerard Rinsma, de bijbellezingen van Tine de Vries, en de woorden ter overdenking van de voorganger.
Het lied 'Hallelujah' van Leonard Cohen ontbreekt niet, en als tijdens het optreden muziekinstrumenten worden uitgedeeld in de zaal, duurt het maar even of ons gemeentelid Ammy presenteert zich al vrolijk als extra bandlid. De stemming zit er al gauw in. Songs van Dotan (Home) en van The Beatles (Let it be) worden van harte meegezongen door de gemeente.
Dominee Rinsma vertelt over het aantal keren dat bepaalde bijbelse begrippen in titelsongs van de Top 200 voorkomen. God wordt bijvoorbeeld 3x genoemd, en Jezus tweemaal, Over Geloof wordt drie maal gesproken, en Hoop maar eenmaal, terwijl Liefde al wel 123 keer wordt genoemd in titelsongs. En Dromen komt 13x voor; we luisteren naar een fragment van 'De meeste dromen zijn bedrog', van Marco Borsato, en naar het Testament van Boudewijn de Groot. Dromen zijn vaak ook teleurstellend en misleidend. The River van Bruce Springsteen komt langs, en daarna ook songs van Leonard Bernstein en Pride van U2.


Profetische songteksten
Dominee Rinsma vertelt over profetische woorden die in sommige popsongs doorklinken, met soms ook bijbelse boodschappen; ook kritische woorden, en profetische woorden, om te waarschuwen, te motiveren en te inspireren. Hij spreekt over vergeving, verzoening en van liefde. The sound of silence van Simon & Garfunkel komt langs. Rinsma: "Zulke profetische songteksten hebben we heel hard nodig; ze waarschuwen ons voor dromen die bedrog zijn. De profetische woorden van zangers, van dichters en van andere mensen hebben we nodig om ons aan God te herinneren."
Een bijzonder intermezzo volgt daarna als Kirsten Kievit achter de vleugel plaatsneemt en op gevoelige wijze de song 'Make you feel my love' van Adèle vertolkt. Ademloos zitten te mensen in de kerkzaal te kijken naar dit schouwspel en stil luisteren ze naar deze prachtige muziek en solozang.

Everybody needs somebody to love
Tijdens de collecte zingt de band de beroemde song Baker Street van Garry Rafferty. En voordat dominee Rinsma ons de zegen meegeeft, zingen we met zijn allen heel uitbundig over de bijbelse belofte, op de muziek van De Kast (In nije dei).
En na de Zegen & Heenzending vertelt de voorganger-artiest dat we nog even helemaal los moeten gaan, want tot slot volgt nog van The Blues Brothers de swinging song 'Everybody needs somebody to love'. Muziekinstrumenten worden uitgedeeld, de hoedjes gaan op, en dan het dak eraf. Het wordt door de kerkgangers in de zaal met groot enthousiasme ontvangen, want wie kan bij zo'n opzwepend lied nog stil blijven zitten en staan, en ook de tekst roept alleen maar instemming op, dus zo helemaal Top 2000.

woensdag 15 maart 2017

Ultreia @ Feinsum @ dag 29

Woensdag 15 maart 2017 

Ultreia @ Feinsum @ dag 29

Overdracht van omvangrijke Bildt-collectie aan het Bildts Dokumentasysintrum

Woensdag 15 maart 2017 
Overdrachtsbijeenkomst met Bildts Dokumentasysintrum en Reüniecommissie Ouwesyl



















Bewaren wordt verzamelen
Bijna zestig jaar geleden verhuisden hait & mim van Nieuwe Bildtdijk en Oude Bildtzijl naar Drachten om daar samen een gezin te stichten. Twee jonge mensen die waren opgegroeid op Het Bildt en die in 1957 voorgoed hun geboortegrond verlieten, maar die 'wuttels' in al die jaren overigens nooit vergaten.
Met het verlaten van hun geboortegrond begon ook het bewaren van alles wat maar enigszins te maken had met Het Bildt. Bewaren werd op den duur verzamelen, en zo gebeurde het dat zij in al die tientallen jaren een uitermate omvangrijke verzameling van allerlei items vergaarden, die waarschijnlijk door niemand wordt geëvenaard.
Door de ongeneeslijke ziekte en het enkele jaren geleden als gevolg daarvan overlijden van hait eindigde als een dovende nachtkaars de verdere uitbreiding van de Bildt-verzameling van hait & mim.

Verzamelen wordt exposeren
In de goede jaren van bewaren, verzamelen, documenteren en beschrijven van deze verzameling hebben hait & mim her en der op Het Bildt en ook buiten deze gemeente ettelijke malen kleine tot hele omvangrijke exposities georganiseerd om maar zoveel mogelijk mensen te laten genieten van al dat moois dat zij in de loop van die tientallen jaren hebben verzameld en gedocumenteerd.
Zo werden er in Het Bildt bijvoorbeeld tentoonstellingen georganiseerd in een kerk, enkele malen bij eeuwfeesten van basisscholen in Oude Bildtzijl en spande de grote expositie te Oude Bildtzijl in het kader van Simmer 2000 de kroon. Bildtkers van het Bildt en uit het binnenland tot uit verre buitenlanden kwamen naar Fryslân en op Het Bildt om onder andere deze omvangrijke Bildt-expositie te bekijken. Velen hebben genoten van al dat oud & nieuw over Het Bildt, en veel bezoekers hebben (daar) ook een essentiële bijdrage geleverd aan het documenteren en beschrijven van onder andere honderden oude dorpsfoto's en ansichtkaarten.

Toekomstbestendig en duurzaam
Het was uiteraard het Bildts Dokumentasysintrum in al die jaren niet ontgaan dat ook buiten Het Bildt langzamerhand een grote verzameling Bildtse zaken werd verzameld en gedocumenteerd. In de afgelopen jaren voor en na het overlijden van hait hebben we als familie regelmatig contact gehad met het Bildts Dokumentasysintrum om te onderzoeken of op termijn de algehele overdracht van hait & mim hun verzameling aan het Bildts Dokumentasysintrum met het oogmerk van toekomstbestendig en duurzaam behoud van deze collectie tot de mogelijkheden zou kunnen bestaan.
Mede met betrokkenheid van de Reüniecommissie van Ouwesyl, die in juni 2018 in het kader van Fryslân Kulturele Haadstêd een grote dorpsreünie gaat organiseren in Oude Bildtzijl, werd enkele maanden geleden besloten dat we er als alle partijen nu wel aan toe zijn om deze Bildt-verzameling van hait & mim over te dragen aan het Bildts Dokumentasysintrum.

Ratio en emotie
Enkele jaren geleden was de verzameling omtrent de geschiedenis van de Christelijke Basisschool van Oude Bildtzijl al overgegaan naar het fonds van het Bildts Dokumentasysintrum, en vandaag is het dan zover dat ook de rest van meer dan tweeduizend items door mim wordt overgedragen aan het Bildts Dokumentasysintrum. Dat is het resultaat van allerhande overwegingen van rationele, en zeker ook emotionele aard. Maar het is goed zo. We realiseren ons maar al te goed dat de overdracht van vanmiddag ook voor het Bildts Dokumentasysintrum van majeure betekenis is, want men krijgt er vanmiddag als het ware een heel documentatiecentrum bij.
Omdat deze overdracht niet alleen voor onze familie en voor het Bildts Dokumentasysintrum, maar ook voor de hele Bildtse gemeenschap een betekenisvolle mijlpaal is, zou de Bildtse Post er deze week en ook volgende week aandacht aan besteden in haar krant.

Toelichting bij de overdracht
We komen ter gelegenheid van de collectie-overdracht vandaag bijeen in een vergaderkamer van de Formulebilbiotheek te Sint-Annaparochie, waar ook het Bildts Dokumentasysintrum is gehuisvest.
Bestuursvoorzitter Jan Faber opent deze bijeenkomst en vertelt dat ook voor het Bildts Dokumentasysintrum deze dag een bijzondere dag is, onder andere omdat met de overdracht vanmiddag de volledige Bildt-collectie van hait & mim nu weer samengevoegd wordt, en dan hier en nu terug op Het Bildt, in het Bildts Dokumentasysintrum.
Overdracht van de collectie aan het Bildts Dokumentasysintrum
Daarna krijg ik de gelegenheid om bij de officiële aanbieding het een en ander te vertellen over het ontstaan van en over de karakteristieken van deze bijzondere Bildt-verzameling.
En daarna volgt het officiële moment waarop mim de laatste handtekening zet onder de zogenoemde 'Ferklaring fan overdracht', waarmee het eigendom en bezit van deze hele collectie van hait & mim wordt overgedragen aan en geaccepteerd door het Bildts Dokumentasysintrum. Voorzitter Jan Faber onderstreept dat feit feestelijk door aan mim een mooi boeket bloemen aan te bieden.
Mim ondertekent de Ferklaring fan overdracht, voorzitter Faber kijkt toe
Geschiedenis voor de toekomst
En dan is er volop gelegenheid om nog even na te praten over allerhande Bildtse zaken.
Als familie hopen we nu dat het afstand doen van deze bijzondere collectie tot in lengte van jaren met positieve gevoelens gepaard zal gaan, maar als we ook vanmiddag weer horen hoeveel waarde de medewerkers van het Bildts Dokumentasysintrum hechten aan deze Bildt-collectie, dan hebben we er alle vertrouwen in dat uiteindelijk de hele Bildtse gemeenschap - en ook ver daarbuiten - bij toekomstige tentoonstellingen en bijvoorbeeld ook via het internet duurzaam zal kunnen genieten van al dat beeldmateriaal van recent en van lang vervlogen tijden op Het Bildt.
Hier is vanmiddag de geschiedenis overgedragen aan de toekomst.
Johannes Post, Afke Valkema-Glazema, Jan Faber, Wies Koehoorn-de Vries, Henk de Vries, Wiep Koehoorn