 |
| Bij de rechtopstaande kano van de Prikkedam-brug over de Tjonger |
Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland
De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven.
De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme.
In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.
Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.
23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer
Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen.
- Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is.
- De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
- De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer.
De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in 36 dagetappes, variërend tussen de 15 en 33 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.
Rondje Hoornsterzwaag
Vandaag zijn we van plan om het kleinere zuidelijke rondje van de 35,6 kilometer lange Fietsroute 2 te bewandelen, vanuit Hoornsterzwaag langs de Tjonger, via Jubbega, en daarna weer terug naar Hoornsterzwaag, met een lengte van 19,8 kilometer.
Deze dag-etappe bestaat uit twee delen, namelijk ten eerste het 14,0 kilometer lange deel van de fietsroute nummer 2 van deze gids, van Het West (onder de rook van Donkerbroek) naar de Bij de Leijwei van Hoornsterzwaag, en ten tweede een zelf gepland verbindingstraject van 5,8 kilometer tussen de T-kruising van de Dominee Ten Catewei-Bij de Leijwei naar de T-kruising van de Kapelweg en Het West.
We knippen fietsroute 2 derhalve in twee afzonderlijke delen, waarbij het tweemaal identiek doch in omgekeerde richting bewandelen van bovengenoemd verbindingstraject het mogelijk maakt dat we twee afzonderlijke deelrondes lopen.
We vertrekken daartoe vanuit Feinsum om 8:00 uur, en rijden dan met de auto naar Donkerbroek. Op de de T-kruising van de Kapelweg en Het West laten we onze auto achter in de berm.
Bij vertrek vanmorgen in Feinsum is het 8 graden Celsius, en in Hoornsterzwaag is de temperatuur bij aankomst om 13:00 uur inmiddels opgelopen naar 13 graden Celsius.
Het is de hele dag aangenaam weer, met af en toe een licht zonnige periode, en het waait nauwelijks; kortom heerlijk voorjaarswandelweer.
De Tjongervallei in
Om 8:50 uur gaan we in Donkerbroek op de T-kruising van de Kapelweg en Het West van start.
Eerst volgen we Het West, in zuidelijke richting. In het open veld links van ons rennen vijf hazen met elkaar door het grasland. Af en toe blijven ze even staan om ons goed in de gaten te houden, en dan kiezen ze het hazenpad, en verdwijnen ze in de verte in oostelijke richting.
Wij blijven dan alsmaar de lange en rechte asfaltweg van Het West volgen.
Bij de Tjabbekamp aangekomen, veranderen we van richting, want we gaan de Tjabbekamp op in westelijke richting.
De Tjabbekamp gaat over in de Miedwei, en die naam geeft al aan dat we hier door de uitgestrekte hooilanden lopen, in dit geval van de Tjongervallei.
Langs de Tjonger
Na het kruisen van de Pastorijereed - waarop twee tractoren heen en weer rijden - komen we aan op de Prikkedam. Die Prikkedam volgen we in zuidelijke richting, tot aan de brug over de Tjonger, op de plek waar het cortex stalen kunstwerk van de rechtop staande kano staat.
Vanaf dit punt volgen we de noordelijke oever van de rivier de Tjonger (Tsjonger), die in het Stellingwerfs ook wel de Kuunder (Kuinder) wordt genoemd.
We volgen de Tjonger tot aan de brug van de Nijeberkoper-weg over de Tjonger, ressorterend onder Jubbega.
We steken de brug van Sluis II over, en komen dan op het riviereiland waarop het Fries-Stellingwerver (taal)grensmonument staat. Hier houden we onze koffiepauze.
Hoornsterzwaag
Na deze koffiepauze steken we de rivier weer over, om dan over de Nijeberkoperweg naar de Tjongervallei te lopen. Die asfaltweg volgen we in oostelijke richting, totdat we bij de Freulewei links afslaan, om dan op de Freulewei de Tjongervallei uit te lopen, naar de Schoterlandseweg.
Even volgen we het fietspad langs de Schoterlandsweg, om dan al snel linksaf te gaan, het halfverharde Rogmonepaed op in noordelijke richting. Dit pad behoort tot Hoornsterzwaag.
Oostelijker op het Tsjerkpaed komen we langs de Alde Pastorije.
Vanaf 1832 was dit daadwerkelijk de pastorie van Hoornsterzwaag, maar vanaf 1920 was dit in gebruik als boerderij, en sinds 1980 is het een woonhuis met Bed & Breakfast.
Voorbij deze voormalige pastorie gaan we linksaf een mooie smal en onverhard bospaadje op, waarmee we de doorsteek maken van het Tsjerkepaed naar de Dominee Ten Catewei; we blijven dus nog even in de sfeer van kerk en dominee.
Aan het eind
Bij een boerderij passeren we een oud hok, dat nog in zwaar vervallen staat in het veld is blijven staan.
De Dominee Ten Catewei lopen we helemaal uit in noordelijke richting, tot aan de Bij de Leijwei. Op die T-kruising - ter hoogte van het kunstwerk van een lawei - zijn twee hoveniers aan het werk met het heraanleggen van de voortuin van een woning.
Op de dam in de vaart zien we een bermmonument. Die is hier geplaatst ter nagedachtenis aan een 15-jarige jongen, die zo'n twee jaar geleden bij een minderjarige vriend zonder rijbewijs in de auto stapte en in die nacht bij een noodlottig verkeersongeval op deze plek zo ernstig gewond raakte, dat hij later aan de gevolgen van dat ongeluk is overleden. Een drama is het elk keer weer dat zoveel jonge mensen op zo tragische wijze nog veel te jong verongelukken, hier zelfs nog maar 15 jaar oud.
Dit is overigens ook het punt waarop wij de doorgaande route van deze fietsronde 2 verlaten, want vanaf hier gaan we de alternatieve doorsteek maken naar ons startpunt van vanmorgen, om zo het eerste van de twee rondjes 'rond' te maken.
Het spoor terug
Bij deze doorsteek volgen we eerst een lang eind de Bij de Leijwei langs de Schoterlandse Compagnonsvaart.
Bij een autobedrijf zien we een een autowrak van een oldtimer, van een nog wel te herkennen voormalige taxi.
Aangekomen bij de Trambrug over deze vaart verlaten we de Bij de Leijwei.
Deze betonnen Trambrug was indertijd de enige vaste brug over de Schoterlandse Compagnons-vaart met een hoge doorvaart-hoogte.
We komen nu op het voormalige tramtracé van de lijn tussen Oosterwolde en de Driehoek van Lippenhuizen (1911-1948).
In noordelijke richting ging deze lijn naar de Trambrug van Wijnjeterp, maar wij gaan in zuidelijke richting dit tramtalud op, in de richting van Donkerbroek.
Tegenover een boerderij vinden we een houten bank aan de voet van het tramtalud, waarop we onze lunchpauze houden.
Daarna vervolgen we onze route over het trambaantalud, totdat we ter hoogte van de Jelle Heidawei niet verder kunnen op de oude trambaan. Daarom stappen we hier van het spoorpad af, en gaan verder over de Kapellewei.
Op de plek waar de Kapellewei over gaat in de Kapelweg wandelen we de bebouwde kom van het buurtschap Hoornsterzwaag uit.
Even later komen we langs een schaalmodel van een Kleine Henschel-locomotief, die de bewoners in 2008 van een vroegere locomotief hebben gemaakt ten behoeven van het dorpsfeest in Donkerbroek. Die replica staat sindsdien tentoongesteld aan de weg in de tuin van de maker. Een mooie verwijzing naar de tram die hier vroeger passeerde.
Aan het eind van de Kapelweg komen we aan bij onze auto, waarmee we terug rijden naar huis.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten