Rondje accreditatie rond het IJsselmeer

Dinsdag 2 juli 2013 

Hogeschoolvestiging van Inholland in Den Haag

Resonansgroep Inspectie Hoger Onderwijs
Vanmorgen zijn we voor de vierde en laatste maal bijeen als Resonansgroep voor de Inspectie van het Hoger Onderwijs. We vergaderen wederom in het kantoor van de Inspectie voor het Onderwijs in Utrecht. De Inspectie heeft een Resonansgroep geïnstalleerd, bestaande uit vertegenwoordigers van verschillende belangenorganisaties, zoals de Verenigingen van instellingen voor bekostigd en onbekostigd Hoger Onderwijs (universiteiten en hogescholen), Evaluatieburo's, het Interstedelijk Studenten Overleg, en ik vertegenwoordig de medewerkers(docenten)belangen namens CNV-Onderwijs.

Kwaliteit Nederlands Accreditatiestelsel
In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap houdt de Inspectie van het Hoger Onderwijs toezicht op de kwaliteit van het Nederlandse Accreditatiestelsel in het Hoger Onderwijs. In het kader van die toezichtstaak doet de Onderwijsinspectie in de eerste helft van dit jaar een onderzoek naar de kwaliteit van het huidige Accreditatiestelsel voor hogescholen en universiteiten. Als Resonansgroep adviseren we de Onderwijsinspectie tijdens dit onderzoeksproject op onderdelen zoals de opzet van het onderzoek, de onderzoeksvragen en op het onderzoeksrapport.

Feedback op concept-Inspectierapport
Vanmorgen komen we bijeen om het concept van het onderzoeksrapport te bespreken, waarin de uitkomsten van het onderzoek staan geschreven op het gebied van bijvoorbeeld onafhankelijkheid, deskundigheid, betrouwbaarheid, validiteit, zorgvuldigheid, kwaliteitsborging, stimulerende werking, transparantie, accreditatielasten, dekking en wettelijke vereisten. Daarnaast bespreken we de vijf uitgangspunten bij de invoering van dit nieuwe stelsel en tenslotte nog zaken als conclusies, aanbevelingen, beschouwing en vervolgtoezicht.
Naar verwachting zal in september 2013 het Inspectieonderzoek worden gepubliceerd.

Rondje IJsselmeer
Vanmorgen ben ik vanuit Stiens via Flevoland naar het Inspectiekantoor in Utrecht gereden. 
Als daar de vergadering van de Resonansgroep is afgelopen, rijd ik na het middaguur vanuit Utrecht naar Den Haag, om daar naar een volgende bijeenkomst te gaan in hogeschool Inholland. 
Aan het eind van de middag rijd ik dan van Den Haag via de Afsluitdijk naar Stiens. 
Daarmee is het rondje rond het IJsselmeer weer rond.

Hersteltrajecten Accreditatie
Het nieuwe Accreditatiestelsel dat wij vanmorgen bij de Onderwijsinspectie bespraken, heeft een verbeterfunctie in zich. Eén van de maatregelen die in dat stelsel kan worden genomen, is dat aan een hogeschool-opleiding een hersteltraject kan worden toegekend, indien de kwaliteit op een accreditatiestandaard niet aan de maat blijkt te zijn tijdens een visitatie.
Enkele hogeschoolopleidingen in Nederland hebben door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) inmiddels zo'n verbetertraject toegekend gekregen en zijn nu druk in de weer om op een nader overeengekomen tijdstip aan te tonen dat de beoogde verbeteringen op dat beoordelingsmoment zjn gerealiseerd.

Hogescholen-intervisiegroep Hersteltrajecten
Omdat dergelijke hersteltrajecten in het hoger onderwijs nieuw zijn, hebben een aantal kwaliteitszorgmedewerkers van hogescholen die al dan niet al in zo'n hersteltraject zitten, een kleine intervisiegroep opgericht, waarvan de groepsleden incidenteel bijeenkomen om het opstarten, het doorlopen en het afronden van zo'n hersteltraject met elkaar te bespreken, om zodoende van elkaar te leren en elkaar met raad bij te staan in de keuzes die in zo'n verbetertraject kunnen en moeten worden gemaakt.
In veel Nederlandse hogescholen en universiteiten wordt momenteel hard gewerkt aan de doorgaande kwaliteitsverbetering van het huidige hoger onderwijs. Alle extra inspanningen die hogescholen in dat kader momenteel getroosten, zullen er uiteindelijk toe bijdragen dat het Nederlandse hoger (beroeps)onderwijs goed is en in ruime mate voldoet aan de kwaliteitseisen die Anno 2013 en in de daarop volgende jaren aan het hoger onderwijs worden gesteld.

Accreditatielasten & Accreditatiebaten
Vandaag blijkt maar weer dat overal in het land - bij de Onderwijsinspectie, bij de NVAO, bij Evaluatieburo's, bij hogescholen en universiteiten en bij allerlei belangenorganisatie in het hoger onderwijs - kosten noch moeite worden gespaard om toekomstbestendig hoger onderwijs te ontwerpen, te ontwikkelen en te geven, dat voldoet aan de gestelde kwaliteitscriteria.

Resonansgroep Inspectieonderzoek Accreditatiestelsel

Dinsdag 16 april 2013


Kantoor van de Onderwijsinspectie in Utrecht

















Onderzoek naar functioneren accreditatiestelsel
De Onderwijsinspectie stelt periodiek onderzoek in naar het functioneren van het Nederlandse accreditatiestelsel in het hoger onderwijs. Momenteel loopt een onderzoek naar het functioneren van het nieuwe accreditatiestelsel, dat per 1 januari 2010 van start is gegaan. De resultaten van dit inspectieonderzoek zal bijdragen aan de evaluatie van het nieuwe accreditatiestelsel, die het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap uitvoert.

Resonansgroep Inspectieonderzoek
De Onderwijsinspectie heeft een zogenoemde Resonansgroep ingesteld, die de inspectie adviseert over de onderzoeksopzet, over de uitvoering daarvan en over de onderzoeksrapportage. Deze Resonansgroep bestaat uit leden van koepelorganisaties (bv. CNVO, HBO-raad, ISO), deskundigen vanuit kringen van onderzoekspanels (NQA), docenten, studenten en een onafhankelijke buitenstaander. Op verzoek van en namens het bestuur van de onderwijsvakorganisatie CNVO participeer ik in deze Resonansgroep. De Resonansgroep kwam reeds bijeen in november 2012 en in januari 2013. Vandaag is de derde bijeenkomst van de Resonansgroep, in het kantoor van de Onderwijsinspectie te Utrecht.

Het onderzoek
In de voorgaande twee bijeenkomsten bespraken we concepten van het ‘Toezichtkader Accreditatiestelsel Hoger Onderwijs’ en van de ‘Onderzoeksopzet Accreditatiestelsel 2012-2013’. Op grond van onze feedback op die concepten, zijn de nieuwe versies gemaakt. De leden van de Resonansgroep stemmen in met deze bijgestelde versies.
Coördinerend Inspecteur Bert de Vries presenteert een update over de voortgang van het lopende inspectieonderzoek. Er zijn gesprekken gevoerd (met bv. NVAO en VBI’s), documenten zijn bestudeerd, een enquête is uitgezet in instellingen en opleidingen voor hoger onderwijs en er zijn negen cases geselecteerd voor een vervolg-diepteonderzoek.

Resultaten en dieptestudie
Ter voorbereiding op dit overleg hebben we de eerste resultaten - de rechte tellingen en de antwoorden op de open vragen - van de ingevulde vragenlijsten bestudeerd. Vraag voor vraag bespreken we de geanonimiseerde resultaten, zoals die zijn ingevuld op de reeds 81 ingediende vragenlijsten van 38 instellingen voor hoger onderwijs.
We stemmen in met de negen casussen, die in het kader van dit onderzoek voor nog meer diepgang van de onderzoeksresultaten zullen zorgen. Het gaat hier om instellingen die bijvoorbeeld al hebben meegedaan aan de Instellingstoets Kwaliteitszorg, die een Toets Nieuwe Opleiding hebben ondergaan en/of die een Bestaande Opleiding voor accreditatie hebben voorgedragen (beperkt of uitgebreid, al dan niet met een herstelperiode, WO & HBO, Bachelor & Master, met verschillende evaluatieburo’s en een variëteit aan besluiten).

Aanvang Juli 2013 komen we weer bijeen om het concept van het onderzoeksrapport te bespreken.

Hoger Onderwijs-overleg CNVO-Onderwijsinspectie

Woensdag 13 februari 2013

CNV-kantoor in Utrecht

Zorg voor kwaliteit van hoger onderwijs

Vandaag zijn twee vertegenwoordigers van de Onderwijsinspectie op werkbezoek bij CNV-Onderwijs in Utrecht. Het zijn Hoofdinspecteur Rick Steur en Inspecteur Suzan Klaver, beiden met Hoger Onderwijs in portefeuille. Zij zijn hier op werkbezoek om vanuit deze werknemersorganisatie en door medewerkers uit het hoger onderwijs geïnformeerd te worden over een zo groot mogelijk aantal issues die momenteel in het hoger onderwijs spelen, teneinde die aspecten vanuit de praktijk van het hoger onderwijs mee te kunnen nemen in het in ontwikkeling zijnde ‘Toezichtkader Hoger Onderwijs’ van de Inspectie voor Hoger Onderwijs.

Van CNVO-zijde nemen verschillende vertegenwoordigers deel, waaronder beleidsmedewerkers, een regiobestuurder, bestuursleden van de Sector Hoger Onderwijs en leden van de Sector Hoger Onderwijs. Ik ben hiertoe uitgenodigd om mijn bijdrage te leveren, in algemene zin betreffende hoger onderwijs-issues en specifiek voor wat betreft zaken als (externe) kwaliteitszorg, accreditatie, inspectie en overig toezicht op de kwaliteit van hoger onderwijs.

Open agenda kwaliteitsissues Hoger Onderwijs

Het eerste deel van dit werkbezoek is een open gesprek, waarin een breed scala van allerlei thema’s in bespreking wordt genomen, die te maken hebben met de kwaliteit van het hoger onderwijs in het algemeen en met - meer specifiek – bijvoorbeeld regelgeving van overheidswege, implementatie van nieuwe onderwijswet- en regelgeving, de werking van het Nederlandse accreditatiestelsel, het onderwijstoezicht van inspectiewege, doorontwikkeling van onderwijs, het belang en de instellingspraktijk voor wat betreft verdergaande professionalisering van onderwijzend personeel. 

Onderwerpen die in deze eerste ronde de revue passeren, zijn bijvoorbeeld: professionele ruimte, vertrouwen versus controle, deskundigheidsbevordering, (vak)didactiek, pedagogische vaardigheden gericht op jongvolwassenen, audits, (risicogericht) inspectie(toezicht), visitatie & accreditatie, kwaliteitsborging, bestuur & management, de wetsvoorstellen ‘Versterking Kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs’ & ‘Strategische Agenda - Kwaliteit in Verscheidenheid’ en regelen & ontregelen.

Monitor Krachtig Meesterschap

In het tweede deel van dit werkbezoek focussen we op de onderzoeksresultaten van de ‘Monitor Krachtig Meesterschap’, waarover binnenkort het onderzoeksverslag van de Onderwijsinspectie zal verschijnen. Een presentatie over deze inspectiemonitor wordt vandaag verzorgd door onderwijsinspecteur Suzan Klaver. Naar aanleiding van deze onderzoekspresentatie spreken we bijvoorbeeld over de Opzet van dit driejarig onderzoek, over de Kennisbasis die uitmondt in landelijke kennistoetsen voor in lerarenopleiding zijnde studenten en over de ins en outs met betrekking tot ‘Opleiden in de School”, waarbij het opleidingsonderwijs en de opleidingsscholen zo goed mogelijk met elkaar samenwerken, om aanstaande leerkrachten gedegen op te leiden tot bekwaam startende leerkrachten in bijvoorbeeld het basis- en voortgezet onderwijs.

Mede omdat we vandaag in deze sessie ook ervaringsdeskundigen uit het opleidingsonderwijs in ons midden hebben, ontstaat een boeiend gesprek over de kansen die we zien om de co-creatie van de eerste- en tweedegraads lerarenopleidingen en de opleidingsscholen in het basis- en voortgezet onderwijs te verzilveren.

Resonansgroep Onderzoek Accreditatiestelsel

Maandag 14 januari 2013 

Auto's komen uit de mist en verdwijnen in de mist op de A27

Weer heen
Nederland is maar een betrekkelijk klein land, en toch kan het weerbeeld van dag tot dag en van regio tot regio zichtbaar en aanmerkelijk verschillen.
Waar we gisteren nog te maken hadden met een mooie (half)bewolkte winterlucht, wordt vandaag door de zware laaghangende bewolking je omgeving plaatselijk aan het oog onttrokken.
Als ik vanmorgen vanuit het noorden van Fryslân vertrek, is het zicht nog prima, maar zodra ik de Noordoostpolder in rijd, is het zicht beperkt. Dikke mistbanken belemmeren je hier en daar enig zicht, in elk geval over grotere afstand. Voorbijrijdende auto's zijn even zichtbaar, en dan al snel weer onzichtbaar. 

Resonansgroep
Ik ben op de A27 onderweg naar Utrecht. In het kantoor van de Inspectie van het Onderwijs komen we vandaag als Resonansgroep voor de tweede maal bijeen (de 1e was in november 2012) om als vertegenwoordigende leden van onze deelnemende organisaties de door de Onderwijsinspectie voorgelegde plannen te bespreken voor het periodiek onderzoek naar het functioneren van het Nederlandse accreditatiestelsel in het hoger onderwijs. De Resonansgroep bestaat uit representanten van de koepelorganisaties, deskundingen vanuit de kringen van visitatiepanels, van docenten (ik vertegenwoordig de onderwijsvakorganisaties via CNV-Onderwijs), van studenten èn een onafhankelijk lid. Als leden van deze Resonansgroep adviseren we vandaag op de beoogde onderzoeksopzet en op de onderzoeksuitvoering; en in een later stadium op de onderzoeksrapportage.

Integraal onderzoek
Het integrale onderzoek naar het functioneren van het accreditatiestelsel zal bestaan uit ten eerste een analyse van alle beschikbare van toepassing zijnde documenten, ten tweede gesprekken met organisaties die binnen het huidige accreditatiestelsel functioneren, ten derde een breedte-onderzoek onder instellingen voor hoger onderwijs en ten vierde een diepte-onderzoek aan de hand van een aantal nog nader te bepalen cases.
Vandaag bespreken we het concept van het 'Toezichtskader Accreditatiestelsel Hoger Onderwijs', de beoogde opzet van het 'Onderzoek Accreditatiestelsel 2012-2013' en het concept van de Vragenlijst met de bijbehorende Toelichting bij die enquête.

Waardering
Het eerste deel van de vergadering wordt besteed aan de bespreking van het Waarderingskader, dat de onderwijsinspectie van plan is te gaan hanteren voor de beoordeling van het functioneren van het accreditatiestelsel.
Er zal met verschillende vragenlijsten worden gewerkt; in te vullen op centraal niveau en door het opleidingsmanagement voor wat betreft een opleidingsbeoordeling, en in te vullen op centraal niveau voor wat betreft een Instellingstoets Kwaliteitszorg.
Met de tien voorgestelde Standaarden als vertrekpunt bespreken we zo'n vragenlijst in detail. Aan de orde komen aspecten zoals: Voorlichting, Onafhankelijkheid, Deskundigheid, Betrouwbaarheid, Validiteit, Zorgvuldigheid, Stimulans, Transparantie en Accreditatielasten. 

Follow up
Na vandaag zullen de inspecteurs het onderzoek verder vorm en inhoud geven. De vragenlijsten zullen worden aangescherpt, er zal een toelichting worden geschreven bij ieder onderwerp en de antwoordcategorieën zullen worden aangepast.
In februari 2013 zal het onderzoek dan van start gaan en in maart 2013 zal onze Resonansgroep voor de derde maal bijeenkomen, om de eerste resultaten van de ingevulde vragenlijsten te bespreken en om te adviseren op de geplande vorm en inhouden van de case studies die aansluitend worden uitgevoerd.

Weer terug
Als ik aan het eind van de middag weer buiten sta, bedekt een dunne laag sneeuw alles om me heen. Voorzichtig rijd ik vanaf het inspectiekantoor naar de Ring van Utrecht, om daar aan te sluiten in de langzaam rijdende stoet auto's op de autosnelweg. 
Ten oosten van Utrecht is de omgeving sneeuwwit, ten noorden van Utrecht wordt de sneeuwlaag in noordelijke richting steeds dunner. En als ik over de A27 Flevoland in rijd, is er nog weinig sneeuw te bekennen. Het is merkbaar nog wel glad op de autosnelweg, dus de meeste auto's op de rechter rijbaan passen hun snelheid voorzichtigheidshalve aan. Het vriest trouwens maar één tot twee graden.

En in Fryslân?
Maar als ik nabij Lemmer het zuiden van Fryslân binnen rijd, is de temperatuur beduidend lager. Hier vriest het nu al vijf graden en er ligt geen sneeuw. Als dit zo de komende dagen zonder sneeuw doorgaat met vriezen, kunnen de Friezen over enkele dagen op de meeste ijsbanen al op grote schaal schaatsen.
Als het buiten kouder wordt, worden de schaatsminnende Friezen warm bij de gedachte dat er kan worden geschaatst op natuurijs.

Onderzoek Accreditatiestelsel Hoger Onderwijs

Dinsdag 27 november 2012

Kantoor van de Inspectie van het Onderwijs te Utrecht

Nieuw accreditatiestelsel
De Inspectie van het (Hoger) Onderwijs stelt periodiek onderzoek in naar het functioneren van het Nederlandse accreditatiestelsel in het hoger onderwijs. Momenteel wordt het onderzoek voorbereid naar het functioneren van het nieuwe accreditatiestelsel, dat is gestart met ingang van het jaar 2011. Dit onderzoek draagt bij aan de evaluatie (van het nieuwe stelsel), die het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap uitvoert.

 

Meta-toezicht
De onderwijsinspectie houdt al vanaf de start van het visitatiestelsel zogenoemd ‘meta-toezicht’ op dit stelsel. Bij de start van het huidige accreditatiestelsel - aanvang 2011 - is dit toezicht voortgezet. In dit verband zijn er al diverse evaluaties uitgevoerd en mede op grond hiervan zijn er verbeteringen van het accreditatiestelsel doorgevoerd.

Maatschappelijk vertrouwen
Met het vorige maand begonnen inspectieonderzoek wordt deze lijn voortgezet. Het accreditatiestelsel neemt in de kwaliteitsborging in het hoger onderwijs een centrale positie in. De inspectie wil met haar toezicht op het accreditatiestelsel de kwaliteit van dit stelsel onderzoeken en bevorderen. Dit toezicht staat daarmee ten dienste van een goed functioneren van het accreditatiestelsel, met het oog op het behoud en de versterking van het maatschappelijk vertrouwen in dit stelsel, en daarmee in de kwaliteit van het hoger onderwijs.

 

Resonansgroep
Ten behoeve van dit onderzoek heeft de onderwijsinspectie een Resonansgroep ingesteld, die haar zal adviseren over de onderzoeksopzet, tijdens de uitvoering van dit onderzoek en over de rapportage van dit onderzoek. Deze Resonansgroep bestaat uit leden van koepelorganisaties, deskundigen vanuit visitatiepanels, docentenvertegenwoordigers, een student en een onafhankelijk lid. Vandaag woon ik als representant van de onderwijsvakbond CNV-Onderwijs de eerste bijeenkomst van deze Resonansgroep bij.

Stelselonderzoek
Coördinerend inspecteur hoger onderwijs, onderzoeksleider Bert de Vries legt bij aanvang van deze bijeenkomst in het inspectiekantoor te Utrecht uit dat het hier gaat om een onderzoek, dat het Nederlandse accreditatiestelsel betreft. Dit toezicht betreft dus niet primair het toezicht op de Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) en/of het toezicht op de kwaliteit van het aangeboden onderwijs in een instelling, maar onderzoekt het functioneren van het actuele accreditatiestelsel

 

Gesprekspunten
In deze bijeenkomst spreken we als Resonansgroep vanmorgen over de inhoud van het concept-Toezichtskader en over de beoogde opzet van het reeds aangevangen ‘Onderzoek Accreditatiestelsel 2012-2013’. Een aantal zaken die daarbij onder andere aan bod komen, zijn:

• Het stapelen van toezicht;
• Met betrekking tot het stelsel: de basis, de effectiviteit en efficiëntie, de kwaliteit, de mate van tevredenheid en het vertrouwen dat dit stelsel uitstraalt;
• De gehanteerde definities in het veld;
• De onderzoeksobjecten: statische elementen zoals het vastgelegde kader en dynamische aspecten zoals latere aanpassingen van het stelsel;
• Het scheiden van toezicht op het stelsel en op de hoger onderwijsinstellingen;
• De kwaliteit van Kritische Reflecties en van Visitatiepanels;
• De verbeterfunctie van het huidige accreditatiestelsel;
• De administratieve lasten en de kosten van het accreditatiestelsel;
• Beoordelingsstandaarden, Evaluatievragen en Onderzoeksvragen;
• De projectopzet en de inrichting van het onderzoek;
• De inspectierapportage van èn het bestuurlijk vervolg op dit inspectieonderzoek.

Inrichting van het onderzoek
In de volgende bijeenkomsten zal de Resonansgroep met de projectleiding nader ingaan op de onderzoeksvragen en op de nadere inrichting van specifieke case studies in de tweede fase van dit onderzoek. Aan de Resonansgroep is het dan om goed te adviseren op de voorgestelde onderzoeksvragen, waarbij zoveel mogelijk rekening moet worden gehouden met het uniformeren en differentiëren van de onderzoeksvragen, rekening houdend met de diversiteit van het Nederlandse Hoger Onderwijs.

Hoger Onderwijs: crisis of kwaliteit?

Maandag 21 mei 2012

Jaap Nammensma,Tiny Hekkenberg en Doekle Terpstra

Doekle Terpstra
De jaarlijkse sectorledenvergadering van de Sector Hoger Onderwijs van CNV-Onderwijs vindt vandaag plaats in het CNV-gebouw te Utrecht. Zoals te doen gebruikelijk komen daarin naast de huishoudelijke zaken ook de actuele ontwikkelingen in het hoger onderwijs aan de orde. Voor het eerste gedeelte van deze bijeenkomst van de Sector Hoger Onderwijs is Doekle Terpstra uitgenodigd; voorheen de voorzitter van het CNV en nadien van de HBO-raad; en vandaag bij ons aanwezig in zijn actuele functie van bestuursvoorzitter van Hogeschool Inholland. Terpstra is als spreker uitgenodigd om zijn bestuurderservaring met ons te delen in het kader van het thema: ‘Hoger Onderwijs: crisis of kwaliteit’.

Crisis of kwaliteit
Doekle Terpstra vertelt over zijn ervaringen op hogeschoolnivo; over wat hij heeft waargenomen als bestuurder en als persoon. Hij geeft aan nog steeds blij te zijn dat hij de stap van de HBO-raad naar Inholland heeft gemaakt; om ook eens in de rol van hogeschoolbestuurder te stappen. Die overstap heeft hem in elk geval zicht gegeven op een aantal onvolkomenheden in het hoger onderwijs, zo vertelt hij.

Lessons learned
Terpstra begint te stellen dat de belangengroep ‘Beter Onderwijs in Nederland’ (BON) achteraf gezien meer gelijk had in haar beweringen dan hij aanvankelijk nog dacht toen hij bij de HBO-raad werkte. Bij Inholland was het bijvoorbeeld bij zijn aantreden zo dat de diensten de dienst uitmaakten, in plaats van dat de mensen uit het primair proces (het onderwijs)– bepaalden wat goed is voor het onderwijs van de hogeschool. De fifty-fifty-verhouding van diensten-onderwijzend personeel was de scheefgetrokken realiteit. Terpstra is duidelijk in zijn opstelling: éénmaal per vijf jaar moet bij organisaties in het publieke domein (zoals onderwijs en zorg) de helft van de staforganisatie eruit.

Hogeschool Inholland
Bij Hogeschool Inholland was in de loop der jaren een bestuurlijke bovenwereld gegroeid, die los van de onderwijsorganisatie functioneerde, los van het primaire proces. De hogeschool had haar zaken ook niet op orde voor wat betreft het naleven van de geldende wet- en regelgeving. Terpstra: “We moeten de wet- en regelgeving niet langer als last beschouwen, maar die als een voertuig hanteren voor ons handelen.” Het nadelige voor een hogeschool als Inholland is dat in zo’n gegeven crisissituatie alle creativiteit plat wordt geslagen en dat je als hogeschool volledig in een kramp schiet als je zo onder de loep wordt genomen. Een reëel risico voor het onderwijs van Inholland is dat docenten van het ene wantrouwen in een ander wantrouwen schieten. Een gebrek aan vertrouwen van de mensen uit het primaire proces in de mensen in de top van organisaties in bijvoorbeeld zorg, onderwijs en banken is momenteel eerder regel dan uitzondering. Vertrouwen daarentegen is een sleutelwoord, want vertrouwen in de top, betekent ook vertrouwen op de werkvloer.

Professionele ruimte
Doekle Terpstra heeft intussen ook zijn beeld over de zogenoemde ‘professionele ruimte’ in het onderwijs bijgesteld. Docenten moeten weer zelf greep krijgen op het primaire proces, op hun onderwijs. Terpstra verwacht veel van een combinatie van het invullen van die professionele ruimte in relatie tot het verantwoording afleggen over het gegeven onderwijs. In het professionele gesprek van docenten onderling moet ook de verantwoording van het eigen handelen ten opzichte van elkaar worden ingevuld. Professionele ruimte dient samen te gaan met een cultuur van elkaar aanspreken op elkaars functioneren. “Dat is een kwetsbaar onderwerp, maar toch moeten we die slag maken in het hoger onderwijs”, aldus Terpstra.
Misschien moeten we in alle arbeidsovereenkomsten ook wel vastleggen op welke wijze de hogeschooldocent zich verhoudt tot het werkveld waarvoor hij de studenten opleidt. Wellicht zouden de vakbonden dat moeten regelen; laat ze die knuppel maar in het hoenderhok gooien. Docenten moeten in hogescholen de regie weer nemen en periodiek in collegiaal verband rekenschap willen afleggen over hun werk.

Bestuur en Toezicht van hogescholen
Terpstra zoekt in zijn betoog de breedte: “We zitten in een systeemcrisis in plaats van in een crisis in één hogeschool. Een ander type leiderschap zal in het hoger onderwijs moeten ontstaan; ik zou dat toejuichen”. Hij gaat verder door te stellen dat meer mensen die afkomstig zijn uit het onderwijs in de Colleges van Bestuur moeten komen. De crisis bij Inholland is ook het resultaat van bestuurlijk falen. In de voormalige Raad van Toezicht van Inhollland zaten zeker wel gerenommeerde toezichthouders, maar die hadden geen verstand van het primaire proces in hun hogeschool. Er moet tenminste één onderwijsexpert in elke Raad van Toezicht van een hogeschool zitten; iemand die bijvoorbeeld weet hoe een OER in elkaar zit, iemand die weet hoe die Onderwijs- en Examenreglementen de hele hogeschoolorganisatie feitelijk sturen.

Centrale en decentrale kwaliteitszorg
Doekle Terpstra sluit af met de stelling dat hogescholen de kwaliteitszorg moeten decentraliseren. Daarentegen moeten Colleges van Bestuur wel de regie houden op die kwaliteitszorg. Zo zou elke hogeschool er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat ze een onderwijsauditdienst in het leven roepen, die op uitdrukkelijk verzoek van de onderwijsteams periodiek op bezoek komen bij die onderwijsteams om de kwaliteit van hun onderwijs te onderzoeken.

In gesprek met Terpstra
Na deze presentatie van Doekle Terpstra volgt een goed gesprek in grote kring. Terpstra geeft antwoord op informatieve vragen, stelt wedervragen aan de aanwezigen in de zaal en ook inventariseren we gezamenlijk of er al ‘good practices’ zijn in onze hogescholen van de door Terpstra geschetste ideaalbeelden. Die schoolvoorbeelden zijn er wel degelijk, zo blijkt uit de praktijkvoorbeelden die door de aanwezigen op grond van eigen ervaring worden genoemd

Huishoudelijk deel van de sector hoger onderwijs
Na deze boeiende presentatie en discussie gaan we in sectoraal verband verder met de agendapunten van meer huishoudelijke aard. We behandelen het verslag van onze vorige sectorledenvergadering, het jaarverslag 2011 van de Sector Hoger Onderwijs, een wijziging in ons huishoudelijk reglement, de financiële overzichten van 2011 en 2012 en het activiteitenplan voor 2012.
Aan ons jubilerend lid Gert Doornbos wordt de jubileumspeld uitgereikt.
Aan het eind van het programma staat nog de afvaardiging van de Sector Hoger Onderwijs op de agenda, waarbij wordt geïnventariseerd welke leden van onze sector beschikbaar zijn om op 28 november 2012 en op 5 juni 2013 onze sector te vertegenwoordigen in de Algemene Ledenvergadering.

Actuele ontwikkelingen in het hoger onderwijs
Een ander belangrijk agendapunt is het item ‘Actualiteit’. We bespreken de actuele ontwikkelingen in het hoger onderwijs, waaronder ontwikkelingen op hogescholen en de Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO 2012). Zo spreken we bijvoorbeeld over de langstudeerdersmaatregel en de nadelige effectien die deze maatregel heeft voor deeltijdstudenten, met name ook voor de deeltijdse nascholing voor docenten in het kader van hun deskundigheidsbevordering. Met betrekking tot het thema ‘CAO’ komen onder andere de volgende onderwerpen in de plenaire discussie aan de orde: scholing, ontwikkeling, zelfontplooiing en de jaarlijkse 58 uren voor deskundigheidsbevordering van docenten. Ook bij de SOP-regeling en bij de Loonontwikkeling wordt kort stilgestaan.

Ledenvergadering 2010 Sector Hoger Onderwijs CNV-Onderwijs

Maandag 8 november 2010

De jaarvergadering van de Sector Hoger Onderwijs van de divisie Onderwijs van het Christelijk Nationaal Vakverbond (OCNV) komt vandaag zoals te doen gebruikelijk weer bijeen in Restaurant Amershof te Amersfoort. Het is een bijzondere bijeenkomst, omdat vandaag de overdracht plaats gaat vinden van het tot 1 september 2010 nog functionerende Sectorbestuur, aan de vanaf die datum geïnstalleerde Sectorraad Hoger Onderwijs. Voorafgaand aan deze sectorbijeenkomst vergaderde de nieuwe Sectorraad en in de namiddag vangt onze Sectorledenvergadering aan, die wordt afgesloten met een diner in genoemd restaurant.

Na de vaststelling van het verslag van de sectorbijeenkomst van vorig jaar, bespreken we het Jaarverslag 2009-2010 van de Sector Hoger Onderwijs, teneinde die na afloop vast te stellen. Daarna volgende de financiële zaken van onze sector, betreffende de afrekening over 2009, de komende afwikkeling van 2010 en de begroting voor 2011. Vervolgens bespreken we enkele actuele ontwikkelingen in het (hoger) onderwijs, mede naar aanleiding van bespreekpunten die vooraf door de aanwezigen van dit overleg zijn ingebracht.

De nieuwe Sectorraad presenteert en bespreekt daarna met ons de "Concept-Visienota en het Activiteitenplan 2010-2014" van onze sector, dat wij ter voorbereiding op dit overleg kregen toegezonden ter feedback. Deze nota is gebaseerd op de volgende speerpunten van CNV-Onderwijs: Kwaliteit van het beroep, Kwaliteit van het onderwijs, Passend Onderwijs en Medezeggenschap. Daarna komen Missie & Visie aan de orde. De kernwaarden "vrijheid, rechtvaardigheid, hoop en vergeving" van CNV-Onderwijs zijn door onze Sectorraad uitgewerkt tot de volgende leidraad en inspiratiebron voor ons handelen: Solidariteit, Innovatie, Dienstverlening, Samenwerking en Daadkracht.

In twee opeenvolgende korte sessies gaan we daarna aan het werk met de gewenste prioritering op de aandachtsgebieden die voor de komende vier jaar in overeenstemming met de identiteit en met het beleid van onze Sectorraad zijn gekozen, zijnde:

1. Toekomst Hoger Onderwijs;
2. Internationale ontwikkelingen;
3. Kwaliteit Hoger Onderwijs;

4. Kwaliteit docenten Hoger Onderwijs;

5. Medezeggenschap op hogescholen;

6. Arbeidsvoorwaarden;

7. Diversiteit;

8. Dialoog.

Samen met een collega-kwaliteitszorgmedewerker zeg ik de vergadering toe dat we voor de nieuwe Sectorraad waar dat nodig is op afroep beschikbaar zijn om met onze expertise als klankbord te fungeren voor die zaken die de kwaliteit van ons hoger onderwijs betreffen, die raken aan de kwaliteit van het hoger onderwijs in het algemeen en van de docenten in het hoger onderwijs in het bijzonder. Met het oog op het aanstaande nieuwe accreditatiestelsel zal het in de komende jaren van belang zijn om in de gaten te houden hoe de kwaliteit van het (docerend) personeel in het hoger onderwijs borgt dat de kwaliteit van het onderwijs, van de opleidingen en van de hogescholen goed blijft, of zelfs nog beter wordt. Zaken die daarbij allicht de revue zullen passeren, zijn bijvoorbeeld: kennis- en innovatieagenda, deskundigheidsbevordering, lerarenbeurs, professionele ruimte, lerarenregister, zulks alles in relatie tot bijvoorbeeld ook Instellingstoets & Opleidingsaccreditatie.

Daarna volgen een aantal personele zaken aangaande onze Sector Hoger Onderwijs. Eerst stellen we vast wie onze stemgerechtigde vertegenwoordigers zullen zijn op de komende twee Algemene Vergaderingen van het CNV, daarna volgt de verkiezing van drie nieuwe leden van de ook nieuwe Sectorraad. Vervolgens wordt een jubileümspeld uitgereikt aan een aanwezig verenigingslid, wegens het feit dat hij nu 40 jaar lid is van het CNV. En tenslotte nemen we afscheid van de scheidende bestuurders van ons voormalig sectorbestuur, te weten: Karien van Vroonhoven, Nico Foppen en Jan Telleman, die zich alle drie jarenlang enthousiast hebben ingezet om onze belangen binnen en buiten de vakbond met verve te behartigen, waarvoor wij hen grote dank verschuldigd zijn en dat gelukkig ook niet onder stoelen of banken schuiven. Dankbaar zijn we vooral als we ons realiseren dat deze - maar ook andere - gewaarde collega's zich doorgaans jarenlang inzetten voor goede arbeidsvoorwaarden, die alle garant staan dat ons onderwijs - ook in internationaal opzicht - in hoog aanzien staat.

Sector Hoger Onderwijs van CNV-Onderwijs bijeen in Amersfoort

Maandag 16 november 2009

De jaarlijkse Sectorledenvergadering 2009 van de Sector Hoger Onderwijs (HO) van CNV-Onderwijs (CNVO) vindt zoals te doen gebruikelijk ook vandaag onder leiding van voorzitter Jan Telleman plaats in Amersfoort. Na een korte kennismakingsronde en de vaststelling van de notulen van collega Martin Haanstra van vorig jaar bespreken we het Jaarverslag 2008-2009 van onze sector HO. In het afgelopen jaar stonden o.a. centraal:
- De Kwaliteitsagenda van de Lerarenopleiding;
- Kwaliteitszorg in het Hoger Onderwijs in brede zin;
- Het Lerarenregister;
- De voorgestelde wijzigingen in de Wet op het Hoger Onderwijs;
- Het Green Paper van de HBO-raad.

Na de afwikkeling van de financiële verslaglegging van het afgelopen jaar en de begroting voor het komende boekjaar gaan we verder met de bespreking van een aantal actuele aandachtspunten uit het hoger onderwijs. Eerst verzorgt Martin van Gessel een presentatie over de evaluatie van het functiebouwwerk en de functiewaardering (over Hay en Fuwasys). Daarna volgt een kort gesprek over de Professionaliteit en professionele ruimte als uitdaging voor en in het HBO, gezien vanuit het perspectief van de "Recommendation on the Status of Higher Education Teaching Personnel" van de Unesco.

Uiteraard komen ook de laatste ontwikkelingen aan bod, die betrekking hebben op de voortgang van het vernieuwingsproces van de Vereniging CNVO. Als de plannen doorgaan, verandert ons Sectorbestuur in een Sectorraad en zal de nadruk binnen onze sector HO meer komen te liggen op activiteiten voor en met mede-vakbondsleden. Dan bespreken we de Beleidspunten 2010 voor onze sector HO, ingedeeld in de vijf clusters:
- CNV-Onderwijs intern;
- Werkveld Hoger Onderwijs / Hoger Beroepsonderwijs;
- Kwaliteitszorg en accreditatie;
- Relatie werkgevers / werknemers;
- Beroepsgroep H(B)O.

Dan volgen een aantal persoonlijke zaken aangaande onze sector. Eerst benoemen we de vertegenwoordigers van onze sector voor de twee Algemene Vergaderingen van CNV-Onderwijs voor het jaar 2010. CNVO-bestuurder Willem Jelle Berg was eerder al in de bloemen gezet bij gelegenheid van zijn verjaardag van vandaag. Nu worden ook de twee jubilarissen Henk Groeneveld en Miriam de Groot gelauwerd wegens hun 40-jarig lidmaatschapsjubileum van onze vakbond CNV. De avond wordt afgesloten met een diner in Restaurant Amershof, waarbij we ruimschoots gelegenheid krijgen om met elkaar in wat meer informele setting een aantal zaken uit het hoger onderwijs te bespreken.

"Zonder school is je toekomst verpest", ook in India

Woensdag 10 juni 2009

Bovenstaande uitspraak is afkomstig van een vader in India. Het is de titel van een artikel in het weekblad "Schooljournaal" van CNV-Onderwijs, waarin Ciska de Graaf schrijft over de door Edukans gesteunde organisatie "Seva Mandir", die in India onderwijs geeft in zogenoemde "Non-Formal Education Centers", op plaatsen waar nog geen scholen zijn.

In India gaan 44 miljoen kinderen niet naar de basisschool en maken nog eens 55 miljoen jongens en meisjes die onderwijsvorm niet af. Staatsscholen zijn voor velen te duur, liggen vaak te ver weg en de kwaliteit laat sterk te wensen over. India kent ook zogenoemde "Gali-scholen": steeg-scholen in smalle steegjes en nissen in sloppenwijken, waar jonge vrouwen tegen een kleine vergoeding peuters en kleuters opvangen en tegelijk ook basis-onderwijs aanbieden.

Vorige week werd in de vestiging van Stenden hogeschool in Emmen aandacht gevraagd voor Kashi Mandir, een Nederlandse stichting die Indiase onderwijzers helpt om bouwgrond te kopen, daarop een school te bouwen en daarin onderwijs te geven.

Vier maanden geleden zag ik op het NOS-journaal de jongen die in de bioscoopfilm "Slumdog Millionaire" de jonge hoofdrolspeler "Jamal" speelt: Ayush Mahesh Khedekar. Ayush was vanuit zijn Indiase sloppenwijk op 22 februari 2009 aanwezig bij de 81st "Academy Awards Sunday" in Los Angeles en werd na afloop voor de camera geïnterviewd. Hij vertelde dat hij tussen al die "grote mensen" tot de volgende conclusie was gekomen: "Onderwijs is belangrijk als je een groot acteur wilt worden". Kinderen en jongeren hebben ook identificatiefiguren nodig om zich er bewust van te worden dat het volgen van (goed) onderwijs het verschil kan maken tussen falen en slagen in je leven en werken.

Kinderen en volwassenen hebben elkaar nodig om basisonderwijs te realiseren. Media kunnen helpen om dat mede mogelijk te maken. De vraag naar onderwijs in India krijgt in Nederland veel aandacht. Maar er zijn meer landen en films en kinderen die onze aandacht vragen. Zo werd kort geleden de film "Buddha collapsed out of shame" gepubliceerd. Daarin zet de zesjarige Bakhtay alles op alles om naar school te kunnen gaan. Ze woont met haar moeder en haar kleine zusje (een baby) in een grot in Afghanistan. Bakhtay wil net zoals haar buurjongen ook naar school. Al weer een film als warm pleidooi voor onderwijs.

Jaarvergadering Sector Hoger Onderwijs CNV-Onderwijs

Maandag 10 november 2008

Vorig jaar november heb ik tijdens de ledenvergadering van de Sector Hoger Onderwijs van de christelijke vakbond CNV-Onderwijs een pleidooi gehouden voor een actie/notitie over kwaliteitszorg in het Hoger Onderwijs (HO) voor wat betreft de zorg voor docenten en Onderwijsondersteunend Personeel (OOP) in het Hoger Beroepsonderwijs (HBO). Het Sectorbestuur heeft dat voortvarend aangepakt met een 1e aanzet tot een kwaliteitszorgnotitie. Vandaag ben ik uitgenodigd om in het vooroverleg van het Sectorbestuur mijn feedback te geven èn om met de sectorbestuursleden in gesprek te gaan over de inhoud van de inmiddels tweede versie van deze concept-notitie.

In deze "Notitie Kwaliteitszorg van de Sector Hoger Onderwijs / CNV-onderwijs" staat de personeelszorg voor docenten en OOP centraal, zulks gezien vanuit de kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van het personeelsbeleid. Daarbij onderscheiden we (1) het Personeelsbeleidsplan, (2) de Werving & Selectie, (3) de Inzet van personeel (waarbij we als ijkpunten het NVAO-Accreditatiekader hanteren) en tenslotte (4) de Loopbaanbegeleiding & Loopbaanbeëindiging.

De nog aan te passen notitie kan nu door het Sectorbestuur worden vastgesteld om die vervolgens via de Schoolcontactpersonen van CNV-Onderwijs in samenwerking met HRM-managers, Quality-managers en/of medezeggenschapsorganen uit te zetten bij deelnemende hogescholen. De resultante van de landelijk geconstateerde knelpunten worden dan (de)centraal de aandachtspunten voor doorgaande kwaliteitsverbetering van personeelszorg bij werkgevers(organisaties) en werknemers(organisaties), waaraan bijvoorbeeld de CNV-Onderwijsacademie wellicht ook een kwaliteitsverhogende bijdrage kan leveren. Voorts heb ik vandaag voorgesteld om de nu ontwikkelde methodiek ook te laten toepassen bij onze Vlaamse zuiderburen, met als bijkomend voordeel dat we op die wijze in samenwerking met de Belgische, christelijke onderwijsvakbond COC een internationale benchmark verkrijgen, die in beide landen waarvoor het NVAO-kader geldt, bruikbaar is.

Na dit vooroverleg vindt de jaarlijkse, statutaire Sectorledenvergadering van de Sector Hoger Onderwijs van CNV-Onderwijs plaats in - ook - restaurant Amershof te Amersfoort. Aan de orde komen onder andere: het Jaarverslag 2007-2008, actuele aandachtspunten uit het hoger onderwijs, de voortgang van het vernieuwingsproces van de CNV-Onderwijs-vereniging, de Financiën van 2007 t/m 2009, de voorgestelde Beleidsagenda 2009 voor onze sector HO en de diverse verkiezingen en vertegenwoordigingen.

Voordat we samen aanschuiven aan een diner worden de jubilarissen van onze sector gehuldigd. Een groot aantal collega's in het Hoger Onderwijs zijn inmiddels 25 of 40 jaar lid van de bond. De aanwezigen van die beide groepen jubilarissen krijgen van sectorbestuursvoorzitter Jan Telleman de verenigingsspeld (heren) of verenigingsbroche (dames) opgespeld en krijgen de erbij behorende oorkonde uitgereikt. Mijn Stenden-collega Freark Hoogkamp van onze Opleiding tot Leraar Basisonderwijs is één van de jubilarissen van vandaag die wij vandaag kunnen feliciteren met zijn 40e lidmaatschapsjaar van onze christelijke vakbond, die momenteel de naam "CNV-Onderwijs" draagt (voorheen o.a. Onderwijsbond CNV en daarvóór nog PCO).