Finisterre

Woensdag 4 februari 2026 

Cover van 'Finisterre'

Van Sevilla naar Finisterre

Als aan haar jarenlange relatie abrupt een einde komt, besluit de journaliste-juriste en fervent wandelaar Mariska van der Klis (1964) de ruim duizend kilometer lange Via de la Plata te gaan lopen, door haar betiteld als de zwaarste en eenzaamste camino in Spanje.

Haar boek 'Finisterre' (2025) beschrijft het waargebeurde verhaal van een voor haar unieke wandeling naar het einde van de wereld. Een ongelofelijke reis waarbij toeval niet lijkt te bestaan. Mariska verdwaalt, overleeft de aanval van een wilde hond, en krijgt op een dieptepunt hulp uit onverwachte hoek. 

Tijdens haar zware tocht vol ontberingen kijkt ze terug op haar leven en liefdes en komt ze er langzamerhand achter dat het volgen van het pad haar kan brengen bij wat ze diep van binnen verlangt. 

Maar dan, als haar avontuur ten einde lijkt te komen, neemt haar leven nogmaals een geheel andere wending. 

'Finisterre' is in haar ogen een ode aan de magie van het wandelen; een openhartig, meeslepend en geestig boek voor iedereen die soms worstelt met het leven en het leven met hart en ziel omarmt.

Wandeling naar het einde van de wereld

Mariska van der Klis bewandelde de Via de la Plata van Sevilla via Mérida & Cáceres & Salamanca & Zamora tot aan Granja de Moreruela. 

Daar maakte ze de Via de la Plata niet af tot aan Astorga, maar stapte ze over op de Camino Sanabrés, die ze van Granja de Moreruela via Ourense geheel uit liep tot in Santiago de Compostela.

Ze wilde in haar eentje gaan lopen, en koos deze camino's, omdat je daar weinig medepelgrims tegenkomt.

Aansluitend liep ze in enkele dagen nog de Camino Fisterre, van Santiago de Compostela naar Finisterre, aan de Atlantische Oceaan. Daar stopt de doorgaande pelgrimsroute, en daarmee gaf Mariska haar boek ook als subtitel mee: 'Mijn wandeling naar het einde van de wereld'.

Dit boek is overigens de weerslag van twee camino's die Mariska afzonderlijk liep. Voor de leesbaarheid van het waargebeurde verhaal heeft ze ervoor gekozen om deze twee camino's te beschrijven als één grote wandeling.

Op de Via de la Plata tussen Sevilla en Granja de Moreruela

Hieronder volgen enkele zinsneden uit haar boek, om enige indruk te geven van de inhoud van dit verslag van haar belevenissen voor, tijdens en na deze pelgrimstocht:

• Vergeven is de snelste route naar vergeten.
• Ik wilde iets doen alleen voor mijzelf, een avontuur aangaan, iets spannends, iets van betekenis, waar ik blijvend op terug zou kunnen kijken. Ik wilde wandelen. De camino naar Santiago, de langste camino in Spanje, de Via de la Plata.
• Ik wilde rust. Alleen zijn leek me avontuurlijker, spannender.
• Kind èn mama blijf je voor eeuwig.
• Ik ben op de juiste plek.
• Ik ben nu officieel pelgrim.
• Ik verlaat de stad voor de desolaatheid van de camino, waarop ik voor het grootste deel van de tijd alleen zal zijn.
• Ik moet goed letten op de gele pijlen, de richtingaanwijzers op de camino.
• 'The Camino provides': je krijgt wat je nodig hebt op de camino.
• Vandaag was de hitte mijn grootste vijand.
• Spanje houdt me vast met haar warme Zuid-Europese armen.
• Ik bedenk hoe blij ik hier wordt van kleine dingen.
• Op de camino moet je soms gewoon een keuze maken, en niet wachten.
• Zonder de gulheid en gastvrijheid van de Spanjaarden is er geen camino.
• De ontmoetingen op de camino zijn me dierbaar, ze leren me iets en daar kies ik nu voor.
• Het ritme heeft iets geruststellend eenvoudigs. Simpel leven zonder al te veel spullen en vooral zonder al te veel keuzes. 
• De camino lopen beperkt me tot een aantal eenvoudige beslissingen.
• Hier zijn helpt me 'zíjn', met de natuur als mijn enige gezelschap.
• De natuur is zo inclusief als het maar zijn kan, van alle beperkend verstand verlost.
• Als je denkt dat je een goede reden hebt om iets te doen, heb je minder last van een knagend geweten, en kom je ook niet met een schuldbewust gezicht thuis.
• Alles van waarde is weerloos.
• Is het niet gek dat ik in dit vreemde land waar ik niemand ken, blind vertrouw op een paar handgeschilderde gele pijlen?
• Na meer dan tien dagen lopen ben ik gewend geraakt aan het rustige ritme van mijn voeten, die schijnbaar ongemerkt enorme afstanden afleggen.
• Mijn lijf doet het goed. Het moest even wennen, protesteerde na al die zware kilometers, maar duwde door en paste zich aan, waardoor ik ervaar hoe fantastisch een lichaam in elkaar zit.
• Het opschrijven zou me helpen met de bewustwording ervan.
• Het lijkt soms wel of ik geleid word door het pad dat ik volg, en hoewel ik het niet zeker weet, voel ik dat het klopt.
• Het heeft iets geruststellends dat er, waar je ook bent, altijd een plek is waar je in gesprek kunt gaan met jezelf of met God.
• Het zijn bijna altijd mannen die in de bar zitten.
• Er kan iemand zomaar mijn leven binnenwandelen.
• Het kilometers lange wandelen, bergop, bergaf, met zware bepakking in de hitte of in de regen, maakt van mijn lichaam een ware verbrandingsoven.
• Het tempo van mijn stappen op Spaanse bodem maakt dat ik de ruimte voel om alles rustig in me op te nemen.
• De kalme vredigheid van de natuur geeft me rust in mijn hoofd.
• Ik ben alleen, maar voel me niet eenzaam.
• Ik ben omringd door creatie en acceptatie, waardoor ik meer in het nu ben, en er onderdeel van uitmaak.
• De camino is een medicijn.
• De verlatenheid van dit landschap doet me mijn eigen verlatenheid voelen.
• Vanaf jongs af aan ben ik gewend geraakt aan het grensoverschrijdende gedrag van mannen.

Op de Camino Sanabrés van Granja de Moreruela naar Santiago de Compostela

• Het landschap begint te veranderen.
• De natuur helpt de natuur.
• We kunnen het leed niet ontlopen; dat rijdt ons ineens in de wielen. Maar door te lopen, zetten we stappen. Stap voor stap proberen we te verwerken wat ons is overkomen.
• De camino lijkt soms wel een kroegentocht.
• De camino lopen, maakt een algehele liefheid en openheid in ons los.
• Onderlinge verschillen, rijk, arm, ras, geslacht; het lijkt weg te vallen alsof het nooit bestaan heeft. Iedereen mag er zijn, en dat is elke dag voelbaar.
• Hoe piepklein die kans ook was, het is gebeurd. Dat is de Camino-magie.
• Waar zijn de gele pijlen als je ze nodig hebt?
• Jullie hebben alleen maar naar me geluisterd.
• Op de camino bestaat geen weekend, alleen spaarzame rustdagen. Het is een verslavend ritme waar ik aan gewend ben geraakt. De wandelparadox; af en toe een dag niet lopen voelt als een gemis en geschenk tegelijk.
• Ik geniet van de ontmoetingen en ontboezemingen die klein, ontroerend, geestig, indrukwekkend of pijnlijk en hartverscheurend zijn.
• Je gunt de ander geen leed, maar te voelen dat een ander lijdt, verenigt, en houdt je ook een spiegel voor.
• Hoe erg iets ook was, het kon altijd nog erger, en als het erger was, dan was er toch nog een weg, een pad. dat leidde naar nieuwe mogelijkheden, een plek van acceptatie, rust en liefde.
• Mijn lichaam is mijn barometer, waar ik naar heb leren luisteren.
• Nergens anders dan hier werkt mijn hoofd zo nauw samen met mijn lijf.
• Mijn lijf is een uitgekiende computer, die het uitstekend doet als ik zijn instructies maar opvolg.
• Mijn lichaam heeft altijd gelijk.
• Maar hier op de camino snap ik het pas echt.
• Casa Ultreia, wat letterlijk 'Huize Voorwaarts' betekent, moet de pelgrim eraan herinneren dat die niet alleen een fysieke reis, maar ook een innerlijke reis maakt, die leidt naar het hart van God.
• Nu ben ik vooral hier. Mijn lichaam en geest zijn gehard en verzacht tegelijk, ik ben in balans en dein mee met de cadans van de dag. De overzichtelijkheid van het wandelen geeft me de rust die mijn geest zo goed kan gebruiken.
• Ik moet minder moeten.
• Niemand is perfect. Dat is juist het leuke. Dat we af en toe vallen en weer opstaan.
• Fouten maken is menselijk, en mens zijn maakt geliefd.
• Dat is fijn op de camino: iedereen op het pad snapt dat je hier bent voor jezelf. Dat het jouw tocht is. En dat iedereen de camino op zijn eigen manier loopt. Soms samen, soms alleen, niemand die daar moeilijk over doet. Het is een fijne voelbare vrijheid, die je niet hoeft te veroveren.
• Vrouwen geven zichzelf de schuld van iets waarvan ze niet schuldig zijn.
• Ietsje milder voor mezelf zijn, mag wel. 'You're superwoman, but not 24 hours a day'.
• Haar betrokkenheid is ontroerend, wat ik bij veel Spanjaarden heb gemerkt.
• Er staat een lange rij voor de loketten, maar niemand is ongeduldig; als je van zover bent gekomen, wil je best wel even wachten.
• Wat heb ik een goed keuze gemaakt. Door dit te doen en tot mezelf te komen. Veertig dagen, die in Nederland ongemerkt voorbij zouden zijn gegaan.
• Op de camino ontkom je niet aan de innerlijke reis, als je dag in dag uit je wandelschoenen aantrekt.
• Santiago de Compostela is een stad van aankomen, niet van blijven.
• Na duizend kilometer lopen voel ik me meer verbonden met de natuur dan ooit.

Op de Camino Fisterre van Santiago de Compostela naar Finisterre

• Wat je op de camino nodig hebt, komt vanzelf naar je toe.
• Ik voel een diepe dankbaarheid voor het land dat mij niet kende, maar mij zo onbevooroordeeld ontving, voor me zorgde, en me nu ook weer laat gaan.
• Ik was hier, en dat zal ik nooit vergeten. Ik ben hier, is voor nu; ik was hier, is voor altijd.

Drie jaar later

• Door mijn camino was ik niet meer bang voor mijn financiële toekomst. Mijn onbevreedsheid was weer terug. Ik kon de wereld aan.
• Tijdens mijn wandeling was ik rustiger, verlost van de dagelijkse stress, en ik werd milder voor mijzelf. Het leven was overzichtelijk en dat deed me goed.
• Een lange wandeling gaf me altijd richting, en daar begon ik op te vertrouwen. 
• Ik had ook minder nodig, dat had de camino me wel geleerd.
• Op de camino ontmoet ik altijd nieuwe mensen, met name als ik alleen ben.
• Het bijzondere van de camino is dat je nooit van tevoren weet wat de dag je gaat brengen.
• Een belangrijk onderdeel van de camino is de zorgvuldig gepakte rugzak, met alleen het uiterst noodzakelijke.
• Ik houd van het wandelen, maar aankomen op de plaats van bestemming vervult me altijd met een gevoel van euforie, blijdschap en opluchting.
• Zodra je een voet op het pad zet, begint het avontuur en ontmoet je wildvreemden, met wie je de meest bijzondere gesprekken hebt.
• Niet iedere man kan omgaan met een sterke vrouw.
• Ik wilde geen gelijk hebben, maar begrepen worden.
• Het vraagt iets extra's om echt een toekomst op te bouwen met iemand. Met wie je de pijn kunt delen, en de uitdagingen aan kunt gaan. Bij een lifestory gaat het om waarden, en niet alleen om gevoelens.
• Een lovestory is nog geen lifestory.
• Sinds ik wandel, hoort regen erbij. Voor mij is regen niet iets wat er niet mag zijn; als het komt, dan komt het.
• Dat alles anders zal lopen, daar heb ik op dat moment nog geen flauw idee van.
• Afscheid nemen van je moeder kun je maar één keer doen.
• Mijn moeder leeft niet meer, maar het voelt alsof ze in me is gekropen, en heel dicht bij me is.