Sport, cultuur en religie in Wit-Rusland (dag 6)

Woensdag 27 oktober 2010

Rond 10.00 uur staan we klaar. Durkje, Jan Wijbe, Pasha en ik worden met de auto bij Oxcana thuis afgehaald door Slava. We rijden door Mogilev naar het nieuwe, olympische sportcentrum, een imposant gebouw met meerdere sporthallen. Vandaag is Slava hier aan het werk als jurylid voor een sambo-wedstrijd tussen verschillende Witrussische politiekorpsen.
Sambo is een Russische vechtsport, die je kunt beschouwen als een combinatie van judo en worstelen. De naam SAMBO is de afkorting van de Russischtalige zin “SAMozasjtsjita Bez Oroezjia”, wat “zelfverdediging zonder wapens” betekent. De 15 Sovjet-staten van de voormalige Sovjet Unie hebben alle een eigen stijl van worstelen. Sambo is te beschouwen als de gemeenschappelijke, samengestelde stijl van deze worstelvarianten.

We nemen plaats op de tribune in de sporthal op het moment dat de sambo-beoefenaars op de mat bezig zijn met hun warming up. De jury en scheidsrechters maken zich ook gereed voor de competitie van vandaag. Nadat de aanwezige agenten van de deelnemende politiekorpsen zijn voorgesteld, begint de eerste ronde. Een partij sambo duurt zes minuten. Vanuit een staande start voor beide samboka's is het de bedoeling dat de één de ander vloert met een perfecte werptechniek of de ander in een greep houdt, die leidt tot overgave. De partij eindigt echter eerder wanneer één van de beide vechtersbazen een voorsprong op de tegenstander behaalt van twaalf punten. Wanneer die voorsprong niet wordt bereikt, telt het hoogste aantal punten na de zes wedstrijdminuten.

Na een aantal gevechtsrondes bijgewoond te hebben, verlaten we deze hal om in de naastliggende hal naar een damesbasketbaltraining te kijken, maar die vlieger gaat niet op, want we zijn nog maar net binnen, of Pasha wordt erop gewezen dat we deze hal niet mogen betreden. We verlaten het sportcentrum en gaan met een taxibusje naar het stadscentrum van Mogilov. Daar bezoeken we het gemeentemuseum met haar opvallende, gerestaureerde museumtoren, op grote hoogte boven het lager liggende deel van de stad aan de overzijde van de Dnjepr. Op de buitenomloop van de museumtoren genieten we van het stadspanorama en nog hogerop krijgen we van een Engelssprekende gids uitleg over het nieuwe carillon en het electronisch gecontroleerde, maar mechanisch uurwerk in de top van deze toren. Beneden bezichtigen we de museumcollectie over de historie van deze stad en haar omgeving.

Daarna steken we de Dnjepr over en bezichtigen we achtereenvolgens het ijshockeystadion en het Afghanistan-monument ter nagedachtenis aan de Witrussische gevallenen van de tien jaar durende Afghaanse oorlog na de Sovjet-Russische invasie in Afghanistan van december 1979.
Een eindje verderop komen we bij het restaurant waar Oxcana werkt. Het restaurant is van binnen verbouwd en heringericht. Als we de restaurantzaal betreden waar Pasha en Oxcana twee jaar geleden hun bruiloft vierden, wordt ons door de gastvrouw te verstaan gegeven dat we deze gemoderniseerde eetzaal niet mogen betreden, maar na tussenkomst van de directeur van het restaurant wordt ons dat toch enkele minuten toegestaan. Daarna steken we de Dnjepr weer over en stappen we in het stadscentrum in een stadsbus, die ons weer thuis brengt.

Om 16.00 uur heb ik een afspraak met een project manager en de directeur van het Witrussische Bijbelgenootschap. Ik wil graag weten of het mogelijk is of het Nederlands Bijbelgenootschap op het gebied van haar Bijbelwerk enkele jaren kan samenwerken met het Witrussische Bijbelgenootschap. Ik maak deel uit van het Nederlands comité dat momenteel initiatieven ontplooit om volgend jaar stil te staan bij de negatieve en positieve gevolgen van de kerncentraleramp van Tsjernobyl, volgend jaar op 26 april 2011 al weer 25 jaar geleden. In een twee uren durend overleg komen we tot de conclusie dat we elkaar in de toekomst in bovenstaande twee kaders welzeker terzijde kunnen staan, hetgeen wederzijds tot grote tevredenheid leidt.

Aansluitend op deze inspirerende ontmoeting gaan we in de nabije supermarkt inkopen doen voor onze terugreis, die morgenochtend aanvangt. Na het avondeten komen Sveta en Slava nog op visite, om ook afscheid van ons te nemen. Laat in de avond pakken we onze koffers in voor de terugreis van morgen en overmorgen. De stemming is vanavond anders dan voorgaande avonden, want iedereen realiseert zich dat we morgen voor hoogstwaarschijnlijk weer een lange termijn afscheid van elkaar zullen nemen.

Vissen en kerken in Wit-Rusland (dag 3)

Zondag 24 oktober 2010

Als wij om 9.00 uur aan het ontbijt verschijnen, komen Pasha en Slava al weer terug van de boodschappen voor vandaag. Sveta en Slava zijn vanmorgen heel vroeg al weer teruggekomen. Rond 9.00 uur arriveren ook onze andere vrienden uit Vitebsk, die vlakbij de Witrussisch-Russische grens wonen. Sasha en Natasha zijn al in de vroege ochtend in hun auto op reis gegaan naar Mogilov en ze hebben nu een autorit van enkele uren achter te rug om ons vandaag op hun vrije dag te kunnen ontmoeten. De meeste Witrussen moeten bijna allemaal 6 tot 7 dagen per week werken (doorgaans van 7.00-19.00 uur) en het is heel bijzonder je te realiseren dat onze gastheren en gastvrouwen bijna allemaal één of meer van hun schaarse vrije dagen opofferen om gedurende deze dagen met ons de zo bijzondere ontmoetingen te vieren.

Buiten is het prachtig weer, de zon schijnt, maar de wind is nog wel behoorlijk fris. Er wordt niet getreuzeld, want het zijn hier echte natuurmensen, dus we moeten zo snel mogelijk naar buiten en bij voorkeur zo lang mogelijk buiten in de natuur verblijven. Sveta blijft thuis om op te passen op haar kleinkind Palina. Met twee auto’s rijden Durkje, Jan Wijbe en ik samen met de anderen over de hobbelige wegen naar de datsja van Slava en Sveta, zo’n 30 kilometer ten noordoosten van Mogilov.

We verlaten de doorgaande weg en komen via een zandweg bij de datsja van Slava. Het is een robuust, zelfgebouwd houten blokhuis met omliggende grond en diverse opstallen, waaronder een zogenoemde banja, oftewel een sauna. Het is de trots van elke Witrus om buiten de stad zo’n datsja te bezitten. Zoveel mogelijk vrije tijd wordt hier primitief in de natuur doorgebracht. In de datsja is een immense steenoven gebouwd, waarin wordt gebakken, waarop wordt gekookt en waaraan de hele woning haar warmte ontleent. Slava toont ons zijn oude grammofoon, compleet met opwindmechanisme en een grote luidspreker er bovenop. Een oude grammofoonplaat komt uit de kast, de grammofoon wordt opgewonden en binnen de kortste keren klinkt opgewekte Witrussische volksmuziek door de kamer van de datsja. Even later verschijnt Sasha in vol gevechtsornaat met een groot wapenschild en een vervaarlijk ogend zwaard. Je waant je hier even in de heroïsche tijd van de Russische tsaren. Als we alle hoeken van de opstallen en de omliggende gronden hebben gezien, verlaten we de datsja.

We draaien de doorgaande verkeersweg weer op en gaan nog ongeveer 15 kilometer verder in noordoostelijke richting. We passeren een aantal malen een paard en wagen en we worden door Slava enkele malen gewezen op de langs de weg gebouwde woonwijken, waar de evacués zijn komen wonen, die bijna 25 jaar geleden uit de Oekraïne moesten vluchten voor de gevolgen van de vreselijke kerncentraleramp van Tsjernobyl. Deze landverhuizers zijn hier tewerkgesteld in de rondom liggende kolchozen, de oude en hier nu ook nog steeds nieuwgebouwde staatsboerderijen.

Bij een dorpje gaan we verder over een landweg, die al snel over gaat in een voor de twee auto’s bijna niet te passeren drassig zandpad. Na veel grote, diepe kuilen, grote waterplassen en laverend rijden, komen we bij een lager gelegen brug die hier een brede, maar bijna drooggevallen rivier overspant. Bij Slava merk ik teleurstelling, want de mannen zouden hier immers met elkaar in de brede rivier gaan vissen, maar nu blijkt het water nagenoeg weg te zijn. Slechts een smalle waterloop resteert. We komen bij een hoger gelegen grote, coöperatieve datsja, bestaande uit enkele eigen, fantasierijke houten bouwsels en meerdere overdekte, grote terrassen, waar je met groepen kunt zitten om bijvoorbeeld te picknicken.

Pasha gaat met Oxcana, Natasha en Durkje de barbeque-maaltijd gereedmaken. Grote vleesspiesen worden gemaakt en alle meegenomen eten wordt klaar gemaakt voor de maaltijd, die we rond het middaguur buiten op het terras van één van de houten hutten zullen nuttigen. Jan Wijbe en ik krijgen van Sasha en Slava en van enkele andere mannen van deze rivierdatsja water- en winddichte kleding en grote laarzen aan en dan gaat het avontuur beginnen, waarop Sasha al zolang had gewacht: vissen met Wiep. Hoe vaak heeft hij me al niet uitgenodigd: kom in de zomer bij me vissen in de rivieren en de meren rond Vitebsk en kom ook hier in de winter om samen met ons te vissen op de bevroren meren. Eindelijk is het vandaag zover, maar helaas, nu heeft de rivier hier nagenoeg alle water laten wegstromen. Het visavontuur is dus ook maar van korte duur.

De heerlijke barbeque-maaltijd lonkt, dus al vrij spoedig hebben we het viswater verlaten en zitten we met alle anderen op de frisse wind maar ook in de zon te genieten van een overheerlijke buitenmaaltijd. En ook nu weer is er geen taalbarrière, want omdat we bijna allemaal wel enige Witrussische, Duitse, Engelse en Nederlandse talenschat bezitten, kunnen we met de ondersteunende gebaren erbij elkaar alles duidelijk maken wat we willen. Daarbij hebben we bovenal veel plezier. Oxcana, die al zoveel keren in ons gezin in Nederland heeft gelogeerd, helpt ons altijd weer bij de laatste woorden en zinnen, die we niet zonder haar vertaalhulp van elkaar kunnen begrijpen.

Als we alles hebben opgeruimd, gaan we weer terug naar Mogilov. We gaan vervolgens met zijn allen de stad in, waar we eerst een bezoek brengen aan de bijna 300 jaar oude rooms-katholieke kerk en daarna ook aan de oude, hoog boven de rivier de Dnjepr gebouwde Russisch-orthodoxe kerk, op het nog steeds door nonnen bewoonde kloosterterrein. De rooms-katholieke kerk heeft een rijk versierd interieur, waarvan vooral de alle muren bedekkende fresco’s in het bijzonder de aandacht trekken. De kerkgangers in de kerkbanken groeten ons vriendelijk.

De grote Russisch-orthodoxe kerk op het kloosterterrein is ook alleszins de moeite waard. Het rijk met bladgoud versierde interieur is adembenemend mooi. De (aan)biddende kerkgangers gaan ieder hun eigen weg, iedereen koopt een kaarsje om die aan te steken bij de iconen en schilderijen en op het moment dat wij hier zijn, komen twee nonnen de broden en andere giften halen, die hier vandaag door de kerkbezoekers op de offertafel zijn gedeponeerd. Zoals dat in veel andere landen gebruikelijk is, is hier ook een boekentafel in de kerk, waar religieuze publicaties kunnen worden gekocht. Tussen de Bijbels en andere geschriften liggen ook twee verschillende, rijk geïllustreerde kinderbijbels te koop. De kerk is hier dus ook het verkoopkanaal voor Bijbels en aanverwante lectuur. Goed om te zien en te weten, want dat kan me van pas komen bij mijn bestuurswerk voor het Nederlands Bijbelgenootschap.

Op de terugweg naar huis laat Slava ons nog de Baptistenkerk zien. Het is er druk, vanwege het feit dat er straks een huwelijk wordt ingezegend. De trouwauto staat al voor de kerkdeur.

Thuisgekomen drinken we eerst samen koffie met daarbij taart van Sasja en Natasha en daarna bekijken we samen elkaars foto’s en filmpjes van thuis. We nemen afscheid van Sasha, die nog een paar uren in de auto terug naar Vitebsk moet rijden en ’s avonds bekijken we de omvangrijke digitale fotoreportage van de trouwdag van Pasha en Oxcana, die wij bijna twee jaar geleden hier in Mogilov met dit bruidspaar en hun familie groots mochten vieren. En dan is ook deze boeiende dag weer ten einde. Wat een dag!

Aankomst te Mogilov in Wit-Rusland (dag 2)

Zaterdag 23 oktober 2010

Om ongeveer een kwartier na middernacht stappen Durkje, Jan Wijbe en ik met alle andere reisgenoten weer in de bus. Weer rijden we in het donker over de rustige Poolse autowegen. Midden in de nacht rijden we dwars door de stad Warschau; een grote stad, dus het duurt lang voordat we de Poolse hoofdstad achter ons laten. Om ongeveer 4.00 uur volgt weer een tussenstop. De bus rijdt van de autoweg af en gaat een grote parkeerplaats op, die nagenoeg vol staat met tientallen vrachtwagens. De meeste vrachtwagenchauffeurs slapen, slechts enkelen lopen rond hun auto of halen even wat te eten of te drinken in het geopende chauffeurscafé, waar wij ook naar binnen gaan voor het toilet en/of voor een kleine aankoop. Daarna naderen we de Pools-Witrussische grens.

Het wordt stiller op de weg en na twee uren arriveren we om 6.00 uur bij de Poolse grens. Het rode stoplicht dwingt ons de bus stil te zetten. We mogen niet verder. Dan begint het wachten. Het wordt licht. De klok tikt door en na veel geduld geoefend te hebben, gaat pas anderhalf uur later de slagboom vóór de bus open. Dan blijkt dat de grensbeambte hier nog niet op zijn werk was gearriveerd, waardoor wij zolang moesten wachten. We mogen eindelijk het Poolse grensterrein op rijden. Onze paspoorten worden één voor één gecontroleerd, de bagageluiken worden geopend voor douane-contrôle en na een half uur mogen we het niemandsland tussen Polen en Wit-Rusland in rijden.

Via een brede, lange brug steken we hier de grensrivier over. En dan herhaalt zich de procedure van twee uren geleden weer. Eerst moeten we de bus stilzetten voor het rode stoplicht. Deze keer duurt het gelukkig niet zo lang als bij de Poolse grens. De bus mag naar de Witrussische grensovergang rijden. Daar worden onze visa en onze paspoorten ingenomen voor contrôle en ook de bagageluiken moeten voor de douanecontrôle weer worden geopend. Nadat we allemaal ook nog een verplichte medische verzekering hebben afgesloten voor de komende dagen en nadat ook alle papieren in orde zijn bevonden, mogen we met de bus de Witrussische grens passeren. Een uur na aankomst bij deze tweede grenspost rijden we eindelijk Wit-Rusland binnen. We hebben totaal drie uren moeten wachten om deze dubbele landengrens te overschrijden.

Vlak over de grens stopt de bus al weer, omdat hier de eerste buspassagiers worden afgehaald door het Witrussische gezin waar zij de komende dagen te gast zullen zijn. Na deze korte stop rijden we naar en door de Witrussische grensstad Brest. Een uur later komen we op een stuk tolweg. Weer een uur later rijden we langs een uitgestrekt moerasachtig landschap met meertjes en uitgestrekte berkenbossen; heel karakteristiek voor Wit-Rusland. Een kwartier later passeren we een enorm kunstwerk langs de autoweg, die onmiskenbaar de Zoebr voorstelt, de Witrussiche bison, die voor de Witrussen het nationaal symbool is voor hun uitstraling van trots en kracht.

Nabij de Witrussische hoofdstad Minsk hebben we langs de snelweg weer een Nederlands gezin uit laten stappen om hun reis te laten vervolgen met een auto van hun Witrussisch gastgezin. Om 12.45 uur stapt weer een deel van ons gezelschap uit bij een benzinestation. Maar we lossen onderweg niet alleen. Op een gegeven moment staat langs de autoweg een chauffeur bij een geparkeerde auto naar de bus te zwaaien. We stoppen bij de auto en dan worden twee grote bigbags vanuit de auto in de bus geladen. Dan gaan we weer verder.

Durkje, Jan Wijbe en ik zullen in of bij de stad Mogilov uitstappen. Tegelijk zullen ook drie anderen daar uitstappen, die over twee gastgezinnen worden verdeeld. De Witrussische chauffeurs bellen vanuit de bus naar onze drie gastgezinnen en maken een afspraak hoe laat zij langs de autoweg klaar zullen staan om ons op de afgesproken plaats af te halen. Bij de afslag Mogilov Krupskaya staan zowaar Oxcana en Slava met de auto van Slava klaar om ons mee te nemen naar het huis van Oxcana, Pasha en Palina. Als Oxcana hoort dat één van de andere gastgezinnen hier bij de bus (nog) niet is gearriveerd, belt ze direct in overleg met de buschauffeur dat afwezige gastgezin en spreekt met hen af dat deze twee passagiers mee zullen rijden met de andere Witrussische chauffeur die alleen Tjeerd maar hoeft mee te nemen. Zodra dat is geregeld, gaat de bus verder en rijden wij na deze ruim 2.000 kilometer lange busreis van 32 uren met Pasha en Oxcana mee naar haar huis.

Thuisgekomen worden we weer - zoals te doen gebruikelijk - bijzonder hartelijk ontvangen door Sveta. Voor het eerst zien we ook de vorig jaar geboren Palina, dochter van ons gastkind Oxcana, die ruim twee jaar geleden trouwde met Pasha. Pasha komt even later thuis van zijn werk. Een overheerlijke warme maaltijd staat voor ons klaar en het duurt dus maar even tot we met zijn achten in de woonkeuken rondom de keukentafel zitten te eten. Er is elkaar zoveel te vragen en zoveel te vertellen en voordat je het in de gaten hebt, is ook nu weer de taalbarrière binnen enkele momenten geslecht.

Na de avondmaaltijd nemen we de gelegenheid te baat om onze Witrussische vrienden te verblijden met de meegenomen geschenken. Het is altijd goed om te geven, maar het stemt bovenal tot grote dankbaarheid bij jezelf om te zien dat je hier en nu iets moois mag geven aan je geliefde vrienden van zover, die je in je gedachten altijd zo nabij zijn. Voordat we het in de gaten hebben, is deze eerste avond al weer voorbij en gaan we moe van de reis, maar zeer voldaan de nachtrust in.

De Zoebr van Wit-Rusland

Zaterdag 31 januari 2009

Toen Oxcana met haar broer en haar moeder rond de jaarwisseling van 2005-2006 vanuit Wit-Rusland bij ons op bezoek waren, kwamen ze met een mooi kado: een houtsnijwerkstuk van de Zoebr.

De Zoebr is het grootste landdier van Europa. De Zoebr (Zubr) is de Europese bizon met de Latijnse naam "Bison bonasus". In de 18de eeuw was de Europese bizon bijna uitgestorven. Er resteerden nog slechts enkele kleine kudden. In 1919 werd de laatste in het wild levende bizon van Bialowieza gestroopt en in 1927 werd de laatste in het wild levende Zoebr van de Kaukasus gedood. De totale wereldpopulatie telde toen nog maar ongeveer 50 Zoebrs in dierentuinen en in het natuurreservaat Pszczyna in het Silezische Hoogland. Uit die populatie werden twaalf geselecteerd om er gecontroleerd mee te fokken. Dat namen Poolse wetenschappers op zich, op een beschermde locatie in Bialowieza.

In 1952 werden de eerste Zoebr uit gevangenschap bevrijd. Het eerste bizonkalf werd in het wild vijf later jaar geboren. Gelukkig begonnen deze bizons zich snel te reproduceren. Begin jaren 70 van de vorige eeuw waren er al meer dan 200 in het wild levende dieren, waarvan er 38 uit het doorgaande fokprogramma kwamen.

Een pasgeboren bizonkalf weegt zo'n 30 kilo. De volwassen mannetjes kunnen tot 1.000 kg wegen en zij kunnen per dag ongeveer 60 kilo voedsel eten. De Europese bizons leven in kudden van ongeveer twaalf dieren, maar in de winter vormen zij veel grotere groepen. Alleen de oude stieren geven er de voorkeur aan solitair te leven.

De gefokte bizons worden vervoerd naar gesloten reservaten of ze worden losgelaten in enorme bossen met voornamelijk breedbladige bomen. Vandaag kunnen we ze in elk geval in het wild weer aantreffen in Polen en in Wit-Rusland. Tegenwoordig zijn er zowel in Polen als in Wit-Rusland ongeveer 250 in het wild levende bizons. De nauwe bloedverwantschap is het grootste (inteelt)risico voor hun toekomst, vanwege de laag-genetische diversiteit.

Voor de Wit-Russische bevolking is de Zoebr (Wit-Russisch: ЗУБР) een nationaal symbool van kracht en trots geworden. Het lag dan ook min of meer voor de hand dat de Wit-Russische studentenbeweging, die oppositie voerde tegen het Wit-Russische regime, zich "Zubr" noemde.

С новым годом

Woensdag 14 januari 2009

Zomaar een doordeweekse dag, zo lijkt het althans. Maar niet voor iedereen. Zoals altijd zal ook deze dag weer een dag zijn met lief voor de één en leed voor de ander. Zomaar een dag in de winter, waarop het laat licht wordt en waarin de schemer aan het eind van de middag al weer vroeg aanvangt, zij het vandaag met hele mooie kleuren van de zonsondergang.

Toch is het ook een bijzondere dag. De Orthodox-Christenen in Oost-Europa vieren vandaag het Nieuwe Jaar. Voor de inwoners van Bosnië en Herzegovina, Servië, Georgië en Oekraïne is het vandaag zelfs een Nationale Feestdag.

Ook bij Sveta, die wij afgelopen zomer bezochten in Wit-Rusland (zie mijn weblogberichten van 27 t/m 30 augustus 2008), is het feest. Voor Sveta is het dubbel feest, want zij viert vandaag ook nog haar verjaardag. Het is jammer dat de afstand tussen ons zo groot is; zomaar even op verjaardagsvisite gaan, is er dus niet bij. Vorige week hoorden we van hen dat de kredietcrisis ook in Wit-Rusland toeslaat, veel Witrussische bedrijven zijn al en/of worden verkocht aan grote Russische ondernemingen. Dat gaat veelal gepaard met onbetaalde werktijdverkorting en serieuze ontslagdreiging. Wereldwijd delen we zo dezelfde zorgen van deze wereldomvattende kredietcrisis.

Desalniettemin, hopelijk wordt het voor Sveta en haar naaste familie, vrienden en kennissen toch ook een Gelukkig Nieuwjaar, ofwel: С новым годом.

Van een Wit-Russische naar een Nederlandse bruiloft (deel 4)

Zaterdag 30 augustus 2008

De tweede bruiloftsdag van Oxcana & Pasha - die in kleiner (familie-)verband wordt gevierd - kunnen Durkje en ik nu helaas niet meer bijwonen. Vandaag is het namelijk de dag dat Durkje haar broer & schoonzus hun bruiloft vieren in een beachclub nabij Zandvoort. Het is ons met enig gepuzzel uiteindelijk gelukt om een reisschema samen te stellen waarbij we de beide bruiloften op twee opeenvolgende dagen kunnen bijwonen.

We staan dus vroeg op en zitten om 8.00 uur in de auto van Sasha & Natasha, die ons - samen met Sveta - van Mogilev naar het vliegveld in Minsk rijden. Een gezellige autorit waarin we met z'n vijven dankbaar terugblikken op de prachtige trouwdag van Pasha & Oxcana.

Met Sasha & Natasha hebben we in de afgelopen dagen en ook tijdens ons bezoek in 2003 intensief opgetrokken. Sasha spreekt alleen Wit-Russisch, maar slaagt er door zijn gedrevenheid en doorzettingsvermogen - en met hulp van Natasha - toch in om alles duidelijk te maken. Van Sasha moeten we snel weer terugkomen, bij voorkeur in de kerstvakantie, zodat hij me mee kan nemen naar het waterrijke natuurgebied rond Vitebsk nabij de Russische grens, om daar samen met hem te gaan ijsvissen. Volgens Sasha vangen we dan veel grote snoek. Sasha zorgt altijd voor avontuur in "zijn" natuur, dus dat belooft in elk geval wat moois te worden.

Op de autoweg M4 - 20 kilometer vóór Minsk - trapt Sasha ineens op de rem, rijdt een stukje achteruit, steekt de beide rijbanen over en rijdt een onverhard pad op dat een bosgebied in gaat. Sasha roept triomfantelijk dat zijn broer en zijn zus hier beiden een datsha in het bos hebben. De datsha van Sasha & Natasha hebben we in 2003 nabij Vitebsk al eens bezocht. Een datsha is een uit de kluiten gewassen soort volkstuin met daarop een zelfgebouwd houten buitenverblijf. Veel Wit-Russen hebben een datsha, waar ze nagenoeg alle vrije dagen in de natuur doorbrengen.

Na vijf minuten over hobbelige bospaden met diepe kuilen met water gereden te hebben, komen we op een grote open plek in het bos, waar een vijftal datsha's gegroepeerd zijn. Sasha parkeert de auto bij de datsha van zijn broer, stapt uit en brult de namen van zijn broer en zus. Uit drie verschillende richtingen komen Sasha zijn broer & schoonzus en zijn zuster aanlopen. We worden hartelijk ontvangen en krijgen een rondleiding door de datsha van Sasha's broer. Het is een met veel kunst en vliegwerk gebouwd huis van nota bene drie verdiepingen, samengesteld uit allerlei soorten bouwmaterialen. In de keuken staat een enorme steenoven en in een teiltje op het aanrecht liggen twee grote, pasgevangen karpers, die later op de dag gegeten worden.

Naast het huis staat een schuur, waarin een toilet (of eigenlijk een gat in de grond) is en natuurlijk is hier ook de traditioneel gebruikelijke banja, een fikse sauna, inclusief de daarin liggende samengebonden berkentakken, waarmee je jezelf en elkaar licht op schouder, rug en ledematen slaat tijdens het verblijf in de sauna. De datsha is de plaats bij uitstek waar de Wit-Rus zich dicht bij zijn/haar geliefde natuur thuisvoelt.

Om 12.15 uur arriveren we op het internationale vliegveld van Minsk. We vliegen vanaf 14.30 uur met een overstap in Frankfurt naar Schiphol. Om 20.00 uur zitten we daar in de auto en rijden we richting Zandvoort. Als we daar de boulevard op rijden, gaat de zon boven de zee achter de horizon kleurrijk onder. We parkeren de auto op de boulevard tussen Zandvoort en Bloemendaal en wonen op de tweede achtereenvolgende dag een bruiloft bij, hier en nu het feest van mijn zwager en schoonzus. De hele avond kunnen we bij een aangename avondtemperatuur buiten op de terrassen van de Beachclub Riche verblijven. De grote groep familie, vrienden en kennissen maakt er met elkaar op dit terras en op het strand een geslaagd trouwfeest van. 's Nachts om 2.30 uur rijden we moe maar vooral voldaan Stiens weer binnen.

Twee bruiloften, drie vliegvelden, vier dagen, vier gehuwden, elf karpers, tweeënzeventig flessen wodka, tweemaal ongeveer tachtig bruiloftsgasten, duizend euro, een paar duizend gereisde kilometers. Het is een greep uit de ingrediënten voor een belevenis die ons met buitengewoon veel waardevolle herinneringen zal bijblijven.

Gastvrij onthaal in Wit-Rusland (deel 1)

Woensdag 27 augustus 2008

De eerste van vier bijzonder dagen. Durkje en ik reizen vanaf Schiphol - via Frankfurt - naar Minsk, de hoofdstad van Wit-Rusland. We zullen in de Witrussische stad Mogilev overmorgen het huwelijk bijwonen van Oxcana & Pasha.

We hebben Oxcana op tienjarige leeftijd leren kennen toen zij in de maanden september en oktober 1997 bij ons gezin acht weken logeerde. Oxcana is geboren in 1987, ruim een jaar nadat op en vlak na 26 april 1986 zwaar-radioactieve stofwolken vanuit Tsjernobyl over haar geboorteregio dreven, die Wit-Rusland zwaar hebben vervuild, maar die ook haar radioactieve neerslag tot in Noorwegen en in Nederland brachten. Omdat Durkje toen in verwachting was van Jan Wijbe, werden wij destijds als aanstaande ouders via de pers en door de overheid serieus gewaarschuwd voor de risico's die dit voor pasgeborenen mogelijk zou hebben. Bladgroente van bijvoorbeeld spinazie eten, werd destijds ten zeerste ontraden. Ouders - en velen met hen - waren ongerust. Gelukkig viel de schade bij ons in Nederland relatief mee.

Zo niet in Wit-Rusland. Er kwam een hulpprogramma van Stichting Rusland Kinderhulp (SRK) voor kinderen uit dit zo zwaar getroffen gebied. Wit-Russische tien- en elfjarige kinderen kwamen voor een periode van acht weken naar Nederland om hier fysiek te herstellen en zo weerstand op te bouwen om bijvoorbeeld de strenge winters zo gezond mogelijk door te komen. Zo werden wij in 1997 het gelukkige gastgezin voor Oxcana.

In de afgelopen elf jaren is Oxcana regelmatig weer bij ons op bezoek geweest voor steeds een periode van vier zomervakantieweken. Durkje en ik hebben in de meivakantie van het jaar 2003 bij haar thuis in Wit-Rusland gelogeerd. In de kerstvakantie van 2005-2006 logeerde Oxcana met haar broer Djima èn met haar moeder Sveta twee weken bij ons in Stiens. Alle ontmoetingen van de afgelopen elf jaren waren onvergetelijke belevingen, buitengewoon waarde(n)vol voor beide gezinnen.

En nu zijn we verwachtingsvol en dankbaar onderweg naar Wit-Rusland om haar huwelijk in Mogilev bij te wonen. Oxcane & Pasha hebben hun vriend Aleksei bereid gevonden om ons gedrieën met zijn auto van het vliegveld van Minsk naar Mogilev te rijden: nog drie uren rijden.

Een heerlijke maaltijd staat voor ons klaar als we aan het eind van de middag bij Oxcana thuis arriveren. Djima is nog aan het werk, maar de drie generaties vrouwen die samen in dit huis wonen, hebben - evenals wij - veel te vragen en veel te vertellen. Oxcana, haar moeder (Sveta) en haar grootmoeder (baboeska) zorgen voor een warm onthaal. En we verwonderen ons wederom over het gemak waarmee Oxcana zich in de Nederlandse taal verstaanbaar kan maken en hoe ze het vertalen van de vele vragen, antwoorden en verhalen er voor ons allen ook nog even bij doet. Waar onze taalvaardigheid bij losse Wit-Russische woorden ophoudt, gaat Oxcana een stap verder met prima begrijpelijke, nederlandstalige zinnen. 's Avonds realiseren we ons terdege dat wij hier nog drie bijzondere dagen tegemoet gaan.