maandag 24 augustus 2026

In het middelpunt van de belangstelling: De Deelen

Maandag 24 augustus 2026
 
Op een steiger boven het Alddeel in De Deelen

















Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland
De turfvaarten in Zuidoost-Fryslân zijn eeuwenoud en vaak met de hand gegraven. 
De zogenoemde 'Turfroute' verbindt sinds 1974 al die vaarten met elkaar. De kanalen met haaks daarop sloten, bossen, elzensingels, heide, weiden en beekdalen geven het gebied een eigen charme. 
In twintig pakkende verhalen en routes slaan de journaliste Janneke Donkerlo en de schrijver van routegidsen Fokko Bosker als het ware bruggen tussen de vaart en het omliggende landschap. Zij nemen het water als vertrekpunt voor hun rondwandelingen en fietstochten door dit rijk geschakeerde landschap van coulissen van elzen- en eikensingels, in een fijnmazig patroon van vaarten en wijken.
Resultaat van hun werk is de in 2024 uitgegeven routegids 'Wandelen & fietsen vanaf de Turfroute in Zuidoost-Friesland'.

23 tochten met een totale lengte van 746,9 kilometer
Deze routegids bestaat uit 11 fietstochten en 12 wandeltochten, die Durkje en ik van plan zijn om alle te gaan wandelen. 
  • Tien fietstochten hebben een totale lengte van 387,4 kilometer, waarvan de kortste 13,7 km en de langste 63,4 km lang is.
  • De twaalf wandeltochten hebben een totale lengte van 134,5 kilometer, waarvan de kortste 4,6 km en de langste 15,9 km lang is.
  • De veel langere 'Fiets-Turfroute' door Zuidoost-Fryslân heeft een totale lengte van 225 kilometer.
De 23 tochten hebben derhalve een totale lengte van 746,9 kilometer. We zijn van plan die afstand te bewandelen in 36 dagetappes, variërend tussen de 15 en 33 kilometer per dag, zo mogelijk in combinaties van (delen) van die wandeletappes en fietsetappes.

Geen toegang tot De Deelen wegens broedseizoen
Op 14 mei 2025 waren we van plan om de complete Route 14 te bewandelen, bestaande uit een fietsroute van 13,7 km en een wandelroute van 4,6 km (korte versie) of 6 km (lange versie), met derhalve een totale lengte van 18,3 of 19,7 kilometer door veenweidegebied. Onderweg bleek dat dit niet geheel mogelijk was.
Net voorbij het Rustpunt It Fjûrlân zouden we in 2015 op de Fjûrlânswei tijdelijk over moeten stappen van de fietsroute op de wandelroute, die in zuidelijke richting naar De Deelen loopt, waarna we een wandeling door De Deelen zouden maken, om na 4,6 of 6 kilometer weer terug te keren op de Fjûrlânswei, om dan de fietsroute te vervolgen.
Maar dat plan van ons kon op die 14e mei vorig jaar niet doorgaan, want om van wandelknooppunt 41 op de Fjûrlânswei bij wandelknooppunt 46 in De Deelen te komen, moet je over een graspad door graslanden, waar aan de Fjûrlânswei - ter bescherming van de weidevogels - een verbodsbord staat, met daarop de melding dat je hier geen toegang hebt gedurende het broedseizoen, dat jaarlijks tot 1 juli duurt. Dat staat overigens niet vermeld in onze wandelgids, dus dit was voor ons niet voorzien.
Dit betekende dat we vorig jaar die korte wandelroute van zo'n uur naar en door De Deelen niet konden maken. Die sloegen we daarom toen over, om later na 1 juli dit wandeltraject nog eens te combineren met een andere etappe, om dan die wandelroute naar en door De Deelen alsnog te lopen. En dat is wat we vandaag gaan doen.

Door De Deelen in het lage midden van Fryslân
De gecombineerde fiets-/wandelroute nummer 14 gaat door 'It Lege Midden' van Fryslân, door het 'Ontwikkelingsgebied Aldeboarn - De Deelen', waaraan waarschijnlijk ook het thema 'In het middelpunt van de belangstelling' van deze combi-route is ontleend.
We vertrekken vanmorgen vanuit Feinsum om 7:30 uur, en rijden dan naar de Fjûrlânswei ten zuiden van Aldeboarn, waar we onze auto in de berm parkeren vlakbij de opgang naar het veldpad dat naar De Deelen voert.
Bij vertrek vanmorgen in Feinsum was het 13 graden Celsius. De temperatuur loopt vandaag op naar zo'n 20 graden Celsius.
Het weer is vanmorgen stralend zonnig, met slechts hier en daar een wolkbaan aan de lucht. Naarmate de dag vordert, neemt de bewolking toe, maar met een aangename frisse wind vanuit het noorden blijft het heerlijk wandelweer vandaag.

Door natte graslanden en over legakkers tussen petgaten
Om 8:10 uur verlaten we de auto, en circa vijf minuten later verlaten we de Fjûrlânswei om het veld in te gaan.
We nemen dan het veldpad waarmee we vanaf de Fjûrlânswei naar De Deelen kunnen lopen.
Aan het eind van het graspad ligt een houten bruggetje over het Twadde Deel. Die smalle vaart steken we over, en daarmee betreden we het natuurgebied De Deelen.
We moeten dan door hoog gras, dat nog door en door nat is van de dauw, dus binnen de kortste keren zijn onze broekspijpen tot op de knieën ook doornat. Links van het pad staan enkele grote paddenstoelen onder enig struikgewas.
Zo'n tien meter vóór ons zie ik een ree ons veldpad kruisen, en heel snel verdwijnen in de combinatie van riet en struiken. 
Na enkele bochten wordt het wandelen ver-gemakkelijkt als we in zuidelijke richting over een legakker tussen twee petgaten door lopen.
We volgen het mooie brede pad tot aan de het Alddeel, waar we bij het oversteken van deze waterloop een prachtig uitzicht krijgen over dit waterrijke veengebied.
Aan de overzijde van het Alddeel gaat het dan weer verder over een legakker, want we bewandelen de lange variant van deze etappe. Zo gaat het voort, totdat we niet verder zuidwaarts kunnen, op de T-kruising waar we op de brede Heafeart stuiten.

Van de Heafeart terug naar de Fjûrlânswei
Nu volgen we het geasfalteerde fietspad in oostelijke richting langs de Heafeart, totdat we voorbij het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer het natuurgebied weer in kunnen gaan over een met houtsnippers bedekt veenpad. Om daar weer op een legakker te komen, moeten we eerst over een vlonderpad een brede waterloop oversteken.
Iets noordelijker stuiten we dan (uiteraard) weer op het Alddeel, dat we hier via een smal houten bruggetje kunnen oversteken. 
Via prachtige veenpaden door een bebost en waterrijk natuurgebied lopen we terug naar de plek waar we aan de noordzijde eerder vanmorgen De Deelen betraden.
Daar steken we dan via dezelfde houten brug het Twadde Deel weer over, om dan door de twee opeenvolgende weilanden terug te lopen naar de Fjûrlânswei, waar onze auto staat geparkeerd.
Met de auto rijden we vervolgens naar De Veenhoop, omdat we daar onze volgende 11,9 kilometer lange etappe van de 'Turfroute in Zuidoost-Friesland' willen bewandelen. Totaal lopen we vandaag derhalve 17,9 kilometer.

Geen opmerkingen: