Wiep Koehoorn

zaterdag 20 juni 2015

Pelgrimsdag 8 pelgrimeren op Psalm 8

Zaterdag 20 juni 2015

Huub Oosterhuis: "dat wij haar behoeden. Kudden schapen, stoeten vee".

De pelgrimstocht van Durkje en mij van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela, en iets verder door naar Cabo Fisterra duurde 152 + 4 = 156 dagen. Met enige berekening had dat ook wel in 150 dagen gekund.
Wij zijn er op uit getrokken, naar buiten getreden, en ontdekten onderweg steeds meer dat je gaandeweg ook een reis naar binnen maakt, een innerlijke reis. Die reis naar binnen kun je sturen door elke dag een tekst ter bezinning mee te nemen, die je dan wandelend en/of rustend overdenkt. Durkje en ik hebben dat niet gedaan.
Maar daar hoeft het niet bij te blijven.
Ik ben opnieuw op reis gegaan.
Deze denkbeeldige tocht is een reis van Psalmen, van één Psalm voor elke pelgrimsdag. Een avontuur met de vraag wat het verbinden van de volgende Psalm aan de volgende Pelgrimsdag op je wandeling naar binnen van je vraagt, en wat het je heeft geschonken als je wandeling met God en met elkaar ten einde is.
Een inleiding op deze Psalmenpelgrimage schreef ik in mijn blog van 16 januari 2015.
Nog steeds nieuwsgierig naar onze bestemming en bovenal naar wat deze weg ons brengt, wandel ik vandaag verder op deze denkbeeldige Psalmenreis met Psalm 8 op Pelgrimsdag 8.

Leestip

Hieronder staat eerst een weblink naar ons wandelverslag van deze Pelgrimsdag.
Daaronder staat een weblink naar deze Psalm, met de bijbeltekst van de 'Nieuwe Bijbelvertaling' (NBG 2004).
Onder de Psalm staan altijd de tussenkopjes van de 'Bijbel in Gewone Taal' (NBG 2014).
Ultreia!

Pelgrimsdag 8

Van Berkum naar Wijhe

Psalm 8

De Heer is machtig

De Schepper en de schepping
Wie het pelgrimspad van het Friese Sint-Jacobiparochie naar het Spaanse Santiago de Compostela loopt, komt door onuitsprekelijk mooie gebieden. Verrassende en indrukwekkende plaatsen, waar je je afvraagt en wellicht ook wel vermoedt of weet, wie toch die Schepper is die dat alles heeft gemaakt en dat in beweging heeft gezet.
Het eerste bijbelboek Genesis biedt ons de lofzang op die Schepper, bezingt de schepping van hemel en aarde en mens, en benoemt van dag tot dag in welke volgorde alles wat geschapen is een plaats krijgt toegewezen op het land, in de wateren en in de lucht.

Rentmeester worden en zijn
Psalm 8 borduurt voort op die schepping van hemel, zee en aarde, en al wat daarin is.
Ook de mens kreeg daarin zijn en haar plaats, en God gaf ons de aarde in bruikleen.
Dat schept verplichtingen, want het is algemeen gebruik dat je goed zorgt voor wat aan je zorgen wordt toevertrouwd.
Wij mogen de gegeven aarde niet misbruiken, maar wel gebruiken, om die al tijdens ons leven ook met elkaar te delen en ondertussen weer door te geven aan volgende generaties.
Maar wat is er van dat zogenoemde 'rentmeesterschap' terechtgekomen?

De mens wikt en beschikt
Als weldenkende mensen mogen wij van ons zelf en van anderen vragen om zorgvuldig om te gaan met de Aarde en met al wat wat daarin of daarboven is.
Wij nemen de aarde over van ons voorgeslacht, en geven het weer door aan ons nageslacht.
De mens is inmiddels heel goed in staat om na te denken en op te sporen wat ons voorgeslacht met de aarde heeft gedaan. Met de kennis en het inzicht van vandaag kunnen wij heel goed reflecteren op de keuzes die onze voorlopers hebben gemaakt, en wij zijn meestal met zijn allen hier en nu in staat om dat te behouden, of om in de bestaande situatie in te grijpen op de wijze die ons goeddunkt. Het blijft natuurlijk altijd wel de vraag wat onze opvolgers weer zullen vinden van onze waarden en motieven en van de keuzes die wij hebben gemaakt, en de ingrepen die wij op grond daarvan hebben gedaan.

Cultiveren in verleden, heden en toekomst
Zo lopen Durkje en ik op deze 8e pelgrimsdag door de Herxer Uiterwaarden en over de rivierdijk langs de eeuwenoude rivier de IJssel.
Daar in de uiterwaarden ontmoeten we een ouder echtpaar, waarmee we in gesprek raken. Ze vertellen ons over hoe de uiterwaarden er hier vroeger uit zagen: door de mens in cultuur gebracht; daarin veel vee bij de zomerse lage waterstanden, en in strenge winters bedekt met een grote ijsvlakte, waarop je heerlijk kon schaatsen.
En dan die zucht van dat echtpaar, nu ze zien en zich realiseren dat er veel is veranderd, ook hier in de uiterwaarden. De uiterwaarden worden minder dan voorheen gecultiveerd. De laaglanden zijn weer teruggegeven aan de grillen van de rivier, aan de hoogtes van de waterstanden. Om vooral ook vogels de ruimte te geven. "Maar", verzucht het echtpaar, "die vogels waren er toch vroeger ook?".

Als goed rentmeester
De hamvraag hier en bij alle kwesties wáár de mens kan ingrijpen op de natuur is eeuwig en altijd of wij als mens de natuur verder in cultuur gebracht moeten meenemen op onze levensreis, of doen we er beter aan om het door onze voorgangers in cultuur gebrachte landschap weer terug te geven aan de natuurlijke invloeden van bijvoorbeeld water, wind en vuur.
Psalm 8 leert ons ook dat wij mogen leren en weten dat het ons als mens past om bescheiden te zijn in wie we denken dat we zijn en in wat we denken dat we kunnen. Ook al heeft God ons goddelijk verheven en ons als rentmeesters benoemd op deze aarde, wij doen er goed aan om ons bij alle overwegingen en keuzes er ten volle van bewust te zijn wie wij mogen zijn als wij mogen 'heersen' over zee en land.

Gij doet hem heersen over zee en land,

ja, al uw werken gaf Gij in zijn hand.

Verantwoord en vertrouwen
Het land, het water en de lucht, en al wat daarin is aan bijvoorbeeld kuddes schapen, geiten en koeien, aan vogels en vissen, aan wilde beesten en aan dieren die wij onder onze hoede hebben genomen; wij mogen ons dag in dag uit realiseren dat wij leven onder Gods hoede, en dat dát voor ons een lichtend voorbeeld mag zijn voor de wijze waarop wij land, water, lucht en flora & fauna onder onze hoede nemen, en daar goed voor zorgen,
Als je weet dat je iets moois een tijdje ter beschikking krijgt, en als je weet dat je het over enige tijd ook weer minstens zo mooi moet doorgeven aan een ander, dan sta je er vast en zeker regelmatig bij stil dat het ontvangen, beheren en doorgeven elke dag, hier en daar, gisteren, vandaag en morgen je een zekere verantwoordelijkheid geeft om een goed rentmeester te zijn.
Daarbij hoeven we niet in een kramp te schieten, want als wij maar naar beste weten, goeddunken en kunnen handelen, dan zal een foutje van ons, door Hogerhand toch vast en zeker wel door de vingers worden gezien. Ook dat vertrouwen schenkt ons Psalm 8.

Kijk, luister en zing mee: PSALM 8

vrijdag 19 juni 2015

Pelgrimeren van Zutphen naar Vorden

Vrijdag 19 juni 2015

Na de koffie vertrek vanuit de Hema van Zutphen,

De eerste 31 pelgrimsdagen
De eerste pelgrimstocht van Durkje en mij - van het Friese Sint-Jacobiparochie naar het Spaanse Santiago de Compostela - duurde 152 dagen, in de periode van 16 mei 2005 tot en met 21 oktober 2012. Daarna liepen we aansluitend nog vier dagen door naar het ultieme eindpunt van deze pelgrimage op Cabo Fisterra, op de West-Spaanse rotskust van de Atlantische Oceaan.
Van alle 156 pelgrimsdagen schreven we een verslag, dat in combinatie met de onderweg gemaakte foto's een bijzonder document is geworden van een al evenzo bijzondere pelgrimage. Vanaf dag 32 zijn alle dagverslagen in de loop van de jaren gepubliceerd op mijn (deze) weblog. De eerste 31 dagverslagen zijn hier nog niet gepubliceerd, omdat ik in die periode nog geen weblog bijhield.
Om toch het verslag van die hele pelgrimstocht op deze blog te kunnen lezen, ga ik met terugwerkende kracht nog de ontbrekende eerste 31 wandelverslagen op deze weblog plaatsen. Af en toe zal ik zo'n dagverslag hier publiceren. Vandaag ga ik daarmee verder, met het verslag van pelgrimsdag nummer 11, over het traject van Zutphen naar Vorden.

Van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela
Van Zutphen (Hanzestedenpad) naar Vorden (Pieterpad)
Donderdag 23 februari 2006 – 12 km
Dag 11: 229 - 241 km

Oversteek van pad naar pad
Onze tweede wandeldag van de Voorjaarsvakantie.
Vandaag ligt de temperatuur vlak boven het vriespunt, bij een half-bewolkte lucht. Het waait nauwelijks en de warme voorjaarszon breekt regelmatig aangenaam door.
Wederom dus prima omstandigheden voor een winterse wandeldag; nog mooier dan gisteren.
We hebben besloten om vandaag de overstap te maken van het Hanzestedenpad naar het Pieterpad.
We hebben ervoor gekozen het Hanzestedenpad niet uit te lopen. In dat geval hadden we vandaag van Zutphen naar Dieren moeten lope,n en daarna nog een dag van Dieren naar Doesburg. Vanuit Doesburg (het eindpunt van het Hanzestedenpad) hadden we dan een oversteekdag kunnen maken naar Doetinchem, dat op het tweede, zuidelijke deel van het Pieterpad ligt.
Maar dat doen we dus niet.
Vanuit Zutphen kun je namelijk op eenvoudige wijze de overstap maken naar Vorden.
Vorden is het beginpunt van de zuidelijke helft van het Pieterpad.
Op naar Vorden dus, en wel zonder wandelgids, want beide wandelgidsen voorzien niet in een dergelijke oversteek (overigens, ook niet vanuit Doesburg).

IJdele hoop
Om 8.45 uur vertrekken we met de auto uit Stiens en ongeveer om 10.45 uur start onze wandeldag in Zutphen op het parkeerterrein bij het NS-station.
Tegenover het NS-station bevindt zich de VVV, tevens ANWB-winkel.
Vol goede moed stappen we daar naar binnen, leggen bij de informatiebalie uit dat we vandaag vanuit Zutphen de overstap maken van het Hanzestedenpad naar het Pieterpad, en vragen vervolgens om een aantrekkelijke wandelroute van het ongeveer 12 kilometer lange traject van Zutphen naar Vorden.
IJdele hoop, want de dames kennen (en verkopen) de wandelgidsen van de beide lange afstandswandelpaden wel, maar kunnen ons niet helpen aan een wandelkaartje met of zonder routebeschrijving van deze oversteek.
Wel wijst men ons op een aanwezige wegenkaart van de omgeving van Zutphen en Vorden en suggereert dat we deze kaart kopen om daarop de aangegeven wegen te volgen.
Maar dat was niet onze bedoeling, want een kopie van de wegenkaart hadden we voor de zekerheid zelf al gemaakt en meegenomen.

Zutphen
Overrichterzake verlaten we de VVV en lopen door het winkelcentrum in oostelijke richting. Vorden ligt immers ten zuidoosten van Zutphen en als we rekening houdend met de stand van de zon maar in zuidoostelijke richting lopen, zullen we vanzelf wel richtingwijzers zien waarop (Lochem en) Vorden is aangegeven.
In het winkelcentrum van Zutphen komen we langs de Hema. Boven, in het restaurant, drinken we eerst een kop koffie, alvorens we de korte wandeltocht afleggen.
Een vriendelijke serveerster van het Hema-restaurant helpt ons prima op weg: “Uit de Hema rechtsaf en eerst altijd maar rechtdoor tot aan de ringweg”.
Onder de blijde klanken van een draaiorgel in de winkelstraat verlaten we om 11.30 uur de Hema.

Warnsveld
Als we bij de aangegeven ringweg arriveren, steken we die over en wandelen we Warnsveld binnen.
Vanaf het moment dat we Warnsveld verlaten, wordt het ons gemakkelijk gemaakt, want we kunnen volstaan met het volgen van de aangegeven route volgens de wegwijzers.
Het is dan wel niet de mooiste route door dit gebied, maar effectief lijkt de route wel te zijn, en we kunnen bovendien steeds op de richtingwijzers lezen hoever we nog van Vorden zijn verwijderd.

Wandelaars bij het Bikers Home
Nadat we een eind op het fietspad langs de N314 hebben gelopen, komen we uiteindelijk uit op de Vordenseweg, richting Vorden (en Doetinchem en Ruurlo).
Bij het 'Bikers Home' pauzeren we, om bij de picknicktafel aldaar iets te eten en te drinken.
Daarna wandelen we onder het genot van de warme zon, die ons tijdens de vrij lange opklaringen een genoeglijke warmte biedt.

Vorden
Over het fietspad langs de Vordense weg arriveren we uiteindelijk in Vorden.
Al vrij snel zien we een spoorwegovergang.
Omdat we vanuit Vorden met de trein willen terugreizen, lopen we eerst in de richting van het spoor en vanaf de spoorwegovergang volgen we de straten door de woonwijken langs het spoor in oostelijke richting.
Tweemaal per uur rijdt vanuit Vorden een trein naar Zutphen.
Als we om 13.30 uur bij het NS-station arriveren, hoeven we maar een kwartiertje op de volgende trein te wachten.

Van Jabikspaad via Hanzestedenpad naar Pieterpad
Na de treinreis van Vorden naar Zutphen gaan we huiswaarts met de auto.
We hebben vandaag maar zo'n 12 km gelopen, niet ver en niet lang (2 uren) dus.
Het was echter wel een essentieel stuk van onze lange afstandwandeling, want we zijn nu aangekomen op het startpunt van ons derde traject: het zuidelijke deel van het Pieterpad.
Na het Jabikspaad hebben we nu ook het Hanzestedenpad achter ons gelaten.
In 11 dagen hebben we tot nu toe 241 km gelopen.
Het enthousiasme om verder te gaan, groeit nog steeds, dus we gaan door.

donderdag 18 juni 2015

De zwijgende natuur

Donderdag 18 juni 2015

Cover van De zwijgende natuur

Het geheim van de natuur
Oeroud is onze angst voor de natuur, maar ook de fascinatie ervoor. De natuur doet zich op heel gevarieerde en tegenstrijdige wijze aan ons voor. De mens heeft daarom steeds zijn houding tegenover de natuur moeten bepalen.
In de geschiedenis ging de voorkeur heel lang uit naar ordening: de ommuurde tuin als het paradijs. Wanorde was bedreigend.
De Romantiek echter keert zich tegen dat ordeningsideaal en heiligt alles wat wild is: vervreemd van de natuur zijn wij, en daarmee van onszelf.
Daarnaast is er ook de moderne natuurwetenschap. Daarin ontfutselt de mens de mysterieuze natuur haar geheimen. De natuur is een gebied geworden dat methodisch kan worden verkend en wetmatig in kaart gebracht. De natuur wordt geëxploiteerd, maar dat is niet het enige. Achter die drang tot exploitatie ligt de behoefte om het geheim van de natuur te ontraadselen.
Het resultaat is iets nieuws. De natuur raakt onttoverd. Onze beleving van de natuur zegt iets over de natuur, maar kennelijk ook iets over onszelf.
Wat gebeurt er in onze ervaring van de natuur?
Wetenschappelijke distantie is iets anders dan de fascinatie door een landschap.

Natuur tussen ratio en emotie
In het jaar 2002 publiceerde VU-podium in samenwerking met uitgeverij Meinema de essaybundel 'De zwijgende natuur' met als subtitel 'Natuurervaring tussen betovering en onttovering'.
In deze bundel worden twee grondhoudingen geschetst, vanuit hun varianten, hun verschillen en hun overeenkomsten. Enerzijds de houding van de wetenschappelijke distantie (ratio) en anderzijds de persoonlijke fascinatie voor het landschap (emotie).
Deze bundel is geschreven onder redactie van Bart Voorsluis, als programmacoördinator (indertijd) verbonden aan VU-podium, het publiekspodium van de Vrije Universiteit (VU), het VU-medisch centrum en van de VU-Vereniging. Dit podium organiseerde destijds allerlei publieksactiviteiten over de verhouding tussen wetenschap, levensbeschouwing en samenleving.
De artikelen in deze bundel zijn gebaseerd op de voordrachten van het symposium 'De zwijgende natuur', dat VU-podium organiseerde in het najaar van 2001. Een jaar later verscheen deze bundel.

Inleiding
De filosoof-eindredacteur Bart Voorsluis begint deze bundel met een inleiding.
Voorsluis geeft aan dat de natuur de mens altijd aanleiding heeft gegeven tot beelden, tot verbeelden. Deze natuurbeelden kun je beschouwen als het resultaat van onze pogingen om de natuurlijke werkelijkheid zin en vorm te geven.
Voorbij die aan de mens eigen beeldvorming van de natuur, volgt het methodisch natuuronderzoek, dat de plaats inneemt van de beleving. Deze wetenschappelijke benadering schept distantie en neutraliteit jegens de natuur. Wetenschap geeft de mens ook kracht over de natuur. Dat geeft ruimte aan natuurontwikkeling en/of aan het scheppen van nieuwe natuur, maar het blijft maar de vraag of dat wenselijk is, en welke criteria je daarbij zou moeten hanteren.
Bart Voorsluis:

Je projectie bepaalt de constructie.
Religie wordt vaak verbonden met natuurbeleving.

Voorsluis noemt in zijn inleiding dat in deze bundel de verschillende perspectieven en vragen met betrekking tot natuurbeleving in de tijd rond de millenniumwisseling aan de orde komen.
In deze bundel gaat het over de morele betekenis van het natuurbegrip, en over de ervaring van natuurlijkheid in actuele debatten.

Tussen Arcadië en Wildernis
Het eerste essay is van ecoloog en natuurhistoricus Matthijs Schouten, verbonden aan Staatsbosbeheer en universitair docent in Wageningen en in het Ierse Galway.
Schouten schetst een historisch tableau van de beeldvorming over de natuur(beelden), met als bronnen de westerse literatuur en de beeldende kunst.
Matthijs Schouten:

Studies naar beleving van de natuur laten zien dat veel mensen zicht het prettigst voelen in een pastorale omgeving.
Tussen de stad en de wildernis vormt zich het 'pastorale' landschap, waar het gecultiveerde zich met het natuurlijke verenigt.
In het boek 'Robinson Crusoe' van Daniel Defoe verliest de hoofdpersoon op het afgelegen eiland de beschavingsziekte van de verveling, en vindt hij daar de goedertieren God van de schepping.

Een morele geschiedenis van het Nederlandse landschap
Deze tweede bijdrage is van wetenschapsfilosoof Hub Zwart, hoogleraar aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen.
Zwart schrijft een beschouwing over de vorming van het Nederlandse landschap in het licht van levensbeschouwelijke opvattingen.
In zijn historische schets geeft hij aan dat de mens in de loop van de geschiedenis steeds meer een actieve houding aannam jegens de natuur. Het christelijke 'rentmeestermodel' deed zijn intrede. Maar al snel realiseerde men zich dat het menselijk ingrijpen in de natuur ook dramatische gevolgen kan hebben.
Het eigentijdse concept van 'nieuwe natuur' gaat uit van het (soms ook wel onbewust en onbedoeld) scheppen van de juiste condities, om dan de natuur (daarmee) uit te nodigen om zich daar opnieuw te manifesteren.

De natuur in religieuze verbeelding
Het derde essay is van godsdienstpsychologe Joke van Saane, werkzaam bij de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Van Saane stelt zich de vraag wat het verband is tussen natuurervaring, verbeelding en religie; over wat de plaats is van de natuur in religieuze opvattingen.
Joke van Saane:

Waarom ervaart de ene mens de natuur of een natuurverschijnsel als religieus geladen, en de ander niet?
Alle soorten religieuze ervaringen grijpen in de alledaagse ervaring.
Een religieuze ervaring kan ook worden opgeroepen door de natuur als symbool. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de regenboog als teken van Gods verbond met de mens, als een teken van trouw, hoop, vrede en (behoud van de) schepping.
De religieuze ervaring kan worden begeleid door gevoelens, zowel positief (zoals geluk) als negatief (zoals angst en schuld).
Hoe verder de wetenschappelijke ontwikkeling voortschrijdt, hoe meer mens en natuur uiteendrijven.
De natuur laat iets zien van Gods werkelijkheid, van Gods bedoeling, of van de eigenschappen van God.
Alles in de natuur heeft een betekenis, maar die betekenis kan niet begrepen worden.
Abstractie is de cognitieve interpretatie van de ervaring; en verbeelding is de affectieve interpretatie daarvan. Wetenschap volgt de weg van de abstractie, en de kunst volgt de weg van de verbeelding.
Alle waarneming is ook interpretatie. bepaald door eigenschappen en mentale voorstellingen van de waarnemer. Dominante persoonlijkheidstrekken bepalen de waarneming.
Bepaalde persoonlijkheidskenmerken zoals suggestibiliteit, spontaniteit, affectieve gevoeligheid en emotionaliteit maken het waarschijnlijker dat iemand religieuze ervaringen zal hebben.
Ook de aanwezigheid van een religieus referentiekader (bijvoorbeeld je opvoeding) kan ertoe bijdragen dat een (bijvoorbeeld natuur-)ervaring kan leiden tot een religieuze betekenis.

De wilde natuur en verlangen naar andersheid
Dit laatste artikel is geschreven door filosoof Martin Drenthen, ook verbonden aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen.
Drenthen stelt zichzelf de vraag naar de morele betekenis van de natuur. In dit laatste artikel wil hij de aandacht verleggen naar de vraag wat het begrip 'natuur' ethisch nog betekent, en nog betekenen kan in onze tegenwoordige tijd en wereld.
Martin Drenthen:

Door de natuur weer vrij te laten, zou uiteindelijk spontaan het oorspronkelijke natuurlijke landschap kunnen ontstaan.
Je zou ook kunnen stellen dat 'echte natuur' de natuur is die is ontstaan in het eeuwenlange samenspel tussen de mens en zijn omgeving. Vanuit dat oogpunt gezien is de zogenoemde 'nieuwe natuur' een namaakwildernis.
Wat je als natuur ervaart, is afhankelijk van je eigen perspectief, van je eigen opvattingen, die berusten op de projectie van je eigen subjectieve vooroordelen op de wereld.
We verlangen naar wilde natuur, maar cultiveren haar onvermijdelijk in de manier waarop we dat verlangen vormgeven.
We mogen niet nalaten onze morele ervaringen van natuur steeds opnieuw ter sprake te brengen, en te blijven zoeken naar een adequate uitleg van de morele betekenis van 'echte' natuur, ook al weten we dat die niet bestaat.

woensdag 17 juni 2015

Henk Procee exposeert in Stenden Hogeschool

Woensdag 17 juni 2015

Schilderijen van Henk Procee in de Stenden Art Galery

Schilderijenexpositie
Tot en met 26 augustus 2015 exposeert Henk Procee in de Stenden Art Gallery van Stenden Hogeschool te Leeuwarden.
Deze publiek toegankelijke expositieruimte bevindt zich op de begane grond achter het Auditorium van ons Leeuwarder hogeschoolgebouw aan de Rengerslaan.
Stenden Hogeschool organiseert deze expositie in samenwerking met het Leeuwarder Kunstbureau Art Connection.

Autodidact
Henk Procee (1936) is geboren in De Valom, gelegen in de Friese gemeente Dantumadeel. Als leerling van onder andere Irene Verbeek en Ben van Doorn, Paul Edens en Anne de Haan heeft hij zich in de loop van de jaren ontwikkeld tot een veelzijdig autodidact-kunstschilder, die werken creëert op linnendoek, op panelen en ook op keramiek.
Procee begon aanvankelijk met aquarelleren, maar op dit moment verdient acryl zijn voorkeur; mede vanwege de kleurschakeringen en de afwerking en vernismogelijkheden.

Stijlen
Henk behoort tot de schilders van de Leeuwarder School, waar hij zich zowel toelegt op een traditionele als op een unieke Fries-realistische stijl. Dat laatste trekt de aandacht vanwege de opmerkelijke compositie en zijn heldere kleurstelling.
Henk Procee: "Meestal laat ik mijn fantasie werken, en dat is de reden dat er verschillende stijlen uit komen".
Zijn onderwerpen - zoals landschappen, stillevens en abstracten - hebben vaak een naïef karakter, en zijn portretten zijn soms humoristisch.

Het Friese landschap
In ander werk toont Henk Procee een oorspronkelijk Fries landschap, traditioneel geschilderd, en met een impressionistisch opgezette robuuste detaillering. "Zo kan elk onderwerp mij boeien", stelt Henk, "als het maar voldoening geeft".
Henk exposeert onder andere in publieke gebouwen, in bedrijven en instellingen, in horeca-gelegenheden, op kunstmarkten en in galeries. Zijn kunstwerken zijn inmiddels ook internationaal verspreid over enkele continenten.

Bestuursvergadering met bestuurdersevaluatie van Nijkleaster

Dinsdag 16 juni 2015

Het koor van de Radboudkerk is klaar voor de Kleaster-ochtend

Klaar voor de Kleaster-ochtend
Als ik aan het eind van de middag voorafgaand aan de bestuursvergadering nog even de kerkzaal van de Radboudkerk te Jorwert door wandel, zie ik dat in het koor van deze dorpskerk van Jorwert de stoelen en het materiaal voor de vesper van morgenochtend al klaar staan en ligt.
Morgenochtend zal hier weer - zoals elke woensdagochtend om 9.30 uur - het ochtendgebed, en dan de Kleaster-kuier met aansluitend de gezamenlijke lunch plaatsvinden voor alle deelnemers die morgen de wekelijkse Kleaster-ochtend van Nijkleaster zullen bijwonen.

Zelfevaluatie Bestuur Stifting Nijkleaster
Om 18.00 uur begint hier in de Voorkerk van Nijkleaster de extra lange vergadersessie van het bestuur van de Stifting Nijkleaster. Deze bestuursvergadering begint vanavond met de groepsevaluatie van ons bestuurlijk functioneren. Aan de hand van ons Protocol Zelfevaluatie waarin de evaluatieprocedure, de evaluatieonderwerpen en de bijbehorende documenten zijn beschreven, maken we eerst een uitgebreide ronde waarin we achtereenvolgens allen individueel reflecteren op ons eigen functioneren als bestuurder en op ons gezamenlijk bestuurlijk functioneren. Enkele evaluatie-items die in onze bestuurskring veelvuldig voorkomen en enkele andere items die ook voor een enkele bestuurder belangrijk zijn, passeren iets uitgebreider de revue.
Na deze bestuursevaluatie voegen ook de twee medewerkers van Nijkleaster zich om 19.00 uur bij ons, om samen met ons een broodmaaltijd te nuttigen. De voorzitter resumeert dan ook nog enkele essentiële items van onze bestuursevaluatie.

Reguliere bestuursvergadering
Tussen 19.30 uur en 22.30 uur vindt aansluitend de reguliere bestuursvergadering plaats, die vanavond ook wordt bijgewoond door de stagiaire Geartsje van der Meer, die vanavond afscheid van ons neemt, omdat haar jaarstage bij Nijkleaster nu ten einde loopt.
De onderwerpen die vanavond in onze bestuursvergadering centraal staan, zijn: de vestigingsplannen en het bidbook voor het beoogde kloosterpand, een terugblik op de geslaagde atelierdagen in het Leeuwarder atelier van de Friese kunstenaar Jentsje Popma, de gesprekken met externe relaties over de toekomstplannen van Nijkleaster, het programma-ontwerp van onze Kleaster-activiteiten van het seizoen 2015-2016, de verzekeringsportefeuille van Nijkleaster, het verslag van de Kascommissie met betrekking tot de kascontrole over het jaar 2013, het bundelen en digitaliseren en archiveren van alle officiële documenten van Nijkleaster (zoals overeenkomsten, contracten, aktes en polissen) en tenslotte het aanstellen van onze vaste vrijwilligster Akke Berends als de archivaris van Nijkleaster.
Ondanks het feit dat het vanavond toch ook al weer laat is geworden, blijven we toch nog even na, om samen iets te drinken in een meer informele sfeer. Hiermee sluiten we vanavond het boeiende vergaderseizoen 2014-2015 van het stichtingsbestuur af.

zondag 14 juni 2015

Pieter Stuyvesant Kuiertocht 4 van 2009 (21 km)

Zondag 14 juni 2015

Wandelen langs De Linde door natuurreservaat de Lindevallei

Ride out voor Jonah
Als we bij de entree van het hotel-restaurant arriveren, zien we verderop politiemotoren met zwaailichten het parkeerterrein op rijden. Tot onze verrassing volgt daarachter een hele lange stoet van honderden (600) motorrijders, die allen een parkeerplaats zoeken op dit uitgestrekte parkeerterrein.
Terwijl de lange stoet van een grote variatie aan motoren het parkeerterrein blijft op rijden, gaan wij naar binnen om in de brasserie een kop koffie te drinken.
Als de eerste motorbikers binnen komen, vraag ik één van hen naar de reden van deze grote stoet motorrijders. Hij vertelt dat hij meedoet aan een zogenoemde 'Ride Out', die vandaag in samenwerking met de 'Motorcyclist Charity Organisation 'Knights Templar'' wordt georganiseerd als sponsoractie voor de vierjarige Jonah Veenstra uit Wolvega, waarmee totaal uiteindelijk € 100.000,- moet worden opgebracht om het mogelijk te maken dat Jonah tegen zijn ziekte (kanker) kan worden behandeld in de Verenigde Staten.
Onze Friese zangeres Elske de Walle heeft enige tijd geleden met enkele andere bekende muzikanten een videoclip opgenomen met hun lied 'Je vecht nooit alleen', waarin deze kleine Jonah ook een glansrol vervult (zie Jonah in zijn blauwe poloshirt in deze videoclip).
Er mag dan af en toe kritiek zijn op motorclubs; het is altijd goed om ook de andere kant van de medaille te bekijken, en zeker hier en nu vandaag, waar je te midden van het indrukwekkende motorengeronk ziet dat het ook anders kan. Er tussendoor wandelend hoor je dat er heel veel Friezen bij zijn, en je ziet op hun leren motorjacks dat velen lid zijn van allerlei uiteenlopende motorclubs.

Wolvega
Na dit mooie intermezzo tijdens onze wandeltocht, verlaten we het gezellige parkeerterrein en wandelen we de bebouwde kom van Wolvega binnen.
We gaan nogmaals onder de A32 door en lopen dan buiten Wolvega over de Hoofdweg weer naar het Scheenebospad, waar we vanmorgen om 10.00 uur onze auto parkeerden. Het is ongeveer 15.00 uur als we weer bij onze auto arriveren, dus we hebben de 21 kilometers in vijf uren gelopen.

zaterdag 13 juni 2015

De Camino

Zaterdag 13 juni 2015

De DVD-box van De Camino

De Camino
Al honderden jaren beginnen pelgrims van over de hele wereld aan de Camino: de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. Van heinde en verre maken zij spirituele wandel- en fietstochten via diverse routes, die uiteindelijk allemaal samenkomen bij de kathedraal in het het Noord-Spaanse bedevaartsoord Santiago de Compostela.

Op weg naar Santiago de Compostela
De omroep RKK publiceerde in 2012 de dubbel-DVD 'De Camino', met als subtitel 'Op weg naar Santiago de Compostela'.

Deze DVD laat je zien wat de Camino zo bijzonder maakt voor die duizenden pelgrims van over de hele wereld.
Je hoort meer over de geschiedenis van deze pelgrimstocht.
Je ziet de vele bezienswaardigheden langs de route.
Je leeft mee met de bijzondere ontmoetingen onderweg.
Je ervaart ook hoe de aard van de pelgrimstocht in de loop der jaren is veranderd.

Veel hedendaagse wandelaars-pelgrims hebben geen religieuze motieven meer, maar ze gaan voor de spirituele ervaring, beleven het avontuur, en/of voelen de prestatie.
Op deze dubbel-DVD vind je de onderstaande twee programma's.

I. De weg naar Santiago in 6 delen
De weg naar Santiago = de zesdelige RKK-televisieserie, over 'ver van huis, en dichter bij jezelf komen'. Dat overkomt namelijk pelgrims die de Camino naar Santiago de Compostela lopen. In deze zes afleveringen volgt de televisiepresentator Wilfred Kemp diverse pelgrims tijdens hun lange tocht. Ze vertellen hem hun bijzondere levensverhalen. En aan het eindpunt bij de kathedraal van Santiago de Compostela verwelkomt Wilfred Kemp deze pelgrims.

Je ontmoet een pelgrim, die om problemen in de relationele sfeer de Camino is gaan lopen.
En je maakt kennis met de Duitse pelgrim, die haar liefdesverdriet tijdens haar pelgrimstocht probeert te verwerken.
Een weduwnaar begint de pelgrimstocht als eerbetoon aan zijn overleden vrouw, maar de tragiek is dat hij nooit zal arriveren in Santiago de Compostela.
Een jongeman van 22 jaar is zwaar belast onderweg, met 40 kilo op zijn rug, èn vurig hopend op erkenning van zijn thuisfront.
Hand in hand gaan twee vrouwen dag in dag uit verder op de Camino; één van hen is blind.
Waar hun leeftijdsgenoten zich al permanent settelen, is een Canadees echtpaar op de Camino nog op zoek naar de essentie van het leven.
Een Nederlandse pelgrim ontmoet op de camino een Italiaanse pelgrim. Zij (ver)bouwen nu samen een pelgrimsherberg (refugio), die op deze pelgrimsroute ligt.

II. Mystiek en Mysteriën
In deze documentaire van Roel Oostra wordt de schrijver/socioloog Herman Vuijsje gevolgd, tijdens een reis op de pelgrimsroute van Amsterdam naar Santiago de Compostela.
Vuijsje heeft in 1989 de pelgrimsroute al eens omgekeerd gelopen, van Santiago de Compostela naar Amsterdam. In deze documentaire worden verschillende aspecten van de pelgrim, de pelgrimstocht en het pelgrimspad belicht.

vrijdag 12 juni 2015

Pelgrimeren van Deventer naar Zutphen

Vrijdag 12 juni 2015

Bij de Waag in Deventer

De eerste 31 pelgrimsdagen
De eerste pelgrimstocht van Durkje en mij - van het Friese Sint-Jacobiparochie naar het Spaanse Santiago de Compostela - duurde 152 dagen, in de periode van 16 mei 2005 tot en met 21 oktober 2012. Daarna liepen we aansluitend nog vier dagen door naar het ultieme eindpunt van deze pelgrimage op Cabo Fisterra, op de West-Spaanse rotskust van de Atlantische Oceaan.
Van alle 156 pelgrimsdagen schreven we een verslag, dat in combinatie met de onderweg gemaakte foto's een bijzonder document is geworden van een al evenzo bijzondere pelgrimage. Vanaf dag 32 zijn alle dagverslagen in de loop van de jaren gepubliceerd op mijn (deze) weblog. De eerste 31 dagverslagen zijn hier nog niet gepubliceerd, omdat ik in die periode nog geen weblog bijhield.
Om toch het verslag van die hele pelgrimstocht op deze blog te kunnen lezen, ga ik met terugwerkende kracht nog de ontbrekende eerste 31 wandelverslagen op deze weblog plaatsen. Af en toe zal ik zo'n dagverslag hier publiceren. Vandaag ga ik daarmee verder, met het verslag van pelgrimsdag nummer 10, over het traject van Deventer naar Zutphen.

Van Sint-Jacobiparochie naar Santiago de Compostela
Hanzestedenpad van Deventer naar Zutphen
Woensdag 22 februari 2006 – 16 km
Dag 10: 213 - 229 km

Eerste tweedaagse
Voorjaarsvakantie, een mooie gelegenheid om eens twee dagen aaneensluitend te wandelen. Vandaag ligt de temperatuur rond de 2° Celsius bij een dicht bewolkte lucht. Er waait een stevige wind vanuit het noordoosten, maar omdat we hoofdzakelijk in zuidelijke richting langs de westoever van de IJssel lopen, deert die koude wind ons niet.
Gedurende de volgende kilometers wisselen enkele malen de wegen waarop we lopen van aard: grasdijken, klinkerwegen en asfaltwegen; allemaal door 'De Wilpsche Klei'.
We hebben tot hier vandaag 16 km gelopen.
Een eenzijdige route langs de westoever van de IJssel met links de uiterwaarden en rechts het rivierkleilandschap in winterrust.
Prima omstandigheden dus voor een winterse wandeldag.

Deventer

Om 8.45 uur vertrekken we met de auto uit Stiens en ongeveer 10.45 uur start onze wandeldag in Deventer achter het NS-station.
Tegenover het NS-station kopen we alvast de wandelgids van het tweede deel van het Pieterpad, omdat we zo langzamerhand de overstap kunnen maken van het Hanzestedenpad naar het Pieterpad.
Of we die overstap vanuit Zutphen of vanuit Doesburg zullen maken, weten we nog niet.
Door het winkelcentrum van Deventer arriveren we bij de Deventer Waag.
Naast de Waag drinken we in een cafeetje een kop koffie, alvorens we de stad gaan verlaten.

Hoog water in de IJssel

Na de koffie wandelen we naar de IJssel.
We zien de veerboot 'Stokvis' van de overzijde naar onze kant komen en zijn nog net op tijd bij het fiets- en voetveer om direct mee te kunnen naar de overzijde, naar de westoever van de rivier. Het is nu 11.30 uur.
Aan weerszijden van de rivier staat het water zo hoog, dat het voor voetgangers niet mogelijk is om zonder extra loopbrug met droge voeten de aan deze zijde aangemeerde rondvaartboten te bereiken.

Bolwerksmolen en Bolwerksplas

We gaan nu in zuidelijke richting onder het viaduct van de IJsselbrug door en passeren direct daarna de Bolwerksmolen, die op dit moment samen met het bijgebouw wordt gerestaureerd.
De Bolwerksmolen dateert van 1863. Het is een achtkantige bovenbuitenkruier en de enige windhoutzaagmolen van Overijssel.
Nadat we ook de Bolwerksplas voorbij zijn gelopen, komen we even heel dicht bij de IJssel. Gedurende de hele tocht vanaf het veer tot ver voorbij de autosnelweg A1 waar we onderdoor wandelen, horen we voortdurend het zware doffe geluid van al maar voorbijrijdende personenwagens en talloze vrachtwagens, die over deze snelweg bij Deventer de IJssel passeren.
Tot nog ver voorbij Deventer draagt dit geluid over de uiterwaarden en de rivier.
Bij Yperenberg eindigt onze 13^e etappe van het Hanzestedenpad. De eerste 3,5 km laten we nu achter ons.

Slot Nijenbeek aan de IJssel

Ter hoogte van het dorpje Wilp vervolgen we onze weg over de grasdijk langs de IJssel.
Af en toe zien we een binnenvaartschip noordwaarts varen.
Opvallend op de grasdijken is hier het grote aantal molshopen. We moeten af en toe slalommen om tussen de plaatselijk grote aantallen molshopen door te kunnen lopen.
Voorbij boerderij 'De Houtwal' verlaten we tijdelijk ons wandelpad, omdat we bij Slot Nijenbeek even tijd willen nemen om te rusten, te eten en te drinken.

De toren van Nijenbeek is het restant van het kasteel (uit het jaar 1265) dat vroeger ook wel 'Het Hoge Huis' werd genoemd. De toren ligt in een bocht van de IJssel, omgeven door een mooi vogelbroedterrein. De ruïne is aan het eind van de Tweede Wereldoorlog nog onder vuur genomen door de Geallieerden, toen Duitse troepen zich er in 1945 in hadden verschanst.

Zwanen en ganzen in de uiterwaarden

Na onze rustpauze aan de voet van deze toren vervolgen we onze weg weer over het wandelpad door het natuurgebied.

Via een fietspad over een rivierdijk komen we uiteindelijk bij gemaal 'Baron van der Felz'.
Hier eindigt onze 14^e etappe. We hebben tot dan 11 km gelopen.
Dan volgt een kilometerslang traject langs en/of over de rivierdijk langs de IJssel, in zuidelijke richting naar Zutphen.

We passeren nog de Rammelwaard, een brede uiterwaard in een binnenbocht van de IJssel.
In dit gebied zien we enkele witte zwanenparen en zien en horen we op wat grotere afstand enkele grote groepen overwinterende ganzen.
Op dit moment heerst de vogelgriep in en buiten Europa. Deze week werd de vogelgriep ook al in Duitsland geconstateerd, en in Turkije en in China heeft een menselijke variant van deze griep al enkele mensenlevens geëist.

Actueel is dan ook de vraag hoe reëel de dreiging van een pandemie is.
Wij zien hier echter geen groepen dode vogels en lopen dan ook enigszins gerustgesteld verder.

Zutphen

Al lang voordat we ter hoogte van Zutphen komen, zien we de ranke kerktoren van deze Hanzestad.

Als we aan de westoever van de IJssel in Zutphen arriveren, eindigt hier onze 15^e etappe, een traject van 5 km.
Daarna beginnen we aan het laatste deel van onze route van vandaag.

We moeten nog even doorlopen naar de oude IJsselbrug van Zutphen.
Over het wandelpad tussen de lange rij auto’s en de komende en gaande treinen door lopen we over deze IJsselbrug.
Aan de oostoever bereiken we al snel het NS-station.
Toen we om ongeveer 14.30 uur over de IJsselbrug liepen, passeerde ons de trein naar Deventer; die konden we dus niet meer halen.
Op het station van Zutphen kopen we treinkaartjes, we aanschouwen nog even de nieuwbouw vóór het stationsgebouw, bezoeken de ANWB-/VVV-vestiging tegenover het NS-station en vertrekken even na drie uur met de trein uit Zutphen.

In Gelderland

Als we even later in Deventer arriveren, lopen we naar de auto en rijden weer naar Stiens.

We hebben vandaag weer 16 km toegevoegd aan onze tocht.
Na Friesland hebben we nu ook de provincie Overijssel achter ons gelaten.
Even voorbij het dorpje Wilp wandelden we vandaag namelijk Gelderland binnen.

donderdag 11 juni 2015

In memoriam Stenden-collega Peter Huig

Donderdag 11 juni 2015

We gedenken Peter Huig in het Stiltecentrum van Stenden

Hectiek > rust > stilte
Tussen de werktafels door, waar studenten individueel of in groepjes druk aan het werk zijn, wandel ik naar het Ontmoetingscentrum van Stenden Hogeschool in Leeuwarden.
Al bij de entree van het Ontmoetingscentrum, waar op dat moment de vaccinatiesessie is voor onze naar het buitenland uitgaande studenten, merk je de overgang van de hectiek van de werkdag achter je en de rust van deze bijzondere ruimte die ik nu binnentreed.
En als ik dan door het Ontmoetingscentrum het Stiltecentrum van onze hogeschool in ga, gaat die direct al ervaren rust over in stilte ......

Herinneringen bij het afscheid
Toch is de stilte hier & nu anders dan normaal. Het is deze keer een indrukwekkende stilte, die in zo schril contrast staat met het gevoel van onmacht en van nog niet werkelijk begrijpen, dat door ons als studenten en medewerkers wordt ervaren.
Indrukwekkend ook is de aankleding van het altaar in ons Stiltecentrum. Het staat vol met allerlei zaken die ons doen herinneren aan de deze week overleden collega Peter Huig.
Nog maar enkele weken geleden werd bekend dat hij ziek was, ongeneeslijk, en na een kort ziekbed van slechts enkele weken is Peter Huig afgelopen maandag voor ons gevoel veel te snel en veel te vroeg overleden.

Markant, om nooit te vergeten
Het verdriet om het verlies van deze gewaardeerde collega, docent en vriend in onze hogeschoolgemeenschap is groot. Eigenlijk zijn we met stomheid geslagen dat wij Peter na zo’n korte periode van ziekte nu al hebben verloren. Vooral binnen zijn School of Leisure & Tourism, maar zeker ook bij veel anderen binnen onze Stenden Hogeschoolgemeenschap is de verslagenheid groot.
Een markante persoonlijkheid, geliefd om zijn betrokkenheid en enthousiasme bij zijn werk, bij de studenten en bij zijn collega’s, gewaardeerd om zijn enorme kennis over geografie, recreatie en toerisme, binnen Stenden al 15 jaar een gepassioneerd verteller, docent en onderzoeker, en inspirerend in talloze projecten en in onderwijs, binnen- en buitenschools. Peter heeft op zijn zo eigen, authentieke wijze bij ons een onvergetelijke indruk achtergelaten. Om nooit te vergeten.

Uitgebloeid
Op het altaar staan tientallen condoleancekaarten, er hangen veel foto's van Peter in de werksetting zoals wij hem zullen herinneren, er staan bloemen, en er liggen tal van andere zaken als een sjaal en zijn studieboeken, allerlei voorwerpen die ons doen denken aan Peter.
In de hoek linksachter boven het altaar hangt de jas; alsof Peter zo direct weer terugkomt om zijn jas te halen om te vertrekken. Maar Peter zal niet meer komen, en niet meer in ons midden zijn.
De veldbloemen - met op het rode tapijt de verwelkte bloemkelkjes - links van het altaar laten zo onmiskenbaar zien wat de vergankelijkheid van al het leven hier op aarde is.

De herinnering blijft
Op het moment dat ik het condoleanceregister teken, komt er nog een collega binnen. Samen staan we voor het altaar, kijkend naar en sprekend over de beelden en symbolen, die onze herinneringen aan Peter oproepen.
Veel studenten en collega's schreven al in het condoleanceregister, onder andere over hun respect voor deze geliefde docent en collega, en zo vaak staat erbij dat ze hem zo zullen missen. Ware woorden, want we zullen Peter node missen in onze gemeenschap.

woensdag 10 juni 2015

Nooit vergeten - Vrijheid luistert nauw

Woensdag 10 juni 2015

Cover van het duo-boekje van Springer & Van der Meiden

Nooit vergeten
De Nationale Herdenking van de Tweede Wereldoorlog bestaat uit een herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk te Amsterdam, met aansluitend de officiële kranslegging bij het Nationaal Monument op de Dam te Amsterdam.
Tijdens de herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk op 4 mei 2002 heeft de auteur F. Springer een voordracht uitgesproken met als titel 'Nooit vergeten'.

Stad
Aansluitend droeg de dichter Willem van Toorn zijn gedicht 'Stad' voor.
Beide teksten zijn opgenomen in de duo-bundel 'Nooit vergeten - Vrijheid luister nauw', met daarin de teksten van F. Springer, Willem van Toorn en Anne van der Meiden.
Aan de ene kant van dit duo-boek zijn de bijdragen van Springer & Van Toorn opgenomen, en als je het boek een halve slag draait vind je aan de andere kant van de bundel de tekstbijdrage van Van der Meiden.
Deze mei-bundel is in 2002 uitgegeven door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek & het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Waar was jij, wat dacht je, wat deed je?
Springer vraagt zich af waarom onze aardbol gewoon verder draait, terwijl de aardbewoners sinds mensenheugenis hun uiterste best doen om onze planeet en zichzelf en elkaar het leven onmogelijk maken.
Springer:

Het kan en mag nooit meer zo zijn, dat je onverschillig-gapend in je gerieflijke leunstoel je schouders ophaalt over wat er gebeurd is of gebeurt of nog te gebeuren staat in Afrika, Azië, Amerika, en in ons eigen Europa.
Dichters zijn het geweten van een volk, dus moeten wij goed naar hen luisteren.

Vrijheid vraagt verantwoordelijkheid
De zogenoemde '5 mei-lezing' is onderdeel van het programma van de start van de Nationale Viering van de Bevrijding. Het ochtendprogramma van de 5e mei vormt de brug tussen de ingetogenheid van de Dodenherdenking van de 4e mei en de feestelijkheden van de Bevrijdingsdag op de middag en de avond van de 5e mei.
In de jaren 2001 tot en met 2005 was het thema van deze beide dagen 'Vrijheid vraagt verantwoordelijkheid', omdat vrijheid nooit vanzelfsprekend is, en ook voortdurend vraagt om een actieve houding van overheid en burgers.
In het jaar 2002 - het jaar waarin deze bundel werd uitgegeven - werd het ochtendprogramma georganiseerd in het Zeeuwse Vlissingen, waarin het thema dat jaar werd belicht met nadruk op de communicatieve aspecten.
's Morgens heeft professor dr. Anne van der Meiden - hoogleraar communicatiewetenschappen en theoloog - in de Sint-Jacobskerk van Vlissingen zijn lezing 'Vrijheid luistert nauw' uitgesproken. Die lezing is ook opgenomen in deze mei-bundel.

Vrijheid luistert nauw
Anne van der Meiden vertelt in zijn speech onder ander het volgende:

Vrijheid gedijt als gerechtigheid en vrede haar trouwe makkers zijn.
Als samenleving is ons er alles aan gelegen om de vrijheid een grote toekomst te geven. Zij moet haar heilzame macht en haar duurzame invloed behouden om ook nieuwe generaties te inspireren.
We moeten proberen de vrijheid aan de praat te krijgen, want ze spreekt niet vanzelf.
Net als zout werkt vrijheid pas goed als ze is opgelost in alle levensverbanden.
Soms raken we in een spagaat: we eisen volledige vrijheid voor onszelf en beknotten die van anderen.
De meeste pogingen om informatie over te dragen, stranden in ruis.
Gemeenschap ontstaat pas als zender en ontvanger goed zijn afgestemd, als ze iets beleven dat ze samen kunnen delen.
Allen roepen op tot vrijheid, maar de invullingen ervan rijmen niet met elkaar.
Identiteit is dat wat ze ís en wil zijn en zeggen.
Wie waarheid exclusief claimt, ontneemt de ander het recht zélf waarheid te formuleren.
Vrijheid bestaat alleen in het luisteren naar elkaar en in het beleven van wederzijds respect.
Luisteren is je openstellen door communicatie, om te kunnen meeleven en meedenken.
De meesten zijn gauw tevreden met bekende boodschappen, met gedachten die hun eigen keuzen bevestigen.
Woorden wekken, voorbeelden trekken.
Jonge mensen ontmoeten het liefst authentieke mensen.
Het oog in oog vertelde menselijke verhaal reikt verder.
Vrijheden die je jezelf gunt, kunnen schadelijk zijn voor het belang van anderen.
Hoe leg je uit dat je soms wel en soms niet tolerant mag zijn tegenover de intoleranten in onze samenleving.
Misschien moeten we meer reizen en leren kijken of zelfs ondergaan wat het is om in vormen van onvrijheid te leven.
Wij hebben als wereldburger de plicht overal op te treden tegen allen die de vrijheid bedreigen.

Wie zich buigt over de wet van de vrijheid,

zich daarin verdiept en dat blijft doen,

niet vergeet wat hij ziet en hoort,

maar het in de praktijk brengt,

die zal een gelukkig mens zijn.

(Jacobus 1:23-25)

zondag 7 juni 2015

Pieter Stuyvesant Kuiertocht 5 van 2011 (22 km)

Zondag 7 juni 2015

Vanaf de Scheenesluis wandelen we langs de Scheene door de Rottige Meenthe

Wandelroutes door Westellingwerf
Eenmaal per twee jaar organiseert de Stichting Pieter Stuyvesant Kuiertocht (PSK) op de eerste zaterdag van juni een kuiertocht in het mooie gebied tussen de Friese rivieren De Linde en De Tjonger. Na de kuiertochten van 2002, 2005, 2007 en 2009 werd in het jaar 2011 de eerste lustrumtocht georganiseerd. Ter gelegenheid van dat eerste lustrum heeft de Stichting PSK in het lustrumjaar een jubileumuitgave laten verschijnen, in de vorm van een routegids, waarin de vijf PSK-routes zijn beschreven. Totaal staan er 7 wandelroutes in deze jubileumuitgave, omdat van de meest recente routes van de jaren 2009 en 2011 zowel een korte als een langere wandelroute in deze wandelgids is opgenomen.
De wandelgids kreeg als titel 'Pieter Stuyvesant Kuiertocht' en als subtitel 'Vijf wandelroutes door prachtig Westellingwerf''.

Sonnega
De voorspellers van het weer hebben in de afgelopen dagen steeds aangegeven dat we vandaag een zonnige dag zullen hebben, met temperaturen van zo'n 16 tot 18 graden Celsius. Mooi wandelweer dus.
Op grond daarvan hebben Durkje en ik besloten vandaag voor het eerst eens een wandelroute te gaan lopen uit de wandelgids van de Pieter Stuyvesant Kuiertochten. Voor vandaag hebben we gekozen voor de korte variant van 22 kilometer van de vijfde wandelroute, die werd gelopen in het PSK-jubileumjaar 2011.
Met de auto rijden we vanmorgen om 9.15 uur van Stiens via Wolvega naar Sonnega, waar we om 10.00 uur onze auto parkeren op het startpunt van deze kuiertocht, bij de manege van Sonnega.

Twee pelgrims in Wolvega
Onderweg hebben we trouwens nog een verrassende ontmoeting, want als we door Wolvega langs de route van het Jabikspaad rijden, passeren we twee pelgrims, die herkenbaar zijn aan hun meerdaagse bepakking, met daarop een grote Jacobsschelp. We maken kennis met dit echtpaar uit Leeuwarden, dat vertelt dat ze in de afgelopen periode het Jabikspaad van Sint-Jacobiparochie naar Wolvega al hadden gelopen, en dat ze nu vanmorgen vanuit Wolvega beginnen aan een vierdaagse wandeltocht van Wolvega naar Zwolle. Dan hebben ze op de vierde dag in elk geval het Jabikspaad achter de rug. We wensen hen een goede wandelvierdaagse en nemen afscheid, waarna wij doorrijden naar Sonnega.

Helomavaart - Scheenesluis - Scheene
Vanuit Sonnega lopen we naar Oldetrijne, waar we onder andere de basisschool en de voormalige kerk (Anno 1870) passeren. Over de Kerkhoflaan lopen we dan naar de Helomavaart, die we parallel volgen naar de plaats waar een horecagelegenheid is naast de Oldelaamsterbrug over de Helomavaart.
Op het terras aan de Helomavaart ontmoeten we een echtpaar uit Oldeberkoop, met wie we tijdens deze koffiepauze enige wederzijdse reis- en wandelervaringen uitwisselen. Zij zijn ook in Santiago de Compostela geweest, weliswaar niet als pelgrim, maar ze hebben langs de camino wel de sfeer geproefd van het pelgrimeren.
Na deze rustpauze lopen we over de Veendijk langs de Helomavaart (ook wel Jonkersvaart genoemd) naar de Scheenesluis. Dit is een prachtige plek, op het punt waar de Helomavaart en de Scheene bij elkaar komen, waar aan de overzijde van de oude sluiskolk het voormalige café 'De laatste stuiver' en een gerestaureerde windmolen 'De Rietvink' (1885) staan. Een echtpaar uit Westergeest ligt hier met hun boot aan de wal; de man vist op kleine aasvisjes in de sluiskolk van de Scheenesluis. Hier is het rustig, slechts af en toe passeert een fietser.

Natuurreservaat Rottige Meente
Vanaf de Scheenesluis wandelen we langs de Scheene het natuurreservaat 'Rottige Meente' in. Steeds verder gaan we het prachtige natuurreservaat in, om dan bij een schuilhut van Staatsbosbeheer via een smal bruggetje de Scheene over te steken, om aan de overzijde over een schitterend veenpad met houten vlonders door de Rottige Meente te lopen.
Als we bij de Pieter Stuyvesantweg komen, volgen we die, om weer terug te lopen naar de Helomavaart.

Oude en nieuwe motorvoertuigen in Driewegsluis
Langs de Helomavaart lopen we dan over de Lindedijk naar Driewegsluis, een aantrekkelijke plek voor watersporters, op de driesprong waar de Helomavaart bij De Linde komt. Bij de Linthorst Homansluis moeten we even wachten voor de openstaande brug, omdat een groot aantal pleziervaartuigen hier geschut wordt in deze sluis. Wij staan te midden van een groep motor-toerrijders, en aan de overzijde van De Linde staat een grote groep bromfietsers te wachten, die allen op oude bromfietsen rijden, waaronder Zundapp, Puch en Kreidler.
Als we op een bankje bij Driewegsluis een etenspauze hebben, komen een man en vrouw aanrijden op een oude bromfiets, ook een Kreidler. Ze vertellen verzamelaars te zijn van Kreidler-bromfietsen, en realiseren zich even later - als we hen vertellen over de zojuist gepasseerde bromfietsgroep - dat ze helaas net de doortocht van de oude bromfietsen hebben gemist.

Gapenburg langs De Linde
We verlaten Driewegsluis als we over een ophaalbrug gaan, en dan lopen we via Gapenburg langs De Linde naar de Sasbrug. Het weer is prachtig vandaag, zonnig en toch ook een stevige wind. Als we het smalle pad langs de rivier De Linde volgen, moeten we vaak aan de kant vanwege het grote aantal fietsers dat ons van voren en van achteren nadert.
Bij de Sasbrug laten we De Linde achter ons, om over de Sasweg naar het oorlogsmonument te lopen op de driesprong met De Meenthe. In 1943 stortte hier een geallieerde Lancaster bommenwerper neer. De omgekomen bemanning wordt geëerd met een plaquette op een gedenksteen.

Van Wolvega naar Sonnega
Over de lange en rechte weg van De Meenthe lopen we naar de rand van de bebouwde kom van Wolvega. Daar nemen we een schelpenpad dat ons langs de mooie waterrijke zuidwestelijke rand van Wolvega weer terugvoert naar de Pieter Stuyvesantweg.
Via een korte tussendoorgang - een stukje Jabikspaad - lopen we van de Bruidshoeve aan de Pieter Stuyvesantweg terug naar Sonnega, waar we vanmorgen onze auto hebben geparkeerd. Daar arriveren we iets na 15.30 uur, dus deze tocht van 22 kilometer hebben we afgelegd in 5,5 uren. We hebben vandaag veel en lang over verharde wegen gelopen, maar tussen al die geasfalteerde en bestrate wegen door hebben we toch ook enkele heel mooie stukken van de route door een schitterende natuur gelopen. Al me al dus zeker een mooie, gevarieerde wandelroute.

Nogmaals Buen Camino op het Jabikspaad
Vanuit Sonnega naar en door Wolvega volgen we op de terugreis naar huis weer het traject van het Jabikspaad, dat we vanmorgen ook reden. Evenals vanmorgen, toen we het Leeuwarder pelgrimerende echtpaar ontmoetten, zien we tot onze verrassing nu al weer en pelgrim door Wolvega lopen, Op een splitsing oriënteert hij zich op de juiste route. De man heeft een kleine rugzak op de rug en hij duwt een zwaarbeladen bagewagentje voor wandelaars voort. Op zijn bagage zien we een witte Jacobsschelp.
Bij navraag blijkt hij inderdaad een pelgrimstocht te ondernemen. Het is een 66-jarige man uit Franeker, die eerder al enkele dagen het Jabikspaad bewandelde vanuit Sint-Jacobiparochie, en die nu vandaag in Heerenveen is begonnen aan een twee maanden durende pelgrimstocht richting Santiago de Compostela, uiteraard nog niet wetend tot hoever hij het in die twee maanden zal brengen.
Voor Durkje en mij vandaag toch weer heel verrassend dat we zowel vanmorgen als vanmiddag in de dezelfde straat in Wolvega pelgrims hebben ontmoeten die vandaag over het Jabikspaad aan een meerdaagse pelgrimage richting Santiago de Compostela beginnen. We wensen ook deze beginnende pelgrim een 'buen camino'.

De Kwaliteitsadviseurs in het HBO als Reflective Practitioners

Donderdag 4 juni 2015

Workshop van Wil de Vries-Kempes in het Maagdenhuis over Participatie

De positie van de kwaliteitsadviseur

Gaan kwaliteitscultuur en ‘in control zijn’ samen in organisaties van professioneel hoger onderwijs?

Welke aanpak is wanneer effectief: centraal of juist decentraal?

Hoe hangen interne en externe kwaliteitszorg samen?

En hoe kiest de kwaliteitsadviseur hierin (steeds opnieuw) de juiste positie?

Vandaag organiseert het Platform HBO van het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement in Amsterdam een netwerkbijeenkomst over de rol en de positie van de kwaliteitsadviseurs in het Hoger Beroepsonderwijs (HBO). We komen daartoe bijeen in het Cultureel Centrum van de Universiteit van Amsterdam aan het Spui, in het centrum van Amsterdam. Deze bijeenkomst wordt geopend door dagvoorzitter Alard Joosten.

Jan Welmers over Instellingsaccreditatie en veranderende rollen

Eerste keynote speaker is Jan Welmers, lid van het College van Bestuur van Fontys Hogescholen.

In een eerste historische terugblik schetst hij dat we voorheen als docenten in het onderwijs alles zelf deden. Later hebben we steeds meer specialisten van buiten aangetrokken, ook op het gebied van kwaliteitszorg. Door systematisch werken is veel van de kwaliteit van het hoger onderwijs binnen een instelling tamelijk voorspelbaar geworden. Gezien de inhoud van de ‘Accreditatie op maat’-brief van de minister van deze week, mogen we ervan uit gaan dat er in de (nabije) toekomst verandering zal komen in de manier waarop we met betrekking tot kwaliteit(szorg) momenteel werken.
Daarna passeren een aantal sterke en zwakke punten van het huidige accreditatiestelsel, die overigens heel herkenbaar zijn als je de bovengenoemde brief van de minister leest.
Welmers geeft aan dat de Instellingsaccreditatie eigenlijk wel een logische vervolgstap is op de huidige situatie en op de actuele ontwikkelingen; ook als je kijkt naar andere Europese landen zoals Noorwegen, Oostenrijk, Duitsland en ook Vlaanderen in België, die nu (ook) bewegen in de richting van Instellingsaccreditatie. Welmers: “De stap die de Vlamingen momenteel zetten, is wel erg groot”.
Onder invloed van externe kwaliteitszorg is ook heel veel interne kwaliteitszorg ontstaan. Welbeschouwd moet je voor beide vormen dezelfde activiteiten ontplooien, en dan zie je dat het met name de externe verantwoording is die voor de meeste administratieve lasten zorgt. Daarentegen zorgt juist die externe verantwoording voor een belangrijke stimulans ter verbetering van het onderwijs, dus die externe kwaliteitszorg (inclusief de bijkomende administratieve lasten) heeft ook zo zijn voordelen.
Vaak zijn het juist de vormen van zogenoemde ‘zijsturing’ die voor hoge administratieve lasten zorgen. Denk daarbij bijvoorbeeld maar aan de Prestatieafspraken, de verantwoording van onderzoeksprojecten en aan de afspraken met partners inzake derde geldstromen. Als je dan ook nog werkt met verschillende stakeholders, worden er meerdere versies van ‘de waarheid’ gezien.
Ook een te strakke top-downsturing – "beschouw dat maar als ‘pseudo-zekerheid’" - leidt tot teveel aanvullende regels en teveel administratieve last. Op de werkvloer is zoiets vernietigend, en het is maar de vraag of het wel genoeg oplevert.
We zouden sterker op het netvlies moeten krijgen: het eigenaarschap van professionals, het gesprek over standaarden, de samenhang in sturingssystemen, het uitnutten van verdiend vertrouwen en de verbondenheid met regionale stakeholders.
Toch zegt Welmers: “Externe validering moet altijd blijven!” en “We moeten durven te vertrouwen op de professionaliteit van de medewerkers”.

Anders werken bij Fontys

Fontys werkt momenteel toe naar managementrapportages met brede en diep ingerichte instituutsportfolio’s, die real time worden bijgehouden, en die managers op elk gewenst moment kunnen tonen, en dan niet alleen aan het bestuur, maar ook via het intranet/internet aan je stakeholders. Zó leg je horizontaal en vertikaal verantwoording af; en het meer controlerend, disciplinerend toezicht komt - in aanvulling daarop - van bovenaf, vanuit het bestuur.

Fontys wil naar een jaarlijkse beoordeling van de basiskwaliteit van elke opleiding. Die wordt dan jaarlijks vastgesteld. Enkele zogenoemde ‘kopgroep-instituten’ gaan alvast werken met een zelfsturend kwaliteitszorgsysteem. Bij Fontys komt straks een scheiding tussen enerzijds begeleiding en anderzijds audits op het gebied van kwaliteitszorg.

Voor de kwaliteitszorgmedewerkers betekent bovenstaande dat ze bij Fontys vooral gaan meegroeien naar het instituutsnivo, en dat zij eerst en meer het gesprek gaan voeren met de collega’s uit het onderwijs, en daarna pas met het College van Bestuur.

Wil de Vries-Kempes over Praktijklessen over Participatie

Daarna volgen vier workshops. Reen Pouwels van Hogeschool Inholland verzorgt een workshop over de kwaliteitsadviseur bij grote en complexe opleidingsverandertrajecten. De workshop van Annemieke Voets & Sanne Damsma van Avans hogescholen gaat over de successen en de dilemma’s van het kwaliteitssysteem van Avans. En Marian van Noort & Saskia Sluiter van de Haagse Hogeschool verzorgen een workshop over kwaliteitszorg binnen een eigenzinnig besturingsmodel.

Ik woon de workshop over de lessen uit de praktijk van de Participatie bij op een wel heel passende locatie: in het Maagdenhuis, ons allen bekend van het studentenprotest in het Amsterdamse Maagdenhuis in het jaar 1969, maar ook nog heel recent in 2015, van nog maar enkele weken geleden. Deze workshop wordt verzorgd door Wil de Vries-Kempes, hoofd Kwaliteit en Accreditatie bij de Bestuursstaf Onderwijs en Onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam.

Deze workshop gaat over de ontwikkelingen met betrekking tot participatie in de loop van de tijd, over participatienivo’s, -doelen, -middelen, -rollen, en tenslotte over de betekenis voor de praktijk. In het ‘Assessment model of Quality Culture’ (2013) zien we dat Participatie een wel heel centrale rol in dit schema in neemt.
De Hogeschool van Amsterdam heeft onlangs weer bevestigd dat docenten de kern van het onderwijs vormen. Leiderschap en communicatie en verbinding spelen een belangrijke rol, maar participatie dus ook.
We inventariseren welke voorbeelden van participatie in het HBO vooral niet mogen ontbreken.
Afzonderlijke docenten (ook bij het ontwikkelen van onderwijs), management en docententeams zouden vooral ook in gesprek moeten zijn met de leden van de werkveldadviesraden van een opleiding. En ook studenten en docenten zouden met elkaar in gesprek moeten zijn, om daarmee hun opleidingscommissie te voeden. Bij participatie zou je dus vooral kunnen denken aan begrippen als ‘co-creatie’.
Vervolgens kijken we naar participatie vanuit historisch perspectief. Al in de 17e eeuw werd van burgers verwacht dat zij ook een aandeel in het algemeen belang speelden. Plicht, vrijwilligheid, zorg voor het gemeenschappelijk belang en controle waren in dezen toen al van belang.
We kunnen onderscheid maken tussen beleidsbeïnvloedende participatie (je moet er dan op tijd bij zijn) en zelfredzame participatie (bijvoorbeeld in de vorm van mantelzorg). Er worden enkele voorbeelden van participatiepraktijken uit andere landen gegeven.
We onderscheiden drie generaties participatie: de eerste via inspraak, de tweede via beleidsbeïnvloeding en de derde via het eigen initiatief. Je kunt voor de verschillende nivo’s van participatie dat illustreren met de zogenoemde Participatieladder: informeren, raadplegen, adviseren, co-produceren, meebeslissen en zelfbeheer.
Als organisatie moet je ook nadenken over welke participatie-instrumenten je wilt inzetten

Lucien Bollaert over Kwaliteitsadviseurs & Kwaliteitscultuur

Laatste plenaire keynote speaker – na de workshop - is Lucien Bollaert, lid van het Dagelijks Bestuur van de NVAO. Zijn presentatie gaat over de kwaliteitswerking tussen management en docenten, over hoe kwaliteitsadviseurs kunnen bijdragen aan de kwaliteitscultuur.

Recentelijk is de dimensie van de kwaliteitscultuur erkend als belangrijke actor in het kwaliteitsgebeuren. Het eerste vereiste is de heersende kwaliteitscultuur te identificeren, en de gewenste te omschrijven, in relatie tot de visie en de strategie van de instelling en van de opleiding. De focus op de plaats waar, en de actoren die de onderwijskwaliteit genereren, zijn essentieel. Daarbij komen zowel ‘hard skills’ of de plaats en de bevoegdheden van de kwaliteitsadviseur tussen bestuur en management, als de vereiste ‘soft skills’ ter sprake. Lucien Bollaert gaat in op de vraag welke plaats de kwaliteitsadviseur zou moeten innemen, en welke bevoegdheden hij/zij kan krijgen om zo goed als mogelijk bij te dragen tot een positieve kwaliteitscultuur.”

Lucien Bollaert:

Kwaliteitscultuur is dat deel van de organisatiecultuur dat de creatie van kwaliteit en het streven tot continue verbetering beïnvloedt in relatie tot kwaliteitszorg.
Als je nieuwe mensen aanneemt, gaat het niet alleen om kennis, maar je moet mensen aannemen die passen bij je organisatie, en die willen en kunnen meedenken over de richting die je instelling inslaat. Datzelfde geldt ook voor de kwaliteitscultuur; die moet ook passen bij je organisatie.
Ik ben gefascineerd door de vraag hoe het kan dat ook als alles binnen een organisatie positief verloopt, het dan met de accreditatie van een opleiding toch nog wel eens verkeerd gaat.
Kwaliteitsresultaat is de resultante van Kwaliteitscultuur en Kwaliteitszorg.
Kwaliteitscultuur heeft een formeel element en een cultureel element in zich.
Kwaliteitszorg is een managementmiddel – dus geen doel - om te focussen op de kwaliteit van de organisatie.
Kwaliteit is relatief, kent meerdere lagen/dimensies.
Kwaliteit van onderwijs wordt gecreëerd in de driehoek van docent, student en leeromgeving. Daar omheen heb je allerlei diensten en procedures.

Debat met de zaal

De dagvoorzitter vraag Jan Welmers te reageren op deze presentatie, en daarna worden de deelnemers in de zaal in de gelegenheid gesteld om aan de beide keynote speakers vragen te stellen.

Bollaert betwijfelt of vakspecialisatie individueel moet zijn, het zou wel eens kunnen zijn dat je veel meer interdisciplinair moet werken.

Niet alle neuzen moeten in dezelfde richting staan; je hoeft niet met elkaar overeen te stemmen, maar juist vanuit de verschillen en de tegenstellingen zou je beter kunnen worden.
Engagement kun je niet in een cursus aanleren; het heeft te maken met de persoonlijkheid van de student. Je kunt het wel stimuleren, en we hebben het wel nodig in de huidige maatschappij.
Kwaliteitszorgadviseurs moeten de dialoog met de studenten aangaan zonder hun jargon en zonder al die kwaliteitszorgmodellen. Kortom, spreek de taal van de studenten, en praat met hen over wat zij doen, ervaren en wat zij ervan vinden. En dan moet je er ook nog rekening mee houden dat veel studenten bij aanvang van hun studie en tijdens hun studie wellicht nog niet eens weten wat ze later met deze opleiding willen gaan doen. Daar moet je dan wel rekening mee houden bij het bevragen van studenten.
Er is nood aan burgerzin in elk beroep. En burgerzin zit vol van waarden.

Mede-organisator Ouke Pijl bedankt aan het eind van deze netwerkbijeenkomst namens het NNK-bestuur alle medewerkers van deze netwerkbijeenkomst. Daarna is er gelegenheid om nog even met elkaar na te praten.

woensdag 3 juni 2015

Om de oude wereldzee op zoek naar identiteit en nieuwe grondslag

Dinsdag 2 juni 2015

Maarten Neuteboom en George Harinck in debat in het Abe Lenstra Stadion

Reflectie op de grondslag van de VU-vereniging
De VU-vereniging organiseert dit voorjaar drie debat-avonden over een zoektocht naar identiteit, beginnend in de voetsporen van dr. Abraham Kuyper, eindigend met de zoektocht naar de verbreding van de levensbeschouwelijke identiteit van bijvoorbeeld een zorginstelling zoals het VU-medisch centrum (VU-mc) en van een hoger onderwijsinstelling zoals de Vrije Universiteit (VU). Vanavond woon ik één van die drie avonden bij, in één van de zalen van het Abe Lenstra Stadion te Heerenveen.

Toen en nu
Discussieleidster Susan Doodeman introduceert de eerste spreker: dr. George Harinck, hoogleraar aan de VU en directeur van het Historisch Documentatiecentrum van de VU. Deze VU-historicus is dé Kuyper-expert van Nederland, die onlangs een reis maakte langs de Middellandse Zee, in het voetspoor van Abraham Kuyper, de grondlegger van het hedendaagse Nederlandse staatsbestel en ook de oprichter van de Vrije Universiteit.
Harinck ging tijdens zijn rondreis op zoek naar de overeenkomsten en de verschillen tussen zijn reis en dezelfde rondreis die Abraham Kuyper in 1905 maakte. Aan de hand van een drietal filmfragmenten en vragen van de discussieleidster geeft George Harinck een toelichting op de verhouding tussen politiek en religie, en op de angst voor religieus fanatisme rond de oude wereldzee, onder andere op het snijvlak van Christendom en Islam. Het is opvallend hoe actueel ook vandaag de dag nog de thema's van honderd jaar geleden zijn in heel Europa.

Overdracht van cultuur en religie
George Harinck is door deze reis kritischer geworden met betrekking tot de secularisering van West-Europa.
Harinck over de zogenoemde 'Soevereiniteit in eigen kring': "Onze samenleving bestaat uit diverse geledingen. Die moet je vrij laten ontwikkelen in hun eigenheid. Ze functioneren alle naar hun eigen aard. Hoe veelvormiger het geheel van die geledingen is, hoe mooier het wordt. De overheid zou die veelvormigheid moeten beschermen."
Aan de hand van filmfragmenten over zigeuners in Roemenië, over Lipowanen in Rusland en over de Krim-Tartaren op de Krim laat Harinck zien dat overdracht van cultuur en religie nooit vanzelf gaan. Bijvoorbeeld aan de hand van een oud-gelovige Lipowaanse vrouw uit Odessa, die duidelijk maakt dat ouders van deze religieuze minderheid in Odessa verdriet hebben over hun kinderen die de kerk verlaten. Die ouders vragen zich af wat zij toch eigenlijk verkeerd hebben gedaan. Een moeder: "Mijn kinderen hebben het te druk, ze hebben geen tijd meer voor de overdracht van de (ook religieuze) traditie".

Herkenbaar? Of niet?

Verkwansel je identiteit niet
De tweede spreker, CDA-Tweede Kamerlid Pieter Heerma heeft zich voor vanavond helaas afgemeld en de derde spreker, wetenschappelijk medewerker van het wetenschappelijk instituut van het CDA Maarten Neuteboom arriveert te laat in Heerenveen, wat als positief gevolg heeft dat het aandeel van George Harinck vanavond goed uit de verf komt. Neuteboom verzorgt een presentatie van enkele minuten over onder andere de Vrijheid van Vereniging, en neemt dan plaats aan de debattafel voorin de zaal.
Daarna krijgt Willem Schoonen het woord, als bestuursvoorzitter van de VU-vereniging, waar de VU en het VU-mc van uit gaan.
Schoonen: "Veel verzuilde organisaties hebben hun identiteit verkwanseld. Dat moeten wij niet doen; de VU moet daar voor oppassen!
Willem Schoonen toont op het scherm het voorlopige voorstel tot de herformulering van de grondslag van de VU-vereniging, en stelt dat tekstontwerp daarna bij de tientallen aanwezigen in de zaal ter discussie.

Van uitsluiting naar insluiting
We moeten inderdaad op zoek naar een meer eigentijdse formulering van onze grondslag, en daarbij moeten we er voor waken dat de nieuwe grondslag leidt tot uitsluiting. De grondslag moet zo worden geformuleerd dat die leidt tot insluiting, tot ruimte voor een ieder die vorm en inhoud wil geven aan eigentijdse combinaties van wetenschap en levensbeschouwing, in je studie, in het werk, in ons leven.