Tegen Beter Weten 7

Zaterdag 25 mei 2013 

Cover van Tegen Beter Weten deel 7

Poëziewedstrijd

In het jaar 2000 schreef de Vrije Universiteit (VU) van Amsterdam als onderdeel van het themaproject 'Dichter bij de waarheid' voor het eerst een prijsvraag uit om gedichten te schrijven waarin wetenschap een rol speelt. De uitdaging was gelegen in de vraagstelling of dichtkunst en wetenschap niet te ver uiteen lagen om tot een zinvolle, kwalitatief aanvaardbare synthese te geraken.Dat bleek niet het geval te zijn; integendeel!

Hart & Ziel
Daar waar in de eerste jaren de VU-Podium-Poëzieprijs de 'wetenschap in de breedste zin des woords' tot thema heeft, is in het jaar 2006 gekozen voor een minder omvattend subthema: 'hart & ziel'. De samensteller en coördinator van deze dichtbundel - Gert J. Peelen - schrijft in zijn woord vooraf dat aan René Descartes (1596-1650) wordt toegeschreven dat hij de idee lanceerde dat er sprake is van een fundamentele scheiding tussen lichaam & geest. Zo maakte deze Franse filosoof het voor zichzelf mogelijk om tegelijk onafhankelijk wetenschapper ze zijn èn daarbij ook een gelovig mens te blijven.
De uitgave van 2006 kreeg als titel: 'Tegen beter weten 7', met als subtitel: 'hart & ziel'. 

Ruim 900 gedichten van zo'n 300 dichters

Dit jaarthema bood allerlei dichters volop mogelijkheden voor een benadering vanuit uiteenlopende gezichtspunten en disciplines; niet alleen de biomedische, maar bijvoorbeeld ook de psychologische en de religieuze. Toen de inzendtermijn sloot, bleek dat de oproep om gedichten in te zenden, leidde tot de eindstand van bijna 300 dichters met een totaal van meer dan 900 ingezonden gedichten.

Jury

De jury van VU-podium stond onder voorzitterschap van Theo de Boer. Ook Arko Oderwald, Rita Vrij en Hein Walter maakten deel uit van deze vier leden tellende jury.

Prijzen

Deze bloemlezing bevat 26 gedichten van 23 deelnemende dichters.

De jury heeft Floor Buschenhenke bekroond met de ‘VU-podium Poëzieprijs 2006’.

De winnende gedichten zijn:

· 1e prijs: ‘Magnetic Resonance Imaging Scanner’ van Floor Buschenhenke;

· 2e prijs: ‘Tedere blasfemieën’ van Mark Meekers;

· 3e prijs: ‘Verwachting' van Atze van Wieren.

Poëzieserie

Dit zevende deel in de poëzieserie “Tegen beter weten” is een uitgave van het toenmalige VU-podium, gelieerd aan de Vrije Universiteit (VU), het VU-medisch centrum en Christelijke Hogeschool Windesheim.

Andere delen uit deze serie ‘Tegen beter weten’ zijn:

• 2000 Deel 1 Tegen beter weten;
• 2001 Deel 2 Tegen beter weten 2; 
• 2002 Deel 3 Tegen beter weten 3;
• 2003 Deel 4 Tegen beter weten 4; 
• 2004 Deel 5 Tegen beter weten 5;
• 2007 Deel 8 Hemelbestormers; 
• 2008 Deel 9 Taalgrens voorbij.

Verwachting van Atze 
Het met de derde prijs bekroonde gedicht van Atze van Wieren draagt de titel 'Verwachting' en luidt als volgt: 

Verwachting

Mijn hart ligt bloot en open,

men kijkt in kamers rond,

men morrelt aan de kleppen.

Mijn hart dat oversloeg

toen jij er intrek nam,

vroeg of het breken kon.

Mijn hart dat overliep,

dat op mijn lippen lag,

dat sprak in vreemde tongen.

Men legt nu ruis en tonen vast

in norse meetpatronen.

Men spreekt verwachting uit.

Neilêzing

Sneon 12 jannewaris 2013

De dichtbondel 'Neilêzing' van Atze Bosch

Earste dichtbondel

In ‘letbloeier’, sa wurdt de dichter-skriuwer Atze Bosch (1927-2011) neamd op ’e efterflap fan syn twadde dichtbondel. Syn earste dichtbondel ‘Alles op syn tiid’ ferskynde by de KFFB yn jannewaris 2009, doe’t Bosch al oer de tachtich jier wie. In wiere letbloeier. As bestjoer fan de Kristlik Fryske Folksbibleteek hawwe wy Atze yn de KFFB-jiergearkomste fanjannewaris 2009 it earste eksimplaar útrikt fan syn moaie earste dichtbondel. Dat wie in fertsjinne kroan op alle fersen, dy’t er skreaun hie.

Twadde dichtbondel

Mar Atze Bosch hie folle mear poëzy skreaun. Dat doe’t twa jier letter - ein 2011 - syn ierdske libbensreis dien wie, lei der noch mear as genôch om in twadde bondel út te jaan. In nije, twadde dichtbondel waard nei Bosch syn ferstjerren gearstald troch in kommisje, besteande út syn omkesizzer Janke Feenstra-Bosch, skriuwster-sjongeres Grytsje Kingma-Zantema en dr. Bernard Smilde (sweager fan Atze).

Yn novimber 2012 wie syn twadde bondel ferzen klear en op 16 novimber 2012 wie ik der by yn Tresoar yn Ljouwert, doe’t postúm de twadde dichtbondel fan Bosch by de KFFB ferskynde. Dy bondel krige as titel: ‘Neilêzing’, as ferwizing nei it weardefolle, dat op it lân noch efterbliuwt, nei de rispinge. Op it omslach stiet in bypassende foto fan frou J.Y. Sijens-Wassenaar.

Neilêzing
Bosch syn teksten sprekke oan troch suver en linich taalgebrûk, en springe der bytiden út troch geastige en geastlike rykdom. Wa’t syn pinnefruchten lêst, sil soks wis ûnderfine.

De 66 gedichten yn dizze nije dichtbondel fan de KFFB binne printe yn de folgjende acht tema’s:

1. Fryslân en it Frysk, mei bygelyks it moaie gedicht oer ‘De emigrant’ en oer ‘De Bonkefeart’.
2. Leafde en lok; mei ‘Ljochtmoannenacht’ mei linige fersrigels lykas: ‘Tusken beamkeguod en reiden, op ‘e grins fan heide en fean, by de bosk-omseame greiden sjochst in boerespultsje stean’;
3. Boerelân en boerelibben; mei in hjerstich tredde koeplet yn it ‘Jister-Trijelûk’;
4. Jier en dei; lês dêr yn ‘Ofskie fan ‘e dei’ oer ‘in berntsje, skjin tenein troch mem yn ’t smûke bedsje lein,’;
5. Bisten en blommen; mei ‘Snie’, dat alles wisket ûnder in wintersk bewâld, foar in bern in toverwrâld;
6. Lieten út oratoaria, lykas: Ruth, Mozes en ‘It ljocht fan ‘e wrâld’;
7. Om Krysttiid hinne; fan, oer en tusken ‘Krêbe en krús’;
8. Oare geastlike teksten, mei de oersetting ‘De minsken fan foarby’, hja binn’yn it ljocht, binn’frij.

By josels begjinne

As bestjoerder fan de KFFB haw ik Atze Bosch yn de ôfrûne jierren kennen leard as in freonlik en beskieden man. Syn moaie gedicht ‘Net in oar’ stiet ek yn dizze nije bondel. It is in gedicht dat dy beskieden Atze Bosch as Neilêzing fan syn skriuwsels oan ús oerlanget as wy eltse nije dei begjinne; thús, op it wurk, yn tsjerke, op it sportfjild en op strjitte. Tink dan nochris oan en libje dizze wurden fan Atze Bosch:

Net in oar

Jei dei oan dei de frede nei;

dêr moatte wy nei stribje,

dat jong en âld op hiel de wrâld yn frede en leafde libje.

Mar dy’t soks wol, ferwachtingsfol,

moat net in oar oerwinne,

mar earst teset oer eigen hert en by himsels begjinne.

 

Tegen beter weten 2

Woensdag 20 juni 2012

Cover van Tegen beter weten 2

Poëziewedstrijd

Sinds het jaar 2000 schreef de Vrije Universiteit (VU) van Amsterdam als vervolg op het project 'Dichter bij de waarheid' jaarlijks een wedstrijd uit om gedichten te schrijven waarin wetenschap een rol speelt. Bij de oproep om gedichten te schrijven, werd altijd het jaarthema gegeven. In 2002 was het thema: “(dichten over) wetenschap” in de ruimste zin van het woord. Op dat thema hebben 400 dichters totaal 1.250 gedichten aangeleverd. De vijf personen tellende jury van VU-podium onder voorzitterschap van dr. Ad Zuiderent (dichter en neerlandicus) heeft een gedicht van Andrea Voigt bekroond met de ‘VU-podium Poëzieprijs 2002’.

Prijzen

Deze bloemlezing bevat 30 gedichten van 26 deelnemende dichters.

De winnende gedichten zijn:

• 1e prijs: ‘Brief van een geoloog’ van Andrea Voigt;
• 2e prijs: ‘Vinding' van Thom Schrijer;
• 3e prijs: ‘Naar Oerterp' van Boris Wanders (Oerterp is de Friese dorpsnaam voor Ureterp).

Opbrengst

In het woord ‘Vooraf’ van deze gedichtenbundel schrijft algemeen VU-podium-coördinator Gert Jan Peelen dat de jury een flinke, zij het niet onprettige, klus had en verrassend gelijkgestemd bleek over de in deze poëziebundel gepubliceerde gedichten. De jury heeft overigens de gedichten geanonimiseerd beoordeeld. Volgens Peelen is het hoopvol voor de toekomst om te zien wat er poëtisch allemaal mogelijk is met een onderwerp als 'de wetenschap'. Wetenschap spreekt blijkbaar ook met behulp van poëzie tot de verbeelding.

Poëzieserie

Het tweede deel in de poëzieserie “Tegen beter weten 2” is een uitgave van het toenmalige VU-podium, gelieerd aan de Vrije Universiteit (VU), het VU-medisch centrum en Christelijke Hogeschool Windesheim.

Andere delen uit deze serie ‘Tegen beter weten’ zijn:

• 2002 Deel 3 Tegen beter weten 3;
• 2003 Deel 4 Tegen beter weten 4; 
• 2007 Deel 8 Hemelbestormers;
• 2008 Deel 9 Taalgrens voorbij.

Geloof -/- hoop + liefde
Waar Gert Jan Peelen in zijn woord vooraf in deze gedichtenbundel wèl spreekt over 'hoop' (zie hierboven), noemt dichter Jan Slothouber 'de hoop' niet in zijn gedicht, waarin overigens 'geloof' en 'liefde' wel centraal staan. 

Dit is het in deze poëziebundel gepubliceerde gedicht van Jan Slothouber:

Zoeken naar waarheid

in de wetenschap

dat de waarheid zich

niet laat kennen biedt

geloof een uitweg

in het geloof wordt

het onkenbare

als waarheid dus als

zekerheid beschouwd

want waarheid als een

grond van zekerheid

is niet te vinden

in de werk'lijkheid

wel kan iets anders

en zelfs ongezocht

gevonden worden

zoals de liefde

 

Tegen beter weten 4

Cover van 'Tegen beter weten 4'

Vrijdag 9 maart 2012

Poëziewedstrijd

Sinds het jaar 2000 schreef de Vrije Universiteit (VU) van Amsterdam als vervolg op het project 'Dichter bij de waarheid' jaarlijks een wedstrijd uit om gedichten te schrijven waarin wetenschap een rol speelt. Bij de oproep om gedichten te schrijven, werd altijd het jaarthema gegeven. In 2003 was het thema: “(dichten over) wetenschap” in de ruimste zin van het woord. Op dat thema hebben 200 inzenders totaal circa 550 gedichten aangeleverd. De drie personen tellende jury van VU-podium onder voorzitterschap van prof. dr. Theo de Boer heeft een gedicht van Juliën Holtrigter bekroond met de ‘VU-podium Poëzieprijs 2003’.

Prijzen

Deze bloemlezing bevat 33 gedichten van 22 deelnemende dichters.

De winnende gedichten zijn:

• 1e prijs: ‘Dichter’ van Juliën Holtrigter;
• 2e prijs: ‘Centrifuge-onderzoek' van Inez Bijl;
• 3e prijs: ‘Gerolamo Cardano’ (een ode aan deze 16e eeuwse wiskundige, geneeskundige en filosoof) van Hein Walter.

Opbrengst

In het Woord ‘Vooraf’ van deze gedichtenbundel schrijft algemeen VU-podium-coördinator Gert Jan Peelen dat de jury de grootste moeite had om uit de vijf uitstekende gedichten die prijswinnaar Juliën Holtrigter had ingezonden, de allerbeste te kiezen. De jury heeft overigens de gedichten geanonimiseerd beoordeeld.

Poëzieserie

Het vierde deel in de poëzieserie “Tegen beter weten 4” is een uitgave van het toenmalige VU-podium, gelieerd aan de Vrije Universiteit (VU), het VU-medisch centrum en Christelijke Hogeschool Windesheim.

Andere delen uit deze serie ‘Tegen beter weten’ zijn:

• 2002 Deel 3 Tegen beter weten 3;
• 2007 Deel 8 Hemelbestormers;
• 2008 Deel 9 Taalgrens voorbij.

Prijswinnend gedicht
Dit is het winnende gedicht van Juliën Holtrigter:

Dichter

Als hij steeds weer opnieuw zijn kijken verklikt

in snippers taal en vraagt:

- Luister en lees,

er is daar nog niemand geweest waar wij zijn

in de tijd -, denkt hij: ik ben een dichter.

Hij zal vermijden veel uit te weiden of duister

te zijn. Of hij zal dolen, verdwalen, verdwijnen in

onherbergzame zinnen. Of hij zal zwijgen

om dan toch nog te zeggen waar het op staat:

kijk, ik leef.

Zijn woord zal toch wel iets laten zien van wat

nog nooit is vertoond: het warme heden en hier,

pulserend, zich wurmend naar morgen,

het nog onbekende.

Dichten over wetenschap

Cover van de poëziebundel 2002

Dinsdag 21 februari 2012

Poëziewedstrijd

Sinds het jaar 2000 schreef de Vrije Universiteit (VU) van Amsterdam jaarlijks een wedstrijd uit om gedichten te schrijven waarin wetenschap een rol speelt. Bij de oproep om gedichten te schrijven, werd altijd het jaarthema gegeven. In 2002 was het thema: “Wetenschap”. Op dat thema hebben 250 inzenders totaal bijna 750 gedichten aangeleverd. De vier personen tellende jury van VU-podium onder voorzitterschap van Ad Zuiderent heeft een gedicht van Lowie Gilissen bekroond met de ‘VU-podium Poëzieprijs 2002’.

Prijzen

De winnende gedichten zijn:

• 1e prijs: ‘De genetisch gemanipuleerde mus van Jan Hanlo’ van Lowie Gilissen;
• 2e prijs: ‘Boommeting’ en ‘Veiling’ van Andrea Voigt (de winnares van 2001);
• 3e prijs: ‘Beschrijving van haar oor’ van Hans Dingemanse en ‘Mond’ van Tom Schrijer (de winnaar van 2000).

Opbrengst

In het Woord ‘Vooraf’ schrijft algemeen VU-podium-coördinator Gert Jan Peelen dat de opbrengst van het jaar 2002 kwantitatief en kwalitatief “wat schraaltjes” afstak bij die van de twee voorgaande jaren. Een enkeling had het thema ‘Wetenschap’ wel erg ruim opgevat. De jury heeft de ingezonden gedichten geanonimiseerd beoordeeld.

Poëzieserie

Het derde deel in de poëzieserie “Tegen beter weten 3” is een uitgave van het toenmalige VU-podium, gelieerd aan de Vrije Universiteit (VU), het VU-medisch centrum en Christelijke Hogeschool Windesheim.

Andere delen uit deze serie ‘Tegen beter weten’ zijn:

• 2007 Deel 8 Hemelbestormers;
• 2008 Deel 9 Taalgrens voorbij.

Prijswinnend gedicht
Een bijzonder gedicht is het winnende gedicht van Lowie Gilissen:

De genetisch gemanipuleerde mus van Jan Hanlo

Tjielp tjielp-tjielp tielp tielp                (deletie)

tialp tialp tial-tial tial                         (substitutie, deletie)

tialu tialu mialu mialu mialu mialu        (insertie, substitutie)

miaul miaul miaul                              (inversie)

Miauw                                              (substitutie)

   Auw!                                             (terminatie)

Achtergebleven

Dinsdag 3 maart 2009

Meer dan een jaar geleden waren Durkje en ik op bezoek bij onze schoonzus en mijn zwager Jelke de Jong - predikant te Waddinxveen. Hij ruimde boeken op en ik kon meenemen waar ik in geïnteresseerd was. Eén van de boeken die ik meenam, was de dichtbundel "Achtergebleven" van Joke Verweerd, met als subtitel "een handvol begrip en troost voor mensen die alleen achterbleven". Het bleef lang liggen, maar ik heb het nu toch maar eens even gelezen. De dichtbundel is precies 20 jaar oud en bevat een aantal goed bijpassende tekeningen in het binnenwerk èn een omslagtekening van Mandy Liem, die er alle mee toe bijdragen dat de bundel een harmonieus geheel wordt.

Rouw is een moeilijk te hanteren gegeven in een mensenleven; je moet er doorheen groeien. Het verdriet blijft, maar het wordt anders in de loop van de tijd. Joke Verweerd onderkende de verschillende fasen van verwerking in het rouwproces in de ontmoetingen die zij had met mensen die hun levenspartner moesten missen. Die fasering van het rouwproces heeft Verweerd goed gepresenteerd in de opeenvolgende hoofdstukken van haar dichtbundel. Ze gebruikte de volgende vier rouwfase-citaten als hoofdstukkenindeling:
1. Ik kan het niet ontkennen, maar ook nog niet bevatten, het is alsof ik val in een put die steeds dieper blijkt...
2. Wat is er nog over van mijn bestaan?

3. Is er iemand die weet wat het is, die voelt wat ik voel? Is er een mens die een nieuwe weg gevonden heeft?
4. Ik zal je altijd wel bijven missen, maar ik kan nu weer verder, al is het met vallen en opstaan. En gelukkig kan ik ook weer dankbaar zijn, voor de tijd dat we samen waren...

En zo neemt Joke Verweerd je mee in de stille wereld van begrip en medeleven en in de herkenning van het eigen verdriet in dat van de ander. Voor de lezer die zelf het verdriet ervaart, zal het wellicht een waardevolle verzameling van opeenvolgende gedichten en korte anekdotes zijn, daar waar doorgaans woorden ontbreken of tekortschieten.

Dit boek overtuigt je van de kracht van de liefde, die blijft bestaan, zelfs over het graf; de liefde die het verdriet dragelijk maakt. De gedichten tonen je de ontroering en de genegenheid, die wel blijft leven, zonder te worden gevoed. Joke Verweerd hoopt dat de gebruikte woorden en beelden een troostende hand zijn voor de achtergeblevenen, die wij - ook gevangen tussen geboren en sterven - welbeschouwd allen zijn.